10 / 1.709 sonuç gösteriliyor

Kanun 3713
1991-04-12

TERÖRLE MÜCADELE KANUNU

Terör, cebir ve şiddet kullanarak, devletin temel niteliklerini değiştirmeyi, ülkenin bütünlüğünü bozmayı veya devletin güvenliğini tehdit etmeyi amaçlayan örgütler ve bu örgütlerin faaliyetleriyle ilgili olarak işlenen suçlardır. Terör suçlusu; terör örgütlerinin mensubu olarak veya örgüt adına suç işleyen kişiler olarak tanımlanır; örgüt adına suç işlemek de ayrıca cezalandırılır. Terör amacıyla işlenen suçlar, bu amaçla kurulan örgütlerin faaliyeti kapsamında işlendiğinde terör suçu sayılır ve bu tür suçlar için verilen cezalar artırılır. Terör örgütlerinin meşru gösterilmesi, övülmesi veya bu yöntemlere başvurmayı teşvik eden bildiri ve açıklamalar suç teşkil eder; bu tür fiillerin basın ve yayın yoluyla işlenmesi cezayı artırabilir; ancak haber verme sınırlarını aşmayan eleştiri ve düşünce açıklamaları suç oluşturmaz. Terör örgütünü kuran, yöneten veya üye olanlar ile örgüt faaliyeti düzenleyenler cezalandırılır. Terör amacıyla işlenen suçlar arasında yer alan bazı suçlar için cezaların artması öngörülür; artırımın uygulanması, ilgili koşullara bağlı olarak gerçekleşir. Terörün finansmanı suçtur; bu kapsamdaki fiiller için ağır yaptırımlar uygulanır; tüzel kişiler için güvenlik tedbirleri söz konusu olur. Terörle mücadelede görevli kamu görevlileri, kolluk ve yargı personeli ile ilgili koruma tedbirleri ve güvenlik önlemleri öngörülür. Terör suçlarından zarar görenlerin zararlarının tazmini amacıyla mahkeme süreçlerinde gerekli tedbirler alınır; bu süreçlerde tebligat ve ilân gibi uygulamalar kullanılır. Terör davalarında avukat temini ve ücretlere ilişkin düzenlemeler yapılır; savunmanın sağlanması amacıyla usuller belirlenir. Ceza infazı ve tutukluların korunmasıyla ilgili uygulamalar belirli esaslar çerçevesinde yürütülür; bazı ağır cezalar için özel koşullar uygulanabilir ve şartlı tahliye ile denetimli serbestlik konuları düzenlenir. Kamu görevlileri ve ilgili kurumlar, terör soruşturması ve kovuşturması süreçlerinde güvenlik ve gizlilik tedbirlerine tabi olarak hareket eder; gerekli hallerde koruma ve güvenlik önlemleri alınır. Terör suçları nedeniyle zarar görenler için maddi tazminat amacıyla gerektiğinde mahkeme önleyici tedbirler ve ilgili kararlar uygulanır.

