10 / 1.727 sonuç gösteriliyor

Kanun 2872
1983-08-11

ÇEVRE KANUNU

Çevrenin korunması, iyileştirilmesi ve kirliliğin önlenmesi amacıyla toplumun her kesimi sorumluluk sahibidir ve katılım önemlidir. Çevreyle ilgili kararlar alınırken sürdürülebilir kalkınma ilkesi gözetilir; çevre maliyetlerinin hesaplanması ve gerekli tedbirlerin alınması esastır. Kirletenler, kirliliği önlemek, zararları gidermek veya azaltmak için gerekli önlemleri almakla ve mali sorumluluğu üstlenmekle yükümlüdür. Her türlü atığın alıcı ortama zarar verecek şekilde verilmesi yasaktır; kirliliğin meydana gelmesi durumunda ilgili taraflar müdahale etmek ve etkileri azaltmak için gerekli tedbirleri alır. Biyolojik çeşitlilik ile ekosistemlerin korunması önceliklidir; bölgeler ve havza bazında çevre düzeni planları yapılır ve koruma statüsü kazanmış alanlar planlarda gösterilir; sulak alanlar korunur ve bu alanlarda uygun kullanımlar sağlanır; nadir ve tehdit altındaki türler korunur; balıkçılık ve su ürünleri istihsali için hassas alanlarda belirli sınırlamalar uygulanır. Atıksu yönetimi ve su kirliliğinin önlenmesi için alıcı ortamlara deşarj standartlarına uyum sağlanır; atıksu arıtımı ve gerekli altyapı yatırımlarıyla kirliliğin etkileri azaltılır; bazı durumlarda ileri arıtım yöntemleri kullanılır. Çevresel etki ve stratejik çevresel değerlendirme çalışmalarıyla planlar ve programlar ile projelerin çevresel etkileri önceden belirlenir; olumsuz etkilerin azaltılması için gerekli önlemler öngörülür ve karar vericilere yönlendirme sağlanır. Çevre yönetimi, doğal ve yapay çevrenin sürdürülebilir kullanımını sağlayacak politika ve uygulamaların hayata geçirilmesini kapsar; ilgili yönetim birimlerinin kurulması ve yetkilendirilmesi yoluyla uygulanır. Kamuoyunun çevre konusunda bilinçlendirilmesi ve bilginin paylaşılması teşvik edilir; çevreyle ilgili mevcut bilgiye erişim sağlanır. Maliyetler ve sorumluluklar açısından kirleten tarafından gerekli harcamaların karşılanması esas alınır; gerektikçe kamu kaynakları da bu kapsamda kullanılabilir.

