SAKARYA HAVZASI NEHİR HAVZA YÖNETİM PLANININ ONAYLANMASI HAKKINDA KARAR (KARAR SAYISI: 9420)

CUMHURBASKANI KARARI

Karar Sayisi: 9420

Ekli "Sakarya Havzasi Nehir Havza Yönetim Plani"nin onaylanmasina, 1 sayili Cumhurbaskanlig1 Kararnamesinin 435/A maddesi geregince karar verilmistir.

16 Ocak 2025

Sayl : 32785

Recep Tayyip ERDOGAN

CUMHURBASKANI

T.C. TARIM VE ORMAN BAKANLIGI

SAKARYA HAVZASI

NEHIR HAVZA YONETIM PLANI

ANKARA - 2024

içindekiler

Nehir Havza Yönetim Planinin Amaç ve Kapsami

• 1 Sakarya Nehir Havzasi Genel Özellikleri

• 2 Yerlesimler ve Nüfus

• 3 Havzanin Hidrolojisi

• 4 Arazi Kullanimi

• 5 Korunan Alanlar

• 6 Su Kütleleri

• 7 Izleme Calismalari

• 8 Baski-Etki-Risk Analizi

• 9 SuDurumu

• 10 Önemli Su Yönetimi Konulani

• 11 Tedbirler Programi

Yerüstü Sular icin Önerilen Tedbirler

Yeralti Sulari Için Önerilen Tedbirler

• 12 Modelleme Calismalari

• 13 Cevresel Hedefler

• 14 Muafiyetler

• 15 Ekonomik Analiz

• 16 Sakarya Havzasi Nehir Havza Yönetim Plani

Nehir Havza Yönetim Planinin Amaç ve Kapsam:

Sakarya Havzasi Nehir Havza Yönetim Plani kiyi sulari dahil olmak üzere yerüstü sulari ve yeralti sularinin bütüncül bir yaklasimla korunmasi ve planlanmasini amaçlamaktadir.

Sakarya Nehri

Nallihan Kus Cenneti

Eymir Gölü

Ilgin Gölü

3 T.C. TARIM VE ORMAN BAKANLIGI

To Genel ozellileri Sakarya Nehir Havzasi

Sakarya Nehri Havzasi; batida Susurluk, güneyde Akarçay ve Konya Kapali Havzalari, doguda Kizilirmak ve Bati Karadeniz Havzalar ile cevrilidir. Sakarya Nehri, Eskisehir Cifteler ilçe merkezinin güneyinde yer alan Sakaryabasi yöresindeki kaynaklardan beslenerek dogar. Porsuk Çayi, Kirmir Çayi ve Ankara Çay Sakarya Nehrinin ana kollarini teskil eder. Sakarya Havzasi toplam 7 alt havzadan olusmaktadir.

2. Verlesinler ve Nüfus

Sakarya Havzasi sinirlari içinde kalan yerlesimler Ankara, Sakarya, Eskisehir, Bursa, Kütahya, Bilecik, Konya, Afyonkarahisar, Kocaeli, Bolu, Cankiri, Usak ve Düzce illeridir. TUIK 2023 verilerine göre havzada yaklasik9 milyonkisi ikamet etmektedir.

3 . Havzanm Hidroloisi

Sakarya Havzasi uzun yillar ortalama alansal yagis degeri 480,7 mm'dir. Sakarya Havzasinin yüzeysel su potansiyeli5.231hm3/yilyeraltisuyupotansiyeli 1.900,9hm3/yil'dir.

Sakarya Havzasi arazi kullanimi degerleri incelendiginde havzanin %52'sinin tarimsal alanlardan olustugu görülmektedir.%43'üise ormanlik alanlardan olusmaktadir.

5. Korunan Alanlar

Milli Park

30 Adet

14 Adet Tabiat Aniti

Yaban Hayati Gelistirme Sahasi

:11 Adet

Tabiati Koruma Alani

:1 Adet

icme Suyu Elde Edilen Alanlar (Kuyu/Kaynak) : 2401 Adet

Icme Suyu Elde Edilen Yüzeysel Kaynaklar : 15 Adet

Balikdami Sulak Alani, Acarlar Longoz Ormani

Sulak Alani, Konya (Ilgin) Çavusçu Gölü

Sulak Alani, Küçük Akgöl Gölü, Büyük Akgöl Gölü,

Keremali Sulak Alani

Nitrata Hassas Alan

Kentsel Hassas Alan

Havza alaninin %19 u

Havza alaninin %51' i

Gölbasi Özel Çevre Koruma Bölgesi

7 adet plaj

Havzada 15 adet icme ve kullanma suyu kaynagi bulunmaktadir. Bu kaynaklardan Sapanca Gölü dogal olup digerleri baraj niteligindedir. Barajlardan iki tanesi insa halinde bir tanesi ise proje asamasindadir. En büyük baraj Ankara ilinin icme suyu ihtiyacini karsilayan Çamlidere Barajidir.

8

6. su kütteleri

Yerüstü Su Kütleleri

Sakarya Havzasinda 58'i göl, 155'i nehir ve 1 kiyi kütlesi olmak üzere toplam 214 adet yerüstü su kütlesi bulunmaktadir. Su Cerçeve Direktifi'ne göre yerüstü su (YUS) kaynaklan nehir, göl, kiyi ve geçis sulari olmak üzere 4 farkli sinifa ayrildiktan sonra fizyolojik ve morfolojik özelliklerine göre dogal, yapay ve büyük ölçüde degistirilmis olmak üzere 3 sinifa ayrilmalidir. Yapilan degerlendirmelerde 4 göl su kütlesi, göl vasfi tasimamasi nedeni ile nehir su kütlesine cevrilmis ve toplamda 54 göl su kütlesi ve 159 nehir su kütlesi olarak siniflandinilmistir.

