10 / 620 sonuç gösteriliyor

CB Yönetmeliği 5405
2022-04-07

TELİF HAKLARI ALANINDA MESLEK BİRLİKLERİ YÖNETMELİĞİ

Bu yönetmelik eser sahipleri, bağlantılı hak sahipleri ve kitap yayıcıları için meslek birlikleri ve federasyonlarının kurulması, denetlenmesi ve hak yönetimi süreçlerinin nasıl işleyeceğini belirler; üyelik kriterleri, örgütlenme yapıları ve telif ücretleri ile tazminatların dağıtımına ilişkindir. Birliklerin aynı alanda birden fazla kurulabilmesi için gerekli koşulları ve başvuru sürecinde sunulması gereken bilgi ve belgeleri düzenler. İlk genel kurul toplantısının nasıl yapılacağı, organların nasıl oluşacağı ve birliğin faaliyet izninin elde edilmesi sürecini kapsar. Tüzükte yer alması gereken asgari konuları ve birliklerin görev alanlarını netleştirir; ayrıca telif gelirleri ile tazminatların dağıtımına dair ilke ve uygulamaları belirler. Birliklerin görevleri, hakların etkin yönetimi, gelirlerin toplanması ve adil, şeffaf dağıtımı, veri tabanlarının oluşturulması ve güncellenmesi gibi yükümlülükleri içerir; aynı alanda ortak veri tabanı ve gerekli bildirimler de öngörülür. Üyelik konusunda objektif, ayrımcı olmayan kriterler belirlenmesi ve hak sahiplerinin hiçbirine zorunlu üyelik yükümlülüğü getirilememesi; aynı alanda yalnızca bir birlik üyeliğinin hâkim olması kuruludur. Üyeliğin kazanılması, reddedilmesi ve itiraz süreçleri ile üyeliğin sona ermesi ve çıkarılma durumlarında geçerli usuller uygulanır; üyelikten ayrılma ve çıkış kararlarına karşı itiraz ve hukuki yollar açılır. Üyelerin temsil ve hak takibi konularında yetkileri ve sorumlulukları belirlenir; hak sahiplerinin kanuni haklarının başka kurumlarca özel olarak takip edilememesi hükümlerine yer verilir. Uluslararası faaliyetler ve yabancı kuruluşlarla ilişkiler, temsilcilik sözleşmeleri ve işbirliği süreçlerinin düzenli olarak bildirilmesi gerekliliğini getirir. Temsilcilik sözleşmeleri kapsamında elde edilen gelirlerden birlik payı dışındaki kesintiler belirli kurallara bağlanır ve ilgili taraflara bilgilendirme yapılır; sözleşme kapsamındaki bilgiler düzenli olarak paylaşılır. Birlik organları ve şubelerin kurulması, görevleri ve yetkileri ayrıntılı olarak tanımlanır; zorunlu organlar dışında ihtiyari organlar oluşturulabilir, ancak zorunlu organların yetkileri devredilemez. Genel kurulun temel yetkileri arasında bütçe, tüzük değişiklikleri, telif gelirleriyle ilgili kararlar, üyelik ve giriş/aidat politikaları, şube açılması, şirket kurma ve ortak olma kararları, taşınmaz işlemleri ve risk yönetimi gibi kararlar yer alır.

CB Yönetmeliği 3933
2021-04-30

BORU HATLARI İLE PETROL TAŞIMA A.Ş. (BOTAŞ) GENEL MÜDÜRLÜĞÜ TARAFINDAN 4734 SAYILI KAMU İHALE KANUNUNUN 3 ÜNCÜ MADDESİNİN (F) BENDİ KAPSAMINDA YAPILACAK HİZMET ALIMLARINA İLİŞKİN USUL VE ESASLAR

