10 / 4.556 sonuç gösteriliyor

Kanun 1353
1928-11-03

TÜRK HARFLERİNİN KABUL VE TATBİKİ HAKKINDA KANUN

Bu Kanunla Arap harfleri yerine Latin esaslı Türk harflerinin yazı dilinin temel aldığı kabul edilmiştir ve tüm yazı ve iletişim bu harflerle yapılır. Devlet daireleri, kamuya ait tüm kurumlar ile özel sektörün yazışma ve işlemleri Türk harfleriyle yazılıp değerlendirilerek yürütülür. Tapu kayıtları, nüfus ve kimlik belgeleri, evlenme cüzdanları ve benzeri resmi kayıtlar Türk harfleriyle düzenlenir. Halkın başvurularında eski Arap harfli yazılar belirli süreler için kabul edilebilse bile genel olarak yazılar ve basılı materyaller Türk harfleriyle basılıp yazılır. Okullarda verilen eğitim Türk harfleriyle yapılır; eski harflerle basılı kitaplarla eğitim yürütülemez. Eski Arap harfleriyle basılmış kayıtlar değiştirilmeyecekse geçerli sayılır. Bankalar ve tüm ticari ve mali kurumlar Türkçe işlemlerini Türk harfleriyle yürütmelidir; halk tarafından eski harflerle müracaat edilmesi durumunda da belirli şartlar altında kabul edilebilir. Eski Arap harfleriyle basılan defterler, kataloglar, nizamnamen ve talimatnameler gibi materyaller belirli süre içinde kullanılabilir.

CB Yönetmeliği 10424
2025-09-18

ATATÜRK KÜLTÜR, DİL VE TARİH YÜKSEK KURUMU VE KURULUŞUNA DÂHİL KURUMLARIN TELİF HAKKI, YAYIN VE SATIŞ YÖNETMELİĞİ (KARAR SAYISI: 10424)

- Bu yönetmelik Atatürk Kültür, Dil ve Tarih Yüksek Kurumu ile bağlı kuruluşların telif hakları, yayın ve satış işlemlerini düzenler ve eserlerin planlanmasından yayımlanmasına kadar geçen süreçleri kapsar. - Eserlerin yayımlanması ve telif ücretlerinin hesaplanması için yayın komisyonları kurulur; komisyonların oluşumu, görevleri ve karar alma usulleri belirlenir. - Yayın süreçleri, eserin bilimsel, sanatsal veya mesleki özelliklerine göre incelenir; plan ve kapsamla uyumu, kullanılan dilin kurallara uygunluğu, milli çıkarlar ve bütçe durumları gibi kriterler gözetilir. - Eserler kurumsal veya kurumsal dışı olarak hazırlanmışsa telif haklarının devri veya yayımlanması ile ilgili ek değerlendirme kriterleri uygulanır. - Tercüme eserler için gerektiğinde deneme çeviri istenebilir; uygun bulunan çevirmenle çalışma yürütülür. - Eserlerin basılması veya elektronik olarak yayımlanması kararı yönetim kurulu tarafından verilir ve telif haklarına ilişkin kurallar uygulanır. - Telif, çeviri ve işlenme ücretleri hesaplanır ve ödenir; avans uygulaması ve ödemelerin koşulları belirlenir; bazı durumlarda göstergelerin artırılmasına olanak tanınır. - Eserin maliyeti ve satış bedeli hesaplanırken belirli maliyet unsurları dikkate alınır; satış bedeli maliyetin üstünde belirlenebilir veya gerektiğinde indirimli satışlar uygulanabilir. - Yazarlar için belirli sayıda basım örneği veya dergi/kolektif eserler için sınırlı adetler verilir. - Ücretsiz dağıtım ve indirimli satış politikaları yönetim kurulunun kararıyla uygulanır. - Yayımlanan eserler üzerinden ödenecek telif ve ilgili ücretlerde vergi ve yasal kesintiler dikkate alınır. - Dışardan gelen eserler için sözleşme taraflar arasında yapılır; telif haklarının devri, teslimat süresi ve baskı durumu gibi hususlar sözleşmede belirtilir; baskı miktarı değişirse veya sürenin dolması halinde yeni işlemler belirlenir. - Eser yayımlanmazsa veya yayımlanmasına karar verilmezse telif hakları yazar veya hak sahiplerine geri dönebilir; avans geri istenemez. - Yüksek Kurum içindeki çalışmalar için telif ödenmesi gerekmediği durumlar bulunabilir; mesai dışı veya dışında kalan eserler için istisnalar uygulanabilir. - İnceleme ve değerlendirme süreçlerinde belirli oranda inceleme ücreti veya paylaşım yapılabilir; bu ödemeler yayımlanan eserlerin telif ücretlerinden veya ilgili mevzuattan düşülebilir. - Bu düzenleme, müzik, resim, heykel, mimarlık projeleri ve bazı görsel/haritalara ilişkin eserleri kapsam dışı tutar.

