İlgili Mevzuat:

AT YARIŞLARI HAKKINDA KANUN

10 / 1.681 sonuç gösteriliyor

Kanun 5553
2006-11-08

TOHUMCULUK KANUNU

Bu yasa bitkisel üretimde verim ve kaliteyi artırmayı, tohumluklara kalite güvencesi sağlamayı ve tohumculuk sektörünün düzenlenmesi ve geliştirilmesini amaçlar. Tohumlukların kayıt altına alınması, tescili, üretimi, sertifikasyonu, ticareti ve piyasa denetimini kapsayan bir çerçeve kurulur; genetik kaynakların kaydı ve kütükleşmesi için düzenlemeler getirilir. Çeşitler ile genetik kaynaklar kayıt altına alınır ve uygunlukları belirlenir; süs bitkileri ve çiçek tohumlarında kayıt şartı aranmaz. Tohumluk üretimi yalnızca kayıt altına alınan çeşitlere ait olarak yapılır; özel üretim alanları belirli kurallara göre işletilir ve bu alanlarda izinli olmayan üretim yapılamaz. Tohumluk sertifikasyonu, tarla ve laboratuvar kontrolleriyle yapılır; sertifikalandırılan tohumluklar standartlara uygun olarak ambalajlanır ve etiketlenir. Tohumluk ticareti yalnızca kayıtlı çeşitlere yönelik olarak gerçekleştirilir; ithalat ve ihracat izne tabidir ve iç standartlara uyum sağlanır. Piyasa denetimi, tohumluk üretimi, işlenmesi, dağıtımı ve satışa sunumu süreçlerini kapsar; etiket ve ambalaj bilgilerinin doğruluğu denetlenir. Ücretler, başvuru, tescil, üretim izni, standart tohumluk kaydı ve sertifikasyon gibi hizmetler karşılığında alınır; ilgili uygulama ve ilanlar düzenli olarak yürütülür. İlan ve bildirimlerle, kayıt altına alınan çeşitler ve tavsiye listesinde yer alan çeşitler yayımlanır; kütükten silinme ve düzenlemelere ilişkin bilgiler paylaşılır. Zarara yol açan kusurlu tohumluğu üreten, satan, dağıtan veya ithal edenler zararları tazmin etmekle yükümlüdür; tazminat talepleri belirli süreler içinde karara bağlanır. Sertifikasyona uygun olmayan tohumluklar satanlar, dağıtanlar veya ihraç edenler ağır cezai yaptırımlara tabi tutulur; cezaların tekrarı halinde faaliyetlerden men edilme ve müsadere gibi sonuçlar uygulanır; müsadere edilen tohumlukların imhası masrafları fiilleri işleyenlere aittir. İzinsiz ve kontrolleri yapılmayan tohumlukları ithal eden, ihraç eden veya yanlış bilgi verenler ağır cezaya, cezaların tekrarı halinde ise faaliyetten men edilmeye tabi tutulur; müsadere kararları uygulanır. Belirlenen özel üretim alanları dışında kurallara aykırı ekim veya üretim yapanlara idari para cezaları uygulanır; cezalar ilgililere tebliğ edilir ve uygulanır. Yetki devri, belirli yetkilerin bazı kurum ve kuruluşlara devredilmesini mümkün kılar; devrin geri alınması, şartlara uyulmaması halinde yetkilerin geri alınması gibi hususlar yönetmelikle düzenlenir. Alt birlikler ve Türkiye Tohumcular Birliği, mesleki dayanışmayı güçlendirmek ve sektördeki faaliyeti desteklemek amacıyla kurulur; üyelik esasları ve aidatlar belirlenir; alt birliklerin işlev ve örgütlenmesi tanımlanır; eğitim ve iletişim faaliyetleriyle mesleki gelişim hedeflenir.

