10 / 435 sonuç gösteriliyor

CB Yönetmeliği 200610970
2006-10-02

KAMU İDARELERİNE AİT TAŞINMAZLARIN KAYDINA İLİŞKİN YÖNETMELİK

Kamu idarelerine ait taşınmazların kayıt altına alınması ve envanterinin tutulması ile birlikte taşınmazların sahiplik, yönetim ve kullanım durumları tek bir sistemde izlenebilir hale gelir. Taşınmazlar değerine göre kaydedilir; maliyet bedeli veya rayiç değeri üzerinden bu kayıtlar oluşturulur ve gerektiğinde bu değerler güncellenir. Taşınmazların kimlik numaraları belirlenir ve dosyalanır; böylece işlemler için gerekli belgeler tek bir çatı altında takip edilebilir. Edinim, elden çıkarım, devir, kira, irtifak gibi işlemler için gerekli belgeler kayda geçirilir ve icmal cetvelleri mali hizmetler birimine iletilerek konsolide edilir. Değişiklikler meydana geldiğinde kayıtlarda yeni durumlar tesis edilir; terkin veya devrin gerektiği durumlarda kayıtlarda kapatma işlemi uygulanır. Cins tashihi gerektiğinde mevcut kullanım şekli ile tapu kaydı arasındaki uyumsuzluk giderilir; savunma, güvenlik ve istihbarat taşınmazları için özel istisnalar söz konusu olabilir. Kayıt ve kontrol işlemlerini yürüten birimler, kayıtların mevzuata uygun, saydam ve erişilebilir olmasını sağlamalı, kayıtlarla ilgili belgelerin denetime hazır şekilde korunmasını güvence altına almalıdır. Taşınmaz kayıtları güncellendiğinde ilgili birimlere ve mali hizmetler birimine bildirim yapılır ve bu değişiklikler takip edilerek gerektiğinde mali tablolara yansıtılır. Mevcut taşınmaz kayıtlarının yenilenmesi sürecinde eski kayıtlar kapatılıp yeni kayıtlara aktarılır; böylece varlık yönetiminde bütünlük sağlanır. Bu düzenleme ile idarelerin taşınmazlarıyla ilgili kayıtlar ve raporlama süreçleri standartlaşır, denetim ve hesap verebilirlik güçlenir.

Kanun 6222
2011-04-14

SPORDA ŞİDDET VE DÜZENSİZLİĞİN ÖNLENMESİNE DAİR KANUN

Bu düzenleme, müsabaka öncesi, esnası ve sonrasında güvenliği sağlamak amacıyla uygulanacak tedbirleri ve ilgili tarafların sorumluluklarını belirler. - Ev sahibi kulüpleri, sağlık ve güvenlik önlemlerini almakla ve konuk takım taraftarlarının ayrı bölümlerde toplanmasını sağlamayla yükümlüdür; güvenlik kararlarını uygulamakla sorumludur. - Taraftarların güvenliğini ve düzeni bozacak temasları azaltmak için fizikî engeller kurulabilir. - Seyir alanları ve çevresi için çocuklar ile engelliler için uygun yer ayrılır; oturma yerleri numaralandırılır ve biletler elektronik sistemle düzenlenir; giriş-çıkış kartlarla yapılır ve kart sahipliği kontrol edilir. - Elektronik kart kapsamında toplanan kişisel bilgiler güvenli bir merkezi veri tabanında tutulur ve yetkili makamlarla paylaşım kuralları uygulanır. - Güvenlik için gerekli kamera ve benzeri teknik donanımlar kurulur; bunların yerleri ve sayıları ilgili kurul kararlarıyla belirlenir. - En üst ligler ve ilgili diğer liglerdeki kulüpler, güvenlik sistemlerinin uygulanması için kendi müsabaka ve seyir alanlarını kullanır; gerekli giderler kulüp veya tesis sahipleri tarafından karşılanır. - Müsabaka güvenliği için özel güvenlik görevlileri ve genel kolluk birlikte görev yapar; görevlendirme ve ödeme şekilleri belirli usullerle yürütülür. - Güvenlik görevlileri için kimlik bildirimi ve görev yerlerinin belirlenmesi yükümlülükler arasındadır; güvenlik amirinin denetimi altında çalışılır. - Müsabaka güvenliği toplantıları yapılır ve eş güdüm sağlanır. - Taraftar dernekleri, yasa dışı veya güvenliği bozucu faaliyetlerden kaçınır; taraftarların sportmenlik ve davranış ilkelerine uygun hareket etmesi beklenir.