159 adet nehir su kütlesinin 45 tanesi üzerinde yapilan çesitli yapisal çalismalar nedeniyle büyük ölçüde degistirilmis su kütlesi olarak siniflandirilmistir.

Sakarya Nehri

Sakarya Havzasínda 71 adet yeralti sutu kütlesi (YAS) bulunmaktadir. Yeralti Su Kütleleri

11 T.C. TARIM VE ORMAN BAKANLIGI

• 64 adet nehirde ve 33 adet gölde (8 adet dogal göl, 25 adet baraj gölü) olmak üzere toplam 163 izleme istasyonunda izleme calismasi yürütülmüstür. Ayrica bir adet geçis suyu ve bir adet kiyi suyuizlemesi yapilmistir. 36 nehir, 23 göl 1 kryi ve geçis suyu olmak üzere toplam 63 adet izleme noktasinda referans kosullarin belirlenebilmesi amaciyla referans izleme calismasiyapilmistir.
• 1 yilik izleme dönemi boyunca, Biyolojik Izleme 2 kez, Hidromorfolojik ve Fizikokimyasal izleme mevsimselolmaküzere 4 kez gerceklestirilmistir.
• Genel kimyasal ve fizikokimyasal parametreler, belirli kirleticiler ve öncelikli maddeler dahil olmak üzere toplam 346 parametre yilda 4 kez izlenmistir.

Biyolojik Izleme Çalismasi

• gerçeklestirilmistir. · Yeralti suyu kütlesi izleme çalismalari 60 YAS kütlesinde 86 noktada yil içinde 4 kere
• parametrenin izlemesi yapilmistir. fizikokimyasal parametreler, organohalojenler ve ajir metaller olmak üzere toplam 187 · Izleme calismalarinda, pestisitler, PAH, organik kirleticiler, PCB, hidrokarbonlar,

13 T.C. TARIM VE ORMAN BAKANLIGI

8 . Eask -Ethi-lisk Analizi

Kentsel dogrudan desarjlar, kentsel atiksu aritma tesisi desarjlari, endüstriyel dogrudan desarjlar, endüstriyel atiksu aritma tesisi desarjlari, OSB atiksu aritma tesisi desarjlari, madencilik faaliyetleri, balik ciftlikleri, kati atik düzenli depolama sahalari, kati atik düzensiz döküm sahalari, jeotermal tesisler, hassas su kütlelerine desarjlar, hayvancilik tesisleri havzadakibaskilardir.

• 56 adet kentsel dogrudan desarj
• 58 adet kentsel AAT desarji
• 124 adet sanayi tesislerinden kaynakl AAT desarj
• 1 adet Sanayi tesisinden kaynakli dogrudan desarj
• 15 adet OSB AAT desarjl
• 7 adet düzenli depolama tesisi
• 17 adet düzensiz döküm sahasi
• 41 adet kullanimi sonlandirilmis ancak rehabilite edilmemis düzensiz döküm sahasi
• 110 adet jeotermal tesis
• 62 adet su ürünleri yetistiriciligi tesisi
• 14 adet IV. Grup madencilik faaliyeti

15 T.C. TARIM VE ORMAN BAKANLIGI

Noktasal Kaynakli Bask Unsurlari

Sakarya Nehir Havzasi Noktasal Kaynakli Baski Durum Haritasi

Sakarya Havzasínda toplam 37 su kütlesi önemli baski altinda, 87 su kütlesi baski altinda,

89 su kütlesi ise baski altinda degil olarak olarak tespit edilmistir. Havzadaki su kütlelerinin %17'si önemli yayili kaynakli baski altindadir. Asagida alt havza bazli noktasal, yayili ve toplam yük hesaplari verilmistir.

SAKARYA HAVZASI NEHIR HAVZA YÖNETIM PLANI 16

Yayil: Kaynakl Bask Unsurlari

Sakarya Nehir Havzasi Yayil Kaynakl Baski Durum Haritasi

Gübre kullanimi, hayvanclik faaliyetleri, arazi örtüsü, foseptik, düzensiz döküm sahalari, havalimanlari, karayollari, demiryollari ve ilgili alanlar ile petrol istasyonlari havzadaki yayili baskilardir.

Havzadaki su kütlelerinin %73'ü önemli yayili kaynakli baski altindadir.

17

T.C. TARIM VE ORMAN BAKANLIGI

Hidromorfolojik Bask Unsurlaro

Sakarya Nehir Havzasi Hidromorfolojik Baski Durum Haritasi

Asagi Kuzfindik Baraji, Bogazköy Baraji, Camlidere Baraji, Çatmapinar Göleti, Çatören Baraji, Çiceközü Göleti, Çubuk-I Baraji, Çubuk II Baraji, Daridere Baraji, Doganözü Baraji, Egrekkaya Baraji, Enne Baraji, Gökçekaya Baraji, Gökler Göleti, Gökpinar Baraji, Gölcük Göleti, Gülpinar Göleti, Günyurdu-Bakras Baraji, Gürsögüt Baraji, Kargi-Geyiktepe Baraji, Kavsakkaya Baraji, Keskin (75.Yil) Baraji, Kislaköy Göleti, Kizildamlar Baraji, Kunduzlar Baraji, Kureysler Baraji, Kurtbogazi Baraji, Porsuk Baraji, Sariyar Baraji, Sirçasaray Baraji, Sögüt Baraji, Uççam Göleti, Uclerkayasi Göleti, Y,Kartal Göleti, Yenice Baraji, Akgöl Baraji hidromorfolojik olarak önemli baskialtinda olan göl su kütleleridir.

