BİYOGÜVENLİK KANUNU
Bu mevzuat, genetiği değiştirilmiş organizmalar ve bunların ürünleriyle ilgili güvenliğin sağlanmasına yönelik sistematik bir düzenleme getirir ve uygulanabilirliği açısından temel pratik etkilere sahiptir.
- GDO ve ürünleriyle ilgili tüm faaliyetler için güvenliğe odaklı bir yönetim ve izleme mekanizması kurulur; insan, hayvan ve bitki sağlığı ile çevre ve biyolojik çeşitlilik korunur.
- Faaliyet kapsamı geniştir; araştırma, geliştirme, işleme, piyasaya sürme, izleme, kullanım, ithalat, ihracat, nakil, taşıma, saklama, paketleme ve etiketleme gibi süreçleri kapsar; bazı sağlık ürünleri ve kozmetik ürünleri kapsam dışı kalabilir.
- Her başvuru için risk değerlendirmesi ve sosyo-ekonomik etki analizi ayrı ayrı yapılır; masraflar başvuran tarafından karşılanır ve başvurunun sonucunda belirlenen koşullara uyum güvence altına alınır.
- Basitçe düşük riskli olarak değerlendirilebilecek başvurular için basitleştirilmiş işlem uygulanabilir; buna ilişkin şartlar başvuru sırasında belirlenir.
- Başvurunun sonuçları, uygun görüldüğünde belirlenen koşullara uyulup uyulmadığıyla sürekli olarak denetlenir; uyuşmayan durumlarda karar değiştirilebilir ve ürünler toplatılabilir veya imha edilebilir; gerekli işlemler ve masraflar ilgili taraflardan talep edilebilir.
- Ürünler ve GDO için izlenebilirlik sağlanır; her birine ayırt edici kimlik verilir ve kayıtlar uzun süre saklanır; belirli risk sınırlarını aşan ürünlerde etiketleme gerekliliği doğabilir.
- Gizlilik talepleri mevcut olmakla birlikte bazı bilgiler gizli tutulamaz; başvuru sahipliği, kullanım amacı ve transfer edilen gen gibi bazı teknik bilgiler kamuya açıklanabilir.
- İlave olarak, GDO ve ürünlerinin transit geçişi için de izin alınması gerekir; araştırma amacıyla ithalatta da özel izinler gerekir.
- Denetim ve kontroller, piyasaya sürülen ürünler üzerinde güvenlik etkileri açısından düzenli olarak yapılır; beklenmeyen olumsuz etkiler veya yeni bilimsel bulgular ortaya çıkarsa kararlar gözden geçirilebilir ve önlem olarak toplatma/imbah gibi adımlar uygulanabilir.
- Piyasaya sürülen ürünlerin etiketlenmesi ve kayıtlı bilgilerle izlenebilir olması zorunludur; gerekli durumda üzerinde belirgin şekilde GDO içerdiği belirtilir.
-Üretim, kullanım ve depolama süreçlerinde belirlenen güvenlik, ambalajlama, taşıma ve atık/arıtım kurallarına uyulması gerekir.
- GDO ve ürünlerinin güvenli kullanımına yönelik yeni risk veya şüphe ortaya çıkarsa ilgili taraflar derhal bildirmek ve gerekli tedbirleri almakla yükümlüdür.