Bu düzenleme nüfus hizmetleriyle ilgili bazı hükümlerin mevcut mevzuatla uyumlu hâle getirilmesini sağlar. Eyüpsultan adının resmî olarak kullanılmasını sağlar.
Bu metin sosyal hizmetlerin nasıl yürütüleceğine ilişkin geniş bir çerçeve oluşturur ve hizmetlerin amacı, kapsamı, tanımlar ile genel esaslar ve mali hükümlerini belirler. Sosyal hizmetler, ihtiyaç sahiplerinin maddi, manevi ve sosyal yoksunluklarını giderici, sorunlarını önleyici ve çözümleyici hizmetleri kapsar ve yaşam standartlarının yükseltilmesini hedefler. Korunmaya ihtiyacı olan çocuklar, engelliler ve yaşlılar gibi temel toplumsal gruplar ile benzer ihtiyaç sahipleri öncelikli olarak hizmetlerden yararlanır. Hizmetler için çeşitli kuruluş türleri ve birimler kurulur; çocuklara yönelik koruma ve bakıma odaklı yuvalar, yetiştirme yurtları, kreş ve gündüz bakım hizmetleri, huzurevleri ve bakım-rehabilitasyon merkezleri gibi birimler ile bu hedeflere uygun çalışır. Hizmetler, kamu kurumları, gönüllü kuruluşlar ve sivil toplumun koordineli işbirliğiyle, denetim ve gözetim altında sunulur; kaynaklar en verimli şekilde kullanılır. Hizmetlere erişimde ayrımcılık yasaktır; talep fazlası olduğunda belirlenen öncelikler uygulanır ve hizmetler insan onuru ve saygısı çerçevesinde sunulur. Personel seçimi ve hizmet içi eğitim, hizmetin niteliğine ve özelliklerine uygun şekilde yapılır; çalışanların nitelikleri hizmetin gerektirdiği standartlara uygun olur. Dış kuruluştan hizmet alınması gerekiyorsa izin ve standartlara uyum zorunludur; coğrafi ve fonksiyonel dağılım dengeli sağlanmaya çalışılır ve hizmet boşlukları giderilir. Engelliler için eşit katılım, erişilebilirlik, eğitimde fırsat eşitliği, istihdam ve sosyal güvenlik konularında hedefler belirlenir; engellilerin karar alma süreçlerine katılımı sağlanır. Ev tipi sosyal hizmet birimleri, merkezler ve koordinasyon yapıları aracılığıyla ihtiyaç tespiti, müdahale ve takibi bir arada ve kolay ulaşılabilir biçimde gerçekleştirilir. Hizmetler için mali kaynaklar genel bütçeden sağlanan yardımlar, hizmetlerden elde edilen gelirler, bağışlar ve benzeri çeşitli kaynaklarla finanse edilir. Kamu ve özel sektör işbirliği, üniversiteler ve sivil toplum kuruluşlarıyla koordinasyon esas alınır ve hizmetlerin yayılımı ile etkili kullanımı hedeflenir. Çalışanlar ve özel düzenlemeler konusunda sözleşmeli çalıştırma gibi alternatif istihdam biçimlerine olanak tanınabilir; engellilerin özel istihdam gerekiklikleri de gözetilir.
Bu yasa nüfus olaylarının belirlenmesini, kayda geçirilmesini ve bu kayıtların merkezi ile yerel düzeyde tutulmasını sağlar; adres bilgilerinin ilişkilendirilmesi ve elektronik ortamda yürütülmesini hedefler. Nüfus kütükleri ve ilgili özel kütükler aracılığıyla kişinin kimlikleri, yerleşim yeri, aile bağları, vatandaşlık durumu ve medeni hâli gibi bilgiler düzenli olarak kaydedilir ve saklanır; bu kayıtlar elektronik ortamla da tutulabilir. Kayıtlar gizli tutulur; yalnızca yetkili görevliler ve denetim kapsamında bulunanlar görebilir; gereken durumlarda veri paylaşımı yapılabilir. Kişiler ve uygun durumlarda yabancılar, nüfus kütüğüne yazdırılır ve kimlik kartı alma işlemiyle yükümlü tutulur; bazı özel durumlarda yabancı kimlik numarası düzenlemeleri uygulanır. Doğum, evlilik, boşanma, ölüm gibi nüfus olaylarının kayda alınması için istenen belgelerle dayanak sağlanır ve bu kayıtlar uygun şekilde arşivlenir; gerekli güncellemeler kayıt üzerinde yapılır. Kamu hizmetlerini sunan kurumlar, nüfus kayıtlarını esas alarak işlemleri yürütür; kayıtlar arasında farklılık olması halinde nüfus kayıtları temel referans olarak kullanılır. Veri paylaşımı ve elektronik kimlik doğrulama amacıyla merkezi bir sistem ile işlemler desteklenir; kurumlar bu sistem üzerinden gerekli veriyi talep edebilir. Yabancı vatandaşlar için yabancı kimlik numarası ve yabancılar kütüğü oluşur; bu kayıtlar üzerinden karşılıklı işlemler yürütülür. Okul yönetimleri, bakım kuruluşları, işverenler gibi bazı kurumlar, beyan ve doğrulama işlemlerini kolaylaştırmak için nüfus müdürlüklerine bilgi vermekle görevlendirilir. Biyometrik verilerin toplanması ve elektronik kimlik doğrulama sisteminin kullanılması, kimlik tespitinin güvenli ve etkili yapılmasını sağlar.
