MAHALLİ İDARELER İLE MAHALLE MUHTARLIKLARI VE İHTİYAR HEYETLERİ SEÇİMİ HAKKINDA KANUN
Bu yasa mahali idareler seçimlerini düzenleyen temel kuralları belirler ve adaylık, seçim çevreleri, oy veriş ve sayım süreçleri ile sonuçların tespiti ve ilanını kapsar. Belediyeler, il genel meclisleri ve mahalle muhtarları/ihtiyar heyetleri gibi yerel yönetim organlarına yönelik seçimlere ilişkin esaslar bu yasa çerçevesinde uygulanır. Seçim sistemi açısından il genel meclisi ve belediye meclisi için nispi temsil esasına dayalı aday listeleriyle çalışılırken belediye başkanlığı için çoğunluk sistemi uygulanır. Her ilçe veya belde, kendi seçim çevresi olarak kabul edilir; büyük şehirler için özel düzenlemeler söz konusudur. Üyelikler, nüfus ve bölgenin özelliklerine göre belirlenen şekilde hesaplanır ve asıl ile yedek üyelikler birlikte öngörülür. Adaylık süreci, aday tespiti ve önseçim mekanizmaları ile siyasi parti örgütlerinin yetkileri ve bağımsız adayların katılımı hususlarını kapsar; eksik adaylıklar için tamamlanma süreçleri ve itiraz yolları da düzenlenir. Adaylar, belirlenen şartları taşıdıkları sürece siyasi parti listelerinden veya bağımsız olarak yarışabilir; parti merkezlerinin ve ilçe/il yönetim kurullarının kararları bu süreçleri etkiler. Aday listeleri ve itirazlar için belirlenen zaman ve prosedürler, adayların ilanı ve kesinleşmesiyle sonuçlanır; bağımsız adaylar için belirli mali teminat gibi ek şartlar uygulanabilir. Görevleri nedeniyle birden çok yer için aday olma konusu ve seçim sonuçlarının tebliğinden itibaren tercih hakkı kullanma/tercih edilmemesi gibi kurallar, görevlerin birbiriyle ilişkisini düzenler. Oy verme sürecinde birleşik isimli oy pusulası kullanılır; pusulaların hazırlanması, parti işaretleri, aday ad ve soyadlarının gösterimi ve oyların zarfa konulması gibi uygulamalar belirlenir; geçerli ve geçersiz oyların sayılması ve tutanağa geçirilmesi süreci sağlıklı bir şekilde yürütülür. Seçim sonrası işlemler, sandık kurullarının tutanaklarının birleştirilmesiyle başkanlık ve meclis üyeliklerinin kazanana göre belirlenmesini kapsar; sonuçlar ilçe ve il düzeyinde, büyük şehirlerde ise ilgili birimlerin birleştirilmesiyle kesinleşir. Partilerin ve bağımsız adayların elde ettikleri il genel meclisi ve belediye meclisi asıl üye sayılarının hesaplanması, geçerli oylar üzerinden oranlı dağıtım ve gerekli hesaplama yöntemleriyle tamamlanır. Sonuç olarak bu yasa, adaylık süreçlerinden oy kullanmaya, sayım ve sonuçlandırmaya kadar yerel seçimlerin bütün aşamalarında uygulanacak usul ve esasları, katılımı ve temsil yapısını belirler.