10 / 369 sonuç gösteriliyor

Kanun 6415
2013-02-16

TERÖRİZMİN FİNANSMANININ ÖNLENMESİ HAKKINDA KANUN

Bu düzenlemenin amacı terörizmin finansmanını önlemek ve bu konuda mali desteğin akışını kısıtlamaktır. Terör örgütlerine fon sağlanması veya toplanması fiilleri yasaktır ve bu tür faaliyetler suç olarak kabul edilir. Fon veya malvarlığı olarak kabul edilen değerlerin akışını durdurmak için malvarlığı dondurma yoluyla tedbirler uygulanabilir. Malvarlığının dondurulması, şüpheli kişi, kurum veya örgütlerin tasarruf yetkisinin kısıtlanmasıyla malvarlığını korumayı ve kullanılamaz hale getirmeyi hedefler; bu konuda gerekli prosedürler işletilerek kararlar alınır ve ilgili taraflara bildirilir. Dondurulan malvarlığı üzerindeki işlemler sınırlanır ve bu malvarlığının yönetimi sadece ilgili amaçlar için sınırlarla yürütülebilir. Uygulamada, yabancı devlet talepleri ve uluslararası kararlar doğrultusunda malvarlığının dondurulması ihtimalleri değerlendirilir; karşılıklılık ilkesi gözetilir ve gerekli güvence ve belgeler talep edilebilir. Türkiye içinde bulunan malvarlığı için de benzer değerlendirme süreçleri uygulanır; makul sebeplerin devamı veya kalkması halinde kararlar değiştirilebilir veya kaldırılabilir. Dondurulmuş malvarlığı üzerinde, temel ihtiyaçlar ve zorunlu ödemelerin gerçekleştirilmesi gibi belirli durumlar için istisnai işlemler yapılabilir; bu işlemler yetkili makamların izniyle yürütülebilir. Malvarlığının dondurulmasına ilişkin kararlar, uygulanabilirlik ve güvenlik açısından önemli ölçüde denetlenir; karar ihlallerinde tasarruflar geçersiz sayılır ve ilgili hukuki sonuçlar doğurur. İlgili taraflar, malvarlığına ilişkin alacak, borç ve temel bilgiler dahil olmak üzere gerekli bildirimleri yapar; malvarlığında meydana gelen artışlar da dondurma kapsamına dahil edilebilir. Dondurulmasına karar verilen varlıklar için süreçler şeffaf bir şekilde işletilir ve gerektiğinde kaldırılmasına ilişkin kararlar uygulanır.

CB Yönetmeliği 4022
2021-05-27

UYGUNLUK DEĞERLENDİRME KURULUŞLARI VE ONAYLANMIŞ KURULUŞLAR YÖNETMELİĞİ

Bu yönetmelik, uygunluk değerlendirme kuruluşları ile bunların içinden görevlendirilen onaylanmış kuruluşların faaliyetlerini yöneten temel kuralları ve taraflara bildirim yükümlülüklerini belirler; ürün güvenliği ve uyum amacıyla gerekli tüm süreçlerin bu çerçevede yürütülmesini sağlar. Uygunluk değerlendirme kuruluşları şeffaf, bağımsız, tarafsız ve müşterilerini gereksiz yük altına sokmadan hizmet verir; faaliyetlerle ilgili tüm belge ve kayıtlar gerektiği süre boyunca saklanır ve talep edildiğinde ilgili mercilere sunulur. Yetkili kuruluşlar, uygunluk değerlendirme kuruluşlarını görevlendirme, gözetim ve denetim yoluyla takip eder; olası uygunsuzluk hallerinde kısıtlama veya durdurma kararları uygulanabilir. Onaylanmış kuruluşlar için bağımsızlık, tarafsızlık ve çıkar çatışmalarını önleyici tedbirler, yeterli teknik niteliklere sahip olma, uygun personel ve altyapıya sahip olma gibi şartlar aranmaktadır; ayrıca gizlilik ve mesleki sorumluluk sigortası gibi yükümlülükler yer alır. Başvuru sürecinde uygunluk değerlendirme kuruluşları, kendilerine ait yeterlilikleri kanıtlayan belgeler ve gerektiğinde akreditasyon bilgilerini sunar; akreditasyon mevcut değilse uygun kanıtlar sunma yükümlülüğü bulunur. Ulusal akreditasyon ve uluslararası eşdeğerlik ilişkileri kapsamında karşılıklılık ilkesi benimsenir; bazı durumlarda uluslararası akreditasyon kuruluşlarının hizmetleriyle işbirliği veya eşdeğerlik kabulü mümkündür. Onaylanmış kuruluşlar, yürüttükleri çalışmaların güvenilirliği için gerekli politikalar ve prosedürlere sahip olur ve karar süreçlerinde tarafsızlığı korur; riskli durumlarda uygunluk değerlendirme faaliyetleri için gerekli teknik gerekliliklere göre karar verir. Faaliyet sonu veya talep halinde kayıtlar, başka bir uygunluk değerlendirme kuruluşuna devredilebilir veya güvenli biçimde saklanır; bu durumda sorumluluklar belirli süreler boyunca sürer.