Kanun 2873
1983-08-11

MİLLİ PARKLAR KANUNU

Bu metnin pratik etkileri şu şekilde özetlenebilir: - Belirlenen milli parklar, tabiat parkları, tabiat anıtları ve tabiatı koruma alanları, doğal değerlerin bozulmadan korunması, geliştirilmesi ve yönetilmesi amacıyla özel bir koruma ve yönetim çerçevesine alınır. - Bu alanlarda gerekli gelişme ve kullanım planları hazırlanır; iskan ve yapılaşma, planlara uygun projeler ve onay süreçleri çerçevesinde yürütülür. - Kamu yatırım ve projeleri için izinler verilir ve uygulamalar denetlenir; tarihi ve arkeolojik alanlarda çalışmalar için özel izinler gereklidir. - Turizm amaçlı bina ve tesisler için izinler verilebilir; ilgili haklar ve kullanımlar belirli süreler için tesis edilebilir; süre sonunda tesislerin devri ve değer üzerinden uzatma olanakları bulunabilir. - Kamuya ait alanlarda yapılan ya da yapılacak kullanımlar için belirlenen sınırlar dışına çıkılmaz; bu alanlarda kullanım izni ve irtifak hakları sınırlanabilir. - Ardında maden ve petrol arama/işletme ruhsatları, korunması gerekli alanlarda, uygunluk ve koruma koşulları göz önünde bulundurularak verilir. - Alanlarda altyapı ve hizmetler, koruma ve yönetim amaçları doğrultusunda ilgili yetkili kurumlar tarafından gerçekleştirilir ve işletilir. - Kaynakların geliştirilmesi amacıyla koruma ve çok taraflı kullanım dengesi gözetilerek teknik uygulamalar yapılır; belirli yerlerde üretim, avlanma ve otlatmaya yönelik izinler verilebilir. - Tabiat alanlarında doğal denge, yaban hayatı ve ekosistem korunur; bozulacak veya bozabilecek her türlü müdahale ile kontrollü olmadan yapı ve tesis kurulması engellenir. - Tescil açısından kamu arazileri ve mevcut tesisler üzerinde yetkisiz tescil işlemleri yasaktır; gerektiğinde müdahale ve el koyma yürütülür. - Koruma görevlileri ve alan kılavuzlarıyla ziyaretçi yönetimi, eğitim ve bilgilendirme faaliyetleri yaygınlaştırılır; yöre halkı bu süreçte alan kılavuzluğu konusunda eğitilir. - Uygulama ve yönetişim için gerekli yönetmeliklerin çıkarılması ve uygulanması sağlanır; bu kapsamda planlar ve sorumluluklar netleşir. - Koruma alanlarında yasa dışı fiiller ve tahribatlar için cezai yaptırımlar uygulanır ve artırılabilir. - Mevzuat değişiklikleri ve geçici hükümler, mevcut hakların korunması ve giriş ücretleri ile cezaların uygulanması üzerinden süreçleri etkiler. - Yürürlük ve uygulanabilirlik, kanunun belirlediği kapsamda hayata geçirilir.

Kanun 5199
2004-07-01

HAYVANLARI KORUMA KANUNU

Bu yasa, hayvanların korunması ve rahat yaşamalarının sağlanması ile hayvanlara iyi ve uygun muamele edilmesini güvence altına almayı amaçlar ve acı, ızdırap ve eziyetin en iyi şekilde önlenmesini hedefler. - Evcil hayvan sahipleri için, hayvanların uygun bakımını, beslenmesini, sağlık kontrollerini ve yaşam ortamına uygun şartları sağlama yükümlülüğü getirilir; sahip oldukları hayvanlardan kaynaklanan çevre kirliliğini ve insanlara verebilecek zararları önleyici tedbirler almak ve zararları tazmin etmek zorundadırlar; bazı durumlarda kısırlaştırma ve kayıt gibi yükümlülükler uygulanır. - Sahipsiz ve güçten düşmüş hayvanların korunması ve bakımı için yerel yönetimler görevlendirilir; sahipsiz hayvanlar hızlı şekilde bakım ve tedavi için barınaklara yönlendirilir ve gerekli kayıtlama ile takip edilir. - Hayvanların ticareti ve eğitimiyle ilgili olarak, hayvanların refahını gözeten kurallar uygulanır; ev hayvanlarının üretim ve ticaretine ilişkin gerekler getirilir; hayvanların eğitimi yalnızca refahı gözeten ve kötü muamelenin önüne geçen şekillerde yapılır; zarar verici gösteri, dövüştürme veya kötüye kullanım gibi uygulamalar yasaklanır. - Deney ve bilimsel çalışmalar için hayvan kullanımı yalnızca etik kurallara ve gerekli izinlere tabi olacak şekilde düzenlenir; mümkün olduğunca hayvan kullanımının alternatifleri tercih edilir ve hayvanlar uygun şekilde bakılır ve barındırılır. - Hayvanların kesimi ve ötanazisi, hayvan sağlığı ve insan güvenliği gözetilerek uygulanır; dini ve kültürel gereklilikler ile hijyenik kurallar dikkate alınır ve acıyı en aza indirecek şekilde yapılır; bazı durumlarda ötanazi uygulanabilir ve bunun için kurallar belirlenir. - Hayvanlara yönelik zararlı yasaklar uygulanır; kasıtlı kötü muamele etmek, hayvanları güç aşan şekilde zorlamak, satış veya bakım eğitimi almamış kişinin hayvan satması gibi davranışlar engellenir. - Denetim ve uygulama konusunda bakım, bakımevleri ve hayvan hastaneleri ile ilgili altyapı ve kayıt süreçleri sağlanır; şeffaflık ve hesap verebilirlik ön planda tutulur.

