VAKIFLAR KANUNU
Vakıfların yönetimi, denetimi ve mal varlığı ile ilgili esaslar netleşir; vakıflar kendi türlerine göre belirlenen yönetim biçimlerine tabi olur. Mazbut vakıflar Genel Müdürlük tarafından yönetilir ve temsil edilir; mülhak, cemaat ve esnaf vakıfları ise Meclis’in atayacağı yöneticilerle yönetilir; yeni vakıfların yönetim organları vakıf senedine göre oluşturulur ve yöneticilerin Türkiye’de yerleşik bulunması gerekir. Yönetim organlarında ölüm, istifa veya başka nedenlerle boşluk doğduğunda yeni yöneticilerin nasıl belirleneceğine ilişkin süreçler düzenlenir; bazı durumlarda yönetim organı oluşuncaya kadar vakıf işlerinin Genel Müdürlükçe yürütülmesi mümkün olur. Vakıf yöneticileri, yönetici olamayacaklar için belirlenen suçlardan hüküm giymişse görevden alınır; görevden alınma durumlarında sürece ilişkin koruyucu ve denetim mekanizmaları uygulanır. Vakıfların amacıyla mevzuata uygun hareket etmeleri zorunludur; amaç dışı faaliyetler, vakıf mallarını amacına aykırı kullanma, ağır ihmal veya zarara yol açma gibi hallerde görevden alınma ve denetim yolları öngörülür; yöneticiler mahkeme kararı olmaksızın görevlerinden uzaklaştırılamaz. Vakıflar mal edinme yetkisine sahiptir; mevcut mallar üzerinde her türlü tasarrufta bulunabilirler; hayrat taşınmazlar özel koruma altındadır ve bunların kullanımıyla ilgili değişiklikler Meclis kararı ile yapılır; bazı taşınmazlar tamamen ya da kısmen hayra dönüştürülebilir, başka hayratlara devredilebilir veya paraya çevrilebilir; bedelsiz değiştirmeler çoğu durumda bedeller karşılığı yapılır ve bedellerin ödenmesi tamamlanmadan işlem tescil edilmez. Hayrat taşınmazlar haczedilemez veya rehnedilemez; hayra uygunluk kaybettiğinde veya uygun olmayan kullanım ortaya çıktığında başka hayra dönüştürülebilir veya başka bir işlev verilerek gelir elde edilebilir. Vakıfların taşınmazları hakkında tasarruf süreçlerinde tapu tescil işlemleri yapılır; yabancı kökene sahip kurucusu olan vakıfların taşınmaz ediniminde belirli şartlar uygulanabilir. Taviz bedeli, taşınmaz üzerinde serbest tasarruf sağlanması için ödenir ya da başka değerlerle karşılanabilir; bedelin tamamı ödenmeden tasarruflar tescil edilmez ve bedelin tahsiline ilişkin usuller uygulanır. Kiralama uygulamaları belirli sınırlar ve usuller çerçevesinde yürütülür; kira süreleri ve şartlar, yatırım karşılığı kiralamalar, tarımsal faaliyetle ilişkili kiralamalar ve teminat uygulamaları düzenlenir; bazı durumlarda uzun vadeli kira ve yatırım karşılığı kiralamalar için özel onaylar gerekebilir. Vakıf mallarına ilişkin denetim ve uyumsuzluk hallerinde idari para cezaları uygulanabilir; beyanname ve bilgi verme zorunluluğu ile toplantı esaslarına uyum konularında yaptırımlar öngörülür. Vakıflarda yönetim ve denetim organlarının kusurlu fiillerinden doğan zararlar için sorumluluk hükümleri vardır; çalışan ve yöneticiler durumlarına göre sorumluluk taşır. İntifa hakları ve bu hakların kullanımı vakıf şartlarına göre sınırlı ve denetlenebilir; hak kullanımıyla ilgili usuller netleştirilir. Vakıflar, vakfiyelerindeki şartları fiilen veya hukuken yerine getiremeyecek durumda kaldıklarında, şartları değiştirmek veya gelirleri vakıf gelirlerine uygun şekilde güncellemek üzere Meclis’in yetkilerini kullanabilir; mal varlığı ve gelirlerin işlevi, vakıf amaçlarıyla uyumlu olarak güncellenir. Bu düzenlemeler vakıfların yönetim, mal varlığı yönetimi, hayrat taşınmazların korunması ve işlerliğinin sağlanması açısından değişiklikler getirir; vakıf mallarının korunması, kullanımı ve kamu yararına uygun bir şekilde işletilmesi amaçları doğrultusunda uygulama alanı yaratır.