Kanun 6706
2016-05-05

CEZAÎ KONULARDA ULUSLARARASI ADLÎ İŞ BİRLİĞİ KANUNU

Bu kanun cezaî konularda uluslararası adlî iş birliğini düzenler ve yabancı devletlerle adlî yardımlaşmanın usul ve esaslarını belirler. Uygulamada adlî merciler arasındaki talepler değerlendirilir ve uygun yardımlaşmanın sağlanıp sağlanmayacağına karar verilir. Gelen bilgiler kendi gönderen devletin izni olmadan soruşturma, kovuşturma veya infaz amacıyla kullanılamaz. Suçun niteliği veya sonradan ortaya çıkan durumlar nedeniyle bazı istisnalar uygulanabilir. Adlî yardımlaşma talepleri kısmen reddedilebilir veya ek bilgi istenebilir; talebin yerine getirilmesini belirleyen kurallar uygulanır. Yabancı adlî mercilerin talepleri için benzer kurallar geçerlidir; delillerin korunması amacıyla geçici tedbirler alınabilir; arama veya el koyma talepleri için yeterli hukuki unsurlar gerekir. Görüntülü ve sesli iletişim yoluyla adlî yardımlaşma talebiyle yerine getirme mümkün olabilir; bu yöntem taraf devletlerin mevzuatı ve uluslararası anlaşmalar çerçevesinde uygulanır. İade süreçleri, yabancı kişinin başka devlete iade edilmesini içeren işlemleri kapsar; iade uygun bulunduğunda taleplere ilişkin kararlar verilir ve bu kararlar taraflar arasındaki koordinasyonla yürütülür. İadenin reddedilme hallerinde ve öncelik sıralamasında gerekli esaslar uygulanır. İade kararının uygulanması ve güvenlik tedbirlerinin uygulanması için süreçler yürütülür. Transit geçiş ve eşya teslimi gibi yardımlar da düzenlenir. Son olarak iade prosedürü sınır dışı kararlarıyla ilgili koordinasyon ve iletişim ile yürütülür.

CB Kararnamesi 63
2020-06-10

SUÇ MAĞDURLARININ DESTEKLENMESİNE DAİR CUMHURBAŞKANLIĞI KARARNAMESİ (KARARNAME NUMARASI: 63)