KHK 320
1988-06-06

MİLLİ PİYANGO HAKKINDA KANUN HÜKMÜNDE KARARNAME

Bu kararname kapsamında Milli Piyango İdaresi’nin piyango ve çekilişleri planlama, tertip etme ve denetleme rolü sürdürülür; iç düzenlemelerin çoğu kaldırılarak denetim, izinler ve yaptırımlar odaklı bir yapı öne çıkarılmıştır. Piyango ve çekilişler için bedeli nakit olanlar kadar olmayanlar için de izin gerekliliği getirilmiş; izin başvuru bedeli uygulanabilir ve bazı kamu kurumları muaf sayılabilir. Denetim yetkisi genişletilmiş; denetim elemanları hesap ve belgeleri inceleyebilir, gerekli görüldüğünde el koyabilir ve gerekli gördüklerinde soruşturma yapabilir; ihlaller için uyarma ve para cezaları uygulanabilir; cezaların uygulanması ve itiraz süreçleri belirlenmiştir. Talih oyunları işletmeleri açısından ihlallerde kapatma, ruhsat iptali ve diğer yaptırımlar öngörülmüş; cezaların uygulanması ve yerinde tahsili için idarenin yetkisi bulunmaktadır. Vergi muafiyeti ve devlet garantisi hükümleri korunmuştur; idarenin hasılatı, ikramiyeler ve ilgili işlemler vergi, resim ve harçtan muaftır; ikramiyeler devlet garantisi kapsamındadır. İdare Kefalet Sandığı kurulması öngörülmüş ve sandığın yönetimi ile denetimi idareye aittir; sandığın işleyişine ilişkin usul ve esaslar düzenlenir. Yurtdışı faaliyetler ve ortaklıklara ilişkin hükümler kaldırılmıştır; bu konular bu kararnameyle düzenlenmez hale gelmiştir. Kadrolar ve personel uygulamalarında bazı hükümler kaldırılmıştır; mevcut çerçeveye göre personel rejiminin temel ilkeleri korunur. Genel olarak, iç yapıdaki çok sayıda hüküm kaldırılarak yerine denetim, izinler, yaptırımlar, devlet garantisi ve kefalet gibi uygulama odaklı hükümler getirilmektedir.

Kanun 5000
2003-11-19

PATENT VE MARKA VEKİLLİĞİ İLE BAZI DÜZENLEMELER HAKKINDA KANUN

- Bu kanun patent ve marka vekilliği mesleğini düzenler; gerçek kişi vekilleri ile tüzel kişi vekillerinin niteliklerini, sınavlarını ve sicil kayıtlarını belirler. - Gerçek kişi vekili olmak için genel nitelikler ve meslek için gerekli eğitim şartları aranır; ayrıca uygun bir sınavı geçme ve mesleki sorumluluk sigortası yaptırma zorunluluğu vardır. - Tüzel kişi vekili için Türkiye’de kurulu uygun bir işletme yapısına sahip olma şartı getirilir; vekilliği sadece gerçek kişi vekillerin kullanması ve temsil edilen tüzel kişinin sorumlulukları konusunda esaslar oluşturulur. - Patent ve marka vekilliği sınavları düzenli olarak yapılır; sınavı kazananlar sicile kayıt olur; sicil işlemleri ve bu işlemler için gerekli ücretler kurum tarafından belirlenir. - Meslek kuralları ve disiplin cezaları belirlenir; uyarı, kınama, geçici vekillik yasağı ve vekillikten çıkarma gibi yaptırımlar uygulanabilir; soruşturma süreçleri ve savunma hakları güvence altındadır; kesinleşen kararlar uygulanır ve bazı durumlarda tekrar vekillik mümkün değildir. - Disiplin Kurulu’nun yapısı, üyelerin atanması ve görev süresi gibi kurallar ile disiplin işlemlerinin yönetimi düzenlenir. - Nihai kararlar için idari yargıya başvurma hakları tanınır; disiplin kararları kesinleşince vekillik ilişkisi sona erer. - Kurum, sınav, sicil ve diğer işlemler için ücretler ve uygulamalar konusunda yetkiye sahiptir; elde edilen gelirler mali işlemler kapsamında yönetilir.