Kanun 3516
1989-01-21

ÖLÇÜLER VE AYAR KANUNU

Bu yasa ölçü ve ölçü aletlerinin Türkiye içinde doğru ayarlı ve uluslararası birimlere uygun olarak imal edilmesini, kullanılmasını ve güvenilirliğinin sağlanmasını amaçlar; böylece ticaret ve ekonomi açısından güvenilirlik temin edilir. Kapsamda hangi ölçü aletlerinin muayene edilip damgalanacağı ve hangi durumlarda istisnanın uygulanacağı belirlenir; bazı özel durumlar için muafiyetler öngörülebilir. Üretim ve tamir işlemlerinde ölçü aletleri için tasdikli imalat defteri tutma ve uygun tip/sistemlerin kullanılması gereklidir; ayrıca muayene ve damgalama ön koşulları tanımlanır. Ölçü aletleri için ilk muayene, periyodik muayene, ani muayene, şikayet muayenesi ve stok muayenesi gibi muayene türleri uygulanır ve uygun görülenler damgalanır veya belgeyle onaylanır. Uluslararası birimlerin evrak, etiket ve defterlerde kullanılması zorunludur; bazı ticari işlemler bu zorunluluk kapsamı dışında olabilir. Gümrük işlemleri kapsamında ithal ve ihraç ölçü aletlerinin muayene süreçleri düzenlenir. Damgalama uygun bulunan ölçü aletleri üzerine damga konulur; damgalanmaya uygun olmayanlar için damga yerine belge verilmesi tercih edilebilir; damga süreleri ve geçerliliğe ilişkin esaslar belirlenir. Uluslararası birimlere uygun olmayan veya uygun bulunmayan ölçü aletlerinin ticareti, alım satımı ve bulundurulması yasaktır; damgası kopmuş, bozulmuş veya süresi geçmiş aletlerin kullanımı ve satışına kısıtlamalar uygulanır; yetkisiz kişilerce muayene veya tamir yapılması da yasaktır. Yetkili olmayan kişilerce muayene veya tamir yapılması durumunda yaptırım uygulanır; ayrıca bu tür ayarlama ve muayenelerde uygun ücret tarifeleri üzerinde işlem yapılması kısıtlandırılır. Bu denetim ve uygulamalarla hedeflenen, ölçü aletlerinin güvenilirliğini korumak ve adil ticareti sağlamak için denetim mekanizmalarının işleyişidir. Belediyeler ölçü ve ayar memurluğu göreviyle bu denetimi destekler; etkin ve uyumlu çalışmayı sağlamak için gerekli koordinasyon ve idari yapılandırmalar düzenlenir. Muayene giderleri ve mali işlemler, belirli esaslara göre karşılanır ve denetim maliyetlerinin adil paylaşımı amaçlanır.

Kanun 5235
2004-10-07

ADLÎ YARGI İLK DERECE MAHKEMELERİ İLE BÖLGE ADLİYE MAHKEMELERİNİN KURULUŞ, GÖREV VE YETKİLERİ HAKKINDA KANUN

Bu Kanun adlî yargının kuruluşunu, görevlerini ve yetkilerini tanımlar; vatandaşların hukuk ve ceza davalarının hangi mahkemeler tarafından bakılacağını ve bu mahkemelerin organizasyonunu belirler. Kapsam olarak ilk derece adlî mahkemelerin ve bölge adliye mahkemelerinin işleyişini ve görevlerini düzenler; hukuk ve ceza alanında hangi davaların hangi mahkemelerde görüleceğini somut çerçevede ortaya koyar. Hukuk mahkemeleri açısından sulh hukuk ve asliye hukuk mahkemeleri ile özel kanunlarla kurulan diğer hukuk mahkemelerinin görev alanlarını belirtir; bazı işlerde özel yetkili hukuk mahkemelerinin kurulabileceğini ve bu mahkemelerin iş yoğunluğu ile ihtiyaçlara göre yapılandırılabileceğini ifade eder; mahkeme kurulumu ve daireler arasındaki iş dağılımı konularını da kapsar. Hukuk mahkemelerinin yargı çevresi coğrafi sınırlarla belirlenir ve gerektiğinde il ve ilçeler üzerinde değişiklik yapılabilir; bu düzenlemeler idari sınırlar çerçevesinde yürütülür. Ceza mahkemeleri açısından sulh ceza mahkemeleriyle ağır ve asliye ceza mahkemelerinin görevlerini netleştirir; özel kanunlarla kurulan diğer ceza mahkemelerinin kurulumu saklıdır; ceza mahkemelerinin daireleri gerektirdiğinde numaralandırılarak ve gerektiğinde daireler arası iş dağılımı yapılara göre düzenlenir. Sulh ceza hâkimliği, yürütülen soruşturmalarda karar almak, işleri yürütmek ve itirazları incelemek amacıyla kurulmuştur; gerektiğinde birden çok sulh ceza hâkimliği kurulabilir; hâkimlikler bulundukları yerin adli sınırları içinde çalışır. Asliye ceza mahkemesinin görevi, sulh ceza hâkimliği ve ağır ceza mahkemelerinin görevleri dışında kalan dava ve işlere bakmaktır. Ağır ceza mahkemesi, ağır cezayı gerektiren suçlar ve ilgili davalara bakmakla görevlidir; bu mahkeme, iş bölümü ve daireler arasındaki görev dağılımı çerçevesinde çalışır. Cumhuriyet başsavcılığı ve savcılarının yapısı, görev ve yetkileri, soruşturma yürütme, kamu davasını izleme ve duruşmalarda temsil gibi temel işlevleri kapsar; başsavcı ve başsavcı vekilleri ile savcılar, görev ve denetim açısından bir hiyerarşi içinde çalışır; başsavcılıklar bulundukları yargı çevresinde denetim ve gözetim yetkisine sahiptir. Duruşmalarda Cumhuriyet savcısının temsil yetkisi, görevlendirme ve gerektiğinde birden çok savcının katılımını mümkün kılan uygulamalar düzenlenir; duruşmalara katılım, kamu davasının yürütülmesi açısından önemli bir unsurdur. Bölge adliye mahkemeleri, bölgesel düzeyde temyiz incelemesini yürütür; bölge merkezi başkanlığı ve hukuk ile ceza dairelerinden oluşan yapılarıyla bölgesel düzeyde karar verecek birimler olarak organize edilir; bölge başsavcılığı ve adalet komisyonu ile birlikte çalışır. Müdürlükler ve adli idari yapı, her mahkemede yazı işleri müdürlüğü ile başvuru ve işlem süreçlerinin yürütülmesini sağlar; bölge adliye mahkemelerinde de adalet komisyonları ve müdürlükler bulunur; idari ve mali işlemler bu yapılar üzerinden yürütülür. Adlî yargı ilk derece mahkemesi adalet komisiyonu gibi ortak yapılar, ağır ceza mahkemelerinin bulunduğu yargı çevrelerinde kurulabilir ve işleyişleri yönergelerle belirlenir; müdürlükler ve personel çalışmaları bu yapıya bağlı olarak yürütülür. Genel olarak bu düzenleme, dava türlerine göre hangi mahkemelerin yetkili olduğunun işleyişini, mahkemelerin hangi sınırlar içinde hareket edeceğini, yetki ve görev dağılımlarını, daireler arasındaki iş paylaşımını ve adli idari altyapıyı belirleyerek adaletin hızlı ve uyumlu işlemesini amaçlar.

