10 / 2.081 sonuç gösteriliyor

CB Yönetmeliği 10809
2025-12-31

AFET VE ACİL DURUM MÜDAHALE HİZMETLERİ YÖNETMELİĞİ (KARAR SAYISI: 10809)

Bu yönetmelik afet ve acil durum müdahale hizmetlerinin ulusal ve yerel düzeyde planlanmasını, olay yerine hızlı ve etkili bir şekilde ulaşımı ve bu hizmetlerin koordinasyonunu sağlayacak bir çerçeve kurar. İlgili tüm paydaşların (kamu kurumları, özel sektör, sivil toplum ve gönüllüler) birlikte çalışmasını ve karşılıklı yardımlaşmayı düzenler. Planlama yaklaşımı, hazırlık, müdahale ve ön iyileştirme aşamalarını kapsar; hizmetlerin tümü eksiksiz ve birbirleriyle uyumlu olarak yürütülür. Ulusal ve yerel düzeyde müdahale için bir plan geliştirilir; operasyon, bilgi/koordinasyon, lojistik ve finans/idari işler gibi servisler yapılandırılır; müdahaleyi yürütecek ana çözüm ortakları ile destek ortaklarının sorumlulukları belirlenir ve ihtiyaç halinde bu ortaklar koordine edilir. Ulusal düzeyde afet grubu planları ana çözüm ortakları ile destek ortaklarının katılımıyla hazırlanır ve uygun formatta yürürlüğe girer; gerekli kaynakların mevcut durumu takip edilir ve paylaşılır. İl ve ilçe düzeyinde afet müdahale planları, ilgili yetkililerin katılımıyla hazırlanır ve uygun yöntemlerle veri paylaşımı sağlanır; yerel düzeyde müdahale organizasyonu kurulur ve görevler belirlenir. Yerel düzey afet grubu planları, ana çözüm ortaklarının bağlı olduğu birimler tarafından uygulanır; yerel planlar il ve ilçe planları ile uyumlu biçimde geliştirilir ve entegrasyona uygun hâle getirilir. Erken uyarı ve haberleşme sistemleri kurularak halkın güvenli bilgi alması temin edilir; afet sonrası için geçici barınma alanları ve toplama alanları belirli önlemlerle planlanır. Erişilebilirlik önceliklidir; dezavantajlı grupların güvenli ve bağımsız olarak ulaşabilir ve bilgiye erişebilir olması sağlanır. Psikososyal destek, sağlık hizmetleri ve medikal kurtarma gibi çok disiplinli müdahale hizmetleri sunulur; gerektiğinde sağlık ürünlerinin temini ve dağıtımı dikkate alınır. Gönüllülerin katılımı özendirilir ve koordinasyonu sağlanır. Karar verme süreçleri için veriler toplanır ve karar destek sistemine entegrasyon yoluyla müdahale kaynakları etkin biçimde yönetilir.

CB Kararı 5787
2022-07-08

TÜRKİYE AFET RİSK AZALTMA PLANI (2022-2030)'NIN YÜRÜRLÜĞE KONULMASI HAKKINDA KARAR (KARAR SAYISI: 5787)

Bu plan, afet risklerini en aza indirmek için afet öncesi hazırlık, planlama ve risk azaltma çalışmalarıyla ilgili sorumlulukları ve süreçleri netleştirir; kaynakların etkin ve hedefe uygun kullanılmasını sağlar. İller düzeyinde uygulanabilir il afet risk azaltma planları ile taranan riskler için operasyonel eylem adımları belirlenir; böylece risk azaltma faaliyetleri sahada hayata geçirilebilir. Stratejik öncelikler ve eylemler her tür afet için net hedefler içerir ve hangi kurumun sorumlu olduğu, kimlerin destek vereceği gibi hususlar tanımlanır; planlar, izleme ve güncelleme süreçleriyle canlı tutulur. İzleme ve değerlendirme mekanizmaları kurulur; uygulamalar takip edilir, ihtiyaç halinde revize edilerek etkililiğin artırılması hedeflenir. Kamu, özel sektör ve sivil toplum arasında koordinasyon ve işbirliği güçlendirilir; paydaşların katılımı yoluyla kaynaklar daha verimli kullanılır ve müdahale kapasitesi artırılır. Erken uyarı, güvenilir haberleşme ve toplumsal bilinçlendirme konuları güçlendirilir; afet anında müdahale hızlı ve etkili hale gelir. Dayanıklı yerleşim alanları ve altyapı geliştirme hedefleriyle rehabilitasyon ve yeniden inşa süreçleri daha güvenli ve sürdürülebilir şekilde yürütülür.