Kanun 2872
1983-08-11

ÇEVRE KANUNU

Çevrenin korunması, iyileştirilmesi ve kirliliğin önlenmesi amacıyla toplumun her kesimi sorumluluk sahibidir ve katılım önemlidir. Çevreyle ilgili kararlar alınırken sürdürülebilir kalkınma ilkesi gözetilir; çevre maliyetlerinin hesaplanması ve gerekli tedbirlerin alınması esastır. Kirletenler, kirliliği önlemek, zararları gidermek veya azaltmak için gerekli önlemleri almakla ve mali sorumluluğu üstlenmekle yükümlüdür. Her türlü atığın alıcı ortama zarar verecek şekilde verilmesi yasaktır; kirliliğin meydana gelmesi durumunda ilgili taraflar müdahale etmek ve etkileri azaltmak için gerekli tedbirleri alır. Biyolojik çeşitlilik ile ekosistemlerin korunması önceliklidir; bölgeler ve havza bazında çevre düzeni planları yapılır ve koruma statüsü kazanmış alanlar planlarda gösterilir; sulak alanlar korunur ve bu alanlarda uygun kullanımlar sağlanır; nadir ve tehdit altındaki türler korunur; balıkçılık ve su ürünleri istihsali için hassas alanlarda belirli sınırlamalar uygulanır. Atıksu yönetimi ve su kirliliğinin önlenmesi için alıcı ortamlara deşarj standartlarına uyum sağlanır; atıksu arıtımı ve gerekli altyapı yatırımlarıyla kirliliğin etkileri azaltılır; bazı durumlarda ileri arıtım yöntemleri kullanılır. Çevresel etki ve stratejik çevresel değerlendirme çalışmalarıyla planlar ve programlar ile projelerin çevresel etkileri önceden belirlenir; olumsuz etkilerin azaltılması için gerekli önlemler öngörülür ve karar vericilere yönlendirme sağlanır. Çevre yönetimi, doğal ve yapay çevrenin sürdürülebilir kullanımını sağlayacak politika ve uygulamaların hayata geçirilmesini kapsar; ilgili yönetim birimlerinin kurulması ve yetkilendirilmesi yoluyla uygulanır. Kamuoyunun çevre konusunda bilinçlendirilmesi ve bilginin paylaşılması teşvik edilir; çevreyle ilgili mevcut bilgiye erişim sağlanır. Maliyetler ve sorumluluklar açısından kirleten tarafından gerekli harcamaların karşılanması esas alınır; gerektikçe kamu kaynakları da bu kapsamda kullanılabilir.

Kanun 6306
2012-05-31

AFET RİSKİ ALTINDAKİ ALANLARIN DÖNÜŞTÜRÜLMESİ HAKKINDA KANUN

Bu yasa afet riski altındaki alanlarda güvenli ve sağlıklı yaşama olanaklarını artırmaya yönelik olarak riskli yapıların tespiti, tasfiye ve yenilenmesini düzenler. Riskli yapıların tespiti maliklerin masrafları kendilerine ait olacak şekilde lisanslı kuruluştan ya da yetkili birimlerce yaptırılır; sonuçlar tapu kaydına bildirilir ve ilgili hak sahiplerine duyurulur. Riskli alanlar ve rezerv yapı alanlarındaki taşınmazlarla ilgili işlemler kamu yararına devri veya devri seçenekleriyle ele alınabilir ve gerekli hallerde taşınmazlar üzerinde imar ve yapılaşma işlemleri geçici olarak durdurulabilir. Tahliye ve yıkım süreçlerinde öncelik maliklerle anlaşma sağlamaktır; anlaşma sağlanamazsa geçici konut veya kira yardımı ile yapım için yardım gibi destekler sağlanabilir ve masraflar maliklerden payları oranında tahsil edilir. Uygulama kapsamında hak sahiplerinin görüşü alınır ve tespit sonuçları ilan edilerek bildirilir. Riskli yapı tespiti yapan lisanslı kuruluşlar ve ilgili mühendisler için denetimler ve ihlal halinde cezai yaptırımlar uygulanabilir; raporlarda hatalı veya usulsüz işlem yapılması durumunda uyarı, para cezası veya lisans iptali gibi yaptırımlar söz konusu olabilir.

Kanun 7310
1959-06-06

ATATÜRK ORMAN ÇİFTLİĞİ ARAZİSİNDEN 725 DEKARININ SATILMASI VE EVVELCE MÜBADELE EDİLMİŞ OLAN BİR KISIM ARAZİNİN İLGİLİ ŞAHISLARA FERAĞININ İCRASI HAKKINDA KANUN