Bu kararname suç mağdurlarına yönelik hizmet ve yardımların esaslarını ve bu hizmetlerin sunumunda görevli mercilerin sorumluluklarını belirler; mağdurların adli süreçlere etkin katılımını ve adalete erişimini kolaylaştırmayı amaçlar. - Mağdurlara yönelik bilgi verme, yönlendirme ve süreç hakkında açıklayıcı rehberlik sağlanır; iletişim herkesin anlayabileceği dilde ve uygun bir şekilde yürütülür. - Mağdura yönelik korunma önlemleri alınır; mağdurun güvenliği ve güvenilirliği ön planda tutulur; bilginin güvenliği ve gizliliği korunur. - Adli süreçte kırılgan gruplara özel destek hizmetleri sunulur; tekrarlayan mağduriyetlerin önlenmesi için uygun müdahale programları uygulanır; gerekirse vaka yönetimi ve sosyal inceleme talep edilerek sürece entegre destek verilir. - Meslek edinme ve sosyal/ekonomik desteklere erişim için kurslar ve öncelikli yardımlar sağlanır; eğitim ve istihdam imkanları mağdurların ihtiyaçlarına göre uygulanır. - Yaşama ve ikamet değişikliği gerektiren durumlarda mağdurların talebine bağlı olarak konaklama, görev yeri veya eğitim bağlamında uygun düzenlemeler yapılabilir; çocuklar için uygun eğitim ve rehberlik hizmetleri önceliklendirilir. - Adli görüşme odaları gibi özel hizmetler, ifadelerin güvenli ve rahat bir ortamda alınmasını sağlayacak şekilde kullanılır. - Cinsel suç mağdurlarına yönelik adli ve tıbbi işlemlerin koordine edilmesini amaçlayan hizmetler hayata geçirilir. - Adli süreçte gerekli durumda adli destek görevlilerinin görevlendirilmesi ve bu hizmetlerin koordineli şekilde sunulması sağlanır; hizmetlerin verimli yürütülmesi için koordinasyon ve danışma kurulları kurulur. - Hizmetlerin kalitesinin artırılması amacıyla mağdurlardan ve hizmet sunumunu yapanlardan geri bildirimler alınır; elde edilen veriler değerlendirilerek hizmetlerin iyileştirilmesi için raporlar ve öneriler hazırlanır. - Eğitim ve farkındalık artırıcı çalışmalar yürütülür; personel ve gönüllüler için eğitim programları geliştirilir; üniversiteler ve meslek örgütleriyle işbirlikleri kurulur. - Belediyeler, üniversiteler ve diğer kurumlar mağdur hizmetlerine katkı sağlamaya yönelik ortak programlar geliştirebilir; yerleşim alanları ve gerekli altyapı destekleri sağlayabilir.

CB Yönetmeliği 5187
2022-02-05

ENERJİ İLE İLGİLİ ÜRÜNLERİN ÇEVREYE DUYARLI TASARIMINA İLİŞKİN YÖNETMELİK

- Enerjiyle ilgili ürünlerin piyasaya arzı veya hizmete sunumu, çevreye duyarlı tasarım gerekliliklerine uyulmasını ve CE işaretinin taşınmasını gerekli kılar. - Üretici ve yetkilendirilmiş temsilci sorumluluğu ürünün mevzuata uygunluğunu sağlamak, uygunluk beyanı ve teknik dosyayı bulundurmak şeklinde yoğunlaşır; Türkiye’de yerleşik bir temsilci yoksa ithalatçı bu sorumlulukları üstlenir. - Ürün üzerinde CE işaretinin doğru uygulanması ve kullanıcıya yanıltıcı işaretlerin yüklenilmemesi gerekir; nihai kullanıcıya ulaşan bilgiler Türkçe veya AB resmi dillerinde sunulabilir. - Piyasa gözetimi ve denetimi yetkili kurumlarca yürütülür; uygunsuzluk durumunda düzeltme, kısıtlama veya piyasadan çekme gibi adımlar uygulanabilir ve kararlar gerekçeli olarak kamuya açıklanır. - Uygunluk değerlendirmesi, iç tasarım kontrolü veya uygunluk yönetim sistemi gibi seçeneklerle yapılır; ilgili belgeler saklanır ve gerektiğinde yetkili kuruluşa sunulur; Türkçe düzenlenen belgelerin gerektiğinde tercümesi eklenir. - Uyum varsayımları çerçevesinde CE işareti olan ürünlerin ve harmonize standartların uygulama tebliğlerine uygun olduğu kabul edilir. - Uygunluk tebliğleri, çevreye duyarlı tasarım gerekliliklerini belirler; bileşen ve alt aksam için enerji, malzeme ve kaynak tüketimi bilgisi talep edilebilir. - Çevreye duyarlı tasarım gereklilikleri, yetkili kurumlar tarafından uygulanır ve bazı ürünlerde özel tasarım gereklilikleri belirlenebilir; bazı ürünler için çevreye duyarlı tasarım gereklilikleri uygulanmayabilir. - Ürünlerin serbest dolaşımı korunur; ancak enerji performansına ilişkin hükümler farklı mevzuatlar kapsamında saklı tutulabilir. - Nihai kullanıcıya yönelik yaşam döngüsü bilgileri sunulurken Türkçe zorunlu olabilir ve gerektiğinde ek dillerle birlikte verilebilir.