Bu usul ve esaslar BOTAŞ Genel Müdürlüğü tarafından AR-GE hizmet alımlarında uygulanmak üzere belirlenmiştir. - Amaç ve kapsam: AR-GE odaklı hizmet alımlarını düzenler; projelerin BOTAŞ tarafından finanse edilmesi halinde elde edilen sonuçların kendisinin faaliyetlerinde kullanılmasına yönelik olarak uygulanır; bu kapsamda araştırma ve geliştirme faaliyetleri, yeni süreçler ve uygulamaların tasarımı için yapılan hizmet alımlarını kapsar. - Temel ilkeler: Şeffaflık, rekabet, eşit muamele, güvenilirlik, gizlilik, kamu denetimi ve ihtiyaçların uygun şartlarda, zamanında karşılanması ile kaynakların verimli kullanılması hedeflenir; hizmet alımları bütünlükleri bozulmadan tek bir bütçe ve kapsam altında yürütülür; ödeneğin bulunmaması halinde ihaleye çıkılmaz. - İhale işlemleri ve dosya yönetimi: İhaleye ilişkin bir işlem dosyası tutulur; ihale kararları ve tutanaklar kayda geçirilir; işlemler şeffaf bir süreç içinde yürütülür. - Eşik değer ve maliyet: Hak ediş sınırları belirlenir ve yaklaşık maliyet hesapları yapılır; maliyet değerlendirme süreçleri dokümante edilir ve gerektiğinde güncel maliyetler üzerinden reevaluasyon yapılabilir. - Yeterlik ve katılım koşulları: Ekonomik, mali, mesleki ve teknik yeterlilikler için belgelendirme gereklidir; adaylar ilgili meslek odalarına kayıtlı olma ve teknik kapasite gibi kriterleri karşılamak zorundadır; belirli bir geçmişteki proje deneyimi ve kalite güvence belgeleri istenebilir. - Katılım dışı bırakılma kriterleri: İflas, tasfiye, vergi veya sosyal güvenlik prim borçları gibi mali mevzuata aykırılık, meslek ahlakına aykırı davranışlar gibi hallerde ihaleye katılım engellenebilir. - Ortak girişimler: İş ortaklığı veya konsorsiyum kurulabilir; ortaklar arasında sorumluluklar birlikte veya koordinatör üzerinden yürütülür; ihalenin kazanması halinde noter tasdikli ortak girişim sözleşmesi istenebilir. - Alt yükleniciler: Teklifi veren muhtemel alt yükleniciler önceden belirtilir ve onaylanabilir; ancak yüklenicinin sorumlulukları devre dışı bırakılmaz. - İhaleyi iptal etme: Gerekli hallerde ihalenin iptali yapılabilir ve katılımcılara bildirimde bulunulur; iptal nedeniyle teklifler reddedilir ve iade edilmezler. - İhale usulleri: Doğrudan temin veya ihale yoluyla alımlar gerçekleştirilebilir; belli istekliler arasında ihale veya pazarlık gibi yöntemler kullanılabilir; hangi yöntemin uygulanacağı ihalenin niteliğine göre belirlenir. - Belli istekliler arasında ihale: Ön yeterlik değerlendirmesi sonucunda davet edilen istekliler teklif verebilir; adaylara teklif hazırlama süresi tanınır ve ön yeterlik kriterleri karşılaştırılır. - Gerekli belgeler ve süreç: Değerlendirme aşamasında hangi belgelerin kullanılacağı ihale dokümanında belirtilir; değerlendirme sonuçlarına itiraz süreçleri ve kararlar kaydedilir. - İhale dokümanı ve teknik şartname: İşin teknik ve idari şartları ile proje tanımı, sözleşme taslağı ve diğer ilgili belgeler ihale dokümanında yer alır. - Proje ve proje yönetimi: Proje koordinatörü ve proje yürütme komitesi gibi yapıların görev ve sorumlulukları tanımlanır; proje doğrulaması ve sözleşme uyum kontrolleri yapılır. - Projelendirme ve kalite güvence: Üretim/imalat kapasitesi ile AR-GE faaliyetleri ve kalite güvence süreçleri için gerekli belgeler talep edilebilir; uygunluk için akredite kalite kontrol kuruluşlarının sertifikaları istenebilir. - Yasal ve etik uyum: İhaleye katılım ve yürütüm sırasında yasalara ve etik kurallara uyum gereklidir; yasa dışı fiil veya davranışlar tespit edildiğinde işlemler ayrıca hükümlere tabidir. - Direkt temin veya ihale uygulanabilirliği: İhtiyaca göre doğrudan temin veya ihale yöntemiyle alım yapılabilir; ihalenin tipo ve süreçleri uygun şekilde belirlenir.