Bu yasa Atatürk Orman Çiftliği arazisinden belirli parçaların kamu yararı gözetilerek satılmasına ve kullanıma açılmasına olanak tanır. - Demiryolu projesinin ihtiyaç duyduğu arazi demiryolu çalışmaları için uygun kuruma devredilir. - Çimento fabrikası uygulaması için gerekli olan arazi belediyeye devredilir. - Şap Araştırma ve Mücadele Enstitüsü için ayrılan arazi devredilir. - Zirai maksatlı kullanılamayan bölümler işçi konutları yapılması amacıyla işçi konutları için ayrılır ve devredilir. - Makina ve Kimya Endüstrisi Kurumu işçileri için konut yapımına uygun araziler devredilir. - Atatürk Orman Çiftliği işçi ve müstahdemleri için konut yapımı amacıyla araziler devredilir. - Ankara şehir imar planına göre Çiftlik arazisinden açılması gereken yollar için gerekli arazi devredilir. - Daha önce karşılıklı takas edilip ferağ işlemleri tamamlanmamış olan kısımlar, ilgili şahıslara devredilir veya değer üzerinden devir ve ferağ işlemleri tamamlanır. - Bu kanunla bazı mevcut hükümlerin kaldırılması sağlanır.

Kanun 7091
2018-03-08

OLAĞANÜSTÜ HAL KAPSAMINDA ALINMASI GEREKEN TEDBİRLER HAKKINDA KANUN HÜKMÜNDE KARARNAMENİN KABUL EDİLMESİNE DAİR KANUN

- FETÖ/PDY ile ilişkili olduğu belirlenen kişiler kamu görevlerinden çıkarılır; rütbe ve/veya memuriyetleri alınır, başka kamu görevlerinde tekrar görev yapmaları mümkün olmaz; bazı mevzuî haklar ve görevler sona erer ve güvenlik birimlerine ilişkin belgeler iptal edilir; ayrıca kamu konutlarından tahliye edilme süreci uygulanır. - Olağanüstü hal devamında kişisel verilerin paylaşımı genişletilir; yetkili kurumlar ve gerekli görülen diğer merciler, müşteri sırrı ve benzeri sınırlamalara bakılmaksızın her türlü bilgi ve belgenin teminini talep edip iletebilir; bazı istisnai bilgiler ise bankacılık mevzuatı kapsamında korunabilir. - Kamu görevinden çıkarılanların unvanları ve meslek adlarıyla anılmaları veya bu unvanlara dayanarak hak talep etmeleri engellenir; bu kişiler önceki unvanlarını kullanamaz. - Kapatılan kurumların devralınan varlıklarıyla ilgili işlemler yürütülür; varlıklar devralınır, kapsamı belirlenir, yönetilir ve gerektiğinde tasfiye edilir; borç ve yükümlülükler belirli kurallar çerçevesinde tespit edilip paylaştırılır; kapatma sonrası bazı varlıklar kamuya bedelsiz veya karşılıksız devredilebilir veya iade edilebilir; tasfiye süreçlerinde uzmanlar atanabilir. - Kapatılan özel medya, basın ve yayın kuruluşlarına ait varlıklar ve bu kuruluşların bağlı olduğu şirketler için çeşitli idari ve mali tedbirler uygulanır; faaliyetleri sonlandırılarak ticari sicil kaydı resen yürürlükten kaldırılabilir; bu kapsamda varlıklar ve borçlar uygun şekilde devredilir veya tasfiye edilir. - Devralınan varlıklara ilişkin hak iddiaları için belirli süreler ve prosedürler uygulanır; bu kapsamda alacaklar için önceliklendirme ve emanet hesap yönetimi gibi uygulamalar yürütülür; anlaşmazlıklar için uygun karar süreçleri devreye girer. - Kapatılan eğitim kurumları ve benzeri kuruluşların hak ve yükümlülükleri Milli Savunma Bakanlığına geçer; bazı sözleşmeler feshedilebilir veya miktar azaltılabilir; teminatlar iade edilebilir; yüklenici hakkında bazı kısıtlayıcı kurallar uygulanabilir. - 2010 Kamu Personel Seçme Sınavında elde edilen sonuçlara göre atanan personelin atama geçerliliği korunur; ancak sınav soruları ve/veya cevaplarının hukuka aykırı şekilde elde edildiği tespit edilenlerin atamaları iptal edilir. - Mali suçlara ilişkin tedbirler kapsamında belirlenen yapı, oluşum veya gruplara ilişkin üyelik, iltisak veya irtibatı olduğunun tespiti halinde ilgili kişi ve kuruluşlar buna ilişkin işlemlere tabi tutulabilir; mali suç bağlantılı inceleme ve tedbirler uygulanabilir. - Yeniden ifade alma konusunda olağanüstü hal süresince gerek duyulduğunda kolluk ve savcılık talimatıyla ifade alınabilir. - Tazminat ödemeleri kapsamında, yaralanan kamu görevlileri ve siviller için, ilgili makamlarca belirlenen esaslar çerçevesinde maddi tazminat ödenebilir; tazminatın hesaplanmasında yaralanma ve engellilik dereceleri dikkate alınır. - Yürürlükten kaldırılan ve değiştirilmiş hükümler çerçevesinde mevcut bazı uygulamalar ve hükümlerde değişiklikler yapılır; bu değişiklikler kapsamdaki işlemlere ve haklara yansıtılır.