Gökpinar Deresi, Yarilgan Çayi, Seydi Çayi, Seydi Çayi, Sakarya Nehri, Kokar Çay, Porsuk Çayi, Porsuk Çayi, Porsuk Barajina giren kol, Porsuk Çayi, Ankara Çayi ve Bulak Çayi ise hidromorfolojik olarak önemli baski altinda olan nehir su kütleleridir.

Sakarya Havzasi'nda toplam 88 su kütlesi hidromorfolojik olarak önemli baski altindadir.

Sakarya Havzasi Nihai Baski Durum Haritasi

213 su kütlesinden 181 tanesi önemli baski altindadir. 21 tanesi ise baski altinda olup 11 tane su kütlesi ise baski altinda degil olarak tespit edilmistir.

Sakarya Havzasi YÜS Kütleleri Risk Durumu Haritasi

19 T.C. TARIM VE ORMAN BAKANLIGI

Sakarya Havzasi Kryi Su Kütlesi Risk Degerlendirmesi

9. su Durumu

Verüstü Sulari Su Durumu

YUS Kütlelerinde Cevresel Hedefi Saglamayan Fizikokimyasal Parametreler

Cözünmüs Oksijen, Elektriksel iletkenlik, B0I5, KOi, Amonyum azotu, Nitrat Azotu, TKN, TN, Orta Fosfat Fosforu, yag ve Gres, renk

YÜS Kütlelerinde Cevresel Hedefi Saglamayan Kimyasallar

Kadmiyum, Kursun ve bilesikleir, Nikel, Aklonifen, Bifenoks, Diklorvos, Alüminyum, Demir, Silisyum, Krom, Kobalt, Bakir, Vanadyum, Cinko, Bromür, 4,5-dikloro2, oktil-2H-izotiyazol-3-on, Endrin, Floranten, Civa, Isodrin, Brom, Petrol Hidrokarbonlar, DCOIT

23 T.C. TARIM VE ORMAN BAKANLIGI

Yeralti Sulari Su Durumu

YAS Kütlelerinde Cevresel Hedefi Saglamayan Parametreler;

Nitrat, Petrol Hidrokarbonlari, Nikosülfüron, Ortofosfat, Amonyum, Metoksifenozit, Alüminyum, Arsenik, Bor, Bromür, Klorür, Bakir, Civa, Sodyum, Sülfat, Çinko, Boron, Naftalin, Toplam Pestisit, Naftalin, Bikarbonat, Tetrakloroetilen, Trikloroetilen, Kadmiyum, Krom, Siyanür, Klorür.

10. Knmlist Önemli Su Yönetimi

Havzada belirlenen önemli su yönetimi konular: yerüstü ve yeralti suyu kütlelerine tarimdan/ hayvanciliktan gelen yayili kirllik; jeotermal desarjlar da dahil olmak üzere yerüstü suyu kütlelerine endüstriyel desarjlar, kentsel dogrudan desarjlar ve proses yetersizligi olan kentsel atiksu aritma tesis desarjlari, halen kullanilmakta olan ve kullanimi sonlandirilmis ancak rehabilite edilmemis kati atik düzensiz döküm sahalari, belediye kati atik düzenli depolama sahalarindan yeralti ve yerüstü sularina sizinti sularinin karismasi, su ürünleri yetistiricilik tesislerinden kaynaklanan besin maddesi kirliligi, hidromorfolojik baskilar ve iklim degisikligidir.

Yukari Sakarya Alt Havzasi nda endüstriyel dogrudan desarj bu alt havzada önemli bir baski unsurudur. Ankara Çayi Alt Havzasínda ise kentsel desarjlar önemli bir baski unsurudur. Asagi Sakarya Alt Havzasi ve Göksu Çayi Alt Havzasi sanayinin yogun oldugu bölgeler olup, bu alt havzalar yogun sanayi baskisi altindadir.

Sicak Noktalar

Sakarya Havzasi'nda sicak nokta olarak tanimlanan bölgeler ve nedenleri listelenmistir.

• Konya llgin ilçesindeki endüstriyel dogrudan desarj nedeni ile Atlanti Kanali,
• Bilecik merkez ve Bilecik Bozüyük ilçesinden kentsel dogrudan desarjlar nedeni ile Sorgun Çayi ve Karasu nehri,
• Endstriyel baski nedeni ile Carksuyu deresi ile Bogazköy barajini besleyen Kalburt çayi ve Porsuk Çayl,
• Kentsel desarjlar nedeni ile Ankara Çayi

Endüstriyel Faaliyetler

Sakarya Havzasi, Organize Sanayi Bölgesinin yogun olduju bir havzadir. Bunu gida sanayi, maden sanayi, icki sanayi, metal sanayi, tekstil ve otomotiv sanayi sektörü takip etmektedir.

Asagidaki grafikten de görülecegi üzere sanayinin en yogun oldugu alt havza Göksu Çayi Alt havzasidir.

Kentsel Desarjlar

Sakarya Havzasinda kentsel dogrudan desarjlar önemli bir baski unurudur. 56 farkli yerlesim bölgesinde dogrudan alici ortama desarj bulunmaktadir. Dogrudan desarjdan kaynakli yük hesaplari asagidaki graSkte verilmistir. Buna göre en yogun kirlilik Orta Sakarya Alt Havzasinda görülmektedir.

Sakarya Havzasinda toplam 58 AAT bulunmaktadir. AAT kaynakli yük miktarlari alt havza bazli asagida ki verilmistir. Buna göre Ankara Çayi Alt Havzasi kirlilik yükü bakimindan en yogun alt havza olarak görülmektedir.