Kanun 1136
1969-04-07

AVUKATLIK KANUNU

Bu metin avukatlığın kamu hizmeti ve bağımsız savunmayı temsil eden bir meslek olduğunu ve adaletin düzgün işlemesini sağlayacak şekilde uygulandığını gösterir. Avukat olmak için gerekli temel şartlar vatandaşlık veya uyumlu denkliği, hukuk fakültesinden mezuniyeti veya eşdeğerliliği, stajı tamamlamayı, ilgili bölgenin barosuna kayıtlı olmayı ve mesleğe engel bir durumun bulunmamasını içerir. Uzun süreli kamu görevlerinde bulunanlar için bazı şartlar istisna olarak uygulanabilir. Başvuru yapan adayın başvurusu hakkında gerekçeli bir karar alınması gerekir; karar süresi dolarsa reddedilmiş sayılabilir ve bu durumda itiraz hakkı doğar. Kabul edildiği durumda aday ruhsatname elde eder ve avukatlık unvanını kullanma hakkını kazanır; ruhsatname ve kimlikler standart hale getirilir ve resmi olarak tanınır; and içme görevi yerine getirilir ve tutanağa bağlanır. Avukatlıkla bağdaşmayan veya bağdaşan işler belirli kurallar çerçevesinde düzenlenir; bazı görevler sırasında avukatlık yapılamazken bazı diğer görevlerle birlikte avukatlık yapılabilir. Hâkim veya savcının eşi veya yakın akrabası olan bir avukatın, ilgili davalarda avukatlık yapması kısıtlanabilir. Staj, avukatlığa geçiş için gerekli eğitim sürecidir ve özel bir yönetim çerçevesinde yürütülür; staj başvuruları için gerekli belgeler sunulur; staj sürecinde kamu görevleriyle ilgili izin ve çalışma şartları düzenlenebilir.

Kanun 5188
2004-06-26

ÖZEL GÜVENLİK HİZMETLERİNE DAİR KANUN

Bu kanun özel güvenlik hizmetlerinin verilmesi, denetlenmesi ve izin süreçlerini düzenler; hizmeti yürüten kişi ve kuruluşların çalışma biçimlerini belirler. Kamu güvenliği açısından özel güvenlik hizmetinin kurum içi güvenlik birimi olarak veya hizmetin güvenlik şirketlerine gördürtülmesi yoluyla sağlanmasına olanak tanır; bazı geçici veya acil durumlarda özel izne dayalı istisnalar uygulanabilir. İşletmelerin veya kurumların ihtiyaçlarına göre güvenlik hizmetinin hangi yöntemle yürütüleceğine karar verilmesi için yetkili kurul kararına bağlıdır; kararlar çoğunlukla kabul edilir. Faaliyet izni için şirket sahipleri, yöneticiler ve temsilciler belirli nitelikleri taşımalıdır; yöneticilerin eğitim ve temel güvenlik eğitimini tamamlaması gerekir; güvenlik sorumlusu bulunması ve bazı eğitim şartlarının karşılanması beklenir. Yabancı sahiplik konusunda karşılıklılık esasına dayalı bir yaklaşım uygulanır. Güvenlik hizmetlerinde çalışan kişiler için güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması yapılabilir; olumlu sonuç alanlara uygun eğitim şartlarını tamamlamak koşuluyla çalışma izni verilir. Güvenlik görevlilerinin yetkileri arasında giriş-çıkış kontrolleri, kimlik sorma, üst araması, eşyaların güvenlik taramalarından geçirilmesi ve delillerin korunması; gerektiğinde yakalama ve olay yerinin güvenliğinin sağlanması bulunur. Silah bulundurma ve taşıma yetkisi komisyon tarafından belirlenir; bazı yerlerde silah bulundurulması yasaktır; özel güvenlik şirketleri kendi başına silah bulunduramaz; ancak gerekli hallerde izinle silah kullanımı sağlanabilir. Görev alanı ve yetkileri görev süresiyle sınırlıdır; gerektiğinde korunan kişiyle birlikte ülke genelinde veya il sınırları içinde genişletilebilir. Kimlik kartı taşıma zorunluluğu vardır; kart üzerinde görevli adı ve silahlı/silahsız olduğu bilgisi bulunur ve kart olmadan yetki kullanılamaz. Güvenlik görevlileri üniforma giymekle yükümlüdür; bazı durumlarda komisyon izniyle sivil kıyafetle çalışabilir. Eğitim, temel güvenlik eğitimi ve silah eğitimini içerir; yenileme eğitimi de uygulanır; eğitim niteliği ve uygulama esasları yönetmelikle belirlenir; bazı kurumlar bu eğitimi verebilir; belirli personel için istisnalar bulunabilir. Yaralanma, engellilik veya ölüm halinde tazminat ödenir; bu tazminat diğer ödemelerle karşılaştırılmaz ve kamu kurumlarında ek hükümler uygulanabilir. Kanunun kapsamına giren görevler dışında başka işte çalışılması yasaktır; grev yasağı ve lokavt yasağı uygulanır; bu kurallar güvenlik hizmetlerinin sürekliliğini sağlamayı amaçlar.

