10 / 1.241 sonuç gösteriliyor

Kanun 7075
2018-03-08

OLAĞANÜSTÜ HAL İŞLEMLERİ İNCELEME KOMİSYONU KURULMASI HAKKINDA KANUN HÜKMÜNDE KARARNAMENİN DEĞİŞTİRİLEREK KABUL EDİLMESİNE DAİR KANUN

Bu yasa, olağanüstü hal kapsamında doğrudan kanun hükmünde kararnamelerle tesis edilen işlemlere karşı başvuruları inceleyip karara bağlamak amacıyla özel bir inceleme komisyonu kurulmasını sağlar. Komisyon, çeşitli kamu görevlileriyle yargı mensupları arasından oluşturulan üyelerden oluşur ve kendi içinden bir başkanlık ve başkanvekilliği seçer. Komisyonun görevi, görevden çıkarma, ilişiğin kesilmesi, öğrencilikten ilişiğin kesilmesi, çeşitli tüzel ve gerçek kişi kurumlarının kapatılması ve benzeri nitelikteki işlemler ile emeklilikle ilgili işlemler gibi konulara ilişkin başvuruları inceleyip karar vermektir; ayrıca kanun hükmünde kararnamelerle doğrudan düzenlenen ve bu kapsam dışında kalan işlemleri de kapsar. Başvurular birimler aracılığıyla iletilir ve ön inceleme ile uygunluk kontrolü yapıldıktan sonra dosya üzerinden inceleme gerçekleştirilir; karar reddedilebilir veya kabul edilebilir. Kabul halinde karar ilgili kuruma bildirilir ve eski kadro veya konumun iadesi veya benzeri yeniden düzenlemeler için gerekli işlemler başlatılır; atama ve kadro süreçleri bu kararlara uygun şekilde yürütülür. Komisyonun çalışmaları ve kararları, gizlilik yükümlülükleri ile bilgi ve belge talep etme yetkilerini kapsar; bu bilgiler gerektiğinde uygun mercilerden temin edilir. Komisyon kararlarına karşı iptal davası açılabilir ve bu davalarda yargı denetimi söz konusu olur. Usul ve esaslar ile gerekli diğer uygulama yönergeleri, ilgili merkezi otorite tarafından belirlenir ve ilan edilir. Geçiş hükümleri, ilk üyelerin belirlenmesi ve başvuruların başlatılmasıyla ilgili düzenlemeleri içerir ve mevcut dosyaların yeni inceleme mekanizmasına aktarılmasını sağlar.

Kanun 2802
1983-02-26

HAKİMLER VE SAVCILAR KANUNU

Bu düzenleme, adli ve idari yargıda çalışan hakim ve savcıların bağımsızlık ve güvence içinde görev yapmasını sağlamayı amaçlar. Hakimler ve savcılar, vicdani kanaatlerine göre karar verir ve yetkili makamların emir veya telkinde bulunması yasak olarak kabul edilir. Gözetim ve denetim mekanizmalarıyla meslekî davranışlar ile görevlerin yerine getirilmesi yakından izlenir ve gerektiğinde inceleme ve soruşturma süreçleri işletilir. Hâkim ve savcı yardımcılığı, mesleğe girişin ilk aşaması olarak tanımlanır; adaylardan sağlık, ahlaki uygunluk ve mesleğe ilişkin temel yeterlilikler gibi kriterler istenir. Giriş için adli ve idari yargı ayrımlarına göre farklı nitelikler aransa da genel olarak yükseköğrenim ve mesleğe uygunluk gibi şartlar esas alınır. Yazılı sınav ve mülakatla yürütülen değerlendirme süreçlerinde adaylar, yetenek, bilgi ve mesleğe uygunluk açısından ölçülerek, ihtiyaç doğrultusunda karar verilir. Avukatlık geçmişi olan adaylar için özel kurallar ve ek değerlendirme hususları uygulanabilir; geçmiş deneyimler ve akademik başarılar atama sıralamasında dikkate alınır. Disiplin cezaları ve meslekten çıkarılma gibi yaptırımlar için gerekli çerçeve ve süreçler öngörülerek mesleki etik ve güvenilirlik korunur.