CB Kararı 2187
2020-03-04

FİKİR VE SANAT ESERLERİNİN ÇOĞALTILMASINA YARAYAN TEKNİK CİHAZLAR İLE BOŞ TAŞIYICI MATERYALLERİN İMALAT VEYA İTHALATINDA YAPILACAK KESİNTİ ORANLARININ BELİRLENMESİNE İLİŞKİN KARAR (KARAR SAYISI: 2187)

Bu karar, fikir ve sanat eserlerinin çoğaltılmasına yarayan teknik cihazlar ile boş taşıyıcı materyallerin imalatı veya ithalatı üzerinden yapılacak kesintileri belirler ve bu kesintilerin uygulanmasına ilişkin esasları ortaya koyar. Üretimini yapanlar, bu cihazlar ve materyallerin imalat bedeli üzerinden belirlenen kesinti tutarlarını ödemekle yükümlüdür; ihraç edenler için istisnalar söz konusudur. İthal edenler, girişlerinde serbest dolaşıma alınmadan önce gümrük değeri üzerinden belirlenen kesinti tutarını ödemekle yükümlüdür. Bazı kuruluşlar bu kesinti yükümlülüğünden muaf tutulabilir. Ödemeler, özel olarak belirlenmiş bir banka hesabına yatırılır. Üretici ve tedarikçiler, kesinti tutarlarının yatırıldığını gösterir belgeleri belirli periyotlarda bildirmekle; ithal edenler ise bu bilgileri gümrük beyannamesi kaydına eklemekle yükümlüdür. Denetim ve tahsilat süreçleri kapsamında yükümlülüklerin yerine getirilip getirilmediği takip edilir; ödenmeyen veya eksik ödenen tutarlar uygulanacak usullerle tahsil edilir. Gerekli düzenlemeler yapılabilir ve karar uygulanabilir hale gelir. Karar kapsamında bazı cihaz kategorileri için uygulanacak kesinti oranları belirlenir ve bu kategorilere ilişkin uygulama bu kararın kapsamındadır.

CB Yönetmeliği 9014
2024-10-10

TAŞINIR MAL YÖNETMELİĞİ

Bu yönetmelik, kamu idarelerine ait taşınır malların kaydı, muhafazası ve kullanımı ile yönetim hesabının raporlanması süreçlerini standartlaştırır ve taşınır yönetimini şeffaf ve izlenebilir kılar. Üretim tesislerinde kullanılan malzemeler için özel mevzuatın uygulanacağı, bazı üretim girdilerinin bu yönetmeliğin kapsamı dışında kaldığı belirtilir. Taşınırların kayıt ve izlenmesine ilişkin sorumluluklar netleşir; harcama yetkilileri, taşınır kayıt yetkilileri ve taşınır kontrol yetkilileri arasında görev ve sorumluluk ayrımı belirginleşir ve hesap verebilirlik sağlanır. Taşınırların giriş, çıkış, sayım, stok kontrolü ve envanter yönetimi işlemleri sistematik olarak yürütülür; eksik veya kritik stoklar için bildirim ve önlem mekanizmaları oluşur. Kullanıma verilen dayanıklı taşınırlar kullanıcıları tarafından devredilemez; görevden ayrıldıklarında ambara iade edilmesi gerekir; bu süreçler yazılı olarak kaydedilir. Kamu zararlarının oluşması halinde sorumlular üzerinden tazminat veya gider karşılığı işlemler uygulanır; zararlar kasıt, kusur veya ihmal durumlarına göre değerlendirilir. Taşınırların muhasebeleştirilmesi, ilgili belgelerle uyumlu kayıtların tutulması ve üst yönetime raporlanması süreçleri muhasebe yetkilileri tarafından yönetilir, kayıtların doğruluğu taşınır kayıt yetkilileri ve taşıt kontrol yetkilileriyle ortak sorumluluk doğurur. Taşınır bilişim sistemi üzerinden elektronik kayıt ve raporlama yapılır; veri güvenliği ve verilerin karşılıklı uyumu esas alınır. Taşınır hesaplarının konsolidasyonu için merkezi mali hizmetler biriminde konsolide görevlisi atanır ve gerektiğinde taşra birimlerindeki üst yöneticiler tarafından da görevlendirme yapılabilir; bu sayede idare düzeyinde bütünleşik raporlar hazırlanır. Defterler, belgeler ve cetvellerin şekli ve formatı ile bunların kullanımı Bakanlıkça belirlenir; varlık işlem fişi ve benzeri belgeler, işlemlerin kayıtlara dayanak oluşturması için kullanılır; bazı istisnalar ve uygulanmayan durumlar üretim birimlerine göre haklı görülebilir.