Kanun 5580
2007-02-14

ÖZEL ÖĞRETİM KURUMLARI KANUNU

Bu yasa özel öğretim kurumlarının açılmasına, devrine ve işletilmesine ilişkin temel kuralları belirler; Türkiye Cumhuriyeti uyruklu gerçek kişiler veya özel hukuk tüzel kişileri ile yabancı ve azınlık okulları için uygulanır. Kurum açma izni almak zorunludur; iznin verilebilmesi için fiziki altyapı, nitelikli kadro ve eğitim programının uygunluk ve Bakanlık onayının sağlanması gibi koşullar gerekir; izinsiz faaliyetler yasaktır ve bu durum cezai sonuç doğurabilir. Bakanlıkça onaylanan usul ve esaslar çerçevesinde eğitim-öğretim faaliyetleri yürütülür; kurumlar yönetim ve denetim süreçlerinde tek müdür tarafından yönetilebilir, birden çok kurum için genel müdür gibi üst düzey yöneticiler atanabilir. Kurucuların ve kurucu temsilcilerinin belirli nitelikleri taşıması gerekir; güvenlik ve kamu düzenine karşı suçlar açısından uygunluk şartları aranır. Ayrıca binaların ve bulunduğu bölgenin güvenliği, uygunluk standartları, diğer işletmelerle ilişki ve ayrışma konularında kurallar vardır; bazı yerler ve durumlar için mesafe veya yerleşim düzenine ilişkin zorunluluklar uygulanır. Milletlerarası özel öğretim kurumları, yabancı okullar ve azınlık okulları için özel denetim ve kapasite, arazi kullanımı ve yönetim yönünden ek hükümler uygulanır. Faaliyetler bu kurallar çerçevesinde denetlenir ve uyulmaması halinde kapatma veya idari yaptırımlar söz konusu olabilir.

Kanun 5738
2008-02-27

SPOR MÜSABAKALARINA DAYALI SABİT İHTİMALLİ VE MÜŞTEREK BAHİS OYUNLARININ ÖZEL HUKUK TÜZEL KİŞİLERİNE YAPTIRILMASI HAKKINDA KANUN