Kanun 7082
2018-03-08

OLAĞANÜSTÜ HAL KAPSAMINDA BAZI TEDBİRLER ALINMASI HAKKINDA KANUN HÜKMÜNDE KARARNAMENİN KABUL EDİLMESİNE DAİR KANUN

- FETÖ/PDY ile iltisakı veya irtibatı olduğu tespit edilen ve ekli listelerde yer alan kişiler kamu görevinden çıkarılır ve bu işlem için ayrıca tebliğ yapılmaz; haklarında özel kanun hükümleri uygulanır. - Kamu görevinden çıkarılanların rütbeleri alınır, yeniden kamu hizmetine alınmazlar; doğrudan ya da dolaylı olarak görevlendirilemezler; uhdelerinde bulunan görev ve yetkiler sona ermiş sayılır; silah ruhsatı ve benzeri belgeleri iptal edilir; kamu konutlarından tahliye edilmeleri sağlanır; özel güvenlik şirketlerinde kurucu, ortak ya da çalışan olarak çalışamazlar. - Kamu görevlisinden sayılanlar arasında görevlerine iade edilmesi gerekenler varsa, uygun kadro ve pozisyonlara atanabilirler; bu durumda önceki görevden çıkarılma tarihinden itibaren kazanılmış haklar ve mali haklar bakımından belirli ödemeler yapılır; diğer tutarlar ise uygulanmaz. - Ekli listelerde yer alan kamu görevlileri belirli durumlarda geri çağrılabilirler; ancak yeniden göreve alınmaları için ilgili mevzuatta öngörülen şartlar sağlanır. - Yurtdışında öğrenim görenlerden milli güvenliğe tehdit oluşturan iltisakı veya irtibatı olanlar ile bunlarla ilişkisi bulunanlar, öğrencilikle ilişiklerinin kesildiği şekilde uygulanır. - Terör örgütüyle iltisaklı veya irtibatlı olduğu düşünülen yayın kuruluşları kapatılır; bu kapsamda bulunan medya organlarıyla ilgili işlemler uygulanır. - Banka ve finans işlemlerinde cezai sorumluluk açısından, ilgili kurumlar tarafından sağlanan hizmetlere ilişkin olarak belirli koşullarda cezai sorumluluk yükümlülüğü uygulanmaz; bu, söz konusu işlemlerin güvenlik gerekçesiyle değerlendirileceğini ifade eder. - FETÖ/PDY terör örgütüne aidiyeti, iltisakı veya irtibatı olan gerçek ve tüzel kişilerin yönetimdeki ortaklık payı yüzde elliden az olan şirketlere kayyım atanabilir; kayyım şirketin yönetimi ve temsilini üstlenir. - Peşin olarak ödenen mali ve sosyal haklar ile mecburi hizmet yükümlülükleri ve buna bağlı borçlar, çıkarılma tarihinden sonraki süre için geçerli değildir; bu kapsamda öngörülen bazı ödemeler geri alınmaz ve hizmet süresiyle ilgili yükümlülükler ortadan kalkar; vekalet ücreti ve yargılama giderleri hükmedilmez. - Gazilik unvanı, darbe teşebbüsü ve buna bağlı eylemlerin sonucunda malul olan kamu görevlileri ve sivillere, etkilendikleri durumlarda yaralanma derecesine bakılmaksızın verilir; uygulanmasına ilişkin esaslar belirlenir. - İhraç edilen personelin bildirilmesi zorunludur; belirlenen süre içinde Devlet Personel Başkanlığına bildirimde bulunulur. - Dava ve takip usulleriyle ilgili olarak mevcut davalarda ve icra/iflas işlemlerinde belirli usul kuralları uygulanır; bu kapsamda dava şartı ve reddedilme kararları belirli çerçeveler içinde yapılır.