Kanun 6461
2013-05-01

TÜRKİYE DEMİRYOLU ULAŞTIRMASININ SERBESTLEŞTİRİLMESİ HAKKINDA KANUN

- Demiryolu altyapısı ile tren işletmeciliği birbirinden bağımsız şekilde yönetilir; altyapı işletmecisi olarak TCDD görev yaparken tren işletmecisi olarak da TCDD Taşımılık A.Ş. faaliyette bulunur. - Hizmet kalitesinin artırılması ve maliyetlerin düşürülmesi hedeflenir. - Kamu tüzel kişileri ve ticari şirketler, altyapı inşa etmek ve/veya altyapı üzerinde işletmecilik yapmak üzere yetkilendirilebilir; bu işlemler, ticari şartlarda ayrımcılık yapmaksızın yürütülür. - Altyapı kullanım ücretleri, altyapı sahibinin ve diğer tren işletmecilerinin bakış açısıyla adil ve eşit şekilde belirlenir. - Tasarrufundaki altyapıya ilişkin olmayan alanlar da işletilmek, kiralanmak veya kullanılabilir hale getirilir; bazı durumlarda bu alanlar için bedelsiz kullanım hakları tesis edilebilir ve kullanım süresi sonunda varlıklar devletin malına geçer. - Kamu hizmeti yükümlülükleri, Bakanlık ile tren işletmecileri arasında yapılan sözleşmelerle belirlenir; hat boyu, sefer sayıları ve yolcu taşımacılığı ücretleri gibi ayrıntılar bu sözleşmelerde yer alır. - Kamu hizmeti yükümlülüğü kapsamında gerekli ödenekler bütçeden karşılanır. - Demiryolu ile karayolu kesişimlerinde demiryolu ana yol olduğu için geçiş üstünlüğü demiryoluna aittir; gerektiğinde üst/alt geçitler ve güvenlik önlemleri sağlanır. - Yeni yolun bağlı olduğu kuruluşlar tarafından emniyet nedeniyle gerekli düzenlemeler yapılır ve gerektiğinde yapılar kaldırılır. - Taşınmazlar üzerinden yapılan devirler için bedelsiz irtifak hakları tesis edilebilir; vergi veya harç gibi bazı işlemlerden muafiyetler uygulanabilir. - Taşınmazlar üzerinde yapılan kiralama ve kullanımların ecrimisil gibi bedelleri durumunda belirli geçiş süreçleri güvence altına alınır ve bazı işlemler için vergi ve harç muafiyetleri uygulanabilir. - Özel mevzuat gereği tescil ve devir işlemleri kamu maliyesinin uygun gördüğü kapsamda yürütülür; bazı taşıtlar ve kadrolar için yeni yapılanmalara uygun protokoller yapılabilir. - Transfer süreci tamamlanana kadar mevcut TCDD görevleri devam eder; devir ve tahsis süreçleri Bakanlık tarafından gözetilir ve ihtilaflar bu merciler aracılığıyla çözülür. - Altyapı yatırımlarının finansmanı, bütçe ve ilgili ilişkili mekanizmalar üzerinden sağlanır; altyapı yatırımları için gerekli planlamalar yapılır.