- Bu yasa, spor müsabakalarına dayalı sabit ihtimalli ve müşterek bahis oyunlarının özel hukuk tüzel kişilerince merkezi bir sistem üzerinden yürütülmesini ve hasılat paylaşımına dayalı finansman modeliyle yaptırılmasını amaçlar. - Merkezî bahis sistemi ile risk yönetim merkezi kurulur ve işletilir; oranların belirlenmesi ve ikramiye riskinin izlenmesi gibi işlevler bu yapı üzerinden yapılır. - Başbayilik işi yükleniciye verilir; idareye hasılat payı karşılığında sözleşme yoluyla yürütülen bu iş ve hizmetler, ülke çapında belirlenen ölçütlerle gerçekleştirilir. - Yüklenici, merkezî sistemle uyumlu çalışacak bahis terminalleri ile bağlantıları kurar, bu bağlantılarla gerçek zamanlı iletişimi sağlar ve iletişim giderlerini üstlenir; ayrıca terminallerin bakımı ve onarımını yapar. - İdare tarafından oyunun pazarlaması, reklamı ve duyuruları yürütülür; kupon gibi sarfiyat malzemeleri temin edilerek bayilere dağıtılır ve müsabaka sonuçları duyurulur. - Süreçte şeffaflık, rekabetçilik, eşit muamele ve kamu denetimine uygunluk esas alınır; ihale usulleri kapalı teklif şeklinde belirlenir ve hasılattan verilecek pay oranı üzerinden değerlendirme yapılır; iş bütün olarak yurt çapında yürütülür. - İhaleye katılım için gerekli ekonomik, mali, mesleki ve teknik yeterlilikler belirtilir; başvuru için finansal taahhütler, altyapı ve personel yeterliliği gibi belgeler istenir; ortak girişimler için ortakları tarafından yerine getirilecek yükümlülükler belirtilir. - Yeterlilik için gerekli asgari kriterler, belirli yükümlülükler ve bunların karşılanmaması halinde uygulanacak sonuçlar tanımlanır; pilot ortak ve ortak girişimler için özel düzenlemeler bulunur. - İhaleye katılamayacak kişiler ve ilişkileri sıkı kurallarla belirlenir; yasa dışı fiillerle ilişkilendirilmiş kişiler ya da bağlı tüzel kişiler ihaleden hariç tutulabilir; ihale sürecinde hile, rekabeti bozma ve sahte belge gibi fiiller yasaktır. - Ortak girişimler ve alt yükleniciler kurallarına göre kurulabilir ve birlikte sorumluluk üstlenirler; alt yüklenicilerin yaptığı işlerden yüklenici sorumlu değildir, ancak yüklenici sorumluğunu sürdürür. - İhale ilanı, doküman temini ve değişiklikler gibi süreçler düzenli ve şeffaf şekilde yürütülür; dokümanın bedelsiz görülebilmesi fakat satın alınması zorunlu olur; dokümanda değişiklik gerektiğinde, gerekçeler tutanakla belirtilir ve yeniden ilan yapılır. - Sözleşme ve uygulama süreci, denetim, kabul, ödeme şartları, ihtilaf çözüm yolları ve diğer giderlerin kimin tarafından karşılanacağı gibi hususlar net olarak belirlenir; tüm süreç kamu denetimine açık ve hesap verebilir şekilde uygulanır.

Kanun 6235
1954-02-04

TÜRK MÜHENDİS VE MİMAR ODALARI BİRLİĞİ KANUNU

Bu kanun, mühendislik ve mimarlık meslek mensuplarını ihtisas alanlarına göre odalara toplayan ve bu odalarla Birliği biçiminde örgütlenen bir yapıyı kurar; amaç, mesleğin gelişimini desteklemek, meslek disiplinini ve etiğini korumak, meslek mensuplarının müşterek ihtiyaçlarını karşılamak ve kamu yararını gözetmektir. Birlik ve odalar, kamu kurumu niteliğinde kurulu olan ve mesleğin genel çıkarlarını kollayan kurumsal yapılar olarak iş görür; bu yapılar kendi iç yönetim organlarına sahip olur ve bağımsız kararlar alır. Üyelik için gerekli temel koşullar, mesleği icra yetkisine sahip olmak ve gereken vatandaşlık statüsüne sahip olmak olarak belirlenir; ihtisas mevzuları farklı ise uygun odaya kaydolma esasına dayanır; ihtisas alanına uygun oda kurulmamışsa en yakın ilgili oda üzerinden kaydolma yapılır. Meslek disiplini ve etik ilkelerinin korunması için gerekli gördüğü bütün faaliyetlerde bulunulur; disiplin cezaları uygulanabilir ve bu cezaların itiraz ve denetim süreçleri vardır. Odalar, ihtisas alanlarına göre kendi kapsamlarında faaliyet gösterir; birliğin amaçları dışında faaliyette bulunamazlar; gerektiğinde yerel ve branşlar halinde şubeler açabilirler. Oysa odaların ve Birliğin mali yapısı, üyelik aidatları, fevkalade yardımlar, neşriyat gelirleri ve bağışlar gibi unsurlarla yönetilir. Kamu kurumları ile mesleki mevzuatın uygulanması ve geliştirilmesi konusunda odalar ve Birlik gerekli hallerde görüş bildirmek ve işbirliği yapmakla yükümlüdür. Yabancı mühendis ve mimarların Türkiye’de belirli koşullarda çalışabilmesi için çalışma izni alınması ve Odalar Birliği görüşünün alınması gerekir; kısa süreli konaklamalarda geçici kayıt olabilme imkanı bulunabilir. Meslek unvanlarının yalnızca yasal olarak kendilerine verilen unvanlar ile kullanılması gerekir; aksi halde mesleki faaliyetler engellenebilir. Seçimler ve organ kararları, adil ve güvenilir bir süreç içinde yürütülür; seçimler gizli oyla yapılır ve kararlar bağlayıcıdır; gerektiğinde kamu denetimi ve üst kurullarca denetlenir. Genel olarak, bu kanun, mühendislik ve mimarlık mesleklerinin örgütlenmesini, meslek disiplinini, kamu güvenini ve meslek mensuplarının ortak çıkarlarını koruyacak kurumsal bir çerçeve sağlar; üyelerin mesleki faaliyetleri için gerekli kayıt, yetki ve yükümlülükler ile disiplin mekanizmalarını belirler.