Kanun 4854
2003-05-06

BAZI KANUNLARDAKİ CEZALARIN İDARİ PARA CEZASINA DÖNÜŞTÜRÜLMESİNE DAİR KANUN

Bu Kanunla pek çok eski yasa hükmünde yer alan cezalar idari para cezasına dönüştürülüyor ve bazı davranışlar için hapis veya diğer cezai yaptırımlar yerine bu tür cezalara geçiş sağlanıyor. Böylece cezalar tek tip ve yüksek miktarlı idari para cezaları olarak uygulanır hale geliyor ve kapsam genişliyor. Ayrıca bazı durumlarda malın müsaderesi/elde edilmesinin yanı sıra ruhsatların geri alınması veya belirli sürelerle kapatılması gibi idari tedbirler de devreye alınabiliyor. Uygulama ise merkezi idari makamlarca yürütüleceğinden adli süreçlerden bağımsız, daha hızlı ve standartlaştırılmış bir tahsilat ve uygulama mekanizması oluşuyor. Sonuç olarak cezalar idari para cezalarına dönüştürülüyor ve çeşitli alanlarda idari tedbirlere ek olarak uygulanabiliyor; bu durum bireyler ve işletmeler için finansal yükü artırabilir ve itiraz süreçlerini etkileyebilir.

Kanun 2521
1981-09-15

AVDA VE SPORDA KULLANILAN TÜFEKLER, NİŞAN TABANCALARI VE AV BIÇAKLARININ YAPIMI, ALIMI, SATIMI VE BULUNDURULMASINA DAİR KANUN