Kanun 805
1926-04-22

İKTİSADİ MÜESSESELERDE MECBURİ TÜRKÇE KULLANILMASI HAKKINDA KANUN

- Türkiye’deki işletme ve müesseseler, işlemlerini Türkçe olarak yürütmek ve defterlerini Türkçe tutmak zorundadır. - Yabancı şirket ve müesseseler için bu zorunluluk, Türkiye’deki muameleler ile devlet kurumlarına ibraz edilen evrak ve defterler için geçerlidir; Türkçe ana dil olarak kabul edilir ve Türkçe dışında da yazılı kayıtlar bulunabilir, ancak Türkçe metin esas alınır; imza, Türkçe metin üzerinde başka bir dilde yazılmış olsa dahi Türkçe kısmın geçerliliği korunur. - Birinci ve ikinci maddelere aykırı olarak düzenlenen evrak ve vesikalar, şirkete karşı aleyhe olan bir durumda dikkate alınmaz. - Bu düzenlemelere aykırı hareket edenler için cezai yaptırım öngörülmüştür. - Kanuna ekleyen mevzuat yürürlüğe girer ve bu değişiklikler mevcut uygulamaya yansır.

Kanun 2923
1983-10-19

YABANCI DİL EĞİTİMİ VE ÖĞRETİMİ İLE TÜRK VATANDAŞLARININ FARKLI DİL VE LEHÇELERİNİN ÖĞRENİLMESİ HAKKINDA KANUN

Bu kanun devlet ve özel eğitim kurumlarında yabancı dillerin ve yabancı dille eğitim yapan okulları düzenler; ana dil olarak Türkçe dışındaki dillerin zorunlu olarak okutulamayacağını belirtir; ancak günlük yaşamda kullanılan farklı dil ve lehçelerin öğrenimi için özel kurslar veya özel okullar açılabilir. Özel kurslar ve dersler, temel niteliklere aykırı öğretim yapamaz ve bu kursların açılma, denetlenme ve yönetimine ilişkin esaslar yetkili kararlar doğrultusunda belirlenir. İlköğretim, ortaöğretim ve yaygın eğitimde Atatürk ilke ve inkılaplarıyla Türk Dili ve Edebiyatı, Tarih, Coğrafya, Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi ve Türk Kültürüyle ilgili dersler yabancı dille okutulamaz; bu derslerle ilgili görevler Türkçeden yapılır. Hangi yabancı dillerin eğitimde kullanıldığı ve hangi okullarda yabancı dille eğitim verileceği gibi konular merkezi kararlarca belirlenir ve denetlenir; yükseköğretimde ise bu konular için ayrı belirlemeler söz konusudur. Yabancı dilde okutulacak derslerin programları ve uygulanması ile ilgili esaslar de belirlenir ve denetim mekanizmalarıyla kontrol edilir. Özel kurslar ve özel okullar açısından, hangi dil ve derslerin öğretilmesi öngörülecekse içerik ve denetim koşulları buna uygun şekilde düzenlenir.

Kanun 3071
1984-11-10

DİLEKÇE HAKKININ KULLANILMASINA DAİR KANUN

Dilekçe hakkı, Türk vatandaşlarına ve Türkiye’de ikamet eden yabancılara kendileriyle ya da kamu ile ilgili dilek ve şikâyetlerini yazılı olarak yetkili makamlara başvurma imkânı sağlar; yabancılar için karşılıklılık esası gözetilmekte ve dilekçelerin Türkçe yazılması şartıyla bu haktan yararlanılabilir. Dilekçede bulunması zorunlu şartlar arasında başvuru sahibinin adı ve soyadı ile imzası ve iş veya ikametgâh adresinin bulunması gerekir. Dilekçe, konusuyla ilgili olmayan bir idari makama verilmişse ilgili yetkili makama gönderilir ve dilekçe sahibine bilgi verilir. İncelenemeyecek dilekçeler arasında belli bir konuyu içermeyenler, yargı alanına giren konular ile şartlardan herhangi birini taşımayanlar yer alır. Dilekçenin incelenmesi ve sonucunun bildirilmesi konusunda başvurunun sahibi, başvurunun sonucu veya işlem safahatı hakkında gerekçeli olarak bilgilendirilir ve gerekli durumlarda duyuru yapılır. Başvuruların incelenmesi ve karara bağlanması sürecinde, ilgili makamlar dilekçeyi incelemek ve karar vermek üzere gerekli adımları atar; başvuru sahiplerinden talep edilen bilgi ve belgeyi sunmaları istenir ve idari denetim yapılması, bilirkişi görevlendirilmesi ve yerinde inceleme gibi işlemler gerçekleştirilebilir; kamu kurumları ve kamu personeli bu taleplere uygun olarak yanıt verir ve gerekli tedbirleri almak zorundadır. Yabancılar açısından ilke olarak, Türkiye’de ikamet edenler bu haktan yararlanabilir; karşılıklılık esası ve dilekçelerin Türkçe yazılması şartları uygulanır.