CB Yönetmeliği 200915169
2009-07-31

KAMU HİZMETLERİNİN SUNUMUNDA UYULACAK USUL VE ESASLARA İLİŞKİN YÖNETMELİK

- Kamu hizmetlerinin ilk temas noktasında sonuçlandırılması ve mümkün olan en kısa sürede tamamlanması amaçlanır; başvurunun doğrudan hizmeti sunan birime iletilmesi ve ilk aşamada sonuçlandırılması öngörülür. - Hizmetler vatandaşın en yakın yerde sunulur; gerekirse geçici ya da sürekli büroların açılması imkanı bulunur. - Sunulan her hizmet için sorumlu birimler ve görevliler belirlenir; taşra teşkilatı bu birimleri ve görevlileri ilgili makama bildirir. - Basılı belgelerin elektronik ortama aktarılması ve veritabanlarının paylaşılması esas alınır; başvurular elektronik ortamda yapılabilir, sürecin izlenmesi ve sonucun iletilmesi elektronik olarak sağlanır. - Kamu hizmetleri ve mevzuata ilişkin bilgiler duyurulur; hizmet envanteri kurumsal internet sayfasında ve e-Devlet Kapısında güncel olarak yayımlanır. - Hizmet standartları oluşturulur; tablolarda hizmet adı, başvuruda istenen belgeler, tamamlanma süresi ve itiraz bilgilerinin yer alması sağlanır; bu bilgiler vatandaşlar tarafından görülebilecek panolarda, internet sayfasında ve e-Devlet’te duyurulur. - Özürlüler için erişilebilirlik tedbirleri alınır. - Başvuru sırasında istenecek bilgi ve belgeler beyan esasına dayalı olarak düzenlenir; zorunlu olmadıkça belgeler talep edilmez; daha önce kurum kayıtlarında bulunan bilgiler yenilenmeden talep edilmez; diğer idarelerin elektronik olarak paylaştığı bilgiler talep edilmez ancak erişimi kolaylaştıracak bilgiler istenebilir; adli sicil beyanı yerine beyan istenir; formlar internet üzerinden yayımlanır. - Gerçeğe aykırı belge veya beyanda bulunulması konusunda gerekli bilgilendirme ve işlemler yapılır; ödemelere ilişkin mali yükümlülükler başvuru sahiplerine net olarak bildirilir. - Kurum içi ve kurum dışı yazışmalar yazılı olarak yürütülür; talepler belirlenen süreler içinde karşılanır ve bu süreçler elektronik ortamda da gerçekleştirilebilir. - Başvurular incelenir, eksiklikler giderilirse hemen tamamlanabilir; alındı belgesi verilebilir; sonuçlar belirtilen gerekçelerle ve varsa itiraz yolları ile birlikte bildirilir. - Kamu hizmet envanteri tablosunun doldurulması için gerekli alanlar belirlenir ve bu bilgiler doğru biçimde kayıt altına alınır; tablo, hizmetin adı, gerekli belgeler, mevzuat dayanağı, başvuru yeri, sorumlu birimler, paraf listesi ve süreler gibi unsurları kapsar. - İç ve dış yazışmalarda hangi birimlerin ne amaçla yazışma yapacağı, mevzuat dayanağı ve ilgili madde numaralarıyla belirtilir; süreçte koordinasyon ve bilgi akışı netleşir. - Hizmetlerin elektronik olarak sunulup sunulmadığı bilgisi ile birlikte internet adresi ya da sunulmuyor ifadesi belirtilir; hizmetlerin şeffaflığı ve hesap verebilirliği artırılır.