Kanun 7269
1959-05-25

UMUMİ HAYATA MÜESSİR AFETLER DOLAYISİYLE ALINACAK TEDBİRLERLE YAPILACAK YARDIMLARA DAİR KANUN

Pratik etki şu şekilde olabilir: - Afet sonrası ve muhtemel afetler için hayatı ve kamu hizmetlerini korumaya yönelik acil yardım ve tedbirler uygulanır. - Hasar tespiti yapılarak tehlikeli durumlar belirlenir; gerekli görülen yapılar boşaltılır veya güvenli hale getirilir, yeniden yapım ve onarım için teknik şartlar uygulanır. - Binaların yeniden yapımı, onarımı veya önemli değişiklikleri için uygulanacak kurallar belirlenir; hatalı yapılar için gerekli tedbirler alınır. - Afet bölgelerinde veya yakınında acil kurtarma ve yardım çalışmaları koordine edilir; sivil savunma ile iş birliği yapılır. - Afetlerden etkilenen vatandaşlar için temel hizmetler sağlanır; sağlık hizmetine erişim güvence altına alınır; gerektiğinde özel hastanelerdeki tedaviler için ödemeler sonradan yapılabilir. - İlk kurtarma çalışmalarında çalışanlara ücret ödenmez; ancak beslenme ve temel ihtiyaçlar karşılanır; hasar gören ekipmanlar onarılır veya değiştirilir. - Hasar tespitine dayalı kararlar hızlıca uygulanır; tehlikeli durumlar giderilene kadar gerekli güvenlik ve yıkım önlemleri sürdürülür. - Geçici barınma, yiyecek ve giyecek gibi temel ihtiyaçlar karşılanır; geçici konutlar sağlanabilir veya kiralama/tedarik imkânları kullanılır; nakdi yardım da verilebilir. - Hasar gören bölgelerde yeni yapılaşma veya ikamet için sınırlamalar uygulanabilir; güvenli olmayan alanlarda inşaata ve ikamete izin verilmeyebilir; bu tedbirler gerektiğinde daraltılabilir veya kaldırılabilir. - Toplulukların bir kısmının veya tamamının başka yerlere taşınması gerekiyorsa, uygun planlar ve kararlar doğrultusunda yerleşim sağlanır. - Teknik çalışmalarla hasar ve riskler değerlendirilir; buna uygun olarak hasarsız görülen yerlerin veya zararların giderilmesine ilişkin uygulamalar yürütülür.

