CUMHURBASKANI KARARI
Karar Sayisi: 9962
Ekli "Büyük Menderes Havzasi Su Tahsis Plani ve Eylem Plani"'nin onaylanmasina, 1 sayil Cumhurbaskanlig1 Kararnamesinin 435/A maddesi geregince karar verilmistir.
3 Haziran 2025
Sayi : 32920
Recep Tayyip ERDOGAN
CUMHURBASKANI
T.C. TARIM VE ORMAN BAKANLIGI SU YÖNETIMI GENEL MÜDÜRLÜGÜ HAVZA YÖNETIMI DAIRE BASKANLIGI
BÜYÜK MENDERES HAVZASI
SU TAHSIS PLANI ve EYLEM PLANI
ANKARA
iciNDEKiLER
| 1 | HAVZANIN TANITIMI VE NÜFUSU... |
|---|---|
| 2 | HAVZANIN SU POTANSiYELi. |
| 3 | SU KALITESi |
| 4 | SEKTÖREL SU IHTIYACI VE TAHSIS DURUMU .... |
| 5 | SOSYO EKONOMIK ANALIZ |
| 6 | SONUÇ VE DEGERLENDiRMELER .. |
| 7 | EYLEM PLANI. |
1 HAVZANIN TANITIMI VE NÜFUSU
Büyük Menderes Havzasi Ege ve iç Anadolu bölgeleri içerisinde yer alir. Türkiye yüzölçümünün yaklasik %3,3'ünü kaplayan nehir havzasi bölgesinin toplam alani 26.361 km', kiyi sulari hariç 26.000 km? dir. Havza, kuzeyden Küçük Menderes ve Gediz Havzalari; dogudan Sakarya, Akarçay, Antalya ve Burdur Havzalari; güneyinde Bati Akdeniz Havzasi ile komsudur. Havza içerisindeki yerlesim yerleri Tablo 1 ile verilmektedir.
Tablo 1 Büyük Menderes Havzasi'nda Yer Alan illerin Alansal Dagalimi
| il Adi | Toplam Alan (km') | ilin havza Içerisindeki Alani (km*) | ilin Havzaya Giren Kismi (%) | Havzanin illere Göre Dagilumi (%) |
|---|---|---|---|---|
| Afyonkarahisar | 14.43 | 3.312 | 23,0 | 12,7 |
| Aydin | 7.997 | 7.64 | 95,5 | 29,3 |
| Burdur | 7.052 | 40 | 0,6 | 0,2 |
| Denizli | 11.79 | 8.384 | 71,1 | 32,2 |
| Isparta | 9.02 | 148 | 1,6 | 0,6 |
| Izmir | 12.183 | 450 | 3,7 | 1,7 |
| Kütahya | 11.661 | 11 | 0,1 | 0,04 |
| Manisa | 13.314 | 2 | 0,02 | 0,01 |
| Mugla | 12.815 | 2.463 | 19,2 | 9,5 |
| Usak | 5.378 | 3.613 | 67,2 | 13,9 |
Havzanin mevcut durumda toplam nüfusu 2.478.133 olup, %70'ini kentsel nüfus olusturmaktadir. 20072020 dönemi nüfus verileri ve alti farkli metot kullanilarak 2053 yilina kadar ilçe bazli kirsal ve kentsel nüfus projeksiyonlari tahmin edilmistir. Nüfus analizlerinde Iller Bankasi, Aritmetik artis, Geometrik Artis, Azalan Hizla Artis, Birlesmis Milletler Kalkinma Programi Metodu (UNDP) ve Kusak Bilesen Yöntemi metotlari kullanilmistir. Elde edilen sonuçlar her ilçe özelinde degerlendirilmis ve maksimum ve minimum nüfus sonuçlari içme suyu ihtiyaç hesaplarinda dikkate alinmak üzere seçilmistir. Sonuç olarak 2053 yilt için havza nüfusu minimum 3.360.185 kisi, maksimum 4.653.947 kisi olarak hesaplanmistir.
Tablo 2 Büyük Menderes Havzasi Nüfusu
| üük Menderes Havzast Mevcut ve Gelecek Dönem Toplam Nüfusu | üük Menderes Havzast Mevcut ve Gelecek Dönem Toplam Nüfusu | üük Menderes Havzast Mevcut ve Gelecek Dönem Toplam Nüfusu | üük Menderes Havzast Mevcut ve Gelecek Dönem Toplam Nüfusu | üük Menderes Havzast Mevcut ve Gelecek Dönem Toplam Nüfusu | üük Menderes Havzast Mevcut ve Gelecek Dönem Toplam Nüfusu | üük Menderes Havzast Mevcut ve Gelecek Dönem Toplam Nüfusu | üük Menderes Havzast Mevcut ve Gelecek Dönem Toplam Nüfusu | üük Menderes Havzast Mevcut ve Gelecek Dönem Toplam Nüfusu | üük Menderes Havzast Mevcut ve Gelecek Dönem Toplam Nüfusu |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| 2020 | 2025 | 2026 | 2027 | 2028 | 2029 | 2035 | 2041 | 2053 | |
| Minimum | 2.478.133 | 2.606.962 | 2.633.180 | 2.659.229 | 2.685.434 | 2.711.728 | 2.872.370 | 3.033.431 | 3.360.185 |
| Maksimum | 2.478.133 | 2.707.202 | 2.756.298 | 2.806.560 | 2.858.019 | 2.910.709 | 3.255.582 | 3.654.649 | 4.653.947 |
2 HAVZANIN SU POTANSIYELI
2018 yllinda DSi Genel Müdürlügü tarafindan hazirlanan Büyük Menderes Havzasi Master Plan Raporu çalismasina göre mevcut yillik ortalama yer üstü su potansiyeli 3.046,7 hm' olarak hesaplanmistir. Yillik ortalama emniyetli yeralti suyu (YAS) potansiyeli 451,40 hm*, kütle disi çekim yapilan YAS miktar ise 41,54 hm' tür.
Proje kapsaminda her alt havza ve her projeksiyon yilt için hafif kurak, orta kurak, siddetli kuraklik ve çok siddetli kuraklik sarti için kullanilabilir su potansiyeli degerleri hesaplanmistir. Kullanilabilir su potansiyeli; ekolojik dengenin korunmasi amaciyla çevresel akis için birakilmasi gereken su miktari, buharlasma ve havza disi su transferleri haricinde kalan su miktaridir.
Büyük Menderes Havzasi'nda alt havzalar membadan mansaba sulari birbirine aktararak denize dökülmektedir. Havzanin bu hidrolojik yapisindan dolayi alt havzalardan birakilan çevresel su ihtiyaci bir sonraki alt havzada kullanilabilmektedir. Bu nedenle baska bir alt havzadan birakilan çevresel su diger alt havzanin kullanilabilir su potansiyelini arttirmaktadir.
Kullanilabilir su potansiyeli hesaplanirken baraj, göl ve depolamalar, göletler, YAS emniyetli rezervi, havza içinde alt havzalar arasi ya da havza disindan su transferleri, tarim sektöründe geri dönen sular, içme kullanma suyu sektöründe kullanilmis sular ve ara havza akimlari dikkate alinmistir.
Tablo 3 Büyük Menderes Havzasi Toplam Su Potansiyeli
| Büyük Menderes Havzasi Toplam Su Potansiyeli (hm*/yil) | Büyük Menderes Havzasi Toplam Su Potansiyeli (hm*/yil) | Büyük Menderes Havzasi Toplam Su Potansiyeli (hm*/yil) | Büyük Menderes Havzasi Toplam Su Potansiyeli (hm*/yil) | Büyük Menderes Havzasi Toplam Su Potansiyeli (hm*/yil) | Büyük Menderes Havzasi Toplam Su Potansiyeli (hm*/yil) |
|---|---|---|---|---|---|
| Su Potansiyeli | Normal | Hafif Kurak Orta Kurak | Siddetli Kurak Çok Siddetli Kurak | ||
| YUS Potansiyeli | 3.047 | 2.391 | 1.735 | 1.216 | 1.095 |
| Emniyetli YAS Potansiyeli | 451 | 394 | 339 | 245 | 221 |
| Kütle Disi YAS Potansiyeli | 42 | 36 | 31 | 24 | 21 |
| Toplam Su Potansiyeli | 3.540 | 2.821 | 2.104 | 1.485 | 1.337 |
Tablo 4 Büyük Menderes Havzasi Kullamlabilir Su Potansiyeli
| Büyük Menderes Havzasi Kullamlabilir Su Potansiyeli (hm3/yil) | Büyük Menderes Havzasi Kullamlabilir Su Potansiyeli (hm3/yil) | Büyük Menderes Havzasi Kullamlabilir Su Potansiyeli (hm3/yil) | Büyük Menderes Havzasi Kullamlabilir Su Potansiyeli (hm3/yil) | Büyük Menderes Havzasi Kullamlabilir Su Potansiyeli (hm3/yil) | Büyük Menderes Havzasi Kullamlabilir Su Potansiyeli (hm3/yil) | Büyük Menderes Havzasi Kullamlabilir Su Potansiyeli (hm3/yil) | Büyük Menderes Havzasi Kullamlabilir Su Potansiyeli (hm3/yil) |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Kuraklik Durumu | 2025 | 2026 | 2027 | 2028 | 2029 | 2035 | 2041 |
| Normal | 3.31 | 3.304 | 3.305 | 3.3 | 3.294 | 3.267 | 3.248 |
| Hafif Kurak | 2.694 | 2.688 | 2.68 | 2.671 | 2.668 | 2.636 | 2.62 |
| Orta Kurak | 2.039 | 2.03 | 2.021 | 2.01 | 2.014 | 1.998 | 1.989 |
| Siddetli Kurak | 1.411 | 1.409 | 1.402 | 1.398 | 1.396 | 1.386 | 1.375 |
| Çok Siddetli Kurak | 1.259 | 1.252 | 1.248 | 1.244 | 1.253 | 1.234 | 1.235 |
Su Transferleri
Büyük Menderes Havzasi sinirlari içerisinde olan Usak il merkezine Gediz Havzasi Küçükler Barajr'indan temin edilebilecek içme suyu miktari maksimum 6,36 hm'/yil olarak belirlenmistir, 2020 yilinda 3,70 hm%/yil su temin edilmistir.