Kanun 4760
2002-06-12

ÖZEL TÜKETİM VERGİSİ KANUNU

Bu yasa kapsamında özel tüketim vergisi, malların Türkiye’ye giriş yaptığı andan itibaren satışa sunulana kadar olan süreçlerde uygulanabilir hale gelir; vergiyi doğuran olay çoğunlukla malın teslimi veya ilk iktisabıdır ve bu süreçte faturanın düzenlenmesi, kısım kısım teslimler ve komisyon/konşinyasyon yoluyla yapılan satışlar da vergiyi etkileyen haller olarak dikkate alınır. Mükellefler ve sorumluluklar açısından, malların üretimi, inşası veya ithaliyle uğraşanlar ile bu malların müzayedeyle satışını gerçekleştirenler verginin nihai yükümlüleri olarak kabul edilir; bazı durumlarda vergi ödemesiyle ilgili sorumluluk, malın Türkiye içinde kim tarafından ne şekilde kullanıldığına bağlı olarak genişletilebilir. İhracat istisnası kapsamında, malların yurtdışına teslim edilmesi ve Türkiye’nin Gümrük Bölgesi dışına çıkması şartıyla vergiden muaf tutulabilir; ayrıca ihracat için özel olarak beyan edilen işlemler üzerinde iade yapılabilir. Diplomatik istisna ve diğer özel istisnalar, yabancı devletlerin temsilcilikleri, uluslararası kuruluşlar ve bunların Türkiye’deki bazı personelleri için vergiden muafiyetler sağlar. Diğer istisnalar arasında belirli kamu kurumlarına teslim edilen mallar, bazı enerji ve güvenlikyle ilgili işlemler, engellilik durumlarına yönelik özel muafiyetler ve afetler sonrası hurdaya çıkarma durumları için muafiyetler bulunabilir. Bu istisnalar, malların türüne ve teslim şekline bağlı olarak uygulanır. Belgesiz mal bulundurma veya vergiyi ödemeden işlem yapılması halinde cezai tarhiyat ve vergi ziyaı cezası gibi yaptırımlar uygulanabilir; belgenin ibrazı gerektiğinde belirli süreler içinde belgelere ilişkin işlemlerin tamamlanması gerekir ve aksi halde tarhiyat yapılabilir. İhracat veya serbest bölge teslimleri gibi özel durumlarda verginin tecil/terkin edilmesi veya iadeye konu edilmesi gibi uygulamalar söz konusu olabilir; bu durumda gerekli belgelerin ve beyanların uygun şekilde yürütülmesi gerekir.