Bu kanun yivsiz av tüfekleri, spor ve nişan tüfekleri ile tabancaları ve av bıçaklarını kapsar ve bunların yapımı, alımı-satımı, bulundurulması ve taşınması üzerinde düzenleyici kurallar getirir. - Yivsiz av tüfekleri ve ilgili ekipmanları üretmek için kuruluş kurmak isteyenler için denetimli kurulum izni ve işletecek kişilerin teknik yeterlilik belgeleri istenir; güvenlik uygunluğu ve kapasite gibi şartlar sağlandığında izin verilir. - Üretim tesislerinin standarda uygunluğu denetlenir; üreticilerin strik olarak güvenlik ve kalite gerekliliklerini karşılaması beklenir; yüksek üretim kapasitesine sahip tesislerin kendi test tezgahlarını kurması zorunlu olabilir, daha küçük tesisler ise dış test hizmetlerinden yararlanabilir. - Üretim ve satış yapanlar, imal ettiği veya sattığı ürünlerin türünü, çapını ve seri numaralarını içeren listeler düzenlemek ve bu bilgileri ilgili yerlere bildirmek zorundadır. - Satış işlemlerinde satıcı için belirli bir belge, alıcı için ise ilgili makama başvuru belgeleri aranabilir; bazı türler için bu belgeler aranmaz. Alıcılar, satın aldıkları tüfeklerin türünü, marka ve seri numarasını gösteren belgelerle birlikte kayıt edilmelidir; satışlar için periyodik kayıtlar tutulur. - Tüfeklerin ve tabancaların el değiştirmesi durumunda yapılacak işlemler yönetmelikte belirlenir; sahiplik ve devriyle ilgili kurallar bulunduğu belirtilir. - Bu silahların izinsiz üretim, satım veya kamuoyuna reklamı suç sayılır ve buna ilişkin ciddi cezai yaptırımlar öngörülür; ayrıca bu tür işlemlerde bulunanlara ilişkin yaptırımlar uygulanır. - İzinsiz ya da kurallara aykırı olarak bu silahları imal eden, satan, taşıyan veya bulunduranlar hakkında cezai yaptırımlar uygulanır; reklam veya tanıtımların yapılması yasaktır ve belirli kanıtlara dayanılarak idari yaptırımlar uygulanabilir. - Geçici ve ek geçici hükümlerle mevcut sahiplerin, kanunun yürürlüğe girdiği tarihten sonra belirlenen süreler içinde yasal altyapıyı tamamlaması ve gerekli belgeleri edinmesi için süreçler öngörülür; bu süreçler tamamlanmazsa işlemler durdurulabilir veya mevcut durum özel hükümler kapsamında ele alınabilir. - Yönetmelikler, kanunun uygulanmasına ilişkin ayrıntılı kuralları belirlemek üzere ileride çıkarılacaktır; uygulama açısından hükümler ve prosedürler bu yönetmeliklerle netleşir.