Bu kanun nüfus planlaması konusunda devletin politika ve uygulama çerçevesini belirler. Amaç, bireylerin istedikleri zamanda ve istedikleri sayıda çocuk sahibi olmalarını sağlamak ve gebeliği önleyici tedbirlerin temin ve uygulanmasını güvence altına almaktır. Gebeliğin sona erdirilmesi ve sterilizasyon, devletin gözetim ve denetimi altında yapılır; öngörülen haller dışında bu işlemler yapılamaz. Gebeliğin sona erdirilmesi, anne sağlığı açısından sakınca yoksa istek üzerine gerçekleşir; süreyi aşırı ve ağır durumlarda objektif sağlık raporlarıyla karar verilir; acil hallerde hemen müdahale gerekir ve müdahaleden sonra kimlik ve gerekçeler bildirilir. İzinler; gebe kadının rızası gerekir; küçüklükteki kişiler için velinin rızası ve vesayet altındakiler için ilgili rızalar gerekir; acil müdahale durumunda izin şartı aranmaz. Sterilizasyon ve bazı hallerde kastrasyon, rıza temel olup tıbbi sakınca veya acil durumlarda özel durumlar da uygulanabilir; evlilik halinde eşin rızası gerekir. İlaç ve araçların imal, reklam ve propagandası hükümleriyle bu alanda uyarı ve cezai yaptırımlar öngörülür; saptanmamış ilaç ve araçların kullanımı da cezai yaptırımlara tabidir. Yönetmelikler ve uygulama esaslarıyla denetim ve gözetim sağlanır; eğitim ve hizmetler yoluyla halka nüfus planlaması konusunda bilgi ve olanaklar sunulur; muhtaç olanlara maliyetine uygun temin olanakları sağlanabilir. Kanun değişiklikleri ve uygulama geçişleri yönetmeliklerle netleştirilir.
- Türkiye içinde tababet icrası için tıp fakültesi diplomasına sahip olmak ve diplomanın tasdik ve tescilinin ilgili makamlarca yapılması gerekir; diploma sahibi, hizmet yükümlülüğünü tamamlamışsa ve tasdik/tescil işlemleri tamamlanmışsa sicilde kayıtlı olarak icra edebilir. - Diplomayla ilgili belgeler olmadan veya gerekli tasdik/tescil yapılmadan kimsenin hekimlik yapması yasaktır; bu durumda meslek icrası mümkün değildir. - Cerrahi müdahaleler ve sünnet gibi işlemler için ilgili eğitim ve belgeler bulunmalı; bazı durumlarda özel izin ve gözetim altında istisnai uygulamalara izin verilebilir. - Yabancı tıp fakültelerinden hekimlik yapanların Türkiye’de çalışabilmesi için diplomanın denetlenmesi, Türkiye’deki ders programı ve uygulamalarla uyumunun araştırılması gerekir; uygun bulunanlar onaylanıp meslek icrasına izin verir. - Özel muayenehane açmak veya evde muayene yapmak isteyenler, kayda ve bildireceği yerlere ilişkin usullere uymalı; muayenehanenin taşınması halinde de bildirim yapmalıdır. - Bir mahalde çalışan hekimler, gerekli vasıflara sahip olmak zorundadır ve bazı istisnai durumlar hariç, Türk hastalarını tedavi edebilir; farklı kurumlarda çalışma esasları ve istihdam kuralları belirlenmiştir. - Hekim odaları ve Ali Divanı Haysiyet adlı etik/disiplin kurulları oluşturulur; mesleki adaba uymayanlar hakkında disiplin cezaları uygulanabilir ve kararlar temyize tabi tutulabilir. - Hekim odaları tarafından ilan, reklam ve mesleki duyurular sınırlandırılır; hasta kabul ettiği mahal ve muayene saatleri gibi bilgiler dışında başka biçimde reklam yapılamaz. - İş yeri hekimliği, kamu veya özel kurumlarda belirli şartlar altında yürütülebilir; küçük iş yerlerinde bazı esneklikler ve ek uygulamalar olabilir; uluslararası sağlık turizmi kapsamında işbirlikleri yapılabilir ve bu işlerde bütçe paylaşımı şartları belirlenebilir. - Büyük ameliyatlar için uzman hekim ile birlikte çalışılması gerekir; acil veya zorunlu hallerde bu kuralın istisnaları uygulanabilir ve ilgili yönetmelikler yoluyla usul ve esaslar belirlenir. - Diplomaları olmayan veya gerekli yetkileri taşımayanlar hasta tedavisi yaparsa cezai yaptırımlar uygulanabilir; meslek etiğine aykırı davrananlar için çeşitli yaptırımlar öngörülmüş olup uygulama esasları düzenlenir.