Mevcut durumda Usak, Banaz, Buldan ve Nazilli ilçelerine içme suyu saglanmasi amaciyla Gediz Havzasi'nda bulunan Cokragan, Sinekçiler, Hasköy ve Kaynarca kaynaklarindan Büyük Menderes Havzasi'na yillik 3,83 hm' su transferi yapilmaktadir.
2038 yil1 için Gediz Havzas1 Usak il sinirlarinda olan Dikendere Barajr' indan, Büyük Menderes Havzas1 sinirlari içerisinde olan Usak il Merkezine Içme suyu amaçli 9,46 hm'/yil su transferi planlanmaktadir.
Büyük Menderes Havzasi'nda kendi içinde alt havzalar arasi transfer söz konusudur. Buharkent Buldan Alt Havzasi'ndan Çürüksu, Nazilli Kuyucak, Söke Alt Havzalari'na ve Akçay Alt Havzasi'ndan Söke Alt Havzasi' na sulama amaçhi su transferi yapilmaktadir.
3 SU KALITESi
Yer üstü su kalitesi ile ilgili degerlendirmeler 30.11.2012 tarihli ve 28483 sayili Resmi Gazete' de yayinlanarak yürürlüge giren "Yer Üstü Su Kalitesi Yönetmeligi" (2021 yili degisikligi) esaslarina uygun olarak EK-5 Tablo 2 ve EK-6 Tablo 9'a göre gerçeklestirilmistir. Genel yer üstü su kalitesi sinifi 16 izleme istasyonunda Orta, 2 izleme istasyonunda Zayif olarak tespit edilmistir. Havza çikisinda nihai su kalite sinifi Zayif olarak tespit edilmis olup bunun nedeni havzada suyun membadan mansaba tekrar tekrar kullanilmasidir.
Yeralti suyu kalitesi ile ilgili degerlendirmeler 17.02.2005 tarih ve 25730 sayili Resmi Gazete'de yayimlanarak yürürlüge giren "Insani Tüketim Amaçli Sular Hakkindaki Yönetmelik"e göre ve EPA (Environmental Protection Agency, 2012) tarafindan hazirlanmis "Sularn Yeniden Kullanimi Yönergesi"ne göre yapilmistir. Analizler sonucu YAS kütlelerinde genellikle arsenik, demir ve mangan elementlerinin etkisi gözlenmektedir.
4 SEKTÖREL SU IHTIYACI VE TAHSIS DURUMU
Büyük Menderes Havzasi'nda su talepleri analiz çalismalari kapsaminda içme kullanma suyu, çevresel su, tarim, sanayi ve enerji olmak üzere 5 temel sektör ve bunun yaninda hayvancilik, balikçilik ve su ürünleri yetistiriciligi, madencilik, turizm, jeotermal (kaplica), ticari (ambalajli) su ve ormancilik sektörleri olmak üzere toplam 12 sektörün havzadaki su kullanimlari incelenmistir. Büyük Menderes Havzasi konumu ve iklimi nedeniyle tarim sektöründe oldukça gelismis bir havzadir. Dolayisiyla havzada en fazla su ihtiyaci tarim sektöründe, daha sonra nüfus nedeniyle içme suyu sektöründe görülmektedir. Büyük Menderes havzasi sanayi ve hayvancilik sektörlerinde de oldukça gelismistir.
içme-Kullanma Suyu
Büyük Menderes Havzast'nda içme kullanma suyu ihtiyaci mevcut durumda 235,95 hm3/yil olarak tespit edilmistir. Gelecek yillar için içme kullanma suyu ihtiyaci projeksiyonlarinda üç farkii senaryo kullanilmistir. Bu senaryolarda nüfus projeksiyonlari sonuçlarindan seçilen minimum ve maksimum nüfuslar ve nüfusa bagli olarak degisen birim su tüketimleri dikkate alinmistir. Havzada içme kullanma suyu ihtiyaci 2025 yili için 238 hm'/yil, 2053 yili için ise 357 hm/yil olarak hesaplanmistir.
Tablo 5 içme Kullanma Suyu Sektörü Su Talep-Tahsisi ve Ekonomik Geliri
| Kuraklk Sarti | ihtiyaç-Tahsis-Gelir/Yil | 2025 | 2026 | 2027 | 2028 | 2029 | 2035 | 2041 | 2053 |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Normal | Su Ihtiyaci (hm'/y1l) | 238 | 240 | 243 | 245 | 249 | 274 | 300 | 357 |
| Normal | Su Tahsisi (hm?/yil) | 238 | 240 | 243 | 245 | 249 | 274 | 294 | 321 |
| Normal | Ekonomik Gelir (milyon, TL) | 1.03 | 1.047 | 1.063 | 1.081 | 1.096 | 1.2 | 1.28 | 1.398 |
| Siddetli Kurak | Su ihtiyaci (hm?/yil) | 238 | 240 | 243 | 245 | 249 | 274 | 300 | 357 |
| Siddetli Kurak | Su Tahsisi (hm'/yil) | 184 | 181 | 181 | 181 | 184 | 186 | 194 | |
| Siddetli Kurak | Ekonomik Gelir (milyon, TL) | 796 | 789 | 792 | 797 | 810 | 819 | 851 |
Cevresel Su ihtiyaci
Büyük Menderes Havzasi'nda yer alan alt havzalarin yer üstü su kaynaklar ile depolama tesisleri için hesaplanan dogal akimlar kullantlarak 8 farkli yönteme göre çevresel akis hesaplari yapilmistir. Çevresel Akis Hesaplamalari; Debi Süreklilik Egrisi-%90 (M1); ABF Metodu (M2), Islak Çevre Metodu (M3); GEFC Metodu (M4); Tennat Metodu (kötü ekolojik kalite sinifi için) (M5); Tennat Metodu (iyi ekolojik kalite sinifi için) (M6) ve Aylik Ortalama Akimin (%10) Metodu (M7) ve Son 10 Yillik Akimin %10 Metodu (M8)'na göre yapilmistir. Her alt havzada bulunan ana kol ve önemli yan kollarin mansabindaki açik debi ölçümü olan akim gözlem istasyonlarinda ve havzadaki tüm barajlar için çevresel su ihtiyaci hesaplanmistir.
Havzadaki depolama tesislerine ait Ekosistem Degerlendirm Raporu (EDR) kapsaminda belirlenen çevresel akis degerleri Doga Koruma ve Milli Parklar Genel Müdürlügü'nden (DKMP) temin edilmistir. EDR raporu olmayan tesisler için planlama ve ÇED raporlarinda belirtilen can suyu degerleri kullanilmistir. ÇED öncesi isletmeye açilan veya tesislere ait planlama raporlarinda can suyu degeri alinmayan barajlar için ise bu proje kapsaminda hesaplanan ve en az %10 kriterini saglayan can suyu degerleri alinmistir.
Akim gözlem istasyonlari için 8 farkli metot dikkate alinarak hesaplamalar yapilmis olup bu istasyonlar için çevresel akis degerleri olarak Islak Çevre metodu ile elde edilen degerler seçilmistir.
Havzada bulunan göller için çevresel su ihtiyaci olarak göllerin minimum isletme kotuna denk gelen su hacmi esas alinmistir. Buna göre Karakuyu Gölü minimum isletme kotu 1006 m olup bu kotta göl hacmi 4,67 hm', Isikli Gölü minimum isletme kotu 818 m olup bu kotta göl hacmi 66,15 hm' ve dogal göl olan Bafa Gölü'nün +2 m kotundaki göl hacmi 692 hm® olup, bu degerler çevresel akis olarak kabul edilmistir.