Kanun 5237
2004-10-12

TÜRK CEZA KANUNU

Pratik etki özeti: - Ceza kanunları, yalnızca açıkça suç sayılan fiilleri cezalandırır ve güvenlik tedbirlerini uygular; yasa dışı olarak geniş yorumla suç oluşturulamaz veya cezalandırılamaz. - Suç ve ceza uygulanırken temel ilke, fiilin ağırlığına göre adil ve orantılı bir ceza verilmesi; tüm kişiler önünde eşitlik sağlanır, hiçbir fark gözetilmez. - Kanunda yazılı olmayan fiiller için mazeret sayılmaz; kanunun kendisi dışında bir düzenleyici işlemle suç oluşturulamaz. - Özel kanunlar varsa genel hükümler de bu özel durumlar için geçerli olur. - Tanımlar netleştirilir; kimlerin vatandaş sayılacağı, çocuk sayılacağı, kamu görevlisi kimler olduğu gibi kavramlar belirli kurallarla açıklığa kavuşur. - Zaman bakımından uygulanabilirlik; işlenen fiile o an yürürlükte olan yasa uygulanır; lehe olan yasa uygulanır; bazı infaz ve geçici hükümler hemen uygulanabilir. - Yeri bakımından uygulanabilirlik; Türkiye sınırlarında işlenen fiiller Türk kanunlarına tabidir; bazı durumlarda deniz ve hava sahası gibi alanlarda da Türkiye’nin yetkisi sayılır. - Yabancı ülkede hüküm verilen suçlar konusunda Türkiye, bu hükümlere karşı yeniden yargılama yapabilir veya kovuşturma başlatabilir; bazı hallerde Adalet Bakanlığının talebiyle yargılama gerçekleşir; bazı istisnalar bulunur. - Vatandaş ve yabancı ayrımıyla ilgili olarak, Türkiye’de bulunurken yabancı ülkede işlenen bazı suçlar için Türkiye’de cezalandırılma mümkün olabilir; bu süreçler belirli şartlara ve taleplere bağlıdır. - Yabancı kanunun göz önünde bulundurulması durumunda, Türkiye’de verilecek cezanın üst sınırı, suçun işlendiği ülkenin ceza üst sınırını aşamaz; bazı istisnalar bu kuraldan muaftır. - Ceza sorumluluğunun şahsiliği esastır; tüzel kişiler cezalandırılamaz; güvenlik tedbirleri bu kısıtlamanın dışında uygulanabilir. - Kast ve taksir kavramları, suçun oluşması açısından belirleyici olup, niyet ve öngörüyle ilgili çeşitli sonuçlar doğurabilir; taksirli fiillerde ceza ölçüsü, kusura göre belirlenir ve bazı durumlarda indirim uygulanabilir. - Meşru savunma ve zorunluluk hali, hak kullanımı veya rıza gibi hallerde ceza verilmez; zorlayıcı güç, korkutma veya tehdit altında işlenen fiillerde faile karşı ayrı bir değerlendirme yapılır. - Haksız tahrik veya belirli haller sebebiyle cezalar hafifleyebilir; hata veya yanılgılar bazı durumlarda hafifletici nedenler doğurabilir; bilmeden işlenmiş fiiller her zaman cezadan muaftır denmez, bazı hatalar nedeniyle indirim uygulanabilir. - Yaş küçüklüğüyle ilgili olarak çocuklar üzerinde özel kurallar uygulanır; belirli yaş altındaki kişiler için cezai sorumluluk yoktur veya güvenlik tedbirleri öne çıkar; gençler için ise yaşa bağlı olarak farklı hafifletici ve güvenlik tedbirleri uygulanabilir. - Akıl hastalığı veya ciddi zihinsel bozukluklar halinde cezalandırma yerine güvenlik tedbirleri tercih edilebilir; bu durum, belirli ölçütlerle ceza yerine tedavi ve koruma odaklı bir yaklaşımı getirir. - Sağır ve dilsizlik gibi durumlar için özel uygulama ve haklar bulunabilir; genel olarak iletişim ve müdahalede adil yaklaşımlar gözetilir.

Kanun 6111
2011-02-25

BAZI ALACAKLARIN YENİDEN YAPILANDIRILMASI İLE SOSYAL SİGORTALAR VE GENEL SAĞLIK SİGORTASI KANUNU VE DİĞER BAZI KANUN VE KANUN HÜKMÜNDE KARARNAMELERDE DEĞİŞİKLİK YAPILMASI HAKKINDA KANUN

Bu yasa bazı kamu alacaklarının yeniden yapılandırılmasını ve tahsilat süreçlerinde esneklik sağlamayı amaçlar. Uygulamada maliye ve gümrük dairelerince takip edilen amme alacakları ile belediyelerin ve büyükşehir belediyelerinin su ve kanalizasyon alacakları kapsama alınır. Ödeme hesaplama ve cezalar açısından etkiler: Ödenecek tutar, endeksler üzerinden hesaplanan yeni tutar olarak belirlenir ve bu tutara göre ödemeler yapılır. Eski faiz, gecikme faizi ve gecikme zammı yerine endeksli hesaplanan tutarın esas alınması söz konusudur. Bazı durumda cezaların ve bunlara bağlı gecikme zamlarının tamamı ya da bir kısmı, ödenecek tutar tamamen ödendiği şartıyla silinir veya hafifletilir. Kesinleşmiş alacaklar için: Ödenmesi gereken tutar endeksli olarak hesaplanır ve tamamen ödenmesi halinde cezaların, faizlerin ve bağlı fer’i alacakların bir kısmı ya da tamamı için indirim veya kaldırma imkanı doğar. Kesinleşmemiş veya dava aşamasında olan alacaklar için: Tahakkuklarda en son hesaplanan tutar esas alınır ve yapılandırma uygulanır. Bu süreçte borçluların dava açmama, açılmış davalardan vazgeçme ve kanun yollarına başvurmama şartı aranır. İlk taksitler ve ödeme süreleri açısından etkiler: İlk taksit süreleri uzatılır ve bazı ödemeler için süreler esneklik kazanır. Dava ve itiraz süreçleri açısından etkiler: İtiraz veya temyiz aşamasında olan tutarlar için de yapılandırma uygulanabilir; hesaplamalarda son aşamadaki tutar esas alınır. Bu süreçlerde borçluların dava açmama, açılmış davalardan vazgeçme ve kanun yollarına başvurmama koşulları bulunur. Genel olarak; belirli kamu alacaklarının ödenmesi için endeksli hesaplama yöntemine geçiş, cezaların ve faizlerin hafifletilmesi ya da silinmesi imkanı ve ödeme kolaylıkları getirilir; tahsilat hızını artıracak uygulamalar öne çıkar.