Kanun 5253
2004-11-23

DERNEKLER KANUNU

- Derneklerin Türkiye’deki faaliyetlerinin çerçevesini belirler; amaçları, yapıları, denetimleri ve uygulanacak yaptırımları kapsar. - Dernek kurma hakkını güvence altına alır ve tüzükte bulunması gereken asgari konuları tanımlar. - Genel kurul, yönetim ve denetim kurulları ile diğer organların görevlerini, yetkilerini ve üyelik süreçlerini düzenler. - Şubeler, temsilcilikler, platformlar, federasyonlar ve konfederasyonlar gibi tüzel kişilikleri ve organları arasındaki ilişkiyi ve yönetimini kurallandırır. - Uluslararası faaliyetlere ilişkin esasları getirir; yurt dışında temsilcilik veya şube açma, yabancı kuruluşlarla işbirliği ve Türkiye’de faaliyet için gerekli izin/görüş süreçlerini belirler. - Tüzel kişilerin oy kullanmasını ve temsil yetkilerini düzenler. - İç denetim zorunluluğu getirir ve bağımsız denetim kuruluşlarıyla denetim yapılmasına olanak tanır; denetim sonuçlarının ilgili kişiler ve kurul tarafından sunulmasını sağlar. - Gelir ve giderlerin belgelenmesini, saklama sürelerini ve mali süreçlerin yürütülmesini standardize eder; bankacılık işlemleri için gereken belgeleri belirtir. - Derneklerin maddi yardım alabileceği ve verebileceği tarafları, kamu kurumlarıyla ortak projeler için mali paylaşımına ilişkin esasları ve ilgili sınırlamaları kurallaştırır. - Sandık kurulumu ile üyelerin zaruri ihtiyaçlarının karşılanmasına ilişkin esasları düzenler. - Üyelik kabulü, çıkışı, değişiklikler ve organ üyelerinin bildirilmesi gibi işlemlerde uygulanacak usulleri belirler. - Taşınmaz mal edinme ve tasfiye süreçlerini, mal varlığının korunması ve devriyle ilgili esasları düzenler. - Kolluk kuvvetlerinin müdahale yetkileri ve el koyma hallerinde hakim kararının gerekliliğini ve bildirim yükümlülüğünü belirtir. - Yurtdışından yardımların alınması ve yurtdışına yapılacak yardımların bildirilmesi ile kayıt altına alınmasına ilişkin esasları getirir. - Faaliyetlerin ve hesapların şeffaflığı için beyanname verilmesi ve yıl sonunda denetimlerin yapılmasına ilişkin uygulamaları özetler.