Kanun 6112
2011-03-03

RADYO VE TELEVİZYONLARIN KURULUŞ VE YAYIN HİZMETLERİ HAKKINDA KANUN

Bu kanun radyo, televizyon ve isteğe bağlı yayın hizmetlerini düzenler ve bu hizmetlerin kamu yararı gözetilerek işlemesini sağlayacak düzenleyici çerçeveyi belirler. - İçeriklerin editoryal bağımsızlığı korunur; yayınların içeriğine önceden müdahale edilmez ve önceden denetlenemez. - Yayınların içeriği ve sunumu, tarafsızlık, hukuk üstünlüğü, insan onuru ve özel hayatın gizliliğine saygı ile toplumsal değerlere uygunluk ilkesine uymalıdır. - Terörü övme veya teşvik etme, ayrımcılık yapma, toplumun milli ve manevi değerlerine aykırı içerikler yayınlama gibi hususlar yasaktır. - Medya hizmet sağlayıcıları, sahip oldukları haksız çıkarlar bakımından tarafsız ve bağımsız kalmakla yükümlüdür; hissedarlar veya üçüncü dereceye kadar yakınlarla çıkar çatışmasına girmemelidir. - Ticarî iletişimler ve reklamlar ile program desteği gibi unsurların sunumu belirlenen kurallara tabidir; yayınların şeffaflığı ve izleyiciyle hesap verebilirliği sağlanır. - Yayın dili esas olarak Türkçedir; ancak Türkçe dışındaki dil ve lehçelerde de yayın yapılabilir. - Yayınların künye, iletişim ve adres bilgileri ile izleyici temsilcisinin iletişim bilgilerinin yayınlanması gerekir. - Yayın hizmetlerinin yeniden iletimi serbesttir ve bu ilke, uluslararası sözleşmelerin gerekli kıldığı durumlar çerçevesinde uygulamaya konulur; aynı hizmetin farklı ortamlardan eşzamanlı iletimi yeniden iletim değildir. - Yayın ilkeleri gereği, tematik yayın ilkesiyle gün içinde belirli oranda belli konulara (haber, belgesel, eğitim, kültür vb.) odaklanılması teşvik edilir. - Olağanüstü dönemlerde ifade ve haber alma özgürlüğü korunur; ancak milli güvenlik, kamu düzeni gibi gerekçelerle geçici yayın yasakları getirilebilir; bu kararlar yargı denetimine tabidir. - Yayıma ilişkin ihlaller, yayınların durdurulması veya lisansın iptali gibi yaptırımlarla karşılaşabilir; tekrar eden ihlallerde yaptırımlar ağırlaşabilir. - Yeniden iletim serbest olsa da sınırlamalar ve düzenlemeler, uluslararası yükümlülükler çerçevesinde uygulanır; yayın hizmetinin çeşitleri (televizyon, radyo, isteğe bağlı hizmetler, ticari iletişim) kendi kurallarıyla yönetilir.

CB Yönetmeliği 200611320
2006-12-15

ADRES KAYIT SİSTEMİ YÖNETMELİĞİ

Bu düzenleme, vatandaşların ve Türkiye’de uzun süreli yabancı olarak ikamet eden kişilerin adres bilgilerinin merkezi olarak tutulması, güncellenmesi ve paylaşılması amacını taşır; bu sayede kamu hizmetlerinin adres verilerine dayanarak sunulması hedeflenir. Yerleşim yeri ve diğer adres bilgilerinin tutulması, güncellenmesi ve kullanılması için merkezi bir sistem kurulmasını öngörür; yerleşim yeri sadece bir konut olarak kaydedilir ve geçici adresler gerektiğinde diğer adres olarak tutulabilir. Adres bilgileri, MERNIS ile ulusal adres veri tabanı aracılığıyla ilişkilendirilir ve elektronik ortamda saklanır; bu bilgiler kamu hizmetlerinin sunumunda esas alınır. Adres bildirim formları elektronik olarak veya mümkün olmadığında posta yoluyla iletilebilir; beyanlar doğru ve eksiksiz olarak kurumlara iletilir ve gerektiğinde ilgili nüfus müdürlüklerine aktarılır. Adres değişikliklerinin gerekli kurumlar ve kişiler tarafından bildirilmesi için belirli yükümlülükler getirilir; bildirimler süresince takip ve koordinasyon sağlanır, ilgili kişiler ve konut sahipleri bu süreci birlikte yürütür. Disiplin ve güvenlik konuları dikkate alınarak adres bilgileri yalnızca yetkili kurumlarca hizmet amacıyla kullanılır ve erişim sınırlı tutulur; verilerin gizliliği korunur. Eski adres kayıtları saklanır ve son yerleşim yeri adresi kayıt altında tutulur; gerektiğinde doğruluk ve güncellik için düzeltmeler yapılır, hatalı kayıtlar sistemden kaldırılır. Kurumsal işleyişin uyum içinde yürütülmesi amacıyla uygulama ve entegrasyon süreçleri belirli bir koordinasyon içinde yürütülür; belediyeler ve ilgili yerel idareler güncel bilgileri sisteme işler ve güncel datayı destekler.