27 T.C. TARIM VE ORMAN BAKANLIGI

Miktar Baskisi

Sakarya Havzasinda yeralti suyu potansiyeli 2.400,7 hm3/yil olup emniyetli rezerv 1.900,9 hm3/yildir. Bu rezervin % 59'u tahsis edilmis olup, tahsislerin havza bazinda dagilimi asagida verilmistir. En yüksek tahsis orani %54 ile tarimsal faaliyetlerdir. Havzada %28 ile ciddi oranda izinsiz kullanim söz konusudur.

11. Tedbirler Programi

Nehir Havza Yönetim Planinda; 2024-2029 ve 2030-2035 yillari arasindaki periyotlarda 8 temel grupta toplam 17.466 adet tedbir ve bu tedbirlerin 2024 yil için yaklasik 89 milyar TL'lik yatirim ve 5.5 milyar TL'lik isletme-bakim maliyeti belirlenmistir. Yerüstü kütlelerinde önerilen 7.882 adet temel tedbirin yatirim maliyeti 50 milyar TL, isletme-bakim maliyeti 1.3 milyar TL/yil, 4.317 adet tamamlayici tedbirin yatirim maliyeti 33.7 milyar TL ve isletme-bakim maliyeti 3.4 milyar TL/yil'dir. Yeralti kütlelerinde ise önerilen 4.724 adet temel tedbirin yatirim maliyeti 335 milyon TL, isletme-bakim maliyeti 86 milyon TL/yil, 543 adet tamamlayici tedbirin yatirim maliyeti 5.7 milyar TL ve isletme-bakim maliyeti 572 milyon TL/yil'dir. Sakarya Havzasi Nehir Havza Plani kapsaminda önerilen tüm tedbirlerin hayata gecirilmesinden sonra 213 yerüstü su kütlesinden 37 adet su kütlesi haricinde tüm su kütlelerinde çevresel hedefler saglanmaktadir.

Verüstü Sular için Önerilen Tedbirler

Kentsel Atiksu Yönetimi

Kentsel atiksu desarjlarinin neden olduju organik madde, azot ve fosfor kirliliginin önlenmesi için atiksu aritimina iliskin temel ve tamamlayici tedbirler önerilmistir. Asajida ki tabloda Sakarya Havzasi'nda önerilen tedbirlerin detaylari ve sorunlu kurum bilgileri verilmistir.

TATLAR Atiksu Aritma Tesisi

Endüstriyel Atiksu Tedbirleri

Sakarya Havzasinda endüstriyel desarjlardan kaynaklanan ve cevresel hedefi saglayamayan parametrelerin giderimi için endüstriyel atiksu aritimina iliskin temel ve tamamlayici tedbirler önerilmistir. Asagidaki tabloda Sakarya Havzasínda önerilen tedbirlere ait bilgiler yer almaktadir.

Düzensiz Döküm Sahalaro

Sakarya Havzasinda yeni kati atik düzenli depolama tesisi ihtiyaci bulunmamaktadir. Ancak halakullanilmaktaolan vekullanimisonlandirilmis ancakrehabilite edilmeyendüzensizdöküm sahalari bulunmaktadir. Hala kullanilmakta olan düzensiz döküm sahalarinin kapatilmasi ve aktarma istasyonu yapilmasi, kapali olan düzensiz döküm sahalarinin ise rehabilite edilmesi tedbiri önerilmistir. Asagida önerilen tedbirlerin bilgileri yer almaktadir.

lyi Tarm Uygulamalari Besi Maddesi ve Pestisit Yönetimi

Havzada yyllik ortalama CKS degerini gectigi tespit edilen pestisitlerin bilgisi asagidaki tabloda verilmistir.

Yesil Kusak

Yayili kirleticilerin içme suyu amaciyla kullanilan su kütlelerine tasiniminin azaltilmasi amaciyla su kütlesi kenarinda agaçsiz alanlarda, tarim arazisi ya da maden sahasi içinden geçen tüm akarsu boyunda yesil kusak tedbiri önerilmistir.

Teraslama

Teraslar, egimli arazi üzerinde yagmur sonucu olusan yüzeysel akis hizini düsürür böylece topragin üst tabakasindaki erozyon oranini, erozyonla sürüklenen sediment miktarini ve yüzeysel akis suyunda bunlara bagli bulunabilecek kirletici miktarini azaltir

Hayvansal Atok Yönetimi

Hayvansal atiklarin tarim alanlarinda uygulanabilmesi icin gübre depolama tanklari yapilmasi önerilmistir.

Nitrata hassas bölgeler için yilda 1600 kg/yil ve üzeri azot üreten hayvancilik tesislerinde, nitrata hassas olmayan bölgelerde ise 3500 kg/yil ve üzeri azot üreten hayvancilik tesislerinde gübre yönetim planlamasi olusturulmustur.

Ayrica nitrata hassas bölge disinda kalipta 1600 kg/yil üzerinde azot üreten hayvancilik tesisleri icinde tamamlayici tedbir olarak gübre çukuru önerilmistir.

36

Yeralti Suyu Kütleleri Miktar ve Kalite Tedbirleri

SAKARYA HAVZASI NEHIR HAVZA YÖNETIM PLANI 38

12. Modelleme Çalismalari

AQUATOOL, su havzalarinin planlanmasi ve yönetiminde karar destek sistemlerinin gelistirilmesi ve analizi icin olusturulmus bir arayüzdür. AQUATOOL birbiri ile baglantili bütünlesik modüllerden olusmaktadir.

Proje kapsaminda bu modüllerden;

EVALHID (hidrolojik model),

SIMGES (su tahsis modeli),

GESCAL (su kalite modeli) entegre bir sekilde kullanilmistir.

Ekolojik modelleme amaciyla ekoloji su kalite tanimlamasina dayanilarak hazirlanmis olan yapay sinir aglari modeli kullanilmistir.