Kurak dönemler için çevresel akis hesabi havzada belirlenen açik gözlem istasyonlari için yapilmis olup barajlar için uygulanmamistir. Kurak dönemler için çevresel akis hesabi akim gözlem istasyonlarinin kurak dönemler için hesaplanan debi degeri üzerinden yapilmistir. Barajlar ve gözlem istasyonlar için modele tanimlanan alt havza bazli toplam çevresel su ihtiyaci degerleri Tablo 6 ile verilmektedir.
Tablo 6 Büyük Menderes Havzasi Çevresel Su Ihtiyaci (hm'yll)
| Alt Havza | Normal | Hafif Kurak | Orta Kurak | Siddetli Kurak | Çok Siddetli Kurak |
|---|---|---|---|---|---|
| Banaz AH | 33,2 | 26,3 | 21,2 | 16,6 | 15,4 |
| Kufi AH | 225,1 | 209,8 | 194,6 | 180,2 | 175,5 |
| Buharkent Buldan AH | 335,8 | 305,1 | 274,3 | 239,7 | 229,1 |
| Cürüksu AH | 51,2 | 45,8 | 40,4 | 32,9 | 30,4 |
| Nazilli Kuyucak AH | 215,8 | 178,7 | 141,7 | 102,5 | 92,3 |
| Dandalaz AH | 19,5 | 16,9 | 14,9 | 12,9 | 12,5 |
| Akçay AH | 202,3 | 177,2 | 152,1 | 135,6 | 130,9 |
| Çine AH | 197,3 | 171,6 | 146,7 | 131,2 | 129,8 |
| Söke AH | 359,0 | 293,0 | 227,0 | 165,5 | 150,6 |
| Büyük Menderes Havzast | 1.639,3 | 1.424,4 | 1.212,7 | 1.017,0 | 966,4 |
| Dönem | Net Sulama Alani (ha) Ortalama Sulama Randuman (%) | |
|---|---|---|
| 2020 | 350.645 | 63 |
| 2025 | 361.543 | 65 |
| 2026 | 361.543 | 67 |
| 2027 | 361.684 | 68 |
| 2028 | 362.428 | 70 |
| 2029 | 363.858 | 72 |
| 2035 | 363.858 | 81 |
| 2041 | 363.858 | 90 |
Tablo 8 Tarim Sektörü Su Talep-Tahsisi ve Ekonomik Geliri
| Kurakhk Sarti | ihtiyaç-Tahsis-Gelir/Yil | 2025 | 2026 | 2027 | 2028 | 2029 | 2035 | 2041 |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Normal | Su Ihtiyact (hm'/yil) | 1.797 | 1.743 | 1.784 | 1.754 | 1.711 | 1.525 | 1.41 |
| Normal | Su Tahsisi (hm'/yil) | 1.619 | 1.568 | 1.621 | 1.599 | 1.567 | 1.407 | 1.281 |
| Normal | Ekonomik Gelir (milyon, TL) | 5.022 | 5.028 | 5.126 | 5.141 | 5.205 | 5.377 | 5.461 |
| Siddetli Kurak | Su ihtiyaci (hm'/y1l) | 995 | 991 | 966 | 939 | 916 | 931 | 830 |
| Siddetli Kurak | Su Tahsisi (hm'/yil) | 762 | 754 | 742 | 724 | 708 | 735 | 659 |
| Siddetli Kurak | Ekonomik Gelir (milyon, TL) | 2.552 | 2.542 | 2.689 | 2.707 | 2.614 | 2.315 | 3.07 |
Sanayi Sektörü
Büyük Menderes Havzasi'ndaki sanayi faaliyetleri ülke genelinde önemli bir paya sahiptir. Havza genelinde tekstil ürünlerinin imalati, diger metalik olmayan mineral ürünlerin imalati ve gida ürünleri imalati ön plana çikmaktadir. Ayrica havzada tarimsal faaliyetler büyük oranda, sanayi sektörüne hammadde niteligi tasiyan ürünlerin yetistirilmesine dayanmaktadir.
Havzada sanayi sektörü organize sanayi bölgeleri ve küçük sanayi siteleri-tekil endüstriler olmak üzere iki ayri baslk altinda incelenmistir. Havzada 2021 yilinda isletmeye açilan kagit fabrikasinin su tüketimi sektörün su ihtiyacini arttrmaktadir. Sanayi sektörünün gelecek yillar için su ihtiyaçlari belirlenirken bölgedeki büyüme ve kalkinma planlari hedefleri dikkate alinmistir. Bu planlar dogrultusunda sektörde büyüme hedeflenmektedir. Sanayi sektörü mevcut su kullanimi 33,44 hm'/yil, 2041 yil su ihtiyaci ise 101,02 hm'/yil'a çikacagi tespit edilmistir.
Tarim disindaki çogu sektörün su ihtiyaçlari YAS kaynaklarindan karsilanmaktadir. Bu durum havzada YAS baskisi olusturmaktadir. Çine ve Çürüksu Alt Havzalari'nda YAS bütçe baskisi oldukça yüksek oldugundan sanayi sektörünün su ihtiyaci diger alt havzalara kiyasla düsük oranda karsilanmaktadir.
Tablo 9 Sanayi Sektörü Su Talep-Tahsisi ve Ekonomik Geliri
| Kuraklk Sarti | ihtiyaç-Tahsis-Gelir/Yil | 2025 | 2026 | 2027 | 2028 | 2029 | 2035 | 2041 |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Normal | Su Ihtiyaci (hm'/yil) | 48,4 | 50,5 | 52,7 | 55,0 | 57,5 | 75,3 | 101,0 |
| Normal | Su Tahsisi (hm'/yil) | 39,0 | 39,2 | 40,8 | 41,2 | 41,0 | 39,3 | 46,3 |
| Normal | Ekonomik Gelir (milyon, TL) | 26.406 | 26.533 | 27.579 | 27.895 | 27.717 | 26.619 | 31.312 |
| Siddetli Kurak | Su Ihtiyaci (hm'/yil) | 48,4 | 50,5 | 52,7 | 55,0 | 57,5 | 75,3 | 101,0 |
| Siddetli Kurak | Su Tahsisi (hm'/yil) | 12,7 | 12,4 | 12,2 | 12,0 | 11,8 | 9,9 | 10,2 |
| Siddetli Kurak | Ekonomik Gelir (milyon, TL) | 8.584 | 8.421 | 8.254 | 8.126 | 7.977 | 6.707 | 6.906 |
| Enerji Kaynagi | Tesis Sayisi | Kurulu Güs (MWe) | Su Kullanim Miktari (hm3) |
|---|---|---|---|
| Dogalgaz | 10 | 1.112 | 0,6 |
| Linyit | 4 | 644 | 8,5 |
| Günes | 42 | 175 | 0 |
| Rüzgar | 18 | 935 | 0 |
| Jeotermal | 41 | 1.257 | 0,5 |
| Hidroelektrik | 17 | 306 | 0 |
| Biyogaz | 5 | 11 | 0,01 |
| Biyokütle | 6 | 46 | 1,0 |
| TOPLAM | 143 | 4.488 | 10,6 |
| Kuraklk Sarti | ihtiyaç-Tahsis-Gelir/Yil | 2025 2026 | 2027 2028 | 2029 | 2035 | 2041 | ||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Normal | Su ihtiyact (hm'/yil) | 12,6 | 12,6 | 12,6 | 12,6 | 12,6 | 12,6 | 12,6 |
| Normal | Su Tahsisi (hm'/yil) | 12,6 | 12,6 | 12,6 | 12,6 | 12,6 | 12,6 | 12,6 |
| Normal | Ekonomik Gelir (milyon, TL) | 9.847 | 9.859 | 9.852 | 9.850 | 9.844 | 9.823 | 9.799 |
| Siddetli Kurak | Su thtiyaci (hm'/yil) | 12,6 | 12,6 | 12,6 | 12,6 | 12,6 | 12,6 | 12,6 |
| Siddetli Kurak | Su Tahsisi (hm'/yil) | 8,0 | 8,0 | 8,7 | 8,7 | 8,6 | 8,1 | 7,7 |
| Siddetli Kurak | Ekonomik Gelir (milyon, TL) | 6.242 | 6.219 | 6.787 | 6.735 | 6.671 | 6.329 | 5.962 |
| Kuraklk Sarti | Ihtiyaç-Tahsis-Gelir/Yil | 2025 | 2026 | 2027 | 2028 | 2029 | 2035 | 2041 |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Normal | Su Ihtiyaci (hm'/yil) | 56,3 | 57,6 | 59,0 | 60,5 | 61,9 | 71,7 | 83,3 |
| Normal | Su Tahsisi (hm'/yil) | 56,2 | 57,6 | 59,0 | 60,4 | 61,9 | 71,7 | 83,1 |
| Normal | Ekonomik Gelir (milyon, TL) | 9.641 | 9.878 | 10.118 | 10.365 | 10.619 | 12.296 | 14.254 |
| Siddetli Kurak | Su lhtiyaci (hm'/yil) | 56,3 | 57,6 | 59,0 | 60,5 | 61,9 | 71,7 | 83,3 |