Kanun 5070
2004-01-23

ELEKTRONİK İMZA KANUNU

- Güvenli elektronik imza, imza sahibine bağlı olan ve imzalanan verinin kimlik doğrulama ile bütünlüğünü sağlayan bir imzadır ve elle atılan imza ile aynı hukuki sonuç doğurur. - Güvenli elektronik imza oluşturma ve doğrulama araçları, imza verilerinin gizliliğini ve bütünlüğünü koruyacak şekilde tasarlanmalı; veriler üçüncü kişiler tarafından elde edilememeli ve sahteciliğe karşı korunmalıdır. - Elektronik sertifika hizmet sağlayıcıları, sertifikalar ve imzalarla ilgili hizmetleri güvenilir şekilde sunmalı; sertifikaların taklit ve tahrif edilmesini önlemek için gerekli güvenlik tedbirlerini almalıdır. - Nitelikli elektronik sertifikalar, imza sahibinin kimliğini güvenilir biçimde tespit eden bilgilerle ve imza doğrulama verisiyle bağ kuran içeriklerle birlikte bulunmalı; sertifikada kullanım şartları ve sınırlamalar belirtilmelidir. - Sertifika sağlayıcılarının yükümlülükleri arasında kimlik doğrulama, ilgili bilgileri resmi belgelere dayandırarak güvenilirlik sağlama, sertifika iletileri ve kayıtları güvenli şekilde tutma ve gizliliği koruma yer alır; iptal ve devri gibi süreçleri yönetme gerekir. - Nitelikli sertifikaların iptali, talep veya bilgilerdeki hatalar ya da fiil ehliyetinin sınırlanması gibi durumlarda derhal gerçekleşir ve iptalin kayda geçmesini güvenli biçimde sağlanır; faaliyetten çekilme durumunda devretme süreci uygulanabilir. - Kişisel verilerin korunması esastır; sertifika talep edenin bilgilerinin amacı dışında kullanılmaması ve üçüncü taraflara izinsiz paylaşılmaması gerekir. - Sertifika sağlayıcıları, kanun ihlallerinden doğan zararlardan sorumlu olabilirler; kusursuzluk ispat edilse bile tazminat sorumluluğu sınırlı değildir; ayrıca sertifika mali sorumluluk sigortası yaptırılması gerekir. - Yabancı sertifikalar, kabul ve tanınma durumuna göre Türkiye’de kullanılabilir ve doğacak zararlardan Türkiye’deki sağlayıcı da sorumlu olabilir. - Denetimler gerektiğinde yapılır; defter, kayıt ve altyapı dahil tüm işlemler denetlenebilir. - Elektronik imza oluşturma verilerinin izinsiz kullanımı suçtur ve buna ilişkin ihlaller cezalandırılır; sahte sertifika oluşturma veya kullanma fiilleri de cezai yaptırımlara tabidir. - Elektronik mühür, diğer elektronik verilerle ilişkili olarak doğrulama amacıyla kullanılan bir araçtır ve sahibinin bilgilerini güvenilir biçimde doğrulamak için kullanılır.