Kanun 7552
2025-07-09

İKLİM KANUNU

Bu yasa, sera gazı emisyonlarını azaltma ve iklim değişikliğine uyum konusunda net sıfır hedefi ve yeşil büyüme vizyonu doğrultusunda uygulanabilir bir çerçeve kurar. Ulusal ve sektörel düzeyde hedefler ve planlar belirlenmesi, uygulanması ve izlenmesi için kamu ve özel aktörlerin ortak hareket etmesini sağlar. Ülke genelinde ve illerde iklim değişikliğiyle mücadele için koordinasyon yapıları kurulur ve yerel düzeyde entegre iklim değişikliği eylem planları hazırlanır; adil geçiş ilkesi gözetilir. Sera gazı azaltımını ve uyum çabalarını yönetecek planlama araçları geliştirilir; enerji, su ve hammaddelerin verimliliğini artırıcı, temiz teknolojileri yaygınlaştırıcı tedbirler uygulanır. Ormanlar ve diğer ekosistemler karbon yutaklarını koruyup artıracak şekilde yönetilir; ekosistem temelli ve doğa temelli çözümler desteklenir. Uyum faaliyetleri ile su kaynaklarının sürdürülebilir yönetimi, biyolojik çeşitliliğin korunması ve tarımın dirençli hale getirilmesi hedeflenir; afet risklerinin azaltılması için erken uyarı ve bütünleşik yönetim sistemleri güçlendirilir. Piyasa temelli mekanizmalar ve karbon fiyatlandırma araçları devreye alınır; karbon kredilerinin kullanımı ve esnek önlemlerle emisyon azaltımı teşvik edilir; sınırda karbon düzenleme mekanizması gibi araçlar değerlendirilebilir. Yeşil finansman, teşvik mekanizmaları, sigorta çözümleri ve döngüsel ekonomi hedefleriyle yatırım ve özel sektör katılımı kolaylaştırılır; yeşil taksonomi ile finansmanın yönlendirilmesi desteklenir. Planlama ve izleme süreçlerinde Ulusal Coğrafi Bilgi Platformu gibi veri altyapılarından yararlanılır; gerekli veriler kamu kurumlarıyla paylaşılır, güvenlik ve mahremiyet esaslarına dikkat edilir. Göstergeler ve düzenli takip ile politika etkileri değerlendirilir, gerektiğinde strateji ve eylem planları güncellenir. İlgili tarafların katılımı ve şeffaflık sağlanarak, iklim değişikliğiyle mücadelede hesap verebilirlik ve toplum yararı gözetilir.

