10 / 982 sonuç gösteriliyor

CB Yönetmeliği 6371
2022-11-10

TİCARET BAKANLIĞI TARAFINDAN, 4734 SAYILI KAMU İHALE KANUNUNUN 3 ÜNCÜ MADDESİNİN (F) BENDİ KAPSAMINDA YAPILACAK İHALELERE İLİŞKİN USUL VE ESASLAR

Bu düzenleme, Bakanlık tarafından finanse edilen ve Ar-Ge amaçlı hizmet alımlarında uygulanacak usul ve esasları belirler. Kapsam olarak Ar-Ge hizmet alımlarını ve bu alımlardan faydalanacak ilgili tarafları kapsar. Amaç, saydamlık, rekabet, eşit muamele, güvenilirlik, gizlilik, kamu denetimi ve ihtiyaçların uygun şartlarda ile zamanında karşılanması ile kaynakların verimli kullanılmasını sağlamaktır. Uygulamada proje yönetimi için proje koordinatörü ve proje değerlendirme grubu gibi yapıların oluşturulması öngörülür; ihale süreçleri bu yapıların kararları doğrultusunda yürütülür. Her alım için proje iş tanımı ve teklif formatı hazırlanır; teklifler buna göre değerlendirilir ve sözleşme aşamasında teknik ile idari şartnameler kullanılır. Proje konuları, Ar-Ge hedeflerini destekleyecek alanlarda belirlenir ve yönlendirme kurulu tarafından seçim süreçleri yürütülür; kararlar üst yönetimin onayına sunularak uygulanır. Proje değerlendirme grubu, yaklaşık maliyeti belirler, teklif formatını ve ilgili taslakları hazırlar ve gerektiğinde ihale komisyonuna sunar. Proje teklif formatı, işin kapsamı, amaç ve hedefler, bütçe, zaman planı ve ekip yapısı gibi unsurları içerir; teklifler bu formata uygun olarak hazırlanır. İhaleye katılımda mali ve teknik yeterlilik için gereken belgeler talep edilebilir; belgeler bu belgelerde belirtilen kriterlere dayanarak değerlendirilir. Yeterlik kriterleri ve belgeler, işin niteliğine göre belirlenir ve ilanlarda bu bilgilere yer verilir. İhaleye katılamayacaklar ve yasak fiiller hakkında ilgili hükümler uygulanır. İdari ve teknik şartnameler idare tarafından hazırlanır; teknik şartnameler, rekabeti bozmayacak şekilde ve istekli herkese eşit imkan sağlayacak nitelikte hazırlanır; gerekirse ihale yoluyla teknik şartnamelerin idare tarafından hazırlanması konusunda istisna uygulanabilir. İhalenin iptal edilmesi, gerekçesiyle ilgili işlemler ve bildirimler belirli prosedürlerle yürütülür. Uygulanacak alım yöntemleri açık ihale, pazarlık, doğrudan temin veya protokol ile alımdır; işin niteliğine ve uygunluk kriterlerine göre en uygun yöntem seçilir. Açık ihale, bütün isteklilerin teklif verebildiği temel yöntem olarak kullanılır; pazarlık yöntemi, bazı şartlar altında uygulanabilir ve teklifler ile pazarlık sonucunda karar verilir. Protokolle alım ise belirlenen durumlarda uygulanır. Bu süreçler, proje talebinden sözleşmeye kadar olan tüm aşamalarda saydamlık, hesap verebilirlik ve hesaplama güvenilirliğiyle yürütülür.

Kanun 2004
1932-06-19

İCRA VE İFLAS KANUNU

Bu metnin amacı, icra ve iflas işlemlerinin nasıl organize edildiğini, hangi kurallar çerçevesinde yürütüleceğini ve hangi süreçlerin uygulanacağını belirlemek; böylelikle icra ve iflas dairelerinin işleyişinin daha düzenli, denetlenebilir ve güvenilir hale getirilmesidir. - İcra ve iflas işlemlerinin yürütülmesi için gerekli daire sayısı ve bunlarda görevli personelin düzenlenmesi sağlanır; görev dağılımları ve atama süreçleri belirli esaslara bağlanır. - İcra daireleriyle ilgili idari yapıların uyumlu çalışmasını sağlamak amacıyla başkanlık veya benzeri bir koordinasyon birimi kurulabilir; bu birimde görevli kişiler ve yetkiler netleşir. - İcra daireleri ve iflas daireleri tarafından yapılan işlemler için iç denetim ve denetim mekanizmaları öngörülür; işleyişin düzgünlüğü ve hesap