Kanun 6015
2010-10-23

DEVLET DESTEKLERİNİN İZLENMESİ VE DENETLENMESİ HAKKINDA KANUN

Bu yasa devlet desteklerinin, Avrupa Birliği ile Türkiye arasındaki anlaşmalara uygun olarak düzenlenmesini, izlenmesini ve ilgili taraflara bildirilmesini sağlayan uygulama esaslarını belirler. Kapsam açısından bazı alanlar dışında kalır; tarım, balıkçılık ve hizmet sektörlerindeki devlet destekleri bu kapsamın dışındadır. Devlet desteğinin amacı rekabeti bozabilecek veya bozma tehdidi oluşturabilecek uygulamaları önlemek ve bu destekleri uygun olan yerlerde uygulanabilir kılmaktır. Desteklerin uygulanabilirliği açısından, destek veren ve ilgili taraflar mevzuata uygunluk açısından gerekli bilgi ve belgeleri paylaşır; paylaşılan bilgiler ise gizlilik hükümlerine uygun olarak kullanılır. Uygun devlet desteği olarak değerlendirilebilecek türler, sosyal nitelikli destekler, zararların giderilmesini amaçlayan destekler, bölgeler arası gelişimi teşvik eden ve uyumu destekleyen tedbirler, belirli kültürel ve doğal varlıkların korunmasını hedefleyen destekler, ortak çıkarları destekleyen önemli projeler ve ekonomik sorunların giderilmesini hedefleyen destekler ile ortak çıkarlar için öngörülen diğer destekleri kapsar. Grup muafiyeti uygulamaları ve belirli durumlarda desteklerin sınırlamaları ile ilgili usul ve esaslar, bu kapsamda uygulanacak şekilde belirlenir. Genel nitelikteki ekonomik ve mali tedbirler, kamu kaynağı kullanılarak verilenler olarak devlet desteği sayılmaz. Destek başvuruları, ön değerlendirme ve inceleme aşamalarından geçer; eksiklikler giderildiğinde karar süreçleri başlar; uygun bulunursa destek uygulanmaya devam eder veya durdurulur; gerektiğinde geri alınabilir. Kanuna aykırı bulunan destekler için inceleme başlatılır ve gerektiğinde desteğin durdurulması veya geri alınması yönünde işlemler yürütülür; geri almanın esasları ve finansmanı ile ilgili düzenlemeler uygulanır. Desteğin geri alınması durumunda uygulanacak faiz hesapları ve taksit süreçleri belirlenir; ödeme düzenlemeleri yapılabilir ve gecikme cezaları uygulanabilir. Desteğin geri alınmasına ilişkin zamanaşımı hükümleri uygulanır; ancak incelemeye bağlı süreler durdurulabilir. Desteğin kötüye kullanıldığının tespiti halinde gerekli tedbirler alınır ve ilgili taraf bilgilendirilir. Yıllık olarak verilen desteklerle ilgili uygulama bilgileri toplanır ve paylaşılır; raporlar ilgili mercilere iletilir ve karar vericilere bilgilendirme yapılır. Uygulama süreçlerini yöneten usul ve esaslar ile süreler, ilgili usul ve esasları içeren yönetmeliklerle belirlenir.

CB Kararı 5241
2022-02-25

RİZE İLİ, İYİDERE İLÇESİ, FETİYE MAHALLESİNDE BULUNAN 144 ADA, 5, 11, 12, 14 VE 15 PARSEL NUMARALI TAŞINMAZLARIN, 2021 YILINDA GERÇEKLEŞEN SEL FELAKETLERİ SONRASINDA MUHTEMEL AFET RİSKLERİNE KARŞI TEDBİR ALINMASI AMACIYLA İYİDERE BELEDİYE BAŞKANLIĞI TARAFINDAN ACELE KAMULAŞTIRILMASI HAKKINDA KARAR (KARAR SAYISI: 5241)

Bu karar, sel sonrasında olası afet risklerini azaltmak amacıyla bazı taşınmazların belediyeye acele kamulaştırılmasına karar verilmesini sağlar. Uygulama, kamulaştırılan taşınmazların kamu yararı için kullanılmasına ve kullanım haklarında değişikliklere yol açabilir. Sahipler için bu süreç, mülkiyetin devri veya kullanım haklarında kısıtlamalar gibi sonuçları doğurabilir; ayrıca tazminat ve hak taleplerinin karşılanması gerekecektir. Amaç, afetlerden kaynaklanan zararları azaltmak ve güvenliği artırmaktır.