CB Yönetmeliği 2010139
2010-04-06

TÜRK VATANDAŞLIĞI KANUNUNUN UYGULANMASINA İLİŞKİN YÖNETMELİK

- Bu düzenlemenin amacı Türk vatandaşlığının kazanılması, kaybı, ispatı ve çok vatandaşlığa ilişkin işlemlerde uygulanacak usul ve esasları belirleyerek uygulamada birlik sağlamaktır. - Vatandaşlık başvuruları yurt içinde ilgili makamlarca, yurt dışında ise dış temsilcilikler tarafından yürütülür. - Türk vatandaşlığını kazanmanın yolları ikiye ayrılır: doğumla kazanılan ve sonradan kazanılan. - Doğumla kazanılan vatandaşlık, anne veya baba ile soy bağına dayanılarak veya doğum yerine göre kendiliğinden kazanılır; bazı durumlarda doğumdan itibaren vatandaşlık gerçekleşir. - Doğumla kazanılan vatandaşlık çocuk için, evlilik birliği içindeki çocuklar için ve baba tarafından vatandaşlık durumuna bağlı olarak uygulanır. - Sonradan vatandaşlık, yetkili makam kararıyla veya evlat edinme ya da seçme hakkının kullanılmasıyla mümkün olur. - Genel olarak vatandaşlık kazanımı için adayların, uzun süreli ikamet, yasal ikamet ve toplumsal uyum göstergeleri, sağlık durumu, iyi ahlak ve kamu güvenliği açısından engel olmama, Türkiye’de geçimini sağlayacak gelir veya mesleğe sahip olma ile Türkçe dil becerisi gibi şartları karşılaması gerekir. - Başvurular ön inceleme, gerekli belgelerin incelenmesi, güvenlik ve adli soruşturma süreçleriyle değerlendirilir; mülakat yapılabilir ve son karar bu değerlendirme sonucunda verilir; şartları taşımayanların başvurusu reddedilebilir. - İstisnai olarak vatandaşlık kazanımı, devletin kararına bağlı olarak belirli yatırım veya katkı türleriyle sağlanabilir; bu kapsamda yatırım, konut edinimi, istihdam yaratma ve benzeri alanlarda şartlar bulunur. - Çocuklar için doğumla vatandaşlık kazanımı veya sonradan kazanım süreçleri ayrıca belirlenen prosedürler çerçevesinde uygulanır; ispat ve kayıt işlemleri buna göre gerçekleştirilir.

CB Yönetmeliği 20158213
2015-11-19

TÜRKİYE YETERLİLİKLER ÇERÇEVESİNİN UYGULANMASINA İLİŞKİN USUL VE ESASLAR HAKKINDA YÖNETMELİK

Bu yönetmelik, Türkiye Yeterlilikler Çerçevesi kapsamındaki tüm yeterliliklerin tanımlanması, sınıflandırılması ve geçiş ilişkisinin güvenilir şekilde belirlenmesini sağlar; bu sayede öğrenenler için geçiş imkanları netleşir ve yeterliliklerin tanınması kolaylaşır. Yeterlilikler, kalite güvencesi güvence altında tasarlanır ve uygulanır; bu sayede eğitim programlarının ve belgelendirmenin güvenilirliği artar. Aynı seviyedeki farklı yönelimlere sahip yeterlilikler, ortak kavramlar ve sınıflandırma çerçevesinde gruplanır; böylece farklı eğitim ve meslek alanları arasında karşılaştırılabilirlik güçlenir. Önceki öğrenmelerin tanınması ve kredilerin birleştirilmesi konusunda açık kurallar oluşturulur; bu sayede bireyler farklı programlar arasında ilerleyebilir ve hak ettikleri kredileri kullanabilir. Yeterliliklerle ilgili bilgiler bir veri tabanında tutulur ve gerektiğinde güncellenir; bu, aranan bilgilere hızlı ve güvenilir erişim sağlar. Yeterliliklerin yayınlanması, kullanıma sunulması ve belgelendirme faaliyetlerinde yetkili olmayanların hareket etmesi engellenir; bu sayede uygulamada güvenlik ve güvenilirlik korunur. Değişiklik, iptal veya çıkarılma süreçleri mevcut belgeli kişilerin durumunu etkilediğinde adil ve duyarlı uyum süreçleri işler ve gerekli durumlarda bilgilendirme yapılır. Yeterliliklerle ilgili karar süreçleri, paydaşlar arasındaki iletişimi ve işbirliğini güçlendirir; böylece eğitim, istihdam ve hayat boyu öğrenme hedefleri desteklenir. Uluslararası uyum hedefi doğrultusunda Avrupa Yeterlilikler Çerçevesiyle uyum sağlanır ve karşılaştırılabilirlik için ortak kavramlar geliştirilir.