Kanun 7452
2023-04-10

OLAĞANÜSTÜ HAL KAPSAMINDA YERLEŞME VE YAPILAŞMAYA İLİŞKİN CUMHURBAŞKANLIĞI KARARNAMESİNİN KABUL EDİLMESİNE DAİR KANUN

Bu kararname kapsamında deprem bölgesinde yerleşim ve yapılaşmaya ilişkin uygulamalar hayata geçirilebilir. Depremden etkilenen bölgelerde geçici veya kalıcı iskân alanları belirlenerek konut yerleşimi sağlanabilir; bu süreçte yerleşim için uygun kriterler göz önünde bulundurulur ve gerektiğinde ek alanlar kullanılabilir. Yerleşim için belirlenen alanlarda orman vasfı alanlar, zeytinlikler ve ekli kroki/koordinat listesinde yer alan alanlar da kullanılabilir; gerektiğinde bu alanların vasfı yeniden değerlendirilir. Vasfı değişecek yerler devlet adına tescil edilir ve ilgili kurumlarca bildirilir. Dava süreçleri ve tespit dışı kalan alanlar için gerekli düzenlemeler yapılır; bazı alanlarda yargı süreçleri hızlandırılabilir ve tescil işlemleri Kamu yararı doğrultusunda yürütülebilir. Plan ve imar uygulamalarında onay gerekliliğine ilişkin bazı prosedürler esnekleştirilebilir; bu alanlarda takas ve trampa gibi işlemler yoluyla hak dağılımı sağlanabilir; taşınmaz işlemlerinde vergi, harç ve benzeri mali yükümlülükler için muafiyetler gündeme gelebilir. Kamulaştırma veya devir işlemleri gerçekleştirilebilir; söz konusu taşınmazlar Kamu yararı doğrultusunda Hazine adına tescil edilebilir; bedel belirlenmesi ve ödemeler taraflar arasındaki uzlaşma ve mahkeme süreçleriyle yürütülebilir. Tescil ve terkin işlemleri hak sahiplerine bilgi verilerek yapılır. Altyapı ve üstyapı yatırımları önceliklendirilir; doğal gaz, elektrik, su, atık su ve iletişim altyapısı ile diğer hizmetler hızlı biçimde tamamlanabilir. Konut ve işyeri ihtiyacının karşılanması amacıyla Afet ve Acil Durum Yönetimi Başkanlığı ile işbirliği yapılarak mühendislik hizmetleri ve proje çalışmaları yürütülebilir; gerektiğinde kaynak aktarımı sağlanabilir. Proje kapsamında yapılacak konut/işyeri hibeleri ve kredileri için finansman ve destek mekanizmaları uygulanabilir; hibeler hak sahiplerine devredilebilir ve mali yükümlülükler belirli çerçeveyle karşılanabilir. Yeni yapıların yapımında bağımsız bölüm paylaşımı ve teslim süreçleri; değer tespiti yapan uzman kurumlar aracılığıyla gerçekleştirilir ve maliklere düşen bağımsız bölümlerin dağılımı ilgili belgelerde yer alır. Teslimat süresi içinde teslim edilmeyen haklar ve bu süreçteki mali işlemler için gerekli adımlar atılır. Taşınmazlar üzerinde mevcut haklar (ipotek, ihtiyati haciz vb.) bu süreçler tamamlanana kadar geçerli kalır; gerekli hallerde hak sahiplerinin bilgisi ve onayı alınarak bu haklar düzenlenebilir veya terkin edilebilir. Taşınmazların değerlendirilmesi ve işlem maliyetlerinin hesaplanması konusunda, değerleme süreçleri güvenilir kuruluşlarca yürütülür; bu değerler, hak sahiplerine ödenecek bedellerin belirlenmesinde esas alınır. Taşınmazların bedellerinin ödenmesi ve takas/teslim süreçleri tamamlandıktan sonra ilgili malikler adına tapu kayıtları güncellenir ve hak sahiplerinin hakları uygulanabilir şekilde devreye girer. Bu süreçler elektronik iletişim ve yerel muhtarlıklar yoluyla duyuru ve bildirim yöntemiyle yürütülebilir.

Kanun 6306
2012-05-31

AFET RİSKİ ALTINDAKİ ALANLARIN DÖNÜŞTÜRÜLMESİ HAKKINDA KANUN

Bu yasa afet riski altındaki alanlarda güvenli ve sağlıklı yaşama olanaklarını artırmaya yönelik olarak riskli yapıların tespiti, tasfiye ve yenilenmesini düzenler. Riskli yapıların tespiti maliklerin masrafları kendilerine ait olacak şekilde lisanslı kuruluştan ya da yetkili birimlerce yaptırılır; sonuçlar tapu kaydına bildirilir ve ilgili hak sahiplerine duyurulur. Riskli alanlar ve rezerv yapı alanlarındaki taşınmazlarla ilgili işlemler kamu yararına devri veya devri seçenekleriyle ele alınabilir ve gerekli hallerde taşınmazlar üzerinde imar ve yapılaşma işlemleri geçici olarak durdurulabilir. Tahliye ve yıkım süreçlerinde öncelik maliklerle anlaşma sağlamaktır; anlaşma sağlanamazsa geçici konut veya kira yardımı ile yapım için yardım gibi destekler sağlanabilir ve masraflar maliklerden payları oranında tahsil edilir. Uygulama kapsamında hak sahiplerinin görüşü alınır ve tespit sonuçları ilan edilerek bildirilir. Riskli yapı tespiti yapan lisanslı kuruluşlar ve ilgili mühendisler için denetimler ve ihlal halinde cezai yaptırımlar uygulanabilir; raporlarda hatalı veya usulsüz işlem yapılması durumunda uyarı, para cezası veya lisans iptali gibi yaptırımlar söz konusu olabilir.