- Özel barınma hizmeti veren kurumların kurulması, faaliyete geçmesi ve denetimi için lisans ve uygunluk süreçleri belirlenir; bu kurumlar öğrenci barınma hizmetleriyle sınırlı olarak iş görür ve bazı süreçler kamu ihale kurallarından muaf olabilir. - Kamuya ait taşınmazların veya kullanıma uygun alanların, belirli şartlar altında özel veya tüzel kişilere uzun süreli kullanım/ devri karşılığı kiralanması veya devredilmesi mümkün hale gelir; bu süreçler kullanım amacına uygunluk garantisiyle yürütülür. - Barınma tesislerinin yenilenmesi ve sözleşme yoluyla dış katılım sağlayıcılar tarafından işletilmesi imkanı doğar; eğitim hizmetlerinin dışındaki alanların işletilmesi de sözleşmeyle belirlenen koşullara bağlanabilir. - Milli eğitim kapsamında tesisler ve hizmetler arasındaki koordinasyon ve işbirliği için belirli yapısal düzenlemeler uygulanır; bazı yapı ve görevler yeniden düzenlenebilir veya kaldırılabilir. - Engelli bireylerin özel eğitim giderlerinin bütçeden karşılanması uygulaması devam eder; destek miktarları, engellilik durumuna ve eğitim programının kapsamına göre belirlenir; yanlış beyan durumunda geri ödeme ve yaptırımlar uygulanabilir; engelli öğrencilerin devam ve ölçüm işlemleri biyometrik veya kamera tabanlı doğrulama ile izlenebilir. - Uzak bölgelerde görev yapan öğretmenlerin istihdamı için sözleşmeli veya yerel statüye dair esnek uygulama imkanları doğar; yabancı ülkelerden denkliği kabul edilen programlar için belirli istihdam seçenekleri ortaya çıkabilir. - Sınavlarda görev alanlara ödenen ücretler ile yol giderleri ve ilgili uygulama esasları yeniden düzenlenebilir; sınav süreçlerinde güvenlik ve organizasyon görevlerine yönelik düzenlemeler yapılabilir. - Yasal değişiklikler kapsamında bazı yapılar kaldırılmış veya yeniden yapılandırılmış olabilir; bu, eğitim hizmetlerinin organizasyonu ve kaynak kullanımında etkiler yaratabilir.