Sakarya Havzasi Modelleme Sonucu

Sakarya Havzasi su kütlelerinin "iyi su" durumuna ulasip ulasamadiklari, temel tedbirlerin alinmasi ve tamamlayici tedbirlerin alinmasi sonrasi Aquatool modeli ile tespit edilmistir.

Model sonucunda 1. Döngü (2024-2029) ve 2. Döngü (2030-2035) "iyi su" durumuna ulasamayan su kütle sayilari asagida verilmistir.

Model sonuçlar degerlendirildiginde, parametre bazinda tüm su kütlelerinde iyilesme gözükmekle birlikte, "iyi su" durumunu saglayamayan 37 su kütlesi bulunmaktadir.

40

Temel Tedbir Sonrasi lyi Su Durumuna Ulasamayan Su Kütlelerini Gösterir Harita

Tamamlayici Tedbir Sonrasi lyi Su Durumuna Ulasamayan Su Kütlelerini Gösterir Harita

41 T.C. TARIM VE ORMAN BAKANLIGI

Yerüstü Sularinda;

• Dogal su kütleleri için hedef, iyi ekolojik durum ve iyi kimyasal duruma ulasmaktir.
• Büyük ölçüde degistirilmis su kütleleri için ise hedef iyi ekolojik potansiyel ve iyi kimyasal duruma ulasmaktir.

Yerüstü Su Kalitesi Yönetmeligi;

• Ek-5 Tablo 2 Fizikokimyasal Parametreler iyi durum sinir degerleri
• Ek-5 Tablo 4 Belirli Kirleticiler için verilen Cevresel Kalite Standartlari
• Ek-5 Tablo 5 Öncelikli Maddeler için verilen Cevresel Kalite Standartlarl

Yeralti sularinda;

• Miktar açisindan iyi duruma ulasmaktir.
• Kalite açisindan iyi duruma ulasmaktir.

Yeralti Sularnin Kirlenmeye ve Bozunmaya Karsi Korunmasi Hakkindaki Yonetmelik;

• Nitrat ve toplam pestisit parametreleri Kalite Standartlari
• Asgari Parametre Listesi ndeki parametreler için belirlenen esik degerler
• llave olarak izleme calismalarinda tespit edilen parametreler için belirlenen esik degerler· Kalite açisindan iyi duruma ulasmaktir.

Muafiyet ve istisna gerekliliginin tespiti amaciyla, Sakarya Havzasi Nehir Havza Yönetim Plani çalismalari kapsaminda belirlenmis olan tüm tedbirler için Ödeyebilirlik Analizi ve Fayda Maliyet Analizi çalismalari gerçeklestirilmistir.

ilk alti yillik döngüde tüm önlemlerin yillik yatirim maliyeti GSYH'nin %0,39'una denk gelmektedir. Bu deger 2024-2029 yillari için belirlenmis olan esik degerin (%0,51) altinda kalmaktadir. 12 yillik döngüde elde edilen deger (%0,20) 2024-2035 yillar için belirlenmis olan esik degerin (%0,51) altindadir. 18 yillik döngüde elde edilen deger (%0,13) 2024-2041 yillari için belirlenmis olan esik degerin (%0,51) altindadir.

Odeyebilirlik Analizi çalismasinda, tüm tedbirlerin 1. döngüde ödenebilir olduju belirlenmis olmasina ragmen, paydas kurum ve kuruluslarin görüsleri de göz önünde bulundurularak, temel tedbirlerin 1. Döngüde tedbirler programinda yer almasina, tamamlayici tedbirlerin ise 2. döngüye otelenmesine karar verilmistir.

Fayda maliyet analizi sonucunda her bir kütlede belirlenen tedbirlerin maliyetleri degerlendirilmis, tüm kütleler için belirlenen tedbirlerin maliyetlerinin orantili oldugu tespit edilmis ve orantisiz maliyet nedeniyle herhangi bir muafiyet ve istisna belirlenmemistir.

Sakarya Havzasi Nehir Havza Yönetim Plani kapsaminda önerilen tüm tedbirlerin hayata geçirilmesi sonrasi, 37 kütlede Çevresel hedef saglanamamaktadir. Cevresel hedefin saglanamadigi kütleler için 2. döngüye kadar miktar ve kalite izlemelerinin kesintisiz devam ettirilerek nihai durumunun 2. döngüde detaylari ile tekrar degerlendirilmesi ve yeni nihai durumuna göre ilave tedbirlerin, muafiyet ve istisna taleplerinin belirlenmesi önerilmistir.

Tamamlayic Tedbirler

• Aritilmis Atiksularin Yeniden Kullanimi ile ilgili Projeler
• Münferit Olmayan Endüstriyel Tesislerde Nütrient Giderimi Saglayan Atiksu Aritma Tesisi
• Münferit Endüstriyel Tesislerde Mikrokirletici Giderimi Saglayan Atiksu Aritma Tesisinin Kurulmasi
• Kentsel Mevcut ve Planlanan AAT'ler için Mikrokirleticilerin Giderimine Yönelik Kimyasal Aritma
• Suni besleme alternatiflerinin analiz edilmesi ve uygulanmasi
• Damla sulama/yagmurlama/basinçli sulama gibi daha verimli sulama sistemleri

43 T.C. TARIM VE ORMAN BAKANLIGI

15. Ekonomik Analiz

Cevresel maliyetler, su kullanimlarinin cevreye, ekosisteme ve çevreyi kullananlara verdigi zararin maliyeti olarak degerlendirilir. Bu açidan su üzerindeki baskilar ile ekonomik kalkinma arasindaki iliskinin ortaya konmasi önemlidir. Sakarya Nehir Havzasinda sektörel su kullanimlari asagida verilmistir.