CB Yönetmeliği 201811834
2018-06-27

AKADEMİK TEŞVİK ÖDENEĞİ YÖNETMELİĞİ

Bu yönetmelik devlet yükseköğretim kurumlarındaki öğretim elemanlarının akademik teşvik ödeneğini hesaplama şeklini ve hangi faaliyetlerin puan kazandıracağını; bu faaliyetlerin puan karşılıklarının nasıl belirleneceğini ve toplam teşvik puanına etkilerini belirler. Faaliyetler, kişinin kendi alanıyla ilgili proje, araştırma, yayın, tasarım, sergi, patent, tebliğ ve alınan ödüller gibi çalışmaları kapsar. Bu çalışmalar bilim, teknoloji ve sanata katkı sağlayacak nitelikte olup yurtiçi veya yurtdışında gerçekleştirilebilir; bazı türler için özel kısıtlar uygulanabilir. Her faaliyet için puanlar belirli ağırlıklar içinde hesaplanır ve toplam puanın önemli bir payını geçmemesi hedeflenir. Başvuru süreci, başvuru sahibinin bulunduğu kurumun birim akademik teşvik başvuru ve inceleme komisyonuna başvurması ve gerekli belgeleri sunması ile başlar. Birim komisyonu, başvuruları değerlendirir ve karar tutanağını hazırlar; ardından komisyon nihai kararları verir. Gerekli görüldüğünde ek bilgi ve belge istenebilir; kararlar yazılı veya elektronik olarak duyurulur ve itiraz süreci uygulanır. Hangi çalışmaların hangi durumda dikkate alınacağına dair ayrıntılı kriterler belirlenir; yayınlarda gerekli nitelikler ve kimliklendirme bilgileri, editörlük gibi görevler için belgeler istenir. Devlet yükseköğretim kurumları dışındaki görevlendirmelerde elde edilen çalışmalar teşvik hesabında farklı şekilde ele alınır; dış kurumlarda yapılan işler ancak belirli koşullarda dikkate alınabilir. Uluslararası yayımların ve atıfların değerlendirilmesinde uygun standartlar ve belgeler gerekir; yabancı uyruklu öğretim elemanları teşvikten yararlanamaz. Sergi ve tasarım alanlarında özel değerlendirme kriterleri uygulanır ve tekrarlayan etkinliklerde puanlama kısıtları uygulanabilir. Bu uygulama, teşvik sürecinin adil, şeffaf ve belgelere dayalı olarak yürütülmesini hedefler.

Kanun 1416
1929-04-16

ECNEBİ MEMLEKETLERE GÖNDERİLECEK TALEBE HAKKINDA KANUN

Bu yasa devlet bütçesiyle yurt dışına gönderilecek öğrencilerin seçiminden eğitimine, denetimine ve dönüp görev yapmasına kadar olan süreçleri düzenler. Adaylar yazılı ve sözlü sınavla belirlenir; sınav süreçleri ve değerlendirme kriterleri belirli bir komisyon tarafından yürütülür; sınav öncesi sağlık muayeneleri de tamamlanır. Sınavlarda adayların genel bilgi düzeyi, kavrayış ve ifade gücü, iletişim becerileri ve bilimsel/teknolojik gelişmelere açıklık gibi faktörler değerlendirilir; her aday için belirli kriterler üzerinden notlar tutulur. Sınav ve seçim süreçleriyle ilgili diğer usul ve esaslar belirlenir ve ilan edilir; sınav sorularının hazırlanması veya dışarıdan destek alınması gibi hususlara esneklik verilmiştir. İmtihan ve seçilim için sağlık açısından uygunluk kontrolü yapılır; sağlık raporları sınav süreci için ön koşuldur. Eğitim için gerekli planlar hazırlanır; her öğrencinin bireysel eğitim şartları ve takip edilecek tahsilat planı belirlenir ve uygulamaya konulur. Öğrencilerin masrafları karşılanır; yıllık ödenekler ve gerekli giderler belirli bütçe kalemlerinde düzenlenir; öğrenciler için gerekli taahhütler alınır. Eğitim tamamlandığında mecburi hizmet yükümlülüğü başlar ve bu yükümlülüğün yerine getirilmemesi durumunda borçlar faiziyle geri ödenir. Sağlık nedeniyle eğitime devam edilemeyenler için muafiyetler veya özel düzenlemeler uygulanabilir; bu durumda borçlar ve yükümlülükler yeniden değerlendirilir. Teftiş ve gözetim heyetleri kurulur; öğrencilerin eğitim durumları denetlenir; gerektiğinde görev yerinin değiştirilmesi veya geri çağırılmasına karar verilebilir; masraflar avans olarak ödenebilir. Geri dönüş sonrası atama ve kadro süreçleri işletilir; mecburi hizmet yükümlülüğünü tamamlayanlar için uygun görevler ve kariyer ilerlemesi sağlanır. Yurt dışı eğitim sürelerinin sigorta, emeklilik ve hizmet sürelerine etkileri belirlenir; bu sürelerin borçlanılması ve ödenmesiyle ilgili uygulamalar oluşturulur ve gerekli durumlarda taksitlendirme imkânı sunulur. Staj amacıyla yapılan yurt dışı gönderimler bu kanunun kapsamı dışında tutulur.