CB Yönetmeliği 200610932
2007-01-23

KAMU KURUM VE KURULUŞLARINCA ÖDENECEK TELİF VE İŞLENME ÜCRETLERİ HAKKINDA YÖNETMELİK

- Kamu kurum ve kuruluşlarının yayımlayacağı eserler için telif ve işlenme ücreti ödenmesi söz konusu olur; ödemeler için yetkili makamın onayı gerekir ve eser kamu kurumu adına yayımlanır. - Ücret hesaplaması, eserin itibari sayfa adedi ve ilgili göstergelerin memur aylık katsayılarıyla çarpılması esasına dayalıdır; baskı adedi ve eserin türü/formatı (kitap, dergi, elektronik yayın vb.) ücrete etki eder. - Eser üzerinde birden çok hak sahibi varsa ücretler haklar arasında paylaşılır; ancak aynı anda yalnızca bir yayın türü için ücret ödenir. - Eser türlerine göre farklı ücret kategorileri uygulanır; telif eserler, çeviriler, nevi değişikliği, derleme/ kaynakça, külliyat gibi çeşitli kategoriler için ayrı göstergeler ve hesaplama prensipleri bulunur; görsel materyaller için de özel hesaplama kuralları geçerlidir. - Çeviri ve nevi değişikliği gibi işlemler için farklı oranlar uygulanır; ikinci ve sonraki baskılarda hesaplama yaklaşımı değişir ve genelde baskı adedine göre hesaplanan ücret üzerinden ödeme yapılır. - Elektronik yayınlar ve manyetik depolama üniteleri için haklar ayrı şekilde belirlenir ve bu yayınlar için özel ödemeler yapılır. - Ansiklopediler için her maddeye göre ayrı hesaplama yapılır; bazı maddeler için özel kurallar uygulanır; görseller için santimetrekareye göre ücretlendirme dikkate alınır. - Okul ders kitaplarında telif ücreti, kitabın forma sayısı ve ilgili göstergenin katsayılarıyla çarpılarak hesaplanır ve okutulma süresi boyunca ödenir; farklı öğretim sınıfları için baskı miktarıyla ilgili ek ayrı kurallar uygulanır. - Baskı miktarının ücrete etkisiyle ilgili olarak, baskı adedine bağlı olarak ek oranlar uygulanır; ikinci ve sonraki baskılarda önceki baskılarla cari baskı arasındaki fark üzerinden ödeme yapılır. - Ismarlama ve yarışma yoluyla yazdırılan eserler için ödemeler aşamalı olarak yapılır; avans, yazımın tamamlanması ve yayımlanması gibi aşamalarda belirli kısmî ödemeler uygulanır. - İnceleme işleri için inceleme ücreti, redaksiyon ve tashih gibi hizmetler için ek ücretler ödenir ve bu ücretler genelde telif ücretinden düşülür veya ek olarak ödenir; koordinatörlük için de ilave ödemeler yapılabilir. - Yayın ve ansiklopedi yazı kurulu üyelerine toplantı başına veya fasikül başına ödemeler yapılır; dışarıdan katılan üyeler için belirli sınırlar dahilinde ücret sağlanır. - Ücretsiz yayın hakları ve bazı durumlarda ücretsiz kitap/manyetik depolama ünitesi sağlanması gibi uygulamalar bulunur; bu haklar eser sahibine veya katkıda bulunanlara tanınabilir. - Yayın kurulları ve ilgili uygulama esasları, kurumlarca çıkarılan diğer yönetmeliklerle belirlenir; bu alandaki operasyonlar kurumların iç mevzuatlarına bırakılmıştır. - Bu yönetmelik kapsamında bazı eski hükümlerin yürürlükten kaldırıldığı ve uygulamadaki temel mantığın bu yeni çerçeveye uyumlu olduğuna yönelik düzenlemeler bulunur.