Kanun 5275
2004-12-29

CEZA VE GÜVENLİK TEDBİRLERİNİN İNFAZI HAKKINDA KANUN

- Bu yasa ceza ve güvenlik tedbirlerinin infazına ilişkin usûl ve esasları belirler ve hedef olarak toplumsal güvenliği sağlamak, hükümlünün yeniden topluma kazandırılmasını güçlendirmek ve suça dönmeyi önlemek amacı güder. - Infaz sürecinde herkese eşit davranılması ve insan onurunun korunması esastır; zalimane veya aşağılayıcı davranışlar yasaktır. - Hapis infazı, hükümlülüğün kesinleşmesiyle başlar ve infazın izlenmesi ilgili yetkili makamlarca yürütülür; sürecin adil ve denetlenebilir olması amaçlanır. - Hapis cezalarının infazında güvenli, düzenli ve disiplinli bir ortam sağlanır; özgürlük sınırlamaları, hükümlünün temel haklarıyla orantılı ve kanunlar çerçevesinde uygulanır; hükümlünün sağlık ve güvenliği korunur. - İyileştirme amacıyla rehabilitasyon odaklı programlar kullanılır; haklara saygı korunur; kanuna uygunluk temel ilke olarak esas alınır; kişilik ve yaşam kurallarına uygun bireyselleştirilmiş planlar önemsenir. - Infaz sürecinde adaletli hareket edilir; disiplin cezaları ve güvenlik tedbirleri ölçülü şekilde uygulanır ve savunma/itiraz yolları sağlanır. - Başarı ölçütü, hükümlünün yeni tutum ve beceriler kazanmasıyla değerlendirilir; iyileştirme çabalarına gönüllü katılım teşvik edilir. - Farklı infaz kurumları türleri vardır: kapalı yüksek güvenlikli tesisler; kadınlar için özel kapalı tesisler; çocuklar ve gençler için eğitim-odaklı kapalı tesisler; açık infaz kurumları; ayrıca hükümlülerin uygun yere yerleştirilmesini belirleyen gözlem ve sınıflandırma merkezleri bulunur. - Kapalı tesisler, güvenlik ve disiplinin sağlanması için gerekli tedbirleri içerir; ihtiyaca göre bireyselleştirilmiş veya grup halinde iyileştirme yöntemleri uygulanır; kapasite yetersiz olduğunda diğer kapalı tesislerin yüksek güvenlikli bölümleri devreye girebilir. - Kadınlar, çocuklar ve gençler için özel düzenlemeler vardır; kadın tesislerinde güvenlik görevlileri kadınlardan oluşur; çocuklar için eğitim ve yaşa uygun bölümler önceliklidir; gerektiğinde çocuklar için ayrı bölümler veya diğer uygun bölümler kullanılır; eğitime ve topluma yeniden entegrasyona öncelik verilir. - Açık infaz kurumları, iyileştirme, çalışma ve meslek edinimini ön planda tutar; firar veya güvenlik açısından riskli durumlar için bazı sınırlamalar söz konusudur; belirli şartlar altında bazı hükümlüler doğrudan açık kurumlara alınabilir veya açık kurumlardan kapalı kuruma geçiş yapılabilir. - Gözlem ve sınıflandırma merkezleri, hükümlünün durumuna uygun kuruma yerleşimini belirler; kurumlar arası geçişler bu merkezlerin kararlarıyla düzenlenir. - Hastalık veya gebelik gibi hallerde infaz ertelenebilir; özellikle akıl sağlığı, ağır hastalıklar veya çocuk sahibi olan durumlar için ertelenme düzenlemeleri bulunur; erteleme süresi ve denetim şartları, sağlık durumunun takibi ve ilgili makamların kararlarıyla şekillenir; şartlar değişirse ertelenme kaldırılabilir. - Gebe olan veya doğum sonrası dönemde olan kadınlar için özel hükümler uygulanır; doğum sonrasındaki süreler ve şartlar infazın nasıl devam edeceğini etkiler. - Çocukların hastalığı veya engelliliği nedeniyle bakıma muhtaç olması durumunda ilgili erken erteleme veya özel düzenlemeler uygulanabilir; kararlar bireysel durumlara göre değerlendirilir.