| Siddetli Kurak | Su Tahsisi (hm'/yil) | 48,4 | 49,5 | 51,5 | 52,6 | 53,7 | 61,9 | 68,5 |
| Siddetli Kurak | Ekonomik Gelir (milyon, TL) | 8.301 | 8.484 | 8.838 | 9.025 | 9.210 | 10.619 | 11.739 |
| Kuraklik Sarti | ihtiyaç-Tahsis-Gelir/Yil | 2025 | 2026 | 2027 | 2028 | 2029 | 2035 | 2041 |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Normal | Su ihtiyaci (hm%/yil) | 194 | 197 | 200 | 204 | 207 | 228 | 254 |
| Normal | Su Tahsisi (hm'/yil) | 194 | 197 | 200 | 204 | 207 | 228 | 254 |
| Normal | Ekonomik Gelir (milyon, TL) | 111 | 112 | 114 | 116 | 118 | 130 | 145 |
| Siddetli Kurak | Su ihtiyaci (hm'/yil) | 194 | 197 | 200 | 204 | 207 | 228 | 254 |
| Siddetli Kurak | Su Tahsisi (hm'/yil) | 192 | 195 | 198 | 201 | 204 | 225 | 250 |
| Siddetli Kurak | Ekonomik Gelir (milyon, TL) | 109 | 111 | 113 | 115 | 116 | 128 | 142 |
| Kurakhk Sarti | Ihtiyac-Tahsis-Gelir/Y1l | 2025 | 2026 2027 2028 | 2029 2035 | 2041 | |||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Normal | Su ihtiyaci (hm'/yil) | 19,7 | 20,5 | 21,3 | 22,2 | 23,1 | 29,2 | 36,9 |
| Normal | Su Tahsisi (hm'/yil) | 17,6 | 17,8 | 20,5 | 21,2 | 21,8 | 23,2 | 25,2 |
| Normal | Ekonomik Gelir (milyon, TL) | 10.644 | 10.769 | 12.403 | 12.813 | 13.215 | 14.056 | 15.243 |
| Siddetli Kurak | Su ihtiyaci (hm'/yil) | 19,7 | 20,5 | 21,3 | 22,2 | 23,1 | 29,2 | 36,9 |
| Siddetli Kurak | Su Tahsisi (hm'/yil) | 7,7 | 7,7 | 7,7 | 7,7 | 7,6 | 7,0 | 7,5 |
| Siddetli Kurak | Ekonomik Gelir (milyon, TL) | 4.674 | 4.673 | 4.691 | 4.663 | 4.618 | 4.221 | 4.544 |
ihtiyacini belirlenirken havza içerisinde yer alan tesislerin geceleme verileri dikkate alinmistir. Turistik tesislerin geceleme basina kullanilan su miktari günlük 300 It alinmistir. Turizm sektörünün gelecek yillardaki su ihtiyaci belirlenirken tesislerin geçmis yillardaki geceleme sayilari ve bölge kalkinma planlari degerlendirilmistir. Büyük Menderes Havzasi'nda turizm sektörü su ihtiyaci mevcut yilda 0,94 hm'/yil olmakla birlikte 2041 yilinda 1,42 hm'/yil olarak tespit edilmistir.
Tablo 15 Turizm Sektörü Su Talep-Tahsisi ve Ekonomik Geliri
| Kuraklk Sarti | ihtiyaç-Tahsis-Gelir/Yil | 2025 | 2026 | 2027 | 2028 | 2029 | 2035 | 2041 |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Normal | Su ihtiyaci (hm?/yil) | 1,03 | 1,06 | 1,08 | 1,10 | 1,12 | 1,26 | 1,42 |
| Normal | Su Tahsisi (hm'/yil) | 1,03 | 1,06 | 1,08 | 1,10 | 1,12 | 1,26 | 1,42 |
| Normal | Ekonomik Gelir (milyon, TL) | 1.486 | 1.516 | 1.546 | 1.577 | 1.608 | 1.811 | 2.040 |
| Siddetli Kurak | Su ihtiyaci (hm'/yil) | 1,03 | 1,06 | 1,08 | 1,10 | 1,12 | 1,26 | 1,42 |
| Siddetli Kurak | Su Tahsisi (hm'/yil) | 1,03 | 1,05 | 1,07 | 1,09 | 1,11 | 1,25 | 1,39 |
| Siddetli Kurak | Ekonomik Gelir (milyon, TL) | 1.473 | 1.502 | 1.534 | 1.564 | 1.596 | 1.797 | 1.998 |
Turizm Sektörü Su Ihtiyaci (hm?/yl)
Sekil 5 Turizm Sektörü Su Ihtiyaci
Jeotermal (Kaphca) Sektörü
Büyük Menderes Havzasi bati-dogu yönünde uzanan iki büyük fay sonueu olusmus bir grabendir. Havzanin tektonik yapisina bagli olarak kiriklar boyunca çok sayida jeotermal kaynak bulunmaktadir. Bölge termal turizm yönünden oldukça gelismistir. Jeotermal sektörü su ihtiyaci belirlenirken hem tesislerin geceleme sayilari hem de günübirlik tesislerin günlük su kullanimlari verileri kullanilmistir. Tesislerde geceleme basina kullanilan su miktari günlük 400 lt alinmistir. Büyük Menderes Havzasi'nda jeotermal sektörü su ihtiyaci meveut yilda 0,98 hm'/yil olmakla birlikte 2041 yilinda 1,49 hm'/yil olacagi tespit edilmistir.
Tablo 16 Jeotermal (Kaphca) Sektörü Su Talep-Tahsisi ve Ekonomik Geliri
| Kuraklk Sarti | ihtiyac-Tahsis-Gelir/Yil | 2025 | 2026 | 2027 | 2028 | 2029 | 2035 | 2041 |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Normal | Su ihtiyaci (hm'/yil) | 1,08 | 1,10 | 1,13 | 1,15 | 1,17 | 1,32 | 1,48 |
| Normal | Su Tahsisi (hm'/yil) | 1,08 | 1,10 | 1,13 | 1,15 | 1,17 | 1,32 | 1,48 |
| Normal | Ekonomik Gelir (milyon, TL) | 490 | 500 | 510 | 520 | 530 | 597 | 673 |
| Siddetli Kurak | Su ihtiyaci (hm'/yil) | 1,08 | 1,10 | 1,13 | 1,15 | 1,17 | 1,32 | 1,48 |
| Siddetli Kurak | Su Tahsisi (hm'/yil) | 0,87 | 0,88 | 0,93 | 0,94 | 0,95 | 1,03 | 1,11 |
| Siddetli Kurak | Ekonomik Gelir (milyon, TL) | 393 | 399 | 420 | 426 | 432 | 468 | 504 |
Ticari (Ambalajh) Su Sektörü
Büyük Menderes Havzasi'nda toplam 14 adet ticari (ambalajli) su tesisi yer almaktadir. Havzadaki ticari su sektörü su ihtiyaci mevcut durumda 0,57 hm'/yil olmakla birlikte 2041 yil için 4,23 hm'/yil olacagi tespit edilmistir.
Tablo 17 Normal Durumda Ticari (Ambalajh) Su Sektörü Su Talep-Tahsisi ve Ekonomik Geliri
| Kurakhk Sarti | Yil | 2025 | 2026 | 2027 | 2028 | 2029 | 2035 | 2041 |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Normal | Su ihtiyaci (hm'/yil) | 0,92 | 1,01 | 1,11 | 1,23 | 1,35 | 2,39 | 4,23 |
| Normal | Su Tahsisi (hm'/yil) | 0,92 | 1,01 | 1,11 | 1,23 | 1,35 | 2,39 | 4,23 |
| Normal | Ekonomik Gelir (milyon, TL) | 649 | 714 | 786 | 864 | 951 | 1.684 | 2.982 |
| Siddetli Kurak | Su ihtiyaci (hm'/yil) | 0,92 | 1,01 | 1,11 | 1,23 | 1,35 | 2,39 | 4,23 |
| Siddetli Kurak | Su Tahsisi (hm'/yil) | 0,90 | 0,99 | 1,09 | 1,20 | 1,32 | 2,25 | 3,31 |
| Siddetli Kurak | Ekonomik Gelir (milyon, TL) | 632 | 695 | 771 | 846 | 932 | 1.589 |
Ormancilk Sektörü
Ormancilik sektörü su ihtiyacini fidanliklar ve yangin havuzlari olusturmaktadir. Havza icerisinde yer alan fidanlik alanlarin su ihtiyaci mevcut yil için 0,20 hm'/yil, yangin havuzlarinin toplam kapasitesi ise 0,18 hm'/yil'dir. Havzada toplam ormancilik sektörü su ihtiyaci mevcut durumda 0,37 hm'/yil iken 2041 yilinda 0,47 hm'/yil olacagi tespit edilmistir. Bu havzada orman yangini riski var midir bunu belirtebiliriz.