CB Kararı 5448
2022-04-20

HİZMET İHRACATININ TANIMLANMASI, SINIFLANDIRILMASI VE DESTEKLENMESİ HAKKINDA KARAR (KARAR SAYISI: 5448)

Bu karar, hizmet ihracatını tanımlayan, sınıflandıran ve desteklenmesini sağlayan bir çerçeve kurar; hizmet ihracatının sürdürülebilir büyümesini ve kurumsal kapasitenin güçlendirilmesini amaçlar ve bu kapsamda hangi giderlerin destek kapsamına alınacağını belirler. Kapsam açısından döviz getirici hizmetler ve hizmet ihracatı alanında yer alan sektörler ve faaliyetler ile bu hizmetlerin sınır ötesi ve yurt içi sunumlarına sağlanacak destekler düzenlenir; eğitim, fuarçılık, gayrimenkul, kültürel ve yaratıcı endüstriler, lojistik ve tedarik zinciri, sağlık turizmi, spor turizmi, yönetim ve danışmanlık, yeşil hizmetler ve diğer hizmetler destek kapsamına dâhil edilir. Birimler ve tanımlar kapsamında hizmet ihracatını gerçekleştiren gerçek kişiler veya kuruluşlar, hizmet ihracatına ilişkin faaliyetler için gerekli olan belgeler, ortak yapılar ve sanal fuar gibi araçlar; ayrıca sektörel ticaret ve ilave mekanizmalar açıklanır. Hizmet ihracatı yöntemleri olarak sınır ötesi sunumlar, yurt içinde sunumlar için yurt dışındaki alıcılara yönelik hizmetler, yurt dışında ticari varlık kurularak hizmet ihracatı ve gerçek kişiler tarafından yürütülen hizmetler gibi çeşitli yollar öngörülür. Destek başvuru ve ödeme esasları, başvuru süreci, gerekli belgeler, onay ve ödeme süreçleri ile belgelendirme ve vergilendirme konularında genelgelerle düzenlenir; ödemelerin nasıl yapılacağı ve belgelerin hangi para biriminde değerlendirileceği giderlerin hesaplanması esaslarına bağlı olarak belirlenir. Faaliyetlerin izlenmesi ve değerlendirilmesi kapsamında, destek alanlar ve onların faaliyetleri izlenir; performanslar değerlendirilir; uygun bulunmayan durumlar tespit edildiğinde destek reddedilebilir, indirilip kapsam dışına alınabilir. Müeyyide hükümleriyle yanıltıcı belge veya beyanda bulunulması halinde yasal işlemler başlatılır ve destek ödemeleri geri talep edilebilir. Yetki ve uygulama açısından bu kararın uygulanmasına ilişkin usul ve esaslar, ilgili mevzuata göre belirlenecek genelgelerle düzenlenir; mücbir sebep hallerinde ek süre verilebilmesi, destek süresi ve kapsamına ilişkin kararlar alınabilir. İlave destek puanı uygulamasıyla bazı pazarlara ilişkin giriş belgelerine ilişkin destek oranları artırılabilir. Bu kararın kapsamına giren destek kalemleri arasında eğitim hizmetlerine yönelik düzenlemeler, marka tescil ve korunma giderleri, pazara giriş belgeleri, acente komisyonları, tanıtım heyetleri, uluslararası ofisler ve personel istihdamı destekleri, uluslararası sıralamalara üyelik giderleri, reklam ve pazarlama giderleri, birim giderleri, yurt dışı etkinlik katılım giderleri, milli katılım ve yurtiçi etkinlik katılım giderleri, ürün yerleştirme giderleri, rapor giderleri, sektörel heyeti programları ve HISER projelerine ilişkin destekler, sanal fuar giderleri ile yarışma ve etkinlik giderleri yer alır. HISER projeleri özelinde analiz, eğitim, istihdam ve tanıtım giderleri ile program bazında destekler sağlanır; projelerin kümelenme amacıyla planlanması ve gerekli personel desteğinin sağlanması için uygunluk ve bütçe esasları uygulanır.