Kanun 5320
2005-03-31

CEZA MUHAKEMESİ KANUNUNUN YÜRÜRLÜK VE UYGULAMA ŞEKLİ HAKKINDA KANUN

Bu düzenlemenin uygulanmasıyla mevcut soruşturma ve kovuşturma süreçleri yeni hükümler temel alınarak yürütülür; kesinleşmiş kararlar korunur. Gıyabi tutuklama kararları, yeni hükümlerin uygulanmasıyla yakalama emrine dönüşür ve yabancı ülkelerdeki kaçaklar için özel bir düzenleme söz konusu olur. Koruma tedbirleri nedeniyle tazminata ilişkin hükümler, uygulamada belirli dönemler için geçerli olur; önceki dönemdeki işlemler için eski mevzuat uygulanmaya devam eder. İtiraz ve temyiz süreçlerine ilişkin süreler ve usuller netleşir; acele itirazlar için uygulanacak hükümler geçerli olur. Şahsî dava kavramı kamu davasına dönüşür; mevcut şahsî dava dosyaları kamu davası olarak sürdürülür ve davacı olanlar katılan statüsüne geçer; uzlaştırma hükümleri uygulanır. Müdafi ve vekil ücretlerine ilişkin esaslar belirlenir ve bu ödemelerin yargılama gideri sayılacağı öngörülür; uygulanacak tarifeler yönetmelikle belirlenir. Yönetmelik çıkarılması, zamanaşımı, kolluk bildirimi, sahte para bilgileriyle ilgili uygulamalar ve eski hükümlerle uyum sağlama konuları düzenlenir; geçiş sürecinde eski hükümlere uygun çözümler geliştirilir. Ek ve geçici hükümler sulh Ceza mahkemelerinin yapısı ve yetkileriyle ilgili geçişleri düzenler; denetimli serbestlik ve tedavi uygulamalarıyla uyum sağlanır.