5 SOSYO EKONOMIK ANALIZ
Havzada yapilan sosyo-ekonomik analizler kapsaminda sahada anket çalismasi yapilarak havzanin sosyo-ekonomik mevcut durumunun tespiti, su kullanimina yönelik tutumlarin ve su kaynaklarina yönelik görüslerin tespiti yapilmistir. Havzanin sosyo ekonomik yapisi sektörler bazinda ele alinmistir.
Havzada sektörel bazda birim su tüketimleri hesaplanmis olup su tahsisine bagli olarak elde edilen ekonomik gelir degerleri belirlenmistir.
Tablo 18 Birim Su Tüketimi Basina Üretilen Ekonomik Degerler
| Sektör | Birim Su Tüketimi Bagina Üretilen Ekonomik Deger (TL/m') |
|---|---|
| Içme Suyu | 5,4 |
| Tarim* | 2,8 |
| Hayvancilik | 171,5 |
| Balikçilik ve Su Ürünleri Yetistiriciligi | 0,6 |
| Sanayi | 676,7 |
| Madencilik | 605,7 |
| Enerji (JES, BES, GES, RES, Termik) | 763,5 |
| Enerji (HES) | 0,1 |
| Turizm | 1.436,3 |
| Jeotermal (Kaplica) | 453,1 |
| Ticari (Ambalajh Su) | 704,8 |
- Normal durum OBD % 100 su kapasitesi için Net Gelir degerleri kullanilarak hesaplanmistir.
Büyük Menderes Havzasi'nda tüm sektörlerde üretilen toplam ekonomik gelir meveut durumda 56 milyar 343 milyon TL iken, 2041 yilinda normal durumda su tahsisi azalmasina karsin 83 milyar 188 milyon TL'ye ulasacagi tespit edilmistir. Bu kapsamda havzada en fazla su kullanan tarim sektöründe bitki deseninin ekonomik degeri artiracak sekilde seçilmesi önem kazanmaktadir.
Tarm Sektörü Su Tahsisi ve Ekonomik Gelir
Sekil 6 Normal Durum ve Çok Siddetli Kurak Durumda Tarim Sektörü Su Tahsisi ve Ekonomik Gelir
Sekil 7 Normal Durumda Sektörel Su Tahsisi ve Bu Sektörlerin Toplam Ekonomik Geliri Tablo 19 Normal Durumda Sektörel Ekonomik Gelir
| Sektör | 2025 | 2026 | 2027 | 2028 | 2029 | 2035 | 2041 |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Icme Suyu | 1.03 | 1.047 | 1.063 | 1.081 | 1.096 | 1.2 | 1.28 |
| Hayvancilik | 9.641 | 9.878 | 10.118 | 10.365 | 10.619 | 12.296 | 14.254 |
| Sanayi | 26.406 | 26.533 | 27.579 | 27.895 | 27.717 | 26.619 | 31.312 |
| Enerji | 9.847 | 9.859 | 9.852 | 9.85 | 9.844 | 9.823 | 9.799 |
| Madencilik | 10.644 | 10.769 | 12.403 | 12.813 | 13.215 | 14.056 | 15.243 |
| Toplam | 57.567 | 58.085 | 61.015 | 62.004 | 62.491 | 63.993 | 71.888 |
6 SONUÇ VE DEGERLENDIRMELER
Büyük Menderes Havzasi Su Tahsis Plani, su kaynaklarinin havza ve sektörel alt havza ölçeginde paylasiminin saglanmasi, gelecekte her sektörün ihtiyaci olan suyun iklim kosullari, sosyo-ekonomik kosullar ve ihtiyaçlar göz önüne alinarak adil bir sekilde karsilanmasi maksadiyla hazirlanmistir. Plan kapsaminda sektör öncelikleri esas alinarak su talep ve tahsis yönetimi hedeflenmistir. Sektörel ihtiyaçlara yönelik kisa, orta ve uzun vadeli talep, tahsisler ve elde edilecek ekonomik gelirler belirlenmistir.
Proje kapsaminda su tahsis modeli çalismalari önceliklendirmeyi esas alarak su tahsisi yapan WEAP (Water Evaluation and Planning System) modeli ile gerçeklestirilmistir. Su tahsisi temel degiskenleri; kuraklik sartlarina bagli olarak su potansiyeli degerleri ve gelecek projeksiyonuna bagli olarak sektörel su ihtiyaçlaridir. Modelleme çalismalarinda her projeksiyon yili için normal durum, hafif, orta, siddetli ve çok siddetli kuraklik olmak üzere toplam 5 senaryo için sektörel su tahsis sonuçlari elde edilmistir.
Tablo 21 2025 Yih Normal Durum Alt Havza ve Sektörel Bazh Su ihtiyaçlar ve Karsilanma Oranlari
| 2025 Yih Normal Durum Su Ihtiyaci (hm/yil) ve Karsilanma Oran (%) | ||||||||||||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Sektör | Akçay | (%) | Banaz | (%) | Buharkent Buldan | (%) | Cine | (%) | Cürüksu | (%) | Dandalas | (%) | Kufi | (%) | Nazilli Kuyucak | (%) | Söke | (%) | Toplam | (%) |
| 01-Ieme ve Kullanma | 10,55 | 100 | 22,49 | 100 | 7,07 | 100 | 13,33 | 100 | 60,78 | 100 | 1,48 | 100 | 20,62 | 100 | 20,31 | 100 | 93,15 | 100 | 249,78 | 100 |
| 02-Çevresel Su | 202,02 | 100 | 33,17 | 95 | 335,53 | 100 | 196,9 | 100 | 51,13 | 100 | 19.45 | 100 | 224,9 | 100 | 215,61 | 100 | 362,8 | 100 | 1641,54 | 100 |
| 03-Yeraltt Suyu Sulamalar: | 9,38 | 99 | 10,33 | 100 | 1,71 | 97 | 4,73 | 7 | 10.92 | 29 | 2,10 | 94 | 40,09 | 85 | 13,47 | 100 | 35,90 | 99 | 128,62 | 85 |
| 03-Yüzey Suyu Sulamalari | 126,63 | 91 | 56,08 | 87 | 33,57 | 42 | 142,7 | 90 | 104,16 | 67 | 21,84 | 95 | 230,7 | 80 | 215,30 | 96 | 737,5 | 98 | 1668,45 | 90 |
| 04-Hayvancilnk | 5,21 | 100 | 7,62 | 100 | 3,11 | 100 | 10,78 | 100 | 3,71 | 100 | 0,85 | 100 | 10,01 | 100 | 1,77 | 100 | 13,20 | 100 | 56,25 | 100 |
| 05-Su Ürünleri Yetistiriciligi | 93,41 | 100 | 36,83 | 100 | 8,42 | 100 | 5,48 | 100 | 8,99 | 100 | 35,01 | 100 | - | 6,23 | 100 | 194,37 | 100 | |||
| 06-Sanayi | 0,30 | 100 | 7,47 | 100 | 0,78 | 100 | 1,52 | 37 | 26,07 | 68 | 0,03 | 100 | 2,44 | 100 | 0,24 | 100 | 9,57 | 100 | 48,42 | 81 |
| 07-Madencilik | 0,44 | 100 | 5,83 | 0,23 | 100 | 4,46 | 64 | 3.08 | 83 | 0,17 | 100 | 2,02 | 100 | 0,00 | 100 | 3,49 | 100 | 19,71 | 89 | |
| 08-Enerji | 0,00 | 100 | 0,00 | 0,58 | 100 | 9,09 | 100 | 2,24 | 100 | 0,23 | 100 | 0,01 | 100 | 0,48 | 100 | 12,64 | 100 | |||
| 09-Turizm | 0,02 | 100 | 0,06 | 0,01 | 100 | 0,01 | 100 | 0,18 | 100 | 0,00 | 100 | 0,06 | 100 | 0,02 | 100 | 0,67 | 100 | 1,03 | 100 | |
| 10-Jeotermal | 0,28 | 0,35 | 100 | 0.22 | 100 | 0,22 | 100 | 0,01 | 100 | 1,08 | 100 | |||||||||
| 11-Ormancilk | 0,22 | 100 | 0,03 | 100 | 0,02 | 100 | 0,04 | 100 | 0,01 | 100 | 0,01 | 100 | 0,01 | 100 | 0,01 | 100 | 0,05 | 100 | 0,39 | 100 |
| 12-Ticari (ambalajl) Su | 0,30 | 100 | - | 0,11 | 100 | - | 0,50 | 100 | 0,92 | 100 | ||||||||||
| TOPLAM | 448,17 | 97 | 180,19 | 95 | 391,01 | 95 | 389,7 | 94 | 271,48 | 81 | 46,04 | 97 | 566,3 | 91 | 466,76 | 98 | 1.263 | 99 | 4.023,21 | 95 |
Tablo 22 2025 Yil Çok Siddetli Kurak Sart Alt Havza ve Sektörel Bazh Su ihtiyaçlar ve Karslanma Oranlari
