ŞEHİTLİK YÖNETMELİĞİ
Aşağıda özetlenen konu başlıklarıyla bu yönetmelik, şehitliklerin tespiti, tescili, tahsisi, yönetimi, inşası, bakımı, onarımı ve koruma işlemlerini ile şehitliklere kime defnedileceğine ilişkin esasları belirler.
- Şehitlik olarak kabul edilecek yerler ve bu yerlerin oluşturulmasıyla ilgili genel ilkeler için kurallar getirir; şehitliklerin nerede bulunacağı ve kimlerin defnedileceği temel olarak belirlenir.
- Şehitliğe defnedilecekler, belirli askerî ve kolluk kuvvetlerinde görev yapan personel ile bu bağlamda hayatını kaybedenler ve bu kapsamda ölümlerin meydana geldiği hallerde defnedilebilirler. Ayrıca bazı kamu görevlileri ve ilgili durumlarda hayatını kaybettiği değerlendirilenler de kapsama alınır.
- Şehitliğe defnedilmesi uygun görülmeyen durumlar açıkça belirlenir; kasti hatalı eylemlerle, hastalıkla veya intihar gibi sebeplerle hayatını kaybedenler gibi hallerde defnin uygun olmadığı belirtilir.
- Defin kararı, ilgili makamlarca verilir; her kategori için hangi makamın yetkili olduğu ve defin işlemlerinin nasıl yürütüleceği genel hatlarıyla ifade edilir.
- Defin süreci, hayatını kaybeden kişinin en yakın akrabalarının belirli bir sıraya göre hangi şehitliğe veya mezarlığa defin talep edeceğine dair yazılı beyanının alınmasıyla başlar; beyan yalnızca en yakın yakınından alınır ve beyan ilgili valiliğe bildirilir; defin hazırlıkları valilikler tarafından organize edilir.
- Şehitliğe defni mümkün olmayan hallerde, yakınların talebi doğrultusunda şehitlik dışındaki mezarlıklara defni yapılabilir ve bu durumda gerekli organizasyonlar yerel yönetimlerle koordine edilir.
- Gaiplik kararı halinde temsil mezar yapılması, eşin veya yakınlarının talebiyle ilgili valilik tarafından yürütülür.
- Şehitlik yerlerinin belirlenmesi, yurtiçinde valilikler tarafından ve yurtdışında ilgili ülkelerle mutabakatlar doğrultusunda yürütülür; yerlerin tapuya tescili, belirlenen alanlarda gerçekleşir.
- Şehitliklerin yönetimi ve bakımı, yurtiçinde valilikler tarafından, yurtdışında büyükelçilikler veya Dışişleri Bakanlığı gibi ilgili kurumlar tarafından yürütülür; Dışişleri Şehitliği gibi özel alanların işlemleri ilgili kurumlardan sorumludur.
- Şehitliklerin düzenlenmesi ve altyapı standartları için belirli tasarım ve uygulama ilkeleri öngörülür; yeterli tören alanı, güvenlik duvarı, idari yapı ve bekçi evi gibi unsurlar planlarda yer alır; altyapı, aydınlatma, sulama, bahçe düzenlemesi ve yollar gibi konularda standartlar oluşturulur.
- Mezarlık planı, ada ve parseller, yollar, çiçek tarhları ve çevre düzenlemeleri için ayrıntılı planlar hazırlanır; mezarlıklar adlandırılır ve defin işlemleri buna göre gerçekleştirilir; şehitliklerde şeref defteri ve kişinin özgeçmişini içeren albüm bulundurulur.
- Yurtiçi şehitlikler için bütçe ve ödenek süreçleri öngörülen kurallar çerçevesinde yürütülür; defnin gerekmesi halinde ilgili ödeneklerin planlaması ve bütçeden karşılanması sağlanır; yurtdışında oluşacak giderler için ilgili kurumlar bütçelerinden ödeme yapılır.
- Mezarların inşa, bakım ve onarımı, defin edilebilecekler için belirlenen tip mezar projelerine göre valilikler tarafından yürütülür; dışına defni tercih edilenler için bakım ve onarım işleri valilikler tarafından yaptırılır.
- Şehitliklerde tutulacak kayıtlar için bir kayıt defteri kullanılır; defnedilen kişinin kimlik bilgisi, fotoğraf, ölüm ve defin tarihleri, defnin nedeni, kararın yazılı referansı ve mezarın konumu gibi bilgiler bu defterde tutulur; gerektiğinde bazı bilgiler talep halinde kayıt dışı tutulabilir.
- Dışişleri Şehitliği ile ilgili işlemler, ilgili kurumsal makamlar tarafından yürütülür.
- Defin kararının alınmasından defin işleminin tamamlanmasına kadar geçen süreçte, bu yönetmelik hükümlerine uygun olarak işlemler yürütülür.
- Bu yönetmelik kapsamındaki uygulamalar, defin kararının hukuki sonuçlarını hak sahipliği açısından otomatik olarak belirlemez; hak sahipliği ilgili mevzuata göre ayrı olarak tespit edilir.