Kanun 6100
2011-02-04

HUKUK MUHAKEMELERİ KANUNU

- Kanun, hangi tür davalarda hangi mahkemelerin yetkili olduğunu belirleyerek dava açılışında hangi merciye gidileceğini etkiler; temel ayrım asliye hukuk ve sulh hukuk mahkemeleridir. - Yetkili mahkeme, çoğunlukla davalının ikametgâhının bulunduğu yerdeki mahkemedir; malvarlığına ilişkin davalarda değer veya tutar önemli değildir. - Birden çok davalı varsa dava genelde davalılardan birinin yerleşim yerinde açılabilir; bazı düzenlemelerde ortak yetki öne çıkar. - Geçici veya belirli hâllerde geçici oturanların davalarında, onların bulunduğu yerdeki mahkeme yetkili olabilir. - Türkiye’de yerleşim yeri bulunmayanlar için genel yetkili yer, malvarlığı konusundaki davalarda malvarlığı unsurunun bulunduğu yer olarak kararlaştırılır; bazı özel hâllerde bu kurallar değişebilir. - Sözleşmeden doğan davalarda, sözleşmenin ifa edileceği yer mahkemesinde de dava açılabilir. - Miras ve tereke ile ilgili davalarda genel olarak ölenin son yerleşim yerindeki mahkeme yetkili sayılır; terekenin paylaşımı ve yönetiminden doğan davalarda özel kurallar uygulanır. - Taşınmaz üzerindeki ayni haklara ilişkin davalar için taşınmazın bulunduğu yer mahkemesi kesin yetkili olur; irtifak hakları için de taşınmazın bulunduğu yer belirleyici olur. - Şube işlemlerinden doğan davalar şubenin bulunduğu yer, tüzel kişinin ortaklık ve üyelik ilişkileriyle ilgili davalar ise merkezinin bulunduğu yer mahkemesinde görülür. - Sigorta davalarında, malın bulunduğu yer veya rizikonun gerçekleştiği yer, can sigortalarında yerleşim yeri kesin yetkili olur; deniz sigortaları için bu hüküm uygulanmaz. - Haksız fiilden doğan davalarda, fiilin işlendiği yer veya zararın meydana geldiği yer ile zarar görenin ikametgahı yetkili olabilir. - Yetki sözleşmesiyle taraflar, uyuşmazlığı hangi mahkemede göreceklerini yazılı olarak belirleyebilir; ancak bazı konularda yetki sözleşmesi yapılamaz; yazılı olması ve net gösterilmesi gerekir. - Yetki kesin olduğunda taraflar bu yetkiyi kendiliğinden denetletmezse, davaya başlayana kadar bu durum değişmez; yetkili olmadığını iddia etmek için cevap dilekçesinde veya kanun yoluyla itiraz edilmesi gerekir. - Yetkisi kesin olmayan hâllerde yetki itirazı cevap dilekçesinde ileri sürülür; eğer taraflar itiraz etmezse, açılan dava yetkili olduğuna çevrilir. - Görevsizlik veya yetkisizlik kararları alındığında, karar kesinleşene kadar taraflar dosyanın doğru mahkemeye gönderilmesini talep edebilir; karar kesinleşirse resen karar verilebilir. - Yargı yerinin belirlenmesi gereken durumlarda, engel veya tereddüt halinde bölge adliye mahkemelerine veya Yargıtay’a başvurulur; kararlar kesinleşince ilgili merci belirlenir. - İnceleme usulü, yetkili mahkemenin belirlenmesinde dosya üzerinden yapılabilir; kesinleşen kararlar sonraki davayı bağlar. - Duruşmalar ve kararlar genel olarak alenidir; bazı durumlarda gizli duruşma veya kısmi gizlilik uygulanabilir; gizli duruşmada alınan kararlar gerekçesiyle birlikte açıklanır. - Taraflar, müdahiller ve ilgili kişiler hukuki dinlenilme hakkına sahiptir; bilgiye erişim, savunma ve delil gösterme hakları güvence altındadır. - Taraflar dürüstlük yükümlülüğüne tabidir; beyanlar gerçeğe uygun olmalıdır. - Usul ekonomisi ilkesi gereği dava makul sürede ve gereksiz gider yapılmadan yürütülmelidir. - Hâkim, uyuşmazlığı aydınlatma ihtiyacı hissederse taraflardan açıklama ve delil talep edebilir; gerekli gördüğü hususlarda soru sorabilir. - Hâkim, yargılamayı yönetir; süreci düzenli ve hızlı ilerletmeye çalışır; hukukun uygulanmasında Türkiye hukukunu resen uygular. - Hâkimin yasaklılığı ve reddi sebepleri bulunabilir; taraflar hâkimin tarafsızlığı konusunda itiraz edebilir; reddedilen hâkimin dışında başka bir merci bu durumu incelemeye yetkilidir; reddin sonucu ve süreci belirlenir. - Çekilme ve reddedilme süreçlerinde belirli usul ve süreler bulunur; ret talepleri yazılı olarak ve ilgili mahkemeye bildirilir; süresinde yapılmayan ret talepleri dikkate alınmaz. - Çekilme kararları incelenirken karar veren merci ve usul belirlenir; gerekli görülürse başka bir mahkeme tarafından incelenir.