Bu kanun özel güvenlik hizmetlerinin verilmesi, denetlenmesi ve izin süreçlerini düzenler; hizmeti yürüten kişi ve kuruluşların çalışma biçimlerini belirler. Kamu güvenliği açısından özel güvenlik hizmetinin kurum içi güvenlik birimi olarak veya hizmetin güvenlik şirketlerine gördürtülmesi yoluyla sağlanmasına olanak tanır; bazı geçici veya acil durumlarda özel izne dayalı istisnalar uygulanabilir. İşletmelerin veya kurumların ihtiyaçlarına göre güvenlik hizmetinin hangi yöntemle yürütüleceğine karar verilmesi için yetkili kurul kararına bağlıdır; kararlar çoğunlukla kabul edilir. Faaliyet izni için şirket sahipleri, yöneticiler ve temsilciler belirli nitelikleri taşımalıdır; yöneticilerin eğitim ve temel güvenlik eğitimini tamamlaması gerekir; güvenlik sorumlusu bulunması ve bazı eğitim şartlarının karşılanması beklenir. Yabancı sahiplik konusunda karşılıklılık esasına dayalı bir yaklaşım uygulanır. Güvenlik hizmetlerinde çalışan kişiler için güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması yapılabilir; olumlu sonuç alanlara uygun eğitim şartlarını tamamlamak koşuluyla çalışma izni verilir. Güvenlik görevlilerinin yetkileri arasında giriş-çıkış kontrolleri, kimlik sorma, üst araması, eşyaların güvenlik taramalarından geçirilmesi ve delillerin korunması; gerektiğinde yakalama ve olay yerinin güvenliğinin sağlanması bulunur. Silah bulundurma ve taşıma yetkisi komisyon tarafından belirlenir; bazı yerlerde silah bulundurulması yasaktır; özel güvenlik şirketleri kendi başına silah bulunduramaz; ancak gerekli hallerde izinle silah kullanımı sağlanabilir. Görev alanı ve yetkileri görev süresiyle sınırlıdır; gerektiğinde korunan kişiyle birlikte ülke genelinde veya il sınırları içinde genişletilebilir. Kimlik kartı taşıma zorunluluğu vardır; kart üzerinde görevli adı ve silahlı/silahsız olduğu bilgisi bulunur ve kart olmadan yetki kullanılamaz. Güvenlik görevlileri üniforma giymekle yükümlüdür; bazı durumlarda komisyon izniyle sivil kıyafetle çalışabilir. Eğitim, temel güvenlik eğitimi ve silah eğitimini içerir; yenileme eğitimi de uygulanır; eğitim niteliği ve uygulama esasları yönetmelikle belirlenir; bazı kurumlar bu eğitimi verebilir; belirli personel için istisnalar bulunabilir. Yaralanma, engellilik veya ölüm halinde tazminat ödenir; bu tazminat diğer ödemelerle karşılaştırılmaz ve kamu kurumlarında ek hükümler uygulanabilir. Kanunun kapsamına giren görevler dışında başka işte çalışılması yasaktır; grev yasağı ve lokavt yasağı uygulanır; bu kurallar güvenlik hizmetlerinin sürekliliğini sağlamayı amaçlar.
- Eleman temininde güçlük çekilen yerlerde sağlık hizmetlerinin etkili ve verimli yürütülmesi amacıyla sözleşmeli sağlık personeli istihdamı için bir çerçeve kurulur ve bu kişiler için hizmet şartları, nitelikler, işe alınma ve işten ayrılma hallerı, görev ve yetkiler, hak, yükümlülük ve ödemeler ile özlük işleri belirlenir. - Sözleşmeli personel sayısı ve hangi hizmet birimlerinde çalışacağı konuları her yıl belirlenen bir yöntemle kararlaştırılır; pozisyonlar sınırlı tutulur ve ekli cetvelde gösterilen unvanlar ile nitelikler esastır. - Sözleşmeli personel istihdamı, belirlenen hizmet birimlerinde ve ekli unvanlarda, bazı kamu personeli mevzuatına bağlı olmaksızın, ilgili bütçenin onaylandığı çerçevede gerçekleştirilir. - Hizmet sözleşmesi, taraflar arasındaki hak ve yükümlülükleri içeren yazılı bir sözleşme ile kurulur; sözleşmenin uygulanma süresi mali yıl ile sınırlıdır ve fesih koşulları yazılı bildirimle düzenlenir. - Sözleşmeli personele ait damga vergisi ve diğer giderler ilgili mali mevzuat kapsamında karşılanır. - Sözleşmeli personel hiçbir şekilde ek iş yapamaz, maaşlı veya sözleşmeli olarak başka bir iş alamaz; siyasi parti üyeliği gibi bazı kısıtlar uygulanır; ikametgah çalışılan hizmet birimlerinin bulunduğu yerde olmak zorundadır. - Haftalık çalışma süresi, emsal devlet çalışanlarıyla paraleldir; belirli işler için normal çalışma saatlerinin dışında çalışma gerekebilir; bu çalışmalar için ek ücret ödenmez, ancak dinlenme süreleri başka günlerde kullandırılır. - İzinler 657 sayılı Kanun hükümleri çerçevesinde kullanılır; uzun süreli hastalık hallerinde yarım sözleşme ücreti ödenebilir; yıllık izinler birleştirilemez ve mazeret izni verilmez. - Sözleşmeli personel, gerektiğinde başhekimlik gibi yönetim görevlerinde bulunabilir; bu görevler için ek ödeme yapılmaz. - Performans esaslı ödüller verilebilir; ödül miktarı ve uygulanma usulleri ilgili mercilerce belirlenir; ödüller, hizmeti takip eden dönemde ödenir. - Sözleşmelerin feshi ve sürekli sözleşmeli statüsünün kazanılması kuralları belirlidir; hizmet süreleri ve iyi sicil gibi şartlar sağlandığında, uzun süreli hizmet sonrası sürekli sözleşmeli statüsüne geçiş için hak doğabilir; bu durumda belirlenen kurallar dahilinde yeniden yerleştirme ve geçiş işlemleri gerçekleştirilir. - Kanunda hüküm bulunmayan hallerde genel kamu personeli mevzuatı uygulanır. - Sözleşmeli personel Emeklilik ve diğer sosyal güvenlik konularında belirli seçeneklere göre düzenlenir; disiplin cezaları ve diğer mali yaptırımlar, ilgili disiplin mevzuatı ve yönetime göre uygulanır.