CB Yönetmeliği 200712937
2007-12-19

BİNALARIN YANGINDAN KORUNMASI HAKKINDA YÖNETMELİK

Pratik etki özeti - Bu yönetmelik, kamuya açık ve özel kullanımda olan her türlü yapı, tesis ve alan için yangın güvenliğini tasarım, yapım, işletim, bakım ve kullanıma entegre etmeyi ve yangın riskini en aza indirip can-mal kayıplarını azaltmayı amaçlar. - Kapsamı, karada ve suda bulunan yapılar ile sabit ve hareketli tesisleri içerir ve bazı özel alanlarda ek kuralların uygulanabileceğini öngörür. - Yeni yapılarda veya kullanım amacı değişen projelerde yangına karşı güvenlik şartlarına uyulması gerekir; bu uyum sağlanıncaya kadar ruhsat veya kullanım izni verilmez. - Yangın güvenlik sistemi tasarımı, uygulaması ve bakımı sorumluluğu, tasarımcılar, yükleniciler, işletmeciler ve ilgili taraflar arasında belirli sorumluluklar doğurur; sistemlerin eksik veya hatalı olması halinde sorumluluk ilgili tarafa aittir. - Yangın algılama, uyarı, söndürme, tahliye ve acil aydınlatma gibi aktif sistemlerin yeterli ve uygun şekilde kurulması gerekir; bu konulardaki eksiklikler veya hatalar için kurumlarca gerekli işlemler yapılır. - Acil durum planları ve tahliye projeleri hazırlanır, onaylanır ve uygulanır; tahliye planları ve projeler bazı durumlarda mimari projelerden ayrı ele alınabilir. - Standartlar uygulanır; mevcut Türk veya Avrupa standartları esas alınır; bunlar yoksa uluslararası geçerli standartlar kullanılabilir. - Sigorta şirketleri, sigorta talebi olan yapılarda uyum denetimi yapmakla yükümlüdür; bu süreçte kamuya herhangi bir vize, harç veya benzeri ücret talep edilemez. - Özel alanlar veya kritik kullanımlar için ek hükümler uygulanabilir; bu tür durumlarda ilgili kamu kurumları ek kararlar alabilir. - Yangın güvenliği ile ilgili uyumsuzluklardan doğacak hasarlarda kusurlarına göre sorumluluklar paylaşılır; yapı sahibi, tasarım ve denetim görevi bulunanlar, müteahhitler ve danışmanlar sorumluluk altında sayılır.

KHK 655
2011-11-01

ULAŞTIRMA VE ALTYAPI ALANINA İLİŞKİN BAZI DÜZENLEMELER HAKKINDA KANUN HÜKMÜNDE KARARNAME

- Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı’nın teşkilat ve görevlerinde yeniden düzenleme yapılır; bazı birimler kaldırılır veya görevler yeniden dağıtılır. - Altyapı yatırımları kapsamında projelerin mülkiyet devri ve işletme devri süreçleri düzenlenir; devralan kuruluşlar maliyetlerle ilgili ödemeler ve üstlenilecek yükümlülükler konusunda sorumluluk taşır ve belediyelerin ilgili yükümlülükleri devralan kuruluşa ait olarak yürütülebilir. - Kriz ve afet durumlarında bakanlığın deniz ulaştırması, liman ve tersane hizmetlerinin planlanması, koordine edilmesi ve ihtiyaç duyulan malzeme ve araçların temin edilmesi görevi yerleşir. - Türk boğazlarında güvenli geçişin sağlanması için gemi trafik yönetim tesislerinin kurulması ve bu tesislerin tasdik, ruhsat ve planlama işlemlerinin belirlenen esaslara göre yürütülmesi görevi vardır. - Bağlama kütüğü kaydı yükümlülüğü getirildiği için ticari ve özel kullanımdaki gemi, deniz ve içsu araçlarının kayda alınması zorunluluğu ve bu işlemlerin nasıl yürütüleceğine ilişkin esaslar yönetmelikle belirlenir. - Araştırma ve geliştirme destekleri kapsamında ilgili kurumlar gelir elde edilen tutarlardan pay aktarır ve bu destekler belirli alanlarda kullanılmak üzere planlanır; gerekli bilgi paylaşımı ve işbirliği yükümlülüğü doğar. - Denetim ve idari yaptırımlar konusunda uyarma, geçici faaliyet durdurma ve yetki iptali gibi yaptırımların uygulanması için yetkiler ve uygulama esasları tanımlanır. - Yabancı plakalı araçlar için cezaların tahsili ve ilgili bildirim süreçleri belirlenir; uygulama usul ve esasları ilgili kurumlarca müştereken belirlenir. - Bölge limanlarında denetim ve diğer hizmetler için normal çalışma saatleri öncelikli olmak üzere, gerektiğinde mesai dışı hizmet bedelleri üzerinden ek ödemeler yapılabilir; bu ödemeler belirli koşullarda vergiden muaf tutulabilir. - Mevcut ve devralınacak metro ile raylı sistemlere ilişkin geçici ve kalıcı hükümler uygulanır; mevcut işlerin yürütülmesi ve kadro değişiklikleri düzenlenir. - Genel olarak, bu düzenlemelerle deniz, kara ve hava ulaşımına ilişkin koordinasyon, denetim ve maliyet paylaşımı ile altyapı projelerinin yönetimi üzerinde yeni bir çerçeve kurulur.