CB Yönetmeliği 2766
2020-07-15

YURTDIŞI TÜRKLER VE AKRABA TOPLULUKLAR BAŞKANLIĞI TARAFINDAN 4734 SAYILI KAMU İHALE KANUNUNUN 3 ÜNCÜ MADDESİNİN (Z) BENDİ KAPSAMINDA YAPILACAK ULUSLARARASI ORGANİZASYON VE TOPLANTILARIN YÜRÜTÜLMESİNE YÖNELİK MAL VE HİZMET ALIMLARINA İLİŞKİN USUL VE ESASLAR

Bu usuller, kurum tarafından yürütülen uluslararası organizasyon ve toplantılar için mal ve hizmet alımlarının nasıl yapılacağını belirler. - Uluslararası organizasyon ve toplantılar için gerekli mal ve hizmet alımları, dışa bağımlı olmadan doğrudan temin yöntemiyle gerçekleştirilir; tek bir kaynaktan veya birden fazla kaynaktan temin edilebilir. - İhtiyaçların hızla karşılanması ve yüksek kaliteyle yerine getirilmesi hedeflenir; süreç saydamlık, eşit muamele, güvenilirlik, gizlilik ve kamu denetimine uygunluk ilkeleriyle yürütülür. - Alım sürecinde gerektiğinde bir alım komisyonu kurulabilir; komisyon en az bir başkanla birlikte belirli sayıda üyeden oluşur ve kararlar çoğunlukla alınır; harcama yetkilisi komisyon üyesi olarak görev alamaz. - Teklifler, idari ve teknik şartnameye uygunluk açısından değerlendirilir; gerekirse isteklilerden açıklama istenebilir; uygun bulunan teklifler arasından en uygun seçenek belirlenir ve onay için ilgili yetkiliye sunulur. - Alım iptal edilirse süreç sonunda yapılan tüm teklifler reddedilebilir ve bu durum istekliler açısından hak taleplerine yol açmaz. - Sözleşme aşamasında en uygun teklif sahibi bilgilendirilir ve gerekli ön mali kontrollerin tamamlandığı kabul edilirse sözleşme imzalanır; sözleşmenin yürütülmesi için gerekli kontroller yapılır. - Muayene ve kabul işlemleri için bir denetim ve kabul teşkilatı veya komisyonu görevlendirilir; mal teslimi ve hizmetin ifası gerçekleşene kadar kabul edilmez; kısmi kabul ve buna göre ödeme mümkün olabilir. - Geçici ve kesin teminat uygulamaları, durum ve ihtiyaca göre kararlandırılır; teminatlar çeşitli güvence araçlarıyla sağlanabilir ve iade süreçleri bulunur. - İş artışları veya eksilmeleri durumunda onaylı sınırlar içinde değişiklik yapılabilir; süre ve bedel değişiklikleri için gereken onaylar elde edilir; ek kesin teminat alınması gerekirse bu durum değerlendirilebilir. - Yükleniciler, istenen niteliklere uygun mal ve hizmeti sağlamadıkları takdirde doğrudan sorumludur; alt yüklenicilerin kullanımı durumunda ana yüklenicinin sorumluluğu ortadan kalkmaz. - Yasak fiil ve davranışlar ile cezai hükümler uygulanır; anti- rekabetçi uygulamalara karşı önlemler ve yaptırımlar içeren kurallar bulunur. - Piyasa fiyat araştırması ve yaklaşık maliyet hesaplaması, alım öncesinde maliyetin belirlenmesi için kullanılır; bu çalışmalar yazılı veya elektronik olarak yürütülebilir ve çeşitli kaynaklardan elde edilen verilerle desteklenir. - Alım dokümanı, teknik şartname ve sözleşme taslağı gibi belgeler, işlemlere ilişkin dosyada bir araya getirilir. - Satın alınacak mal ve hizmetler, ülke içi ya da ülke dışı olmasına bakılmaksızın birim gereksinimlerine uygun şekilde temin edilir. - Genel olarak amaç, ihtiyaçları uygun kalitede ve zamanında temin etmek; ülke imajını korumak ve kaynakları verimli kullanmaktır.