| 2025 Yil Çok Siddetli Kurak Sart Su ibtiyaci (hm⅔yil) ve Karstlanma Oran (%) | ||||||||||||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Sektör | Akçay | (%) | Banaz | (%) | Buharkent Buldan | (%) | Cine | (%) | Cüriksu | (%) | Dandalas | (%) | Kufi | (%) | Nazilli Kuyucak | (%) | Söke | (%) | Toplam | (%) |
| 01-içme ve Kullanma | 10,55 | 84 | 22,49 | 85 | 7,07 | 97 | 13.33 | 46 | 60,78 | 70 | 1,48 | 89 | 20,62 | 95 | 20,31 | 92 | 93,15 | 63 | 249,78 | 73 |
| 02-Çevresel Su | 130,76 | 100 | 15,40 | 89 | 228,94 | 100 | 129,6 | 97 | 30,43 | 99 | 12,48 | 100 | 175,5 | 100 | 92,26 | 100 | 154,7 | 97 | 969,93 | 99 |
| 03-Yeralt Suyu Sulamalari | 3,65 | 90 | 5,01 | 3 | 1,37 | 44 | 4,12 | 7 | 13,09 | 2,68 | 19 | 20,36 | 56 | 5,27 | 76 | 8,69 | 18 | 64,24 | 35 | |
| 03-Yüzey Suyu Sulamalari | 71,35 | 90 | 19,58 | 81 | 40,64 | 45 | 39,38 | 61 | 63,96 | 62 | 12,38 | 64 | 183,5 | 37 | 111,75 | 96 | 303,9 | 95 | 846,43 | 75 |
| 04-Hayvancilik | 5,21 | 71 | 7,62 | 89 | 3,11 | 98 | 10,78 | 45 | 3,71 | 99 | 0,85 | 100 | 10,01 | 99 | 1,77 | 99 | 13,20 | 95 | 56,25 | 84 |
| 05-Su Ürünleri Yetistiriciligi | 93,41 | 100 | 36,83 | 98 | 8,42 | 100 | 5,48 | 62 | 8,99 | 100 | 35,01 | 100 | 6,23 | 100 | 194,37 | 99 | ||||
| 06-Sanayi | 0,30 | 62 | 7,47 | 22 | 0,78 | 91 | 1,52 | 26,07 | 3 | 0,03 | 100 | 2,44 | 100 | 0,24 | 100 | 9,57 | 30 | 48,42 | 18 | |
| 07-Madencilik | 0,44 | 69 | 5,83 | 24 | 0,23 | 43 | 4,46 | 3,08 | 36 | 0,17 | 100 | 2,02 | 98 | 0,00 | 100 | 3,49 | 15 | 19.71 | 28 | |
| 08-Enerji | 0,00 | 100 | 0,00 | 100 | 0,58 | 100 | 9,09 | 44 | 2,24 | 100 | 0,23 | 100 | 0,01 | 100 | 0,48 | 100 | 12,64 | 60 | ||
| 09-Turizm | 0,02 | 66 | 0,06 | 98 | 0,01 | 100 | 0,01 | 48 | 0,18 | 100 | 0,00 | 100 | 0,06 | 100 | 0,02 | 100 | 0,67 | 100 | 1,03 | 99 |
| 10-Jeotermal | 0,28 | 79 | - | 0,35 | 44 | 0,22 | 100 | 0,22 | 100 | - | 0,01 | 100 | 1,08 | 77 | ||||||
| 11-Ormancihk | 0,22 | 95 | 0,03 | 100 | 0,02 | 100 | 0,04 | 100 | 0,01 | 100 | 0,01 | 100 | 0,01 | 100 | 0,01 | 100 0,05 | 100 | 0,39 | 97 | |
| 12-Ticari (ambalajl) Su | 0,30 | 92 | 0,11 | 100 | 0,50 | 100 | 0,92 | 97 | ||||||||||||
| TOPLAM | 315,90 | 96 | 120,60 | 79 | 291,15 | 92 | 218,5 | 77 | 212,75 | 61 | 30,20 | 78 | 449,8 | 72 | 231,65 | 97 | 594,7 | 88 | 2.465,21 | 84 |
Tablo 23 Toplam Ekonomik Deger
| Ekonomik Deger (milyon TL) | Ekonomik Deger (milyon TL) | Ekonomik Deger (milyon TL) | Ekonomik Deger (milyon TL) | |
|---|---|---|---|---|
| Sektör | 2025 | 2025 | 2041 | 2041 |
| ND | CSK | ND | CSK | |
| Içme Suyu | 1.029 | 748 | 1.280 | 787 |
| Tarim | 5.022 | 2.003 | 5.461 | 2.822 |
| Hayvancilik | 9.640 | 8.058 | 14.254 | 11.192 |
| Sanayi | 26.405 | 5.925 | 31.312 | 5.261 |
| Enerii | 9.846 | 5.888 | 9.799 | 5.647 |
| Madencilik | 10.644 | 3.359 | 15.243 | 3.995 |
| Turizm | 1.486 | 1.470 | 2.040 | 1.971 |
| Diger Sektörler | 1.250 | 1.116 | 3.799 | 2.763 |
| Toplam Gelir (milyon TL) | 65.322 | 28.567 | 83.188 | 34.438 |
| Toplam Tahsis (hm'/yil) | 3.831 | 2.060 | 3.654 | 2.133 |
Büyük Menderes Havzasi konumu ve iklimi nedeniyle tarim sektöründe oldukça gelismis bir havzadir. Dolayisiyla havzada en fazla su ihtiyaci tarim sektöründe, daha sonra nüfus nedeniyle içme suyu sektöründe görülmektedir. Büyük Menderes havzasi sanayi ve hayvancilik sektörlerinde de oldukça gelismistir.
Ekonomik hayatin temelini olusturan tarimin agirligi sanayi ve ticaret sektöründe yogun olarak kendini hissettirmektedir. Örnegin Aydin ili sanayisi, agurlikli olarak tarimsal ürünleri islemeye yönelik olarak gelisim göstermistir. Ilde sanayi üretimi için iklimin müsait olmasi, ham maddenin kaynaginda bulunmasi ve yatirim-ihracat için çok çesitli imkân ve altyapinin mevcut olmasi önem arz etmektedir. Büyük Menderes Havzasi'nda tarim ve sanayi sektörünün birlikte isleyisi havzanin sektörel ve ekonomik yapisina yön vermektedir. Bu açidan tarim sektöründeki degisim ve gelisim dogrudan sanayi sektörünü etkilemektedir.
Büyük Menderes Havzasi'nda sektörel su taleplerinin karsilanma oranlari her projeksiyon yil ve her kuraklik durumunda farklilik göstermektedir. Normal dönemlerde havzanin tüm su ihtiyaçlari %95-%96 oranlarinda, en kötü senaryo olan çok siddetli kurak dönemlerde ise %81-%83 oranlarinda karsilanmaktadir.
Havzada normal durumda su potansiyelinin projeksiyon yillarina bagli olarak %35-45'i tarim sektörüne tahsis edilmektedir. Havzada kurak dönemlerde tarim sektörü su talebinin karsilanma oranlarinin düstügü tespit edilmistir.
Büyük Menderes Havzasi hidrolojik yapisindan dolayi alt havzalardan birakilan çevresel su ihtiyaci bir sonraki alt havzada kullanlabilmektedir. Bu nedenle baska bir alt havzadan birakilan çevresel su ihtiyaçlart, tarim ve içme suyu sektörlerinden geri dönen sular, üst havzalardan gelen akimlar ve su transferleri diger alt havzanin kullanilabilir su potansiyelini arttirmaktadir. Çevresel akis, akarsulardan çekim yapan su ürünleri yetistiriciligi, tarim ve içme suyu sektörleri için ihtiyaçlar tahsise ayrilsa bile bu ihtiyaçlarin tamami veya bir kism1 kaynagina geri dönmektedir. Dolayisiyla havzada kullanilan su ile tüketilen su miktarlari birbirinden farklidir.
Büyük Menderes Havzasi'nda yeralti suyu miktar baski analizine bakildiginda tüm kütlelerin içmekullanma, tarim, sanayi, hayvancilik ve madencilik sektörlerinin çekimine maruz kaldigi görülmektedir. Bu nedenle havzada yeralti suyu bütcesinde baski oldugu tespit edilmistir.
SSTP kapsaminda her bir sektörde sorumlu ve ilgili kuruluslar tarafindan Plan'a uygun tahsislerin yapilmasi, bu tahsislerin raporlanmasi ve bakanliga bildirilmesi eylemleri belirlenmistir. Bu kapsamda;
- Yillik su potansiyelinin (hm') su yili baslangicinda tahmin edilmesi
- Alt havzalar ve havzalar arasi su transferinin belirlenmesi
- SSTP'de belirlenen normal, hafif, orta, siddetli ve çok siddetli kurak dönemlere göre sektörlere su tahsisinin yapilmasi önerilmektedir.