Kanun 7432
2023-01-26

ULUDAĞ ALANI HAKKINDA KANUN

Uludağ Alanı için koruma, geliştirme, yönetim ve tanıtım hedeflerini belirleyen kapsamlı bir çerçeve kurulur ve uygulanır. Alanın doğal ve kültürel değerlerini, jeolojik ve biyolojik varlıkları ile su kaynaklarını korumaya yönelik planlar ve uygulamalar durumun gereklerine göre yürütülür. Girişler kontrollü hale getirilir ve ziyaretçi güvenliği sağlanır; ulaşım, güvenlik ve ziyaretçi hizmetleri için standartlar uygulanır. Aykırı uygulamalara karşı tespit, giderme ve gerekli hallerde yapıların kaldırılması amacıyla yaptırımlar uygulanır. Alanda kömür ve akaryakıt depoları, sanayi ve benzeri tesisler yeni olarak kurulamaz; geçmiş haklar uygun kriterlerle sürdürülür veya değerlendirilir. Özel mülkiyet ve tasarrufla ilgili konularda gerekli görülen durumlarda kullanım ve tasarruf haklarıyla ilgili işlemler yürütülür; kamulaştırma veya devreye alma gibi süreçler uygulanabilir. Ormanların bakımı, korunması, yangınla mücadele ve doğal kaynakların sürdürülebilir kullanımı için planlar ve uygulamalar yapılır; elde edilen gelirler ilgili amaçlar için kullanılır. Turizm ve spor amaçlı faaliyetler için izin verme, denetleme ve koordinasyon süreçleri işletilir; altyapı ve konaklama tesislerinin yapımı ve işletilmesi planlar çerçevesinde yürütülür. Çevresel etkilerin en aza indirilmesi amacıyla atık su arıtma ve doğal peyzajla uyumlu düzenlemeler uygulanır. Gerekli tüm plan ve uygulamalar taraflarca dikkate alınır; üst ölçekli planlar tamamlandıktan sonra alanın ihtiyaçlarına göre etaplar halinde uygulanabilir. İhlaller durumunda uygun para cezaları ve tazminat gibi yaptırımlar öngörülür; cezaların yargı yoluyla itiraz edilme imkanı saklıdır. Alan içinde tesis ve hizmetler için gerekli yatırımların temini, bakımı ve işletilmesine ilişkin giderler belirli bir çerçeve içinde karşılanır; altyapı, personel ve işletme giderleri planlanır. Alan üzerinde çalışanlar için konaklama ve yaşam kalitesini artırıcı hizmet alanları planlanabilir ve kullanılabilir.