Maliyet Karsilama Orani

Finansal, cevresel ve kaynak maliyetleri ile su gelirlerinin kiyaslanmasi sonucunda toplam maliyetin karsilama orani tespit edilmistir. Karlsilanma orani evsel su ve atiksu hizmetleri için % 42,07'dir.

Tarim sektörü Karsilanabilirlik Analizi

Ödeyebilirlik Analizi

Kamukurumlari ve endüstriler ile ilgili projelerin 2024 yil için toplam yillik yatirim ve yillikisletme ve bakim maliyetleri sirasiyla 8,766,015,549 TL/yil ve 3,268,086,489 TL/yil olup, kamu kurumlari ile ilgili önlemlerin maliyetleri toplam maliyetlerin %77'sini olusturdugu görülmektedir. Kamu kurumlarina ait önlemler arasinda en yüksek pay 1,692,904,724 TL/yilile Mevcut ve Yeni Yapilmasi Önerilen Kentsel AAT'lerde Revizyon projelerine, en düsük pay ise 484,633 TL/yilile sizinti suyu aritma tesisi yapimi projesine aittir.

Endüstrilere ait önlemler arasinda ise en yüksek pay 162,106,271 TL/yil ile madencilik sahalarinda atik baraji yapilmasi tedbiri, en düsük pay ise 1,031,204 TL/yil ile madencilik faaliyetlerinde kusaklama kanali yapimina aittir.

Endüstrilere ait önlemler arasinda ise en yüksek pay 340,268,536 TL/yil ile madencilik sahalarinda atik baraji yapilmasi tedbiri, en düsük pay ise 2,164,545 TL/yil ile madencilik faaliyetlerinde kusaklamakanali yapimina aittir.

Nehir Havza Yönetim Plani calismalari kapsaminda gerceklestirilen Odeyebilirlik Analizi calismasinda, tüm tedbirlerin 1. döngüde ödenebilir oldugu belirlenmis olmasina ragmen, paydas kurum ve kuruluslarin görüsleri de göz önünde bulundurularak, temel tedbirlerin 1. Döngüde tedbirler programinda yer almasina, tamamlayici tedbirlerin ise 2. döngüye ötelenmesine karar verilmistir.

T.C

TARIMI

VE

16. Sakarya Havzas Nehir Havza Yönetim Plani

ORMAN

BAKANLIGI

Tedbir Kapsami

Tedbir Adi

Uygulama Takvimi

Sorumlu Kurum

llgili Kurum/Kurulus

Tedbir Türü

Açiklama

• Göynük Best Tavukçuluk Mevcut AATye

Kimyasal Aritma (Koagülasyon-Flokülasyon)

• [ ] ilavesi Yapilmasi • Mudurnu Erpiliç Mevcut AAT'ye Kimyasal Aritma (Koagülasyon-Flokülasyon) llavesi

Yaptimasi

• Mudurnu Yildiz Entegre Mevcut AAT'ye

Kimyasal Aritma (Koagülasyon-Flokülasyon)

ilavesi Yapilmast

Eskisehir

• Tepebasi Ajinomoto Gida Mevcut AAT'ye

Kimyasal Aritma (Koagülasyon-Flokülasyon)

llavesi Yapilmasi

• Inönü Ford Oto Mevcut AAT'ye Kimyasal

Aritma (Koagülasyon-Flokülasyon) ilavesi

Yapilmasi

Kütahya

• Merkez Kütahya Azot (Igsas) Mevcut AAT'ye

Kimyasal Aritma (Koagülasyon-Flokülasyon)

llavesi Yapilmasi

• Merkez NG Kütahya Seramik Mevcut AAT'ye

Kimyasal Aritma (Koagülasyon-Flokülasyon)

llavesi Yapilmast

• Merkez Heris (Güral) Seramik

Sakarya Mevcut AAT'ye Kimyasal Aritma

(Koagülasyon-Flokülasyon) ilavesi Yapilmasi

• Arifiye Otokar Mevcut AAT'ye Kimyasal

Aritma (Koagülasyon-Flokülasyon) llavesi

Yapilmasi

• Geyve Senpiliç Mevcut AAT'ye Kimyasal

Aritma (Koagülasyon-Flokülasyon) ilavesi

Yapilmasi

• Geyve Mayteks Mevcut AAT'ye Kimyasal

Aritma (Koagülasyon-Flokülasyon) ilavesi

Yapilmasi

• Geyve Sadirlar Tekstil Mevcut AAT'ye

Kimyasal Aritma (Koagülasyon-Flokülasyon)

ilavesi Yapilmas:

• Kaynarca As Tavuk Mevcut AAT'ye Kimyasal

Aritma (Koagülasyon-Flokülasyon) ilavesi

Yapilmast

• Pamukova Akgida Mevcut AAT'ye Kimyasal

Aritma (Koagülasyon-Flokülasyon) ilavesi

Yapilmas:

| Açiklama • Pamukova Aktül Kagit Mevcut AAT'ye Kimyasal Aritma (Koagülasyon-Flokülasyon) Ilavesi Yapilmasi • Sögütlü Senpiliç Mevcut AAT'ye Kimyasal Aritma (Koagulasyon-Flokülasyon) llavesi| | Yapilmasi Konya • Ilgin Seker Fabrikasi Mevcut AAT'sinde ileri Aritma (Mikro Disk Filtre + Aktif Karbon Filtre) llavesi Yapilmas: Sakarya • Sogutlü Senpiliç2 Mevcut AAT'sinde lleri Aritma (Mikro Disk Filtre + Aktif Karbon Filtre) llavesi Yapilmasi • Arifiye Goodyear Mevcut AAT'sinde ileri Aritma (Mikro Disk Filtre + Aktif Karbon Filtre) llavesi Yapilmasi • Ankara Polatli OSB Mevcut AAT'sinde ileri | Aritma (UF+ RO + Kristalizasyon) ilavesi Yapilmasi • Ankara 2-3 OSB Mevcut AAT'sinde ileri Anitma (UF+ RO + Kristalizasyon) Ilavesi Yapilmasi • Ankara Baskent OSB Mevcut AAT'sinde ileri Aritma (UF+ RO + Kristalizasyon) llavesi Yapilmasi • Bilecik 1 OSB Mevcut AAT'sinde ileri Aritma (UF+ RO + Kristalizasyon) ilavesi Yapilmasi • Bilecik 2 OSB Mevcut AAT'sinde ileri Aritma UF+ RO + Kristalizasyon) Ilavesi Yapilmasi • Bozuyük OSB Mevcut AAT'sinde lleri Aritma (UF+ RO + Kristalizasyon) ilavesi Yapilmasi • Inegöl OSB Mevcut AAT'sinde lleri Aritma (UF+ RO + Kristalizasyon) Ilavesi Yapilmasi • Eskisehir OSB Mevcut AAT'sinde lleri Aritma (UF+ RO + Kristalizasyon) ilavesi Yapilmasi • Kútahya 1 OSB Mevcut AAT'sinde ileri Aritma (UF+ RO + Kristalizasyon) llavesi Yapilmasi • Sakarya 3 OSB Mevcut AAT'sinde lleri | Aritma (UF+ RO + Kristalizasyon) ilavesi Yapilmasi • Konya (Ilgin Seker Fabrikasi) icin Yeni Yapilmasi Önerilen AAT Icin Planlanan |
|-------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------|--------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------|---------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------|--------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------|
| Tedbir Türü | Tamamlayici | Tamamlayici | Temel (Öncelikli) |
| ilgili Kurum/Kurulus | Çevre Sehircilik ve klim Degisikligi Bakanligi, | Cevre Sehircilik ve iklim Degisikligi Sanayi ve Teknoloil Bakanligi, | Cevre Sehircilik ve klim Deãisikliõi |
| Sorumlu Kurum | Türkseker isletme Sahipleri | OSB | Türkseker |
| Takviama | 2030-2035 | 2030-2035 | 2030-2035 |
| Tedbir Adi | Mevcut Tekil Endüstri ve OSB AAT'lerinde ileri Aritma (Mikro Disk Filtre + Aktif Karbon Filtre) Ilavesi | Mevcut Tekil Endüstri ve OSB AAT'lerinde lleri Aritma (UF+ RO + Kristalizasyon) ilavesi (Su Verimliligi) | Yeni Tekil Endüstri AAT'de ileri Aritma (Mikro Disk Filtre |
| Tedbir Kapsami | | | |