Kanun 7081
2018-03-08

OLAĞANÜSTÜ HAL KAPSAMINDA BAZI TEDBİRLER ALINMASI HAKKINDA KANUN HÜKMÜNDE KARARNAMENİN KABUL EDİLMESİNE DAİR KANUN

Bu yasa kapsamında bazı kurumlar için uygulanan olağanüstü hal tedbirlerinin kapsamı daralmış ve bu kurumlar için mevcut uygulamaların doğrudan devam etmesi yerine yeni süreçler öngörülmüştür. Bu kurumlar için tedbirlerin etkisi kaldırılmış sayılır ve işlemler ilgili mevzuata göre yürütülür. Hâkimler ve savcılar için emeklilikten sonra mesleğe dönmek isteyenler, başvuru yapabilir ve uygun görülürse eski aylık derecelerine denk bir derecede göreve atanabilirler. Ceza infaz kurumları izleme kurulları yeniden seçimle oluşturulur; başkan ve üyelikleri sona erer. Yurtdışında öğrenim görenlerden güvenlik açısından belirli ilişki veya bağlantıya sahip olduğuna karar verilenler öğrencilikten ilişiğini keser; bu durumla ilgili mevcut hükümler uygulanır. Ödenmesi gereken ikramiyeler, güvenlikle ilgili belirlenen şartlar nedeniyle bundan sonra ödenmez. Emeklilik onayları için öngörülen süreler olağanüstü hal döneminde uygulanmaz. Devletin iştiraki bulunan tüzel kişilerde çalışanlar açısından, terör örgütleriyle ilişki saptanan kişiler için iş sözleşmesi feshedilir ve bu kuruluşlarda veya kamu kurumlarında yeniden görevlendirme yapılamaz. Darbe girişimi sonrası görevden uzaklaştırılan yöneticilerin iadesi, uygun kadro ve pozisyonlarda göreve alınabilir. Bazı hükümler değiştirilmiş veya iptal edilmiştir; uygulanabilir hükümler bu değişikliklere göre yürütülür. Kanun yürürlüğe girer ve bu kapsamda uygulanır.

Kanun 7080
2018-03-08

OLAĞANÜSTÜ HAL KAPSAMINDA KAMU PERSONELİNE İLİŞKİN ALINAN TEDBİRLERE DAİR KANUN HÜKMÜNDE KARARNAMENİN KABUL EDİLMESİNE DAİR KANUN

Bu düzenlemenin uygulanması sonucunda ilgili kişiler kamu görevlerinden çıkartılır ve bu kişilere tebligat yapılmaz. Rütbe ve/veya memuriyetleri alınır; bu kişiler tekrar kamu hizmetinde istihdam edilemezler. Görev yaptıkları teşkilatta yeniden görevlendirilemezler; bu tür görevler sürdürülmez. Bu kişilerin yönetişim veya denetimle ilgili her türlü görevleri sona erer. Silah ruhsatları, gemi adamlığına ilişkin belgeler ve pilot lisansları iptal edilir; kamu konutları veya vakıf lojmanlarından tahliye edilirler. Bu kişiler özel güvenlik şirketlerinin kurucusu, ortağı veya çalışanı olamazlar. Kullanmakta oldukları unvanlar ve meslek adlarını kullanamazlar; bu unvanlarla bağlanan haklardan yararlanamazlar.