CB Yönetmeliği 201811962
2018-06-26

BÜYÜK ÖLÇEKLİ HARİTA VE HARİTA BİLGİLERİ ÜRETİM YÖNETMELİĞİ

Bu düzenlemenin uygulanmasıyla büyük ölçekli harita ve harita bilgisinin ülke genelinde standartlara uygun olarak üretilmesi, derlenmesi, coğrafi veri tabanında saklanması, görselleştirilmesi ve uygulamalara entegrasyonunun güvence altına alınması amaçlanır. Veri, güncel ulusal jeoit modeline ve tanımlanan ulusal referans çerçevelerine uygun biçimde üç boyutlu koordinatlar ve yükseklik bilgileriyle hesaplanıp paylaşılabilir hale getirilir; bu sayede farklı kurumlar arasında uyum ve karşılaştırılabilirlik sağlanır. Kamu kurumları ile gerçek ve tüzel kişilere yönelik üretim ve ürettirilme sorumlulukları belirlenir; özel sektörde üretim için gerekli izin ve uygunluk mekanizmaları uygulanır. Haritaların üretimden saklama, analiz ve değişime kadar tüm süreçlerinde teknik esaslar tanımlanır; verinin coğrafi bilgi sistemlerinde görselleştirilmesi ve araziye uygulanabilirliği güvence altına alınır. Kontrol noktaları ve ilgili ağların sınıflandırılması, adlandırma ve numaralandırma kuralları netleşir; böylece verilerin güvenli ve izlenebilir biçimde paylaşılması kolaylaşır. Referans çerçeveleri ve izdüşüm sistemleri tanımlanır; eski verilerle yeni verilerin uyumu ve dönüşümü için uygun yöntemler belirlenir. GNSS tabanlı ölçüm yapan kontrol noktalarının oluşturulması, tesis edilmesi ve ölçülmesi için kriterler ve süreçler ortaya konulur; ölçüm kayıtları uygulanabilir biçimde belgelenir. Ölçüm sonuçlarının geçerliliği, bağımsız referanslar üzerinden yapılan karşılaştırmalı değerlendirmelerle kontrol edilir; uyumsuzluklar tespit edildiğinde düzeltme veya yeniden ölçüm yoluna gidilir. Eski ve yeni ağların entegrasyonu için kalite kontrol mekanizmaları uygulanır; dönüşümler üzerinde güvenilirlik sağlamak amacıyla uygun uyum değerlendirme yöntemleri kullanılır. Veri yönetimi ve paylaşımında sorumluluklar netleşir; verinin izi sürülebilirliği, güncellenmesi ve geçmiş bilgilerle uyumlu tutulması güvence altına alınır. Üretim ve bakım süreçlerinde nitelikli personel ve ilgili kurumlar bu standartlara uyum göstermekle yükümlüdür; böylece harita üretiminin güvenilirliği ve güvenli kullanımı artırılır. Teknolojik yenilikler ve mevcut uygulamalar entegre edilerek haritaların karar verme süreçlerinde güvenilir temel olarak kullanılabilirliği güçlendirilir. Harita verileri araziyle uygulanabilir ve değişen durumlara karşı güncel tutulur; bu sayede planlama ve altyapı yönetimi için güvenilir bir kaynak oluşturulur. Genel olarak, harita ve coğrafi verilerin kamu ve özel paydaşlar tarafından güvenli, uyumlu ve güncel biçimde kullanılmasına olanak tanınır.