Kanun 7091
2018-03-08

OLAĞANÜSTÜ HAL KAPSAMINDA ALINMASI GEREKEN TEDBİRLER HAKKINDA KANUN HÜKMÜNDE KARARNAMENİN KABUL EDİLMESİNE DAİR KANUN

- FETÖ/PDY ile ilişkili olduğu belirlenen kişiler kamu görevlerinden çıkarılır; rütbe ve/veya memuriyetleri alınır, başka kamu görevlerinde tekrar görev yapmaları mümkün olmaz; bazı mevzuî haklar ve görevler sona erer ve güvenlik birimlerine ilişkin belgeler iptal edilir; ayrıca kamu konutlarından tahliye edilme süreci uygulanır. - Olağanüstü hal devamında kişisel verilerin paylaşımı genişletilir; yetkili kurumlar ve gerekli görülen diğer merciler, müşteri sırrı ve benzeri sınırlamalara bakılmaksızın her türlü bilgi ve belgenin teminini talep edip iletebilir; bazı istisnai bilgiler ise bankacılık mevzuatı kapsamında korunabilir. - Kamu görevinden çıkarılanların unvanları ve meslek adlarıyla anılmaları veya bu unvanlara dayanarak hak talep etmeleri engellenir; bu kişiler önceki unvanlarını kullanamaz. - Kapatılan kurumların devralınan varlıklarıyla ilgili işlemler yürütülür; varlıklar devralınır, kapsamı belirlenir, yönetilir ve gerektiğinde tasfiye edilir; borç ve yükümlülükler belirli kurallar çerçevesinde tespit edilip paylaştırılır; kapatma sonrası bazı varlıklar kamuya bedelsiz veya karşılıksız devredilebilir veya iade edilebilir; tasfiye süreçlerinde uzmanlar atanabilir. - Kapatılan özel medya, basın ve yayın kuruluşlarına ait varlıklar ve bu kuruluşların bağlı olduğu şirketler için çeşitli idari ve mali tedbirler uygulanır; faaliyetleri sonlandırılarak ticari sicil kaydı resen yürürlükten kaldırılabilir; bu kapsamda varlıklar ve borçlar uygun şekilde devredilir veya tasfiye edilir. - Devralınan varlıklara ilişkin hak iddiaları için belirli süreler ve prosedürler uygulanır; bu kapsamda alacaklar için önceliklendirme ve emanet hesap yönetimi gibi uygulamalar yürütülür; anlaşmazlıklar için uygun karar süreçleri devreye girer. - Kapatılan eğitim kurumları ve benzeri kuruluşların hak ve yükümlülükleri Milli Savunma Bakanlığına geçer; bazı sözleşmeler feshedilebilir veya miktar azaltılabilir; teminatlar iade edilebilir; yüklenici hakkında bazı kısıtlayıcı kurallar uygulanabilir. - 2010 Kamu Personel Seçme Sınavında elde edilen sonuçlara göre atanan personelin atama geçerliliği korunur; ancak sınav soruları ve/veya cevaplarının hukuka aykırı şekilde elde edildiği tespit edilenlerin atamaları iptal edilir. - Mali suçlara ilişkin tedbirler kapsamında belirlenen yapı, oluşum veya gruplara ilişkin üyelik, iltisak veya irtibatı olduğunun tespiti halinde ilgili kişi ve kuruluşlar buna ilişkin işlemlere tabi tutulabilir; mali suç bağlantılı inceleme ve tedbirler uygulanabilir. - Yeniden ifade alma konusunda olağanüstü hal süresince gerek duyulduğunda kolluk ve savcılık talimatıyla ifade alınabilir. - Tazminat ödemeleri kapsamında, yaralanan kamu görevlileri ve siviller için, ilgili makamlarca belirlenen esaslar çerçevesinde maddi tazminat ödenebilir; tazminatın hesaplanmasında yaralanma ve engellilik dereceleri dikkate alınır. - Yürürlükten kaldırılan ve değiştirilmiş hükümler çerçevesinde mevcut bazı uygulamalar ve hükümlerde değişiklikler yapılır; bu değişiklikler kapsamdaki işlemlere ve haklara yansıtılır.

Kanun 2802
1983-02-26

HAKİMLER VE SAVCILAR KANUNU

Bu düzenleme, adli ve idari yargıda çalışan hakim ve savcıların bağımsızlık ve güvence içinde görev yapmasını sağlamayı amaçlar. Hakimler ve savcılar, vicdani kanaatlerine göre karar verir ve yetkili makamların emir veya telkinde bulunması yasak olarak kabul edilir. Gözetim ve denetim mekanizmalarıyla meslekî davranışlar ile görevlerin yerine getirilmesi yakından izlenir ve gerektiğinde inceleme ve soruşturma süreçleri işletilir. Hâkim ve savcı yardımcılığı, mesleğe girişin ilk aşaması olarak tanımlanır; adaylardan sağlık, ahlaki uygunluk ve mesleğe ilişkin temel yeterlilikler gibi kriterler istenir. Giriş için adli ve idari yargı ayrımlarına göre farklı nitelikler aransa da genel olarak yükseköğrenim ve mesleğe uygunluk gibi şartlar esas alınır. Yazılı sınav ve mülakatla yürütülen değerlendirme süreçlerinde adaylar, yetenek, bilgi ve mesleğe uygunluk açısından ölçülerek, ihtiyaç doğrultusunda karar verilir. Avukatlık geçmişi olan adaylar için özel kurallar ve ek değerlendirme hususları uygulanabilir; geçmiş deneyimler ve akademik başarılar atama sıralamasında dikkate alınır. Disiplin cezaları ve meslekten çıkarılma gibi yaptırımlar için gerekli çerçeve ve süreçler öngörülerek mesleki etik ve güvenilirlik korunur.