Kanun 2577
1982-01-20

İDARİ YARGILAMA USULÜ KANUNU

- İdari yargı kapsamındaki uyuşmazlıklar yasal olarak incelenir ve mahkeme yalnızca işlemlerin hukuka uygunluğu yönünden denetim yapar; idarenin takdiri veya işlemin esasına ilişkin kararlar bu denetimin dışında kalır. - Uyuşmazlık türleri çeşitlidir; iptal talepleri, tam yargı davaları ve bazı idari sözleşmelerden doğan uyuşmazlıklar bu kapsama girer. - Dilekçede taraflar ve varsa vekillerinin ad soyadı veya unvanı ile adresi, davaya konu olan işlem ve dayandığı deliller, bildirim tarihi ve varsa davanın konusu tutarı gibi bilgiler ile gerektiğinde ilgili vergi türü ve yıl gösterilir; belgeler de dilekçeye eklenir. - Dava, başvurunun ilgili makama iletildiği anda açılmış sayılır ve taraflara tebligat ile savunma imkanı tanınır. - Dilekçeler, uygun mercilere veya bunlara gönderilmek üzere belirli yollarla sunulur; eksiklikler bulunduğunda gerekli inceleme ve bildirimler yapılır. - Birden çok işlemin dava konusu edilmesi mümkün olabilir; şartlar için bağlılık veya ortak nedenler varsa tek bir dilekçe yeterli olabilir. - Harç ve posta ücreti ödendikten sonra başvuru kayıt edilir ve başvuru sahibine kayıt bilgilerini gösteren bir belge verilir. - Dava açma süresi, olayın gelişimine bağlı olarak başlar; bazı durumlarda bildirimin yapıldığı an veya ilan/tebliğ tarihi esas alınır. - Başvuruya cevap verilmesi için belirli süreler öngörülür; cevap verilmezse ya da cevap kesin değilse, sürenin bitişinden itibaren dava açma imkanı doğar; süreler belirli kurallara göre uzatılabilir. - Başvuruya verilen yanıtlar veya cevaplar, taraflara tebliğ edilir; taraflar bu tebliğlere karşı belirli süre içinde yanıt verebilir. - Duruşma, bazı yüksek değerli veya mali yükümlülük içeren uyuşmazlıklarda taraflardan birinin talebi üzerine yapılabilir. - İlk incelemede belirgin hatalar veya yetkisizlik gibi durumlar saptanırsa, ilgili dilekçeler reddedilir veya göreve uygun mahkeme gönderilir; bu durumda yeni dilekçeler için yeniden başvuru süreci başlar. - Dava sonucunda verilen kararlar ilgili yollarla kesinleşir ve icra süreci doğrudan başlayabilir; gerektiğinde kanun yolları kullanılarak temyiz veya istinaf gibi başvurular yoluna gidilebilir.