CB Kararı 10102
2025-07-18

SAMSUN İLİ, CANİK İLÇESİ, TEKNEPINAR, CİNEKOĞLU VE HASKÖY (SOĞUKSU) MAHALLELERİNDE İLAN EDİLEN RİSKLİ ALAN İÇERİSİNDE BULUNAN BAZI TAŞINMAZLAR VE ÜZERLERİNDEKİ YAPILARIN KENTSEL DÖNÜŞÜM BAŞKANLIĞI TARAFINDAN ACELE KAMULAŞTIRILMASI HAKKINDA KARAR (KARAR SAYISI: 10102)

Bu karar, aykırı ve afet riski taşıyan yapıların kamulaştırılarak ulaşım ve altyapı ile uyumlu, fen ve sanat kurallarına uygun, sağlıklı ve güvenli yaşam alanlarının oluşturulmasını amaçlamaktadır. Söz konusu süreç acele kamulaştırma yöntemiyle yürütülerek mevcut alanlarda yeniden yapılaşma ve altyapı çalışmaları planlanacaktır. Mevcut konut ve iş yerleri sahipleri bu süreçten etkilenebilir ve hak sahipleri için kamulaştırma işlemleri uygulanabilir. Hedef, güvenliği artırmak, afet riskini azaltmak ve yaşam kalitesini yükseltmektir. Proje kapsamındaki bölgelerde yerleşim yapıları ve ulaşım bağlantılarının yeniden düzenlenmesiyle yeni yaşam alanları oluşturulacaktır.

CB Yönetmeliği 3095
2020-10-17

DENİZ VE HAVA ARAÇLARI KAZALARINDA ARAMA KURTARMA YÖNETMELİĞİ

Bu düzenlemenin pratik etkileri şunlardır: - Deniz ve hava arama-kurtarma faaliyetleri merkezi bir koordinasyon yapısı altında yürütülür ve kamu kurumları, özel sektör ve yetkilendirilmiş sivil toplum kuruluşlarıyla iş birliği netleşir. - Olay ihbarları hızlı şekilde merkezi koordinasyon merkezine iletilir ve olay yerine müdahale için planlama, görevlendirme ve koordinasyon sağlanır. - Arama-kurtarma hizmetleri ücretsiz olarak sunulur; ancak gereksiz talep veya meşgul etme durumlarında masrafların tazmini yoluna gidilebilir. - Tıbbi tavsiye, tıbbi tahliye ve ilk yardım hizmetleri tele sağlık baştabipliği aracılığıyla koordine edilir. - Yetkilendirilmiş sivil toplum kuruluşları ve bunların personeli için eğitim, belgelendirme ve yetkilendirme süreçleri uygulanır; operasyonlarda bu kuruluşlar yer alır. - Uluslararası kuruluşlarla uyum ve COSPAS-SARSAT sistemiyle entegrasyon sağlanır; gerektiğinde yeni arama-kurtarma irtibat noktaları kurulur ve mevcut iş birlikleri güçlendirilir. - Deniz ve hava araçları için güvenlik ve tehlike bilgileri NAVTEX ve NOTAM aracılığıyla yayımlanır; gerekli protokoller uygulanır. - Arama-kurtarma performansı için istatistikler tutulur, analizler yapılır ve sonuçlar paylaşılır. - Kapsamlı tatbikat ve eğitimler yoluyla arama-kurtarma kapasitesi ve prosedürleri güçlendirilir; ilgili kurumlar ile sivil toplum kuruluşları birlikte çalışır. - Olay yeri koordinasyonu ve karar alma mekanizması, duruma uygun şekilde belirlenir ve ilgili merkezler arasında koordine edilir. - Sistem, Türk arama kurtarma bölgesi içinde ve dışında deniz ile hava araçlarına yönelik arama-kurtarma görevlerini kapsar; karasal iç sular da dahil edilerek kapsam genişletilir. - Kapsam dışı durumlar olarak askeri operasyonlar, bazı yerel afetler ve deniz/hava araçları dışındaki tıbbi hizmetleri içeren kapsamlar bulunabilir.