Pratik etki özeti: - Kanun, devlet memurlarını ve bağlı kurumlarda çalışan ilgili personeli, esnek çalışma biçimleriyle ve özel hükümlerle kapsar; kanunun çeliştiği durumlarda ilgili özel kanun hükümleri uygulanabilir. - Amaç olarak hizmet şartlarını, atanma ve yetiştirme süreçlerini, ilerleme ve yükselmeyi, görev ve sorumlulukları, ödemeler ve diğer özlük işlerini düzenler. - Temel ilkeler, görevler için niteliklere göre sınıflandırma yapmayı, kariyer içinde ilerleme imkânı sunmayı ve liyakat esasını güvenli ve eşit şekilde uygulamayı öngörür. - Memur olarak kabul edilenler, genel idareye yönelik asli ve sürekli hizmetleri yürütenler ile bazı diğer işlemleri yapanlar için geçerli olan esaslar belirlenir. - Sözleşmeli personel, belirli nitelikler gerektiren geçici hizmetler için sözleşmeli olarak çalıştırılabilir; bu kişiler belirli şartlar sağlandığında memur kadrolarına atama talebinde bulunabilir ve bazı haklar kazanabilir; fakat bazı durumlarda iş sonu tazminatı veya benzeri uygulamalar özel olarak düzenlenir. - Yurtiçi ve yurtdışı teşkilatlarda istihdam konularında özel düzenlemeler bulunabilir. - Dört istihdam biçimi dışında personel çalıştırılamayacağına ilişkin sınırlama bulunur. - Ödevler ve sorumluluklar kapsamında memurlar Anayasaya, kanunlara ve devletin çıkarlarına bağlı kalmakla yükümlüdür; tarafsızlık ve eşitlik ilkelerini korumalıdır, siyasi veya ideolojik faaliyetlere katılamazlar. - Memurlar, devlet itibarını korumak ve güven, saygı ve güven ortamını sürdürmek için davranışlarında sorumlu olmak zorundadır; işbirliği esas olarak yürütülür. - Yurtdışında görev yapanlar, itibarını zedeleyecek fiil ve davranışlardan kaçınmak zorundadır. - Amir durumda olan yöneticiler, görevi yürütmekten ve maiyetindekileri yetiştirmekten sorumludur; karar verirken adalet ve kanunlara uygunluk esaslarına riayet ederler.
Bu düzenlemenin pratik etkisi yargı, medya hizmet sağlayıcıları ve iç güvenlik alanlarında mevcut düzenlemelerin güncellenmesi ve uyumlaştırılmasıdır. Yargı alanında yapılan güncellemeler, mahkemelerin görev ve yetkileriyle ilgili mevcut kuralların güncel çerçeveye uyumlu biçimde uygulanmasını hedefler. Medya hizmet sağlayıcılarına ilişkin hükümler, dijital ve geleneksel hizmet sağlayıcılarının yükümlülüklerinin ve denetim çerçevesinin netleşmesini sağlar. İç güvenlik alanında yapılan değişiklikler, güvenlik birimlerinin yetki ve görevlerinin daha net ve uyumlu bir yapıda düzenlenmesini amaçlar. Geçici hükümler, yürütülmekte olan davalarda yeni düzenlemeler nedeniyle görevsizlik ya da yetkisizlik kararı verilemeyeceğini ve davaların bulunduğu mahkemede devam edeceğini öngörür. Bu değişiklikler, mevcut uygulamaları yeni kurallara uygun olarak yürütmeyi hedefler.
E-posta ile Devam Et