KHK 383
1989-11-13

ÖZEL ÇEVRE KORUMA KURUMU BAŞKANLIĞI KURULMASINA DAİR KANUN HÜKMÜNDE KARARNAME

Bu metin, belirlenen Özel Çevre Koruma Bölgelerinde koruma ve kullanma esaslarını belirlemek ve mevcut sorunları gidermek amacıyla özel bir yönetim ve karar alma yapısı kurulmasını öngörür; bölgeye ilişkin planlama ve plan kararlarının yürürlükteki mevzuata uygun olarak incelenip gerekli görülenlerin yeniden düzenlenmesini sağlar. Bölgelerde yapılacak her ölçekteki plan ve proje, koruma ve kullanma esaslarına uygun olarak değerlendirilir ve gerekli görüldüğünde Başkanlıkça re’sen onaylanır veya değişiklikler önerilir; bu çerçevede hangi tesislerin nerelerde kurulacağına ilişkin kararlar alınır ve uygulanır. Bölge içinde kamuya ait veya devlet tasarrufundaki taşınmazlar ile ilgili işlemler Başkanlığın talebiyle kullanılabilir hale getirilir; ihtiyaç görüldüğünde ölçütler doğrultusunda tahsis veya kullanma işlemleri yapılabilir. Bölge sınırları içinde nova alanlarda altyapı, belediye, köy sınırları ve diğer ilgili alanlar için inşaat ve imar işlerinin çevre koruma ilkelerine uygun olması için inceleme ve görüşler sunulur; gerekli haritalar hazırlanır ve planlar bu esaslara göre yapılır. Bölge içinde madencilik, taş ve kum ocağı işletmeciliği ve deniz doldurulması gibi faaliyetler için ön izin ve ruhsat gerekliliği ve bu tür faaliyetlerin koruma ve kullanma esaslarına uygunluğunun sağlanması hedeflenir. Çevre koruma ve yapılaşma konularında ihtiyaç duyulan kararlar, tesisler ve altyapı projeleri koruma esaslarına uygun olarak planlanır, yürütülür ve denetlenir; mevcut nazım ve uygulama imar planlarına aykırı yapıların yaptırımı ve gerektiğinde yıkım işlemleri uygulanabilir. Bölgesel yönetim ve planlama işlerinde yürütülecek faaliyetin, çevre ve tarihi kalıntıların ekolojik dengesinin korunmasına odaklandığı, zarar verecek her türlü tasarruf ve uygulamanın sınırlandırıldığı bir çerçeve oluşturulur; bu çerçevede anılan alanlarda kamu yararı ön planda tutulur. Bu yapıda, planlama ve uygulama görevlerini yürüten ana birimler ile çevre koruma araştırma ve inceleme, danışma birimi ve yardımcı birimler gibi idari yapılar kurulur; hukuk müşavirliği çerçevesinde hukuki konulara ilişkin görüşler, anlaşmazlıklar ve davalar için destek sağlanır. Bütçe ve mali işler, gelirler ve harcamalar bu çerçevede belirlenen kaynaklar üzerinden yürütülür; planlanan projeler ve hizmetler karşılığında gerekli ücretler alınır ve bu işlemler denetim ve hesap verebilirlik mekanizmaları çerçevesinde yürütülür. Yönetmelikler ve uygulama esasları, bu çerçeveyle uyumlu olarak ilgili kurumlar tarafından çıkarılır ve uygulanır; bu bölgelerde uygulanacak özel kurallar, diğer mevzuat hükümlerinden bağımsız olarak yürütülür.

CB Kararı 824
2019-03-15

BAZI ALANLARIN SALDA GÖLÜ ÖZEL ÇEVRE KORUMA BÖLGESİ OLARAK TESPİT VE İLAN EDİLMESİNE İLİŞKİN KARAR (KARAR SAYISI: 824)

Salda Gölü’nün belirli bir alanı özel çevre koruma bölgesi olarak ilan edilmiştir. Bu bölgede çevrenin korunması, izlenmesi ve kullanımına ilişkin usul ve esaslar ile planlar hazırlanır ve onaylanır; bölgedeki faaliyetlere ilişkin tedbirler alınır, kontrol ve izleme süreçleri yürütülür. Bölgedeki mevcut olarak onaylı planlar ve ruhsatlar, bu şartlar çerçevesinde mevcut durumlarına göre devam eder. Bölgenin yönetimi ve korunmasına ilişkin kararlar uygulanır ve izlenir.