Kanun 5718
2007-12-12

MİLLETLERARASI ÖZEL HUKUK VE USUL HUKUKU HAKKINDA KANUN

Bu düzenlemede yabancı unsur taşıyan özel hukuk ilişkilerinde uygulanacak hukuk ve bu konudaki ihtilafın çözümüne ilişkin temel kurallar belirlenir. Taraflar arasındaki meselelerde hangi ülkenin hukukunun uygulanacağına karar verirken, hangi ülkenin yetkili olduğu ve yabancı kararların tanınması gibi meseleler de dikkate alınır. Yetkili hukuk, tarafların vatandaşlığı, yerleşim yeri veya mutad meskeni gibi bağlarla belirlenir; aksi kararlaştırılmadıkça bu bağlar esas alınır. Yetkili hukuk toplu olarak tarafların mutabakatıyla değiştirilebilir; aksi açıkça kararlaştırılmadıkça söz konusu hüküm uygulanır. Yabancı hukuk belirli bir olay için uygulanabilirken, bu hukuk kamu düzenine aykırı olduğunda Türk hukuku uygulanabilir. Yetkili yabancı hukukun uygulanmasının amacı ve kapsamı açısından Türk hukukunun doğrudan uygulanabilir kuralları da devreye girebilir. Hukukî işlemlerin şekline ilişkin esaslar, işlemin yapıldığı ülkenin veya esasta uygulanacak olan hukukun öngördüğü şekil kurallarına bağlıdır. Zamanaşımı, ilişkinin esasına uygulanacak hukuka tabidir. Ehliyet ve kısıtlılık gibi hususlarda haklar çoğunlukla kişinin millî hukukuna tabidir; bazı istisnai durumlarda Türkiye’deki mutad mesken hükümleri devreye girebilir. Vasiyet, gaiplik ve ölmüş sayılma gibi konularda karar verilecek kişinin millî hukuku belirleyici olur; bazı durumlarda malların bulunduğu ülke etkili olabilir. Nişanlanma ve evlilik gibi aile hayatı konularında ehliyet, şartlar ve geçerlik genelde tarafların millî hukukuna bağlıdır; evlilik şekli ise evliliğin yapıldığı ülke hukuku tarafından belirlenir; ortak evlilik hukuku, tarafların müşterek millî hukukuna bağlı olarak ya da Türk hukuku uygulanarak çözülebilir. Boşanma ve ayrılık konuları tarafların müşterek millî hukukuna göre incelenir; nafaka, velayet ve geçici önlemler Türk hukuku kapsamına girebilir. Evlilik malları konusunda taraflar mutabık kaldıkları millî hukukunu esas alabilir; aksi halde mutad mesken hukuku veya Türk hukuku uygulanır; taşınmazlar için ilgili ülke hukuku esas alınır. Soybağı ve soybağına ilişkin hükümler, çocuğun doğum anındaki millî hukuka göre kurulur; kurulamıyorsa çocuğun mutad meskeni veya diğer yakın bağlar dikkate alınır. Evlât edinme, vesayet ve kayyımlık gibi koruma tedbirleri ile ilişkilere ilişkin hükümler çoğunlukla tarafların millî hukukuna göre uygulanır. Nafaka ve miras gibi konularda uygulanacak hukuk, alacaklı veya mirasçıların çoğu duruma göre belirlenir; taşınmazlar ve muvazaa gibi durumlarda yerleşim ya da malın bulunduğu ülke etkili olur. Taşınır ve taşınmaz üzerindeki aynî haklar, hareket halindeki mallar ve taşıma sözleşmeleri gibi alanlarda uygulanan hukuk, malın bulunduğu ülke veya tarafların seçimlerine göre belirlenir; taşınmaz haklarında ise esas olarak taşınmazın bulunduğu ülke hukuku geçerli olur. Fikri mülkiyet haklarına ilişkin işlemlerde hangi ülkenin koruma talebinde bulunduğu esas alınır; taraflar arasında hukuk seçimi yapılmışsa o hukuk uygulanır. Sözleşmeden doğan borç ilişkilerinde, taraflar açıkça bir hukuk seçmezse en sıkı ilişkili olduğu hukuk uygulanır; bu, sözleşmenin kuruluşundaki mutad mesken veya işyeri gibi kriterlerle belirlenir. Taşınmazlara ilişkin sözleşmeler, taşınmazın bulunduğu ülke hukukuna tabidir. Tüketici sözleşmeleri için tüketicinin mutad meskeninin emredici hükümleri korunur; tarafların hukuk seçimi yoksa da mutad mesken hukuku uygulanır; bazı istisnalar paket turlar kapsamında uygulanmaz. İş sözleşmeleri, tarafların belirlediği hukuka tabidir; taraflar seçim yapmamışsa işçinin mutad işyeri hukuku uygulanır; işin sürekli olarak birden çok ülkede yapıldığı durumlarda esas işyerinin bulunduğu ülke uygulanır. Fikrî mülkiyet sözleşmeleri, tarafların seçtikleri hukuka tabidir; seçim yoksa işyeri veya mutad mesken hukuku uygulanır. Sözleşmeden doğan ilişkilerde, taraflarca sıkı ilişkiyle bağlanan başka bir hukuk varsa o hukuk uygulanabilir. İnsan hakları ile ilgili durumlarda zarar görenin seçimine göre ilgili ülkelerin yasaları uygulanabilir; bu, ihlâllerin niteliğine göre değişir. Haksız fiil durumunda zarar görenin veya zararın meydana geldiği ülkenin hukuku uygulanır; sigorta ilişkilerinde hak sahipleri doğrudan sigortacıyı hedef alabilir. Kişilik haklarının ihlâliyle ilgili talepler ve cevap hakları, çeşitli bağlara göre farklı ülkelerin hukukuna tabi olabilir. İmalât ülkesinin tercihi ve mutad mesken veya işyeri gibi kriterler zarar verenin veya zararın bulunduğu ülkeye göre belirlenir. Haksız rekabet konusunda talepler, piyasaya etki eden ülkenin hukukuna tabidir; rekabetin engellenmesi ve zararlar bu bağlamda ilgili ülke hukukuna göre çözümlenir.