Kanun 7091
2018-03-08

OLAĞANÜSTÜ HAL KAPSAMINDA ALINMASI GEREKEN TEDBİRLER HAKKINDA KANUN HÜKMÜNDE KARARNAMENİN KABUL EDİLMESİNE DAİR KANUN

- FETÖ/PDY ile ilişkili olduğu belirlenen kişiler kamu görevlerinden çıkarılır; rütbe ve/veya memuriyetleri alınır, başka kamu görevlerinde tekrar görev yapmaları mümkün olmaz; bazı mevzuî haklar ve görevler sona erer ve güvenlik birimlerine ilişkin belgeler iptal edilir; ayrıca kamu konutlarından tahliye edilme süreci uygulanır. - Olağanüstü hal devamında kişisel verilerin paylaşımı genişletilir; yetkili kurumlar ve gerekli görülen diğer merciler, müşteri sırrı ve benzeri sınırlamalara bakılmaksızın her türlü bilgi ve belgenin teminini talep edip iletebilir; bazı istisnai bilgiler ise bankacılık mevzuatı kapsamında korunabilir. - Kamu görevinden çıkarılanların unvanları ve meslek adlarıyla anılmaları veya bu unvanlara dayanarak hak talep etmeleri engellenir; bu kişiler önceki unvanlarını kullanamaz. - Kapatılan kurumların devralınan varlıklarıyla ilgili işlemler yürütülür; varlıklar devralınır, kapsamı belirlenir, yönetilir ve gerektiğinde tasfiye edilir; borç ve yükümlülükler belirli kurallar çerçevesinde tespit edilip paylaştırılır; kapatma sonrası bazı varlıklar kamuya bedelsiz veya karşılıksız devredilebilir veya iade edilebilir; tasfiye süreçlerinde uzmanlar atanabilir. - Kapatılan özel medya, basın ve yayın kuruluşlarına ait varlıklar ve bu kuruluşların bağlı olduğu şirketler için çeşitli idari ve mali tedbirler uygulanır; faaliyetleri sonlandırılarak ticari sicil kaydı resen yürürlükten kaldırılabilir; bu kapsamda varlıklar ve borçlar uygun şekilde devredilir veya tasfiye edilir. - Devralınan varlıklara ilişkin hak iddiaları için belirli süreler ve prosedürler uygulanır; bu kapsamda alacaklar için önceliklendirme ve emanet hesap yönetimi gibi uygulamalar yürütülür; anlaşmazlıklar için uygun karar süreçleri devreye girer. - Kapatılan eğitim kurumları ve benzeri kuruluşların hak ve yükümlülükleri Milli Savunma Bakanlığına geçer; bazı sözleşmeler feshedilebilir veya miktar azaltılabilir; teminatlar iade edilebilir; yüklenici hakkında bazı kısıtlayıcı kurallar uygulanabilir. - 2010 Kamu Personel Seçme Sınavında elde edilen sonuçlara göre atanan personelin atama geçerliliği korunur; ancak sınav soruları ve/veya cevaplarının hukuka aykırı şekilde elde edildiği tespit edilenlerin atamaları iptal edilir. - Mali suçlara ilişkin tedbirler kapsamında belirlenen yapı, oluşum veya gruplara ilişkin üyelik, iltisak veya irtibatı olduğunun tespiti halinde ilgili kişi ve kuruluşlar buna ilişkin işlemlere tabi tutulabilir; mali suç bağlantılı inceleme ve tedbirler uygulanabilir. - Yeniden ifade alma konusunda olağanüstü hal süresince gerek duyulduğunda kolluk ve savcılık talimatıyla ifade alınabilir. - Tazminat ödemeleri kapsamında, yaralanan kamu görevlileri ve siviller için, ilgili makamlarca belirlenen esaslar çerçevesinde maddi tazminat ödenebilir; tazminatın hesaplanmasında yaralanma ve engellilik dereceleri dikkate alınır. - Yürürlükten kaldırılan ve değiştirilmiş hükümler çerçevesinde mevcut bazı uygulamalar ve hükümlerde değişiklikler yapılır; bu değişiklikler kapsamdaki işlemlere ve haklara yansıtılır.

Kanun 2247
1979-06-22

UYUŞMAZLIK MAHKEMESİNİN KURULUŞ VE İŞLEYİŞİ HAKKINDA KANUN

Uyuşmazlık Mahkemesi adli ve idari yargı arasında çıkabilecek görev ve hüküm uyuşmazlıklarını kesin olarak çözen bağımsız bir yüksek mahkeme olarak görev yapar. Bu mahkeme, hangi merciin yetkili olduğuna ilişkin uyuşmazlıkları belirleyerek, taraflar arasındaki yetki çatışmasını sonlandırır ve bu karar, ilgili davaların seyrini doğrudan etkiler. Uyuşmazlık konusu olan durumlarda karar, davaların hangi yargı merciince görüleceğini netleştirir ve gerektiğinde yürütmenin durdurulması veya diğer geçici tedbirlerle ilgili uygulanabilirliği düzenler. Taraflar arasındaki tarafsızlık ve bağımsızlık güvence altına alınır; reddetme ve çekinme mekanizmaları, mahkemenin tarafsızlığını korumaya yöneliktir. Uyuşmazlık çıkarılması süreci, başvuru ve dosya akışının nasıl işleyeceğini ve hangi tarafların hangi yollarla başvurabileceğini belirler; dosyaların ilgili makamlara iletilmesi ve gerekli cevapların alınması süreçleri netleştirilir. Kararların uygulanması ve sonraki adımlar, mevcut davaların akışını etkileyecek biçimde belirlenir; gerekirse dosyaların geri gönderilmesi veya işlemlerin geri bırakılması gibi düzenlemeler uygulanır. Prosedür, mahkemeye sunulan başvuruların tek seferlik olması gibi temel kısıtlamaları içerir ve karar sonrası süreçte sürelerin nasıl işleyeceği konusunda rehberlik sağlar. Tedbirler ve geçici tedbirlerle ilgili uygulamalar, uyuşmazlık üzerine karar verilene dek süresince geçerli kalır ve karar verilirken gerekli görülen hallerde korunur. Sonuç olarak, bu düzenleme, yetki çatışmalarını hızlı ve güvenilir şekilde çözüp, tarafların haklarını koruyan net ve uygulanabilir bir çerçeve sağlar.