Kanun 2863
1983-07-23

KÜLTÜR VE TABİAT VARLIKLARINI KORUMA KANUNU

Kültür varlıkları ve tabiat varlıkları ile bunların korunmasına ilişkin kapsam ve koruma alanları belirlenir; hangi varlıkların korunması gerektiği ve korunma alanı olarak adlandırılan yerler tanımlanır. Korunması gerekli varlıklar bulunduğunda bunları bilenler veya öğrenenler en kısa sürede ilgili kuruma ya da yerel yönetimlere bildirmek zorundadır; gerekli görüldüğünde haberler yetkili makamlara iletilir. Korunması gerekli taşınmaz ve taşınır varlıklar devletin malı olarak kabul edilir; bazı vakıf malvarlıkları ise kapsam dışı olabilir. Korunma alanlarının tesbiti ve bu alanlarda yapılabilecek inşaat ve tesisatla ilgili kararlar yetkili koruma organları tarafından alınır; kararlar maliklere tebliğ edilir ve sahipleri belirlenemeyen durumlarda kamuya duyurulur. İzinsiz müdahale ve kullanma yasağı uygulanır; önemli onarım, inşaat, kazı ve benzeri işlemler sadece koruma kararlarına uygun biçimde yapılabilir. Taşınmaz ve tabiat varlıklarının korunması ve değerlendirilmesi için yetkili kurumlar sorumludur; kamu kurumları, belediyeler ve valilikler bu süreçte gerekli planlama, denetim ve hizmetleri sağlar. Koruma amacıyla koruma, uygulama ve denetim büroları kurulur; belediyeler ve illere bağlı idareler bu işlerle ilgili uzmanlık kapasitesi geliştirilir. Yönetim alanı, sit alanları ve etkileşim sahalarının korunması, yaşatılması ve toplumun ihtiyaçlarıyla buluşturulması amacıyla planlama ve koruma kararları koordineli biçimde uygulanır; paydaşlar arasında eşgüdüm ve katılım sağlanır. Doğal sitler, taşınır tabiat varlıkları ve tek yapı ölçeğindeki taşınmazlar da dâhil olmak üzere çeşitli varlıklar korunması gereken varlıklar olarak tanımlanır ve tespit edilip tescil edilir. Sokak sağlıklaştırma projeleri ve uygulamaları, koruma kapsamındaki varlıklar ile özgün sokak dokusunun korunması amacıyla yürütülür.

CB Kararı 823
2019-03-15

BAZI ALANLARIN KARABURUN-ILDIR KÖRFEZİ ÖZEL ÇEVRE KORUMA BÖLGESİ OLARAK TESPİT VE İLAN EDİLMESİNE İLİŞKİN KARAR (KARAR SAYISI: 823)

Karaburun-Ildir Körfezi Özel Çevre Koruma Bölgesi olarak ilan edilen alan, çevrenin korunması, araştırılması ve izlenmesi amacıyla yönetilecektir. Mevcut planlar ve ruhsatlı projeler ile inşaatlar, ruhsat ve eklerine göre mevcut durumuna göre devam eder; karar uygulanana kadar yeni uygulamalara başlanmaz. Bölgedeki çevre koruma, izleme ve kullanımına ilişkin usul ve esaslar hazırlanıp onaylanacak; bu esaslar çerçevesinde tedbirler alınacak, kontrol ve izleme yapılacaktır. Bölge sınırları harita ile gösterilecek ve bu sınırlar içinde geçerli olacaktır. Kararın uygulanması ve denetim süreçleri yürütülecektir.