Kanun 6331
2012-06-30

İŞ SAĞLIĞI VE GÜVENLİĞİ KANUNU

- Bu yasa işyerlerinde sağlık ve güvenlik için gerekli tedbirlerin alınması, risklerin önlenmesi ve iyileştirilmesi, çalışanlara bilgi ve talimat verilmesiyle ilgili temel yükümlülükleri belirler. - İşverenler, çalışanların sağlık güvenliğini sağlamak için riskleri önleyici veya azaltıcı her türlü tedbiri almak, risk değerlendirmesi yapmak ve bu tedbirleri işin değişen şartlarına göre güncellemekle yükümlüdür; çalışanların sağlık açısından uygunluğu gözetilir ve tehlikeli alanlara girilmesi için gerekli önlemler alınır. - Risklerden korunma ilkeleri uygulanır; riskler kaynağında ele alınır, işyeri tasarımı, ekipman seçimi ve çalışma yöntemleri sağlık ve güvenliğe uygun şekilde yapılır; tehlikeli olan tehlikesizi ya da daha az tehlikelisini tercih etmek ve toplu korunmayı önceliklendirmek gerekir; çalışanlara uygun talimatlar verilir. - İş sağlığı ve güvenliği hizmetlerinin sunulması için işverenler kendi içinden iş güvenliği uzmanı ve işyeri hekimi görevlendirebilir veya ortak sağlık ve güvenlik birimi gibi hizmetlerden yararlanabilir; gerektiğinde bu hizmetler koordineli şekilde yürütülür ve mevzuata uygun olarak uygulanır. - Hizmet sunan kuruluşlar ve görevlendirilen kişiler, iş sağlığı ve güvenliği tedbirlerini yerine getirmekle yükümlüdür; ihmal veya hatalar nedeniyle oluşabilecek zararlar konusunda sorumluluk doğar ve gerekli bildirimler yapılır. - Çalışanlar için güvenli çalışma koşulları sağlanır; özellikle genç çalışanların korunmasına yönelik önlemler uygulanır ve gerekli eğitimler verilir. - Kanun kapsamı dışında kalan bazı faaliyetler ve kişiler için hükümler uygulanmayabilir; bu durumlar net olarak belirtilir. - İş sağlığı ve güvenliği hizmetlerine yönelik destekler ve uygulanabilirlik esasları, uygun kurallar ve yönetmeliklerle belirlenir; küçük işletmelere yönelik desteğin şartları ve finansman kaynağına ilişkin düzenlemeler yapılabilir. - Kamu kurumlarındaki uygulamalar için de özel düzenlemeler bulunabilir; hizmet alanında görev alan kişilerle ilgili haklar ve sorumluluklar ortaya konulur.