SSTP'de yeraltisuyu emniyetli rezerv miktarinin altina düsülmediginden Aydin Çine ilçesinde ve Denizli Merkez ilçelerinde gelecek yillarda ve kurak dönemlerde içme ve kullanma suyu taleplerinin karsilanma oranlarinda düsüs yasanmaktadir. Bu kapsamda;
- Karacasu Baraji'ndan icme suyu tahsisine ayrilan yillik 10 hm' suyun Nazilli ve Kuyucak ilçelerine temininin saglanmasi,
- Cine ilçesinin 2029 yili sonrasi içmesuyu ihtiyaçlari için Çine Baraji'ndan su temininin saglanmas1,
- Denizli ili Merkez ilçelerinin 2035 yili sonrasi içmesuyu ihtiyaçlan için alternatif kaynaklarin tespit edilmesi,
- Havzada ekonomik ve teknik olarak yapilabilir olmasi kosuluyla mevcut barajlardan içme suyu sektörüne su temini saglanmasi önerilmektedir.
Havzadaki toplam su ihtiyacinin %69'unu olusturan tarim sektörü kapsaminda suyun verimli kullanimini saglayacak önlemlerin öncelikli olarak uygulanmasi önem arz etmektedir.
Havzada belirlenen önlemler;
- Tahsis planindaki sektörler için münferit tahsislerin yapilmasi,
- Planda belirlenen Optimum Bitki deseninin üreticilere önerilmesi ve üretim miktarlarinin izlenmesi,
- lyi tarim uygulamalarina öncelik verilmesi,
- Sulama uygulamalarinda su kayiplarinin önlenmesi açisindan sulama zamaninin planlanmasinin uygulanmas1,
- Içme-kullanma suyu sebekelerindeki kaysplarin önüne geçilmesi,
- Kullanilmis sularina yeniden kullanim alternatiflerinin hayata geçirilmesi,
- Su ayak izinin azaltilmasina yönelik egitim, bilinçlendirme ve farkindalik çalismalarinin yürütülmesi büyük önem arz etmektedir.
7. EYLEM PLANI (2025-2029)
| BÜYÜK MENDERES HAVZASI SU TAHSISI EYLEM PLANI | BÜYÜK MENDERES HAVZASI SU TAHSISI EYLEM PLANI | BÜYÜK MENDERES HAVZASI SU TAHSISI EYLEM PLANI | BÜYÜK MENDERES HAVZASI SU TAHSISI EYLEM PLANI | BÜYÜK MENDERES HAVZASI SU TAHSISI EYLEM PLANI | BÜYÜK MENDERES HAVZASI SU TAHSISI EYLEM PLANI |
|---|---|---|---|---|---|
| I- GENEL EYLEMLER | I- GENEL EYLEMLER | I- GENEL EYLEMLER | I- GENEL EYLEMLER | I- GENEL EYLEMLER | I- GENEL EYLEMLER |
| Sektör | No | Eylem | Dönem | SORUMLU KURUM/KURULU$ | iLGiLi KURUM/KURULUS |
| GENEL EYLEMLER | Yillik Su Potansiyelinin (hm*) su yili baslangicinda tahmin edilmesi | 2025-2029 | DSI | SYGM | |
| GENEL EYLEMLER | Alt Havzalar ve havzalar arasi su transferinin belirlenmesi | 2025-2029 | DSI | SYGM | |
| GENEL EYLEMLER | SSTP'de belirlenen normal, hafif, orta, siddetli ve cok siddetli kurak dönemlere göre sektörlere su tahsisinin yapilmasi | 2025-2029 | DSi | STB, ETKB, Belediyeler, Valilikler, SYGM | |
| II- SEKTÖREL EYLEMLER | II- SEKTÖREL EYLEMLER | II- SEKTÖREL EYLEMLER | II- SEKTÖREL EYLEMLER | II- SEKTÖREL EYLEMLER | II- SEKTÖREL EYLEMLER |
| Sektör | No | Eylem | Dönem | SORUMLU KURUM/KURULU$ | ILGiLI KURUM/KURULUS |
| 1-ICME VE KULLANMA SUYU SEKTÖRÜ | 1.1 | Yerlesim yerlerine su tahsisinin SSTP'ye uygun olarak yapilmasi ve kaydedilmesi | 2025-2029 | DSi, Belediyeler, Iöi, Su ve Kanalizasyon idareleri | SYGM |
| 1-ICME VE KULLANMA SUYU SEKTÖRÜ | 1.2 | igme Suyu Temin ve Dagitim Sistemlerindeki Su Kayiplarinin Kontrolü Yönetmeligi ve Teknik Usuller Tebligi geregince Belediyelerin ve Su Idarelerinin su kayiplari yulik raporlarini Bakanliga göndermesi, alt yapi sistemlerinin yeterliliginin ve su kullanimi gelirlerinin (TL/yil) kaydedilmesi, Bakanliga raporlanmasi | 2025-2029 | Belediyeler, Su ve Kanalizasyon Idareleri | DSI, SYGM |
| 1-ICME VE KULLANMA SUYU SEKTÖRÜ | kullanma suyu kullanicilarinin Bakanliga Bildirilmesi | 2025-2029 | DSi, löi, Belediyeler, Su ve Kanalizasyon idareleri | SYGM | |
| 1-ICME VE KULLANMA SUYU SEKTÖRÜ | DSI tarafindan Karacasu Barajindan içme suyu tahsisine ayrilan 10,73 hm3 suyun Nazilli ve Kuyucak ilcelerine temininin saglanmasi | 2025-2029 | DSi | Aydin Su ve Kanalizasyon Idaresi | |
| 1-ICME VE KULLANMA SUYU SEKTÖRÜ | Çine ilgesinin 2029 yili sonrasi igme suyu ihtiyaçlari igin Çine Barajindan su | 2025-2029 | DSi | Aydin Su ve Kanalizasyon idaresi | |
| 1-ICME VE KULLANMA SUYU SEKTÖRÜ | Denizli ili Merkez Ilçelerinin 2035 yili sonrasi igme suyu ihtiyaglari için alternatif kaynaklarin tespit edilmesi | 2025-2029 | DSi | Denizli Su ve Kanalizasyon idaresi | |
| 2-CEVRESEL SU IHTIYACI | Cevresel su ihtiyacinin SSTP'ye uygun olarak saglanmasi ve kaydedilmesi | 2025-2029 | DSI, EUAS | ETKB, DKMP, SYGM | |
| 2-CEVRESEL SU IHTIYACI | Su yapilarininda (Baraj, Gölet, HES vb.) ve akim gözlem istasyonlarinda cevresel su ihtiyaci debilerinin izlenmesi ve kaydedilmesi | 2025-2029 | DSI, EÜAS | DKMP, SYGM | |
| 2-CEVRESEL SU IHTIYACI | 2.3 | Çevresel su ihtiyaci belirlenen su kütlelerinin (Bafa Gölü, Isikli Gölü, Karakuyu Sazliklari vb.) ve sulak alanlarin kot debi vb. gerekliliklerinin takip edilmesi ve kaydedilmesi | 2025-2029 | DKMP | DSI, SYGM |
| 3-TARIM SEKTÖRÜ | 3.1 | Münferit tahsislerin SSTP'ye uygun olarak yapilmasi ve kaydedilmesi | 2025-2029 | TRGM, DSi, Belediyeler, Sul. Bir. ve Sul. Koop. | SYGM |
| 3-TARIM SEKTÖRÜ | 3.2 | Tahsis planinda belirlenen optimum bitki deseninin üreticilere önerilmesi ve vönlendirme calismalarinin yapilmasi | 2025-2029 | BÜGEM, EYDB, TOiM, TRGM | DSi, Sul. Bir. Ve Sul. Koop., SYGM |
| 3-TARIM SEKTÖRÜ | 3.3 | bazinda üretimi yapilan ürünlere ait yillik bitkisel üretim miktarlarinin kaydedilmesi | 2025-2029 | TRGM, TOIM | BÜGEM, TÜIK, SYGM |
| 3-TARIM SEKTÖRÜ | 3.4 | ilçe bazinda üretimi yapilan ürünlere ait yillik bitkisel üretim gelirinin (TL/yil) kaydedilmesi | 2025-2029 | TRGM, TOIM | TÜIK, SYGM |
7. EYLEM PLANI (2025-2029)
| BÜYÜK MENDERES HAVZASI SU TAHSISi EYLEM PLANI | BÜYÜK MENDERES HAVZASI SU TAHSISi EYLEM PLANI | BÜYÜK MENDERES HAVZASI SU TAHSISi EYLEM PLANI | BÜYÜK MENDERES HAVZASI SU TAHSISi EYLEM PLANI | BÜYÜK MENDERES HAVZASI SU TAHSISi EYLEM PLANI | BÜYÜK MENDERES HAVZASI SU TAHSISi EYLEM PLANI |
|---|---|---|---|---|---|