Kanun 6100
2011-02-04

HUKUK MUHAKEMELERİ KANUNU

- Kanun, hangi tür davalarda hangi mahkemelerin yetkili olduğunu belirleyerek dava açılışında hangi merciye gidileceğini etkiler; temel ayrım asliye hukuk ve sulh hukuk mahkemeleridir. - Yetkili mahkeme, çoğunlukla davalının ikametgâhının bulunduğu yerdeki mahkemedir; malvarlığına ilişkin davalarda değer veya tutar önemli değildir. - Birden çok davalı varsa dava genelde davalılardan birinin yerleşim yerinde açılabilir; bazı düzenlemelerde ortak yetki öne çıkar. - Geçici veya belirli hâllerde geçici oturanların davalarında, onların bulunduğu yerdeki mahkeme yetkili olabilir. - Türkiye’de yerleşim yeri bulunmayanlar için genel yetkili yer, malvarlığı konusundaki davalarda malvarlığı unsurunun bulunduğu yer olarak kararlaştırılır; bazı özel hâllerde bu kurallar değişebilir. - Sözleşmeden doğan davalarda, sözleşmenin ifa edileceği yer mahkemesinde de dava açılabilir. - Miras ve tereke ile ilgili davalarda genel olarak ölenin son yerleşim yerindeki mahkeme yetkili sayılır; terekenin paylaşımı ve yönetiminden doğan davalarda özel kurallar uygulanır. - Taşınmaz üzerindeki ayni haklara ilişkin davalar için taşınmazın bulunduğu yer mahkemesi kesin yetkili olur; irtifak hakları için de taşınmazın bulunduğu yer belirleyici olur. - Şube işlemlerinden doğan davalar şubenin bulunduğu yer, tüzel kişinin ortaklık ve üyelik ilişkileriyle ilgili davalar ise merkezinin bulunduğu yer mahkemesinde görülür. - Sigorta davalarında, malın bulunduğu yer veya rizikonun gerçekleştiği yer, can sigortalarında yerleşim yeri kesin yetkili olur; deniz sigortaları için bu hüküm uygulanmaz. - Haksız fiilden doğan davalarda, fiilin işlendiği yer veya zararın meydana geldiği yer ile zarar görenin ikametgahı yetkili olabilir. - Yetki sözleşmesiyle taraflar, uyuşmazlığı hangi mahkemede göreceklerini yazılı olarak belirleyebilir; ancak bazı konularda yetki sözleşmesi yapılamaz; yazılı olması ve net gösterilmesi gerekir. - Yetki kesin olduğunda taraflar bu yetkiyi kendiliğinden denetletmezse, davaya başlayana kadar bu durum değişmez; yetkili olmadığını iddia etmek için cevap dilekçesinde veya kanun yoluyla itiraz edilmesi gerekir. - Yetkisi kesin olmayan hâllerde yetki itirazı cevap dilekçesinde ileri sürülür; eğer taraflar itiraz etmezse, açılan dava yetkili olduğuna çevrilir. - Görevsizlik veya yetkisizlik kararları alındığında, karar kesinleşene kadar taraflar dosyanın doğru mahkemeye gönderilmesini talep edebilir; karar kesinleşirse resen karar verilebilir. - Yargı yerinin belirlenmesi gereken durumlarda, engel veya tereddüt halinde bölge adliye mahkemelerine veya Yargıtay’a başvurulur; kararlar kesinleşince ilgili merci belirlenir. - İnceleme usulü, yetkili mahkemenin belirlenmesinde dosya üzerinden yapılabilir; kesinleşen kararlar sonraki davayı bağlar. - Duruşmalar ve kararlar genel olarak alenidir; bazı durumlarda gizli duruşma veya kısmi gizlilik uygulanabilir; gizli duruşmada alınan kararlar gerekçesiyle birlikte açıklanır. - Taraflar, müdahiller ve ilgili kişiler hukuki dinlenilme hakkına sahiptir; bilgiye erişim, savunma ve delil gösterme hakları güvence altındadır. - Taraflar dürüstlük yükümlülüğüne tabidir; beyanlar gerçeğe uygun olmalıdır. - Usul ekonomisi ilkesi gereği dava makul sürede ve gereksiz gider yapılmadan yürütülmelidir. - Hâkim, uyuşmazlığı aydınlatma ihtiyacı hissederse taraflardan açıklama ve delil talep edebilir; gerekli gördüğü hususlarda soru sorabilir. - Hâkim, yargılamayı yönetir; süreci düzenli ve hızlı ilerletmeye çalışır; hukukun uygulanmasında Türkiye hukukunu resen uygular. - Hâkimin yasaklılığı ve reddi sebepleri bulunabilir; taraflar hâkimin tarafsızlığı konusunda itiraz edebilir; reddedilen hâkimin dışında başka bir merci bu durumu incelemeye yetkilidir; reddin sonucu ve süreci belirlenir. - Çekilme ve reddedilme süreçlerinde belirli usul ve süreler bulunur; ret talepleri yazılı olarak ve ilgili mahkemeye bildirilir; süresinde yapılmayan ret talepleri dikkate alınmaz. - Çekilme kararları incelenirken karar veren merci ve usul belirlenir; gerekli görülürse başka bir mahkeme tarafından incelenir.