Kanun 5326
2005-03-31

KABAHATLER KANUNU

Bu Kanun kabahat olarak kabul edilen ihlaller için uygulanabilir idari yaptırımları belirler. Kabahatler karşılığında uygulanabilecek yaptırımlar idari para cezası ile idari tedbirlerdir; tedbirler arasında mülkiyetenin kamuya geçirilmesi ve ilgili diğer tedbirler bulunur. Kabahatler kasıtlı veya ihmal yoluyla işlenebilir; ihmal halinde hukuki yükümlülüğün varlığı gerekir. Organ veya temsilci aracılığıyla işlenen kabahatlerde tüzel kişi de sorumlu tutulabilir; temsilci olarak hareket edenin fiili tüzel kişi hakkında yaptırım doğurabilir. Çok sayıda kişinin iştiraki halinde her kişi hakkında yaptırım uygulanabilir; özel faillik niteliğine sahip kişiler için de sorumluluk söz konusu olabilir. Aynı fiil çok sayıda kabahate yol açtığında uygulanacak en ağır idarî para cezası esas alınabilir; diğer yaptırımlar varsa bunlar da uygulanabilir. Aynı fiil hem kabahat hem de suç olarak tanımlanmışsa sadece suçtan yaptırım uygulanır; aksi durumda kabahatten yaptırım uygulanır. Teşebbüs cezalandırılmaz; bazı hallerde teşebbüsün cezalandırılabileceğine ilişkin hükümlerin uygulanması söz konusu olabilir. Hukuka uygunluk nedenleriyle kusurun ortadan kalktığı durumlar bu kabahatler için de geçerlidir. Soruşturma ve yerine getirme zamanaşımı ile yerine getirme zamanaşımı gibi süreler aşılırsa yaptırım uygulanamaz veya yerine getirilemez hale gelebilir. Karar verme yetkisi ilgili idari makamlar ile bazı durumlarda yetkili merciler tarafından belirlenir; kararlar tutanakla kayıt altına alınır ve gerekli deliller gösterilir. Kararlar tebliğ edilerek başvuru yolları açılır; itiraz süreçleri ve süreleri belirlenmiştir. Ödeme halinde indirim ve taksit gibi imkanlar söz konusu olabilir; ödeme süresi, muhatabın kanuni hakkını etkilemez. Mülkiyeti kamuya geçirilmesi kararında ilgili koşullara göre uygulanabilirlik belirlenir; bazı durumlarda eşya kullanılamaz hale getirilebilir veya imha edilebilir. Genel amaç toplum düzeninin korunması, genel ahlâkın ve sağlığın korunması, çevrenin korunması ile ekonomik düzenin korunmasıdır.

Kanun 5602
2007-03-21

ŞANS OYUNLARI HASILATINDAN ALINAN VERGİ, FON VE PAYLARIN DÜZENLENMESİ HAKKINDA KANUN

- Şans oyunları faaliyetlerinden elde edilen hasılat üzerinden vergi uygulanır ve bu vergilendirme türüne göre hasılat esas alınır; vergi, ilgili kurumlar tarafından beyan edilip ödenir ve gider olarak dikkate alınmaz. - Şans oyunları kapsamındaki müşterilere ödenecek ikramiyeler oyun planlarına göre belirlenir; toplam ikramiyelerin yıllık düzeyde hasılatla ilişkilendirilen sınırlar içinde kalması sağlanır; her oyun için farklı ikramiye oranları belirlenebilir. - Yatırım ve işletme giderleri için bir üst sınır uygulanır; bu sınır hasılat ve at ıslahı gelirleri hariç olmak üzere hesaplanır; bazı gelirler ve istisnalar bu hesaplamaya dahil değildir; sınır gerektiğinde artırılabilir, azaltılabilir veya yeniden düzenlenebilir. - Kamu payı dağıtımı, hesaplanan kamu paylarının bütçeye aktarılmasını ve ilgili fonlara veya kurumlara ödenek olarak kaydedilmesini kapsar; paylar belirli dönemlere göre hesaplanıp bütçeye kaydedilir ve kesintiler ile pay dağıtımları kanunla belirlenen şartlar çerçevesinde yapılır. - Mutabakat işlemleriyle önceki yıl hesapları karşılaştırılarak eksik ödeme gider; fazladan yapılan ödeme ise sonraki döneme mahsup edilerek hesaplar dengelenir. - İlgili kurumlar vergiler ve kamu paylarının tam ve zamanında ödenmesinden sorumludur; gecikme durumunda gecikme zammı uygulanır. - Lisansın devri gibi özel durumlarda kamu payı ve gelir akışlarına ilişkin özel hükümler uygulanabilir; bazı geçici düzenlemeler ve eski hükümlerin yürürlükten kaldırılması söz konusudur. - Yasanın yürürlüğe girişi ve uygulanmasıyla ilgili genel çerçeve, uygulamayı yöneten kuruluşlarca belirlenir ve denetlenir. - Ek hükümlerle, bazı özel düzenlemeler ve geçici uygulamalar getirilir; mevcut mevzuatta bulunan bazı hükümler yürürlükten kaldırılarak yenisiyle değiştirilir.