| Sektör | No | Eylem | Dönem | SORUMLU KURUM/KURULUS | iLGiLI KURUM/KURULUS |
| 3-TARIM SEKTÖRÜ | 3.5 | Sulama sistemleri (su iletim ve dagitim kanallari) ile tarla içi su uygulama yöntemlerinin modernizasyonunun saglanmasi ve su sayaci takilmasi | 2025-2029 | TRGM, DSi, lÖi, Belediyeler, Su ve Kanalizasyon idareleri | TAGEM, EYDB, SYGM |
| 3-TARIM SEKTÖRÜ | 3.6 | Yillik sulamaya açilan ilave alan (ha), su kaynagi adi ve koordinatinin (sulama maksatli baraj, gölet, yeralti suyu kuyusu, vb.) envanterinin tutulmasi | 2025-2029 | DSi, TOiM, iöi, Belediyeler, Su ve DSI, TRol 1160M, roli, 101, | Sul.Birl. ve Sul. Koop., SYGM |
| 3-TARIM SEKTÖRÜ | 3.7 | Sulama suyu kalitesinin izlenmesi ve bildirilmesi | 2025-2029 | Belediveler | Sul.Birl. ve Sul. Koop., SYGM |
| 3-TARIM SEKTÖRÜ | 3.8 | 'Sulama Sistemlerinde Azatimasna ligkin Vone tmelike belirien su Kulanimlavmn kay ealmlsi ve Bakanliga raporlanmasi | 2025-2029 | DSI, TRGM, TIGEM, TOIM, Il Özel idareleri, Belediyeler | ul. Bir. & Sul. Koop., Yönetmelikte üyük Isletmeler, SYGN |
| 3-TARIM SEKTÖRÜ | Kullanilmis sularin tarimsal sulama amaçli yeniden kullanilmasi durumunun takibi ve bildirilmesi | 2025-2029 | Si, Belediyeler, Su ve Kanalizasyo lareleri, löi, TOiM, CSiE | SYGM | |
| 4- HAYVANCILIK | 4.1 | Hayvancilik sektörü su tahsisinin SSTP'ye uygun olarak yapilmasi ve kaydedilmesi | 2025-2029 | DSi | HAYGEM, SYGM |
| 4- HAYVANCILIK | Hayvan sayilarinin yillik olarak kayit altina alinmasi | 2025-2029 | TOIM | GKGM, SYGM | |
| 5- TURIZM SEKTÖRÜ | Turizm sektörü su tahsisinin SSTP'ye uygun olarak yapilmasi ve kaydedilmes | 2025-2029 | DSi, Belediyeler | KTB, SB, SYGM | |
| 6- BALIKCILIK VE SU YETISTiRICiLIGI | Balikçilik ve su ürünleri yetistiriciligi için ihtiyaç duyulan su miktarinin yapilan si temin çalismalari sonucunda ve DSi Genel Müdürlügü tarafindan alinan görüs cerçevesinde uygulanmasinin saglanmasi | 2025-2029 | DSI, BSÜGM | SYGM | |
| 6- BALIKCILIK VE SU YETISTiRICiLIGI | Balikcilik ve su ürünleri yetistiriciligi icin tahsis edilen su miktarinin, fiili su kullanim ve üretim miktarlarinin kaydedilmesi | 2025-2029 | BSÜGM | DSI, TOIM, SYGM | |
| 7-SANAYI SEKTÖRÜ | 7.1l | OSB'lere ve tekil sanayi tesislerine münferit su tahsisinin SSTP'ye uygun olarak yapilmasi ve kaydedilmesi | 2025-2029 | DSi, OSB, Belediyeler | STB, SYGM |
| 7-SANAYI SEKTÖRÜ | 7.2 | Proses suyu kullanimina iliskin su kayiplarinin önlenmesi, etkin su kullanimi için tedbirlerin (temiz üretim, iyi teknolojilerin kullanimi, vb.) alinmasi, geri kazanimi ve yeniden kullanimini saglayacak yatirimlarin yapilmasi ve | 2025-2029 | ÇSiB, STB, OSB, Belediyeler, Sanayiciler | DSI, IZKA, SYGM |
| 7-SANAYI SEKTÖRÜ | 7.3 | Imalat Sanayi Sürdürülebilir Uretim Göstergeleri kapsaminda sektörel su verimliligi göstergesinin (TL/m°) belirlenmesi ve Bakanliga bildirilmesi | 2025-2029 | STB, Belediyeler, EÜA$ | SYGM |
| 8- ENERJI SERTÖRÜ | 8.1 | Enerji sektörü su tahsisinin SSTP'ye uygun olarak yapilmasi ve kaydedilmesi | 2025-2029 | DSI, EPIAS | EÜAS, SYGM |
| 8- ENERJI SERTÖRÜ | 8.2 | Isletmedeki enerji tesislerinin enerji üretim miktarinin kaydedilmesi | 2025-2029 | EÜAS, TEIAS, EPIA$ | DSI, EPDK, SYGM |
| 8- ENERJI SERTÖRÜ | 8.3 | isletmede bulunan Termik Santraller igin periyodik olarak bilgilendirme | 2025-2029 | EPDK | DSI, SYGM |
| 9-MADENCILIK SEKTÖRÜ | 9.1 | Madencilik sektörü su tahsisinin SSTP'ye uygun olarak yapilmasi ve | 2025-2029 | )Si, Belediyeler, MAPEC | SYGM |
| 9-MADENCILIK SEKTÖRÜ | 9.2 | isletmeye alinan yeni maden sahalarinin bildirilmesi | 2025-2029 | ЛАРЕ | SYGM |
| 10- TICARI (AMBALAJLD SU SEKTÖRÜ | 10.1l | Ambalajli su sektörü su tahsisinin SSTP'ye uygun olarak yapilmasi ve kaydedilmesi | 2025-2029 | DSi, Belediyeler, löi | SYGM |
| I1- ORMANCILIK SEKTÖRÜ | 11.1 | Ormancilik sektörü su tahsisinin SSTP'ye uygun olarak yapilmasi ve kaydedilmesi | 2025-2029 | OGM | SYGM |
7. EYLEM PLANI (2025-2029)
KURUMLAR
Belediyeler: Büyük Sehir Belediyeleri, il Belediyeleri, Ilçe Belediyeleri
BSUGM: Balikçilik ve Su Ürünleri Genel Müdürlügü
BUGEM : Bitkisel Üretim Genel Müdürlügü
DKMP: Doga Koruma ve Milli Parklar Genel Müdürlügü
DSi: Devlet Su Isleri Genel Müdürlügü
ÇSIB: Cevre, Sehircilik VE iklim Degisikligi Bakanligi
ETKB: Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanligi EÜAS: Elektrik Üretim Anonim Sirketi
EPDK: Enerji Piyasasi Düzenleme Kurumu EPIAS: Enerji Piyasalari Isletme A.$.
EYDB: Egitim ve Yayin Dairesi Baskanligi
GKGM: Gida ve Kontrol Genel Müdürlügü
HAYGEM: Hayvancillk Genel Müdürlügü
iOi: il Ozel Idaresi
IZKA: Izmir Kalkinma Ajansi
KTB: Kültür ve Turizm Bakanligt
MAPEG: Maden ve Petrol isleri Genel Müdürlügü
MGM: Meteoroloji Genel Müdürlügü
OGM: Orman Genel Müdürlügü
OSB: Organize Sanayi Bölgesi
SB: Saglik Bakanligi
STB: Sanayi ve Teknoloji Bakanligt
Sul. Bir.& Sul. Koop.: Sulama Birlikleri ve Sulama Kooperatifleri
ILÇE BELEDIYELER
Afyon Dinar
Afyon Evciler
Afyon Hocalar
Afyon Kizilören
Afyon Sandiklr
Afyon Sinanpasa
Burdur Yesilova
Isparta Keçiborlu
Usak
Usak Banaz
Usak Banaz
Usak Esme
Usak Karahalli
UsakSivasli
Usak Ulubey
iL ÖZEL iDARELERi
Afyon lÖi
Burdur löi
Isparta löi
Usak iöi
SGB: Strateji Gelistirme Baskanligi
SSTP: Sektörel Su Tahsis Plani
SYGM: Su Yönetimi Genel Müdürlügü
TAGEM: Tarimsal Arastirma ve Politikalar Genel Müdürlügü
TEIAS: Türkiye Elektrik iletim A.S.
TOB: Tarim ve Orman Bakanligi
TRGM: Tarim Reformu Genel Müdürlügü
TÜIK : Türkiye Istatistik Kurumu
TOIM : Tarim Orman il Müdürlükleri
BÜYÜK MENDERES HAVZASI SU TAHSISi EYLEM PLANI
SU VE KANALIZASYON IDARELERi
Aydin Büyüksehir Belediyesi
Su ve Kanalizasyon Idaresi Genel Müdürlügü (ASKI)
Denizli Büyüksehir Belediyesi
Su ve Kanalizasyon Idaresi Genel Müdürlügü (DESKi)
Mugla Büyüksehir Belediyesi Su ve Kanalizasyon Idaresi Genel Müdürlügü (MUSKI)
izmir Büyüksehir Belediyesi Su ve Kanalizasyon Idaresi Genel Müdürlügü (iZKi)