55

| Açiklama Tüm Su Kütlelerinde Tüm Su Kütlelerinde | Tüm Su Kütlelerinde 4 adet baraj icin önerilmistir. 23 adet baraj icin önerilmistir. 1 adet baraj icin önerilmistir. 17 adet baraj icin önerilmistir. 1 adet baraj icin önerilmistir. Kurtbogazi Baraji(%41,1), Camlidere | • Ankara (Egrekkaya Baraji(%41,1), Cubuk-2 Baraji(%41.1), Kavsakkaya Baraji(%41,1), Baraji(%41,1), Akyar Baraji(%41,1)) • Sakarya (Sapanca Gölü (%52), Akçay Barajl: (%52)) • Bilecik (Akçay Göleti(%50) • Bursa (Eymir Göleti Sulamasi(0,49), Burcun Göleti Sulamasi(0,49), Akbiyik Göleti Sulamasi(0,49), Kavakli Göleti Sulamasi(0,49), Orhaniye Göleti Sulamasi(0,49), Yenice Göleti Sulamasi(0,49), Yeniköy Göleti Sulamasi(0,49)) • Eskisehir (Musaözü Sulamasi(0,49), Beylik Göleti Sulamasi(0,49). Cukurhisar Göleti Sulamasi(0,49), Dagci Göleti Sulamasi(0,49). Yukari Kartal Göleti Sulamasi(0,49), Cifteler Sulamasi(0,51), Seyitgazi Sulamasi(0,54), Yarali Sulamasi(0,45), Kaymaz Sulamasi(0,49), Fethiye Göleti Sulamasi(0,49), Koçasli Göleti Sulamasi(0,49), Uccam Göleti Sulamasi(0,49), Saricakaya Sulamasi(0,38), Osv llave Sahalar (Klasik)(0,49), Gürleyik Sulamasi(0,49), Dinek Sulamasi(0,49). Erenköy | Göleti Sulamasi(0,49), Hanköy Kayi Göleti Sulamasi(0,49), Kayi III Göleti Sulamasi(0,49)) • Bilecik (Karaagaç Sulamasi(0,15), Kizildamlar Sulamasi(0,23), Dereboyu Göleti Sulamasi(0,49). Osv llave Sahalar (Küre | • Ankara (Egrekkaya Baraji(%41,1), Cubuk-2 Baraji(%41.1), Kavsakkaya Baraji(%41,1), Baraji(%41,1), Akyar Baraji(%41,1)) • Sakarya (Sapanca Gölü (%52), Akçay Barajl: (%52)) • Bilecik (Akçay Göleti(%50) • Bursa (Eymir Göleti Sulamasi(0,49), Burcun Göleti Sulamasi(0,49), Akbiyik Göleti Sulamasi(0,49), Kavakli Göleti Sulamasi(0,49), Orhaniye Göleti Sulamasi(0,49), Yenice Göleti Sulamasi(0,49), Yeniköy Göleti Sulamasi(0,49)) • Eskisehir (Musaözü Sulamasi(0,49), Beylik Göleti Sulamasi(0,49). Cukurhisar Göleti Sulamasi(0,49), Dagci Göleti Sulamasi(0,49). Yukari Kartal Göleti Sulamasi(0,49), Cifteler Sulamasi(0,51), Seyitgazi Sulamasi(0,54), Yarali Sulamasi(0,45), Kaymaz Sulamasi(0,49), Fethiye Göleti Sulamasi(0,49), Koçasli Göleti Sulamasi(0,49), Uccam Göleti Sulamasi(0,49), Saricakaya Sulamasi(0,38), Osv llave Sahalar (Klasik)(0,49), Gürleyik Sulamasi(0,49), Dinek Sulamasi(0,49). Erenköy | Göleti Sulamasi(0,49), Hanköy Kayi Göleti Sulamasi(0,49), Kayi III Göleti Sulamasi(0,49)) • Bilecik (Karaagaç Sulamasi(0,15), Kizildamlar Sulamasi(0,23), Dereboyu Göleti Sulamasi(0,49). Osv llave Sahalar (Küre | • Ankara (Egrekkaya Baraji(%41,1), Cubuk-2 Baraji(%41.1), Kavsakkaya Baraji(%41,1), Baraji(%41,1), Akyar Baraji(%41,1)) • Sakarya (Sapanca Gölü (%52), Akçay Barajl: (%52)) • Bilecik (Akçay Göleti(%50) • Bursa (Eymir Göleti Sulamasi(0,49), Burcun Göleti Sulamasi(0,49), Akbiyik Göleti Sulamasi(0,49), Kavakli Göleti Sulamasi(0,49), Orhaniye Göleti Sulamasi(0,49), Yenice Göleti Sulamasi(0,49), Yeniköy Göleti Sulamasi(0,49)) • Eskisehir (Musaözü Sulamasi(0,49), Beylik Göleti Sulamasi(0,49). Cukurhisar Göleti Sulamasi(0,49), Dagci Göleti Sulamasi(0,49). Yukari Kartal Göleti Sulamasi(0,49), Cifteler Sulamasi(0,51), Seyitgazi Sulamasi(0,54), Yarali Sulamasi(0,45), Kaymaz Sulamasi(0,49), Fethiye Göleti Sulamasi(0,49), Koçasli Göleti Sulamasi(0,49), Uccam Göleti Sulamasi(0,49), Saricakaya Sulamasi(0,38), Osv llave Sahalar (Klasik)(0,49), Gürleyik Sulamasi(0,49), Dinek Sulamasi(0,49). Erenköy | Göleti Sulamasi(0,49), Hanköy Kayi Göleti Sulamasi(0,49), Kayi III Göleti Sulamasi(0,49)) • Bilecik (Karaagaç Sulamasi(0,15), Kizildamlar Sulamasi(0,23), Dereboyu Göleti Sulamasi(0,49). Osv llave Sahalar (Küre |
|-----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------|-----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------|------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------|------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------|------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------|
| Tedbir Türu Temel (Öncelikli)/Tamamlayici Temel (Oncelikli)/Tamamlayici | Temel (Oncelikli)/Tamamlayici | Temel (Oncelikli) | Temel (Öncelikli) | Temel (Öncelikli) |
| ligili Kurum/Kurulug Tarim ve Orman Bakanligi Tarim ve Orman Bakanligt | Tarim ve Orman Bakanligr | Tarim ve Orman Bakanligt | Tarim ve Orman Bakanligi | Tarim ve Orman Bakanligi |
| Sorumlu Kurum Tarim Reformu Genel Müdürlügu Tarim Reformu Genel Müdürlügü | Tarim Reformu Genel Müdürlügü ASKI | DSI 1. Bölge Müdürlügü DSI 3. Bölge Müdürlügü DSI 4. Bölge Müdürlügü DSI 5. Bölge Müdürlügü DSI 18. Bölge Müdürlügül | SASKI Bilecik Belediyesi | DSi 1. Bölge Müdürlügü |
| Takviama 2024-2029 2024-2029 | 2024-2029 | 2024-2029 | 2024-2029 | 2024-2029 |
| Tedbir Adr lyi Tarim Uygulamalari Kodu - Korumali Toprak Isleme lyi Tarim Uygulamalari Kodu - Urün Rotasyonu lyi Tarim Uygulamalari Kodu Hayvan Gübresi Yönetimi - Kimyevi Gübre Yerine Dogal Gübre Kullanilmasi Balik Geçidi Yapilmas: | Tedbir Adr lyi Tarim Uygulamalari Kodu - Korumali Toprak Isleme lyi Tarim Uygulamalari Kodu - Urün Rotasyonu lyi Tarim Uygulamalari Kodu Hayvan Gübresi Yönetimi - Kimyevi Gübre Yerine Dogal Gübre Kullanilmasi Balik Geçidi Yapilmas: | Tedbir Adr lyi Tarim Uygulamalari Kodu - Korumali Toprak Isleme lyi Tarim Uygulamalari Kodu - Urün Rotasyonu lyi Tarim Uygulamalari Kodu Hayvan Gübresi Yönetimi - Kimyevi Gübre Yerine Dogal Gübre Kullanilmasi Balik Geçidi Yapilmas: | içmesuyu Sebeke Kayip Oraninin Azaltilmasi (Su Verimliligi) | Tarimsal Sulamada Açik Kanal Sulama Sisteminin Kapali Sisteme Dönüstürülmesi |
| Tedbir Kapsami | Morfolojik Tedbirler | Morfolojik Tedbirler | | Su Miktar Tedbirleri |