Kanun 5147
2004-04-30

ENTEGRE DEVRE TOPOĞRAFYALARININ KORUNMASI HAKKINDA KANUN

Bu düzenleme, orijinal entegre devre topoğrafyalarının korunmasını sağlayarak bu alanda rekabetin korunmasına ve sanayinin gelişimine katkıda bulunur. Koruma yalnızca topoğrafyanın kendisine uygulanır; içeriğe, işlem süreçlerine veya topoğrafyanın dayandığı tekniklere olan etkisi kapsama dahil değildir. Korumadan yararlanma, topoğrafyanın ilk ticari sürümü yapılmış olması veya tescil başvurusunun yapılması halinde başlar ve belirli bir süre boyunca sürer; kullanım yoksa veya başvuru süreci tamamlanmamışsa koruma talebi reddedilebilir. Korumanın süresi dolduğunda topoğrafya kamu malı olur ve ilan edilir. Koruma, tasarımcının fikri emeğiyle oluşan ve bütün halinde özgünlük gösteren topoğrafyalar için geçerlidir; bilinen elemanların düzenlenmesinden oluşanlar da kapsama alınabilir. Hak sahibi, topoğrafyayı tasarlayan kişi veya onların mirasçılarına aittir; hizmet sözleşmesi kapsamında tasarlananlar ise hakları işverene aittir. Üniversite mensuplarının tasarladığı topoğrafyaların hakları öğretim elemanlarına aittir; kurum bu konumda pay talep ederse talep edilecek tutarı belirli koşullarda alabilir. Hizmet sözleşmesi dışında kalan iş görme sözleşmeleriyle tasarlanan topoğrafyalar için hak, aksine bir anlaşma olmadıkça işi veren kişiye aittir. Hak sahibi, izni olmadan topoğrafyanın tamamını veya bir kısmını çoğaltma, bir entegre devreye dahil etme veya bununla ilişkili ürünleri ithal etme, satma veya ticarî amaçla dağıtma fiillerine karşı tekelleştirilmiş yetkilerini kullanır. Koruma kapsamı dışında kalan fiiller arasında ticari olmayan kişisel kullanım, analiz ve değerlendirme amacıyla yapılan çoğaltmalar ile bu tür çalışmalar sonucu ortaya çıkan özgün topoğrafyaya uygulanması sayılabilir; bunun dışında kalan durumlarda ilgili fiiller yasağa tabidir. Başka birinin bağımsız olarak aynı topoğrafyayı tasarlaması halinde bazı istisnalar uygulanabilir. Haklar devredilebilir, miras yoluyla intikal eder ve rehin ile haciz gibi işlemler için sicile kayıt ve ilan gerekir. Lisans sözleşmeleri yapılabilir; lisans sicilde kaydedilmediği sürece üçüncü taraflara karşı ileri sürülemez; münhasır lisans halinde lisans veren başka bir tarafla lisans veremez ve kendisi de kullanamaz. Hükümsüzlük talepleriyle hak geçerliliğini yitirebilir; hükümsüzlük kararının etkileri belirli koşullarda geriye dönük olarak uygulanabilir. Hak sona erdiğinde konu kamu malı olur ve ilgili ilan yapılır. Hak sahipleri haklarından vazgeçebilir; vazgeçme yazılı olarak bildirilir ve sicile kaydedildiği anda hüküm doğurur; üçüncü kişilerden izin alınmazsa vazgeçilemez. Yetkili işlemler, başvuru yapanlar ve sicile kayıtlı vekiller tarafından yürütülür.

CB Genelgesi 17
2025-10-18

Ulusal Döngüsel Ekonomi Stratejisi ve Eylem Planı (2025-2028) ile İlgili

Bu plan sıfır atık ve döngüsel ekonomi yaklaşımını benimseyerek kaynak verimliliğini artırmayı ve yeşil dönüşümü hızlandırmayı hedefler. Atık yönetiminin ötesinde ekosistem odaklı tasarım, inovasyon ve yatırımları destekleyen bir yaklaşım benimsenir. Kamu ve özel sektör iş birliği içinde uygulanır; ilgili tüm kamu kurum ve kuruluşlarının görevlerini yerine getirmesi ve gereken desteği sağlaması beklenir. Uygulamanın ilerlemesini izlemek amacıyla raporlama süreçleri öngörülür ve şeffaflık ile hesap verebilirlik güçlendirilir. Strateji, kaynak verimliliği, atık azaltımı, yenilikçilik ve yatırımları destekleyen bir ekonomik yapı kurulmasına katkı sağlar. Uzun vadede sürdürülebilirlik hedefleriyle uyumlu bir yeşil ve rekabetçi ekonomi oluşturmayı amaçlar.