10 / 1.782 sonuç gösteriliyor

Kanun 2863
1983-07-23

KÜLTÜR VE TABİAT VARLIKLARINI KORUMA KANUNU

Kültür varlıkları ve tabiat varlıkları ile bunların korunmasına ilişkin kapsam ve koruma alanları belirlenir; hangi varlıkların korunması gerektiği ve korunma alanı olarak adlandırılan yerler tanımlanır. Korunması gerekli varlıklar bulunduğunda bunları bilenler veya öğrenenler en kısa sürede ilgili kuruma ya da yerel yönetimlere bildirmek zorundadır; gerekli görüldüğünde haberler yetkili makamlara iletilir. Korunması gerekli taşınmaz ve taşınır varlıklar devletin malı olarak kabul edilir; bazı vakıf malvarlıkları ise kapsam dışı olabilir. Korunma alanlarının tesbiti ve bu alanlarda yapılabilecek inşaat ve tesisatla ilgili kararlar yetkili koruma organları tarafından alınır; kararlar maliklere tebliğ edilir ve sahipleri belirlenemeyen durumlarda kamuya duyurulur. İzinsiz müdahale ve kullanma yasağı uygulanır; önemli onarım, inşaat, kazı ve benzeri işlemler sadece koruma kararlarına uygun biçimde yapılabilir. Taşınmaz ve tabiat varlıklarının korunması ve değerlendirilmesi için yetkili kurumlar sorumludur; kamu kurumları, belediyeler ve valilikler bu süreçte gerekli planlama, denetim ve hizmetleri sağlar. Koruma amacıyla koruma, uygulama ve denetim büroları kurulur; belediyeler ve illere bağlı idareler bu işlerle ilgili uzmanlık kapasitesi geliştirilir. Yönetim alanı, sit alanları ve etkileşim sahalarının korunması, yaşatılması ve toplumun ihtiyaçlarıyla buluşturulması amacıyla planlama ve koruma kararları koordineli biçimde uygulanır; paydaşlar arasında eşgüdüm ve katılım sağlanır. Doğal sitler, taşınır tabiat varlıkları ve tek yapı ölçeğindeki taşınmazlar da dâhil olmak üzere çeşitli varlıklar korunması gereken varlıklar olarak tanımlanır ve tespit edilip tescil edilir. Sokak sağlıklaştırma projeleri ve uygulamaları, koruma kapsamındaki varlıklar ile özgün sokak dokusunun korunması amacıyla yürütülür.

Kanun 5199
2004-07-01

HAYVANLARI KORUMA KANUNU

Bu yasa, hayvanların korunması ve rahat yaşamalarının sağlanması ile hayvanlara iyi ve uygun muamele edilmesini güvence altına almayı amaçlar ve acı, ızdırap ve eziyetin en iyi şekilde önlenmesini hedefler. - Evcil hayvan sahipleri için, hayvanların uygun bakımını, beslenmesini, sağlık kontrollerini ve yaşam ortamına uygun şartları sağlama yükümlülüğü getirilir; sahip oldukları hayvanlardan kaynaklanan çevre kirliliğini ve insanlara verebilecek zararları önleyici tedbirler almak ve zararları tazmin etmek zorundadırlar; bazı durumlarda kısırlaştırma ve kayıt gibi yükümlülükler uygulanır. - Sahipsiz ve güçten düşmüş hayvanların korunması ve bakımı için yerel yönetimler görevlendirilir; sahipsiz hayvanlar hızlı şekilde bakım ve tedavi için barınaklara yönlendirilir ve gerekli kayıtlama ile takip edilir. - Hayvanların ticareti ve eğitimiyle ilgili olarak, hayvanların refahını gözeten kurallar uygulanır; ev hayvanlarının üretim ve ticaretine ilişkin gerekler getirilir; hayvanların eğitimi yalnızca refahı gözeten ve kötü muamelenin önüne geçen şekillerde yapılır; zarar verici gösteri, dövüştürme veya kötüye kullanım gibi uygulamalar yasaklanır. - Deney ve bilimsel çalışmalar için hayvan kullanımı yalnızca etik kurallara ve gerekli izinlere tabi olacak şekilde düzenlenir; mümkün olduğunca hayvan kullanımının alternatifleri tercih edilir ve hayvanlar uygun şekilde bakılır ve barındırılır. - Hayvanların kesimi ve ötanazisi, hayvan sağlığı ve insan güvenliği gözetilerek uygulanır; dini ve kültürel gereklilikler ile hijyenik kurallar dikkate alınır ve acıyı en aza indirecek şekilde yapılır; bazı durumlarda ötanazi uygulanabilir ve bunun için kurallar belirlenir. - Hayvanlara yönelik zararlı yasaklar uygulanır; kasıtlı kötü muamele etmek, hayvanları güç aşan şekilde zorlamak, satış veya bakım eğitimi almamış kişinin hayvan satması gibi davranışlar engellenir. - Denetim ve uygulama konusunda bakım, bakımevleri ve hayvan hastaneleri ile ilgili altyapı ve kayıt süreçleri sağlanır; şeffaflık ve hesap verebilirlik ön planda tutulur.

Kanun 2873
1983-08-11

MİLLİ PARKLAR KANUNU

Bu metnin pratik etkileri şu şekilde özetlenebilir: - Belirlenen milli parklar, tabiat parkları, tabiat anıtları ve tabiatı koruma alanları, doğal değerlerin bozulmadan korunması, geliştirilmesi ve yönetilmesi amacıyla özel bir koruma ve yönetim çerçevesine alınır. - Bu alanlarda gerekli gelişme ve kullanım planları hazırlanır; iskan ve yapılaşma, planlara uygun projeler ve onay süreçleri çerçevesinde yürütülür. - Kamu yatırım ve projeleri için izinler verilir ve uygulamalar denetlenir; tarihi ve arkeolojik alanlarda çalışmalar için özel izinler gereklidir. - Turizm amaçlı bina ve tesisler için izinler verilebilir; ilgili haklar ve kullanımlar belirli süreler için tesis edilebilir; süre sonunda tesislerin devri ve değer üzerinden uzatma olanakları bulunabilir. - Kamuya ait alanlarda yapılan ya da yapılacak kullanımlar için belirlenen sınırlar dışına çıkılmaz; bu alanlarda kullanım izni ve irtifak hakları sınırlanabilir. - Ardında maden ve petrol arama/işletme ruhsatları, korunması gerekli alanlarda, uygunluk ve koruma koşulları göz önünde bulundurularak verilir. - Alanlarda altyapı ve hizmetler, koruma ve yönetim amaçları doğrultusunda ilgili yetkili kurumlar tarafından gerçekleştirilir ve işletilir. - Kaynakların geliştirilmesi amacıyla koruma ve çok taraflı kullanım dengesi gözetilerek teknik uygulamalar yapılır; belirli yerlerde üretim, avlanma ve otlatmaya yönelik izinler verilebilir. - Tabiat alanlarında doğal denge, yaban hayatı ve ekosistem korunur; bozulacak veya bozabilecek her türlü müdahale ile kontrollü olmadan yapı ve tesis kurulması engellenir. - Tescil açısından kamu arazileri ve mevcut tesisler üzerinde yetkisiz tescil işlemleri yasaktır; gerektiğinde müdahale ve el koyma yürütülür. - Koruma görevlileri ve alan kılavuzlarıyla ziyaretçi yönetimi, eğitim ve bilgilendirme faaliyetleri yaygınlaştırılır; yöre halkı bu süreçte alan kılavuzluğu konusunda eğitilir. - Uygulama ve yönetişim için gerekli yönetmeliklerin çıkarılması ve uygulanması sağlanır; bu kapsamda planlar ve sorumluluklar netleşir. - Koruma alanlarında yasa dışı fiiller ve tahribatlar için cezai yaptırımlar uygulanır ve artırılabilir. - Mevzuat değişiklikleri ve geçici hükümler, mevcut hakların korunması ve giriş ücretleri ile cezaların uygulanması üzerinden süreçleri etkiler. - Yürürlük ve uygulanabilirlik, kanunun belirlediği kapsamda hayata geçirilir.

CB Kararı 8760
2024-07-26

2024-2026 YILLARINDA YAPILACAK HAYVANCILIK DESTEKLEMELERİNE İLİŞKİN KARAR (KARAR SAYISI: 8760)

Bu karar hayvancılık ile su ürünleri üretimini desteklemek ve ilgili araştırma-geliştirme faaliyetlerini teşvik etmek amacıyla kapsamlı bir destek çerçevesi kurar; üretimin planlanabilirliğini artırmayı, yerli üretimi teşvik etmeyi, üretim verimliliğini ve kalitesini yükseltmeyi, hayvan genetik kaynaklarının korunması ve geliştirilmesini hedefler. Hayvansal üretimin desteklenmesi - Büyükbaş hayvancılık için temel destekler, üreticilerin hastalık risklerinden ari işletmelerle çalışma durumunu ve üretim yapısını dikkate alan ek koşullarla uygulanır; destekler üretim kapasitesi ve üretim süreçlerine göre çeşitlendirilir. - Küçükbaş hayvancılık için temel destekler, damızlık koyun-keçi yetiştiriciliğini sürdüren üreticileri ve belirli sürü koşullarını dikkate alan ek katsayılarla uygulanır. - Atik destegi ile aşılama sonrası oluşan durumlar için destek ödemeleri yapılır; uygulanan programlar ve koşullar doğrultusunda hesaplanan tutarlar ödenir. - Arıcılık destegi; arı yetiştiriciliği yapan üreticilere kovan başına temel destek ödemesi yapılır ve belirli kriterlere göre ek katsayılar uygulanır. - İpek böceği destegi; ipek üretimini gerçekleştiren tüzel kişilerle üreticilere temel destek ve ek katkılar sağlanır. - Çiğ süt destegi; çiğ sütü belirli süt işleme tesislerine satan üreticilere temel destek ödemesiyle birlikte ek katsayılar uygulanır ve destekler örgütler/kooperatifler üzerinden yapılan satışları kapsayacak şekilde düzenlenir. - Ürün geliştirme destekleri içinde besi amaçlı büyükbaş hayvanlar için besi döneminde elde edilen üretimlere yönelik temel destekler ile ek katkılar yer alır. - Tiftik üretimi destegi; tiftik üreticilerine temel destek ödemesi yapılarak, örgütlere üyelik ve sözleşmeli üretim durumları için ek katsayılar uygulanır. - Tarımsal araştırma ve geliştirme kapsamında hayvan gen kaynaklarının korunması ve geliştirilmesi amacıyla destekler sağlanır; damızlık, elita sürü, koruma ve diğer genetik kaynakları kapsayan bir dizi destek uygulanır. Su ürünleri üretiminin desteklenmesi - Su ürünleri yetiştiriciliği yapan işletmelere, üretim kapasitesi ve teknik kriterlere bağlı olarak temel destekler ile ek teknik destekler sağlanır; küçük ölçekli balıkçılık için ayrı temel destekler bulunur. - Deniz ve iç sudaki farklı türler için hedeflenen destekler, birlik üyeliliği, birinci derece tarımsal amaçlı örgüt üyeliği ve kapalı devre üretim gibi teknik kriterlere göre ek katkılar içerecek şekilde uygulanır. - Destekleme, gemi başına veya üretim birimi başına hesaplanır ve belirli koşulları sağlayanlar için ek haklar tanınır. Tarım Araştırma ve Geliştirme - Hayvan genetik kaynaklarının korunması ve geliştirilmesi amacıyla projeye bağlı olarak birim tutarlarla destek sağlanır; damızlıklar, elit sürüler, damızlık materyali ve koruma çalışmalarını kapsayan çeşitli destekler uygulanır. - Ipekböceği ve diğer hayvan genetik kaynaklarının korunmasına yönelik özel destekler verilir. Kesinti ve örgütlendirme - Destek ödemlerinde, üreticinin örgüt üyeliği/ortaklık durumuna bağlı olarak ek katsayılar veya kesintiler uygulanabilir; üreticilerin belirli örgütlerle olan ilişkileri destek tutarını etkileyebilir. Genel etki - Yerli üretimin teşviki, üretim planlaması, verimlilik ve kalite artışına yönelik hedefler doğrultusunda çeşitli üretim kollarında temel ve ek destekler sunulur. - Hayvan genetik kaynaklarının korunması ve geliştirilmesi ile ilgili çalışmalar güçlendirilir. - Su ürünleri ve tarımsal alanlardaki çeşitli üretim türleri için teknik kriterler ve örgütlenme şartlarına bağlı olarak destekler sağlanır.

Kanun 6360
2012-12-06

ON DÖRT İLDE BÜYÜKŞEHİR BELEDİYESİ VE YİRMİ YEDİ İLÇE KURULMASI İLE BAZI KANUN VE KANUN HÜKMÜNDE KARARNAMELERDE DEĞİŞİKLİK YAPILMASINA DAİR KANUN

Bu değişiklikler, belediyelerin yapısını büyüteç altına alarak daha merkezi bir yönetime doğru evrilmesini sağlar; küçük yerel birimler tüzel kişiliğini kaybeder ve bağlı oldukları ilçelerin mahallesi olarak hizmet üretir. Bu durum, kamu hizmetlerinin kent genelinde tek merkezli bir çatı altında sunulmasını hedefler. İlçe yöneticilikleri yeniden oluşturulur ve sınırlar yeniden belirlenir; bazı yerleşim birimleri farklı ilçelere bağlanır veya yeni ilçeler kurulur; bu, bölgedeki idari organizasyonun yeniden yapılandırılması anlamına gelir. İl özel idaresinin tüzel kişiliği kaldırılır; bu kurumun görev ve yetkileri diğer kamu yapıları ve ilçeler arasında paylaşılır. İmar ve planlama alanında standartlaştırılmış yaklaşım uygulanır; köy ve beldelerde geleneksel, kültürel ve mimari özelliklere uygun tip projeler benimsenir ve uygulanır; bu projeler belediyelerce halka ücretsiz olarak sunulur. Mali yönetimde bazı gelirler ve harcamalar genel bütçeye kaydırılır; bu süreç, bütçe ve harcama şekillerinde merkezi düzene uyumu sağlamak amacı taşır. Doğal kaynaklar ve ruhsatlar gibi konulardaki yetkiler merkezi mekanizmalara bağlı olarak yürütülür; ihale ve ceza gibi uygulamalar bu çerçevede gerçekleştirilir. Geçici ve gönüllü köy korucularının hakları korunur; mevcut görevlerine devam edebilirler ve ihtiyaç duyulduğunda yeni görevlendirmeler yapılabilir. Devir, tasfiye ve paylaştırma işlemlerinin yönetimi için bir geçiş komisyonu kurulur ve bu komisyon süreçleri düzenler.

Kanun 4081
1941-07-10

ÇİFTÇİ MALLARININ KORUNMASI HAKKINDA KANUN

Bu kanun, köy sınırları içinde veya tarımsal üretimin yapıldığı sahalarda çiftçi mallarını korumaya yönelik bir yönetim ve uygulama sistemi kurar; koruma amaçlı örgütlenme ve denetim mekanizmalarını öngörür. Korunacak mal varlığı ekili ve dikili nebatlar ile ağaçlıklar, zirai amaçlı kullanılan her türlü mal ve gayrimenkul, su arkları, setler, hendekler ve tarla yollarını kapsar. Uygulama köy sınırları içinde ve zirai üretimin bulunduğu sahalarda geçerlidir. Koruma ve denetim görevleri, yerel organlar ve ilgili meclisler tarafından yürütülür; bu mekanizmalar bütçe ve koruma ücretlerini belirler, bekçi istihdamını düzenler, hayvanların korunmasını ve sulama yollarının bakımını sağlar, tahribatı önlemek için tedbirler alır ve gerekli masrafları paylaştırır. Koruma bedelleri ve zarar ziyan ödemeleri için özel bir koruma sandığı kurulur ve bu sandık koruma görevleriyle ilgili ödemelerin finansmanında kullanılır; zarar meydana geldiğinde zararın tespitine bağlı olarak tazminata karar verilir ve ödemeler sandıktan karşılanabilir; faillerin bilinmemesi halinde sandıktan ödeme yapılır, failler belirlendiğinde ise zararların tamamı kendilerinden tahsil edilir. Zarar ve ziyanla ilgili kararlar için itiraz hakları bulunur ve itirazlar ilgili mercilere iletilir. Çiftçi mallarını koruma amacıyla kendi tedbirlerini alanlar için koruma hizmeti alınmaz ve bu durumda sandık ödemesi yapılmaz. Uygulama sürecinde yetkili makamlar denetim ve gözetim altında tutar; görevlerini kötüye kullananlar için idari para cezaları uygulanabilir. Koruma sandığının mevcut ve gelirleri devletin kontrolündedir; sandık gelirleri üzerinde haciz uygulanmaz ve mevcudu kamu yararına kullanılır.

KHK 383
1989-11-13

ÖZEL ÇEVRE KORUMA KURUMU BAŞKANLIĞI KURULMASINA DAİR KANUN HÜKMÜNDE KARARNAME

Bu metin, belirlenen Özel Çevre Koruma Bölgelerinde koruma ve kullanma esaslarını belirlemek ve mevcut sorunları gidermek amacıyla özel bir yönetim ve karar alma yapısı kurulmasını öngörür; bölgeye ilişkin planlama ve plan kararlarının yürürlükteki mevzuata uygun olarak incelenip gerekli görülenlerin yeniden düzenlenmesini sağlar. Bölgelerde yapılacak her ölçekteki plan ve proje, koruma ve kullanma esaslarına uygun olarak değerlendirilir ve gerekli görüldüğünde Başkanlıkça re’sen onaylanır veya değişiklikler önerilir; bu çerçevede hangi tesislerin nerelerde kurulacağına ilişkin kararlar alınır ve uygulanır. Bölge içinde kamuya ait veya devlet tasarrufundaki taşınmazlar ile ilgili işlemler Başkanlığın talebiyle kullanılabilir hale getirilir; ihtiyaç görüldüğünde ölçütler doğrultusunda tahsis veya kullanma işlemleri yapılabilir. Bölge sınırları içinde nova alanlarda altyapı, belediye, köy sınırları ve diğer ilgili alanlar için inşaat ve imar işlerinin çevre koruma ilkelerine uygun olması için inceleme ve görüşler sunulur; gerekli haritalar hazırlanır ve planlar bu esaslara göre yapılır. Bölge içinde madencilik, taş ve kum ocağı işletmeciliği ve deniz doldurulması gibi faaliyetler için ön izin ve ruhsat gerekliliği ve bu tür faaliyetlerin koruma ve kullanma esaslarına uygunluğunun sağlanması hedeflenir. Çevre koruma ve yapılaşma konularında ihtiyaç duyulan kararlar, tesisler ve altyapı projeleri koruma esaslarına uygun olarak planlanır, yürütülür ve denetlenir; mevcut nazım ve uygulama imar planlarına aykırı yapıların yaptırımı ve gerektiğinde yıkım işlemleri uygulanabilir. Bölgesel yönetim ve planlama işlerinde yürütülecek faaliyetin, çevre ve tarihi kalıntıların ekolojik dengesinin korunmasına odaklandığı, zarar verecek her türlü tasarruf ve uygulamanın sınırlandırıldığı bir çerçeve oluşturulur; bu çerçevede anılan alanlarda kamu yararı ön planda tutulur. Bu yapıda, planlama ve uygulama görevlerini yürüten ana birimler ile çevre koruma araştırma ve inceleme, danışma birimi ve yardımcı birimler gibi idari yapılar kurulur; hukuk müşavirliği çerçevesinde hukuki konulara ilişkin görüşler, anlaşmazlıklar ve davalar için destek sağlanır. Bütçe ve mali işler, gelirler ve harcamalar bu çerçevede belirlenen kaynaklar üzerinden yürütülür; planlanan projeler ve hizmetler karşılığında gerekli ücretler alınır ve bu işlemler denetim ve hesap verebilirlik mekanizmaları çerçevesinde yürütülür. Yönetmelikler ve uygulama esasları, bu çerçeveyle uyumlu olarak ilgili kurumlar tarafından çıkarılır ve uygulanır; bu bölgelerde uygulanacak özel kurallar, diğer mevzuat hükümlerinden bağımsız olarak yürütülür.

Kanun 7452
2023-04-10

OLAĞANÜSTÜ HAL KAPSAMINDA YERLEŞME VE YAPILAŞMAYA İLİŞKİN CUMHURBAŞKANLIĞI KARARNAMESİNİN KABUL EDİLMESİNE DAİR KANUN

Bu kararname kapsamında deprem bölgesinde yerleşim ve yapılaşmaya ilişkin uygulamalar hayata geçirilebilir. Depremden etkilenen bölgelerde geçici veya kalıcı iskân alanları belirlenerek konut yerleşimi sağlanabilir; bu süreçte yerleşim için uygun kriterler göz önünde bulundurulur ve gerektiğinde ek alanlar kullanılabilir. Yerleşim için belirlenen alanlarda orman vasfı alanlar, zeytinlikler ve ekli kroki/koordinat listesinde yer alan alanlar da kullanılabilir; gerektiğinde bu alanların vasfı yeniden değerlendirilir. Vasfı değişecek yerler devlet adına tescil edilir ve ilgili kurumlarca bildirilir. Dava süreçleri ve tespit dışı kalan alanlar için gerekli düzenlemeler yapılır; bazı alanlarda yargı süreçleri hızlandırılabilir ve tescil işlemleri Kamu yararı doğrultusunda yürütülebilir. Plan ve imar uygulamalarında onay gerekliliğine ilişkin bazı prosedürler esnekleştirilebilir; bu alanlarda takas ve trampa gibi işlemler yoluyla hak dağılımı sağlanabilir; taşınmaz işlemlerinde vergi, harç ve benzeri mali yükümlülükler için muafiyetler gündeme gelebilir. Kamulaştırma veya devir işlemleri gerçekleştirilebilir; söz konusu taşınmazlar Kamu yararı doğrultusunda Hazine adına tescil edilebilir; bedel belirlenmesi ve ödemeler taraflar arasındaki uzlaşma ve mahkeme süreçleriyle yürütülebilir. Tescil ve terkin işlemleri hak sahiplerine bilgi verilerek yapılır. Altyapı ve üstyapı yatırımları önceliklendirilir; doğal gaz, elektrik, su, atık su ve iletişim altyapısı ile diğer hizmetler hızlı biçimde tamamlanabilir. Konut ve işyeri ihtiyacının karşılanması amacıyla Afet ve Acil Durum Yönetimi Başkanlığı ile işbirliği yapılarak mühendislik hizmetleri ve proje çalışmaları yürütülebilir; gerektiğinde kaynak aktarımı sağlanabilir. Proje kapsamında yapılacak konut/işyeri hibeleri ve kredileri için finansman ve destek mekanizmaları uygulanabilir; hibeler hak sahiplerine devredilebilir ve mali yükümlülükler belirli çerçeveyle karşılanabilir. Yeni yapıların yapımında bağımsız bölüm paylaşımı ve teslim süreçleri; değer tespiti yapan uzman kurumlar aracılığıyla gerçekleştirilir ve maliklere düşen bağımsız bölümlerin dağılımı ilgili belgelerde yer alır. Teslimat süresi içinde teslim edilmeyen haklar ve bu süreçteki mali işlemler için gerekli adımlar atılır. Taşınmazlar üzerinde mevcut haklar (ipotek, ihtiyati haciz vb.) bu süreçler tamamlanana kadar geçerli kalır; gerekli hallerde hak sahiplerinin bilgisi ve onayı alınarak bu haklar düzenlenebilir veya terkin edilebilir. Taşınmazların değerlendirilmesi ve işlem maliyetlerinin hesaplanması konusunda, değerleme süreçleri güvenilir kuruluşlarca yürütülür; bu değerler, hak sahiplerine ödenecek bedellerin belirlenmesinde esas alınır. Taşınmazların bedellerinin ödenmesi ve takas/teslim süreçleri tamamlandıktan sonra ilgili malikler adına tapu kayıtları güncellenir ve hak sahiplerinin hakları uygulanabilir şekilde devreye girer. Bu süreçler elektronik iletişim ve yerel muhtarlıklar yoluyla duyuru ve bildirim yöntemiyle yürütülebilir.

Kanun 2872
1983-08-11

ÇEVRE KANUNU

Çevrenin korunması, iyileştirilmesi ve kirliliğin önlenmesi amacıyla toplumun her kesimi sorumluluk sahibidir ve katılım önemlidir. Çevreyle ilgili kararlar alınırken sürdürülebilir kalkınma ilkesi gözetilir; çevre maliyetlerinin hesaplanması ve gerekli tedbirlerin alınması esastır. Kirletenler, kirliliği önlemek, zararları gidermek veya azaltmak için gerekli önlemleri almakla ve mali sorumluluğu üstlenmekle yükümlüdür. Her türlü atığın alıcı ortama zarar verecek şekilde verilmesi yasaktır; kirliliğin meydana gelmesi durumunda ilgili taraflar müdahale etmek ve etkileri azaltmak için gerekli tedbirleri alır. Biyolojik çeşitlilik ile ekosistemlerin korunması önceliklidir; bölgeler ve havza bazında çevre düzeni planları yapılır ve koruma statüsü kazanmış alanlar planlarda gösterilir; sulak alanlar korunur ve bu alanlarda uygun kullanımlar sağlanır; nadir ve tehdit altındaki türler korunur; balıkçılık ve su ürünleri istihsali için hassas alanlarda belirli sınırlamalar uygulanır. Atıksu yönetimi ve su kirliliğinin önlenmesi için alıcı ortamlara deşarj standartlarına uyum sağlanır; atıksu arıtımı ve gerekli altyapı yatırımlarıyla kirliliğin etkileri azaltılır; bazı durumlarda ileri arıtım yöntemleri kullanılır. Çevresel etki ve stratejik çevresel değerlendirme çalışmalarıyla planlar ve programlar ile projelerin çevresel etkileri önceden belirlenir; olumsuz etkilerin azaltılması için gerekli önlemler öngörülür ve karar vericilere yönlendirme sağlanır. Çevre yönetimi, doğal ve yapay çevrenin sürdürülebilir kullanımını sağlayacak politika ve uygulamaların hayata geçirilmesini kapsar; ilgili yönetim birimlerinin kurulması ve yetkilendirilmesi yoluyla uygulanır. Kamuoyunun çevre konusunda bilinçlendirilmesi ve bilginin paylaşılması teşvik edilir; çevreyle ilgili mevcut bilgiye erişim sağlanır. Maliyetler ve sorumluluklar açısından kirleten tarafından gerekli harcamaların karşılanması esas alınır; gerektikçe kamu kaynakları da bu kapsamda kullanılabilir.

Kanun 5042
2004-01-15

YENİ BİTKİ ÇEŞİTLERİNE AİT ISLAHÇI HAKLARININ KORUNMASINA İLİŞKİN KANUN

- Yeni bitki çeşitlerinin korunması için ıslahçı hakları tanımlanır ve hak sahipleriyle onların mirasçılarına özel yetkiler verilir; aynı çeşit üzerinde birden çok hak sahibi olması durumunda müşterek hak sahibi olma durumu ortaya çıkabilir. - Islahçı hakları, korunan çeşitler için çoğaltım materyallerinin üretimi, çoğaltılması, satışı, piyasaya sürülmesi, ihracatı, ithalatı ve depolanması üzerinde tekelci yetkiler sağlar. - Başkasının izni olmadan korunan çeşit üzerinde hak sahibinin belirlediği bu yetkiler kullanılmaz; ihlal halinde hak sahibi yasal yollara başvurabilir. - Hak sahipliği çoğunlukla, çeşit üzerinde çalışan veya geliştiren kişilerin hak sahibi olması; işyerinde geliştirilen çeşitler için ise sahibin işveren olması ilkesine dayanır. - Çalışanlar ve işverenler arasındaki sözleşmelere bağlı olarak, iş ilişkisi dışında geliştirilen çeşitlerde hak sahibliği ve kullanım konusunda ilgili hükümler uygulanır. - Çiftçi istisnası olarak, belirli tarım ürünlerinde korunan çeşitleri kendi tarım alanlarında kendi üretimleri için kullanabilen çiftçiler bulunmaktadır; küçük çiftçiler için özel bir muafiyet ve bildirme/mütalaa yükümlülükleri söz konusudur; diğer çiftçiler ise hak sahibine bedel ödeyerek kullanım yapabilir. - Zorunlu lisans mekanizması, kamu yararı nedeniyle hak sahibinin izni olmadan korunan çeşitlerin belirli koşullarda kullanılmasını sağlayabilir; arabuluculuk süreçleri ve Bakanlığın karar verici rolü vardır. - Arabuluculuk süreciyle lisans görüşmeleri yapılabilir; taraflar uzlaşamazsa lisans verme süreci tek taraflı kararlarla sonuçlanabilir. - İsmin korunması ve kullanımına ilişkin kurallar, korunan çeşit için özel bir isim belirlenmesini ve bu ismin pazarda kullanılması zorunluluğunu getirir; ayrıca ismin yanlış kullanımı veya karışıklık yaratacak durumlar için önlemler vardır. - Koruma süresi kavramsal olarak, hak sahibine belirli bir süre boyunca üstünlük sağlayan bir koruma sağlar; sürenin sonunda çeşitlerin serbestçe kullanılabilir olması gibi sonuçlar doğurur. - Çeşitlerin tescil edildiği siciller ve yayımlanan kataloglar, koruma kapsamını ve piyasaya sürülme süreçlerini belirler; bu kayıtlar kamuya açıklık ve güven sağlar. - Uluslararası ölçekte, UPOV çerçevesinde Türkiye ile karşılıklılık esasına dayalı olarak koruma imkanı bulunmaktadır; bu, uygun şartları sağlayan yabancı gerçek veya tüzel kişilerin de haklardan yararlanmasını mümkün kılar. - Yasa, hak sahipliği, sınırlandırmalar ve uygulama için gerekli usul ve esasları yönetmelikler ve resmi düzenlemelerle belirler; bu nedenle uygulamalar değişebilir ve uygulamalara dair ayrıntılar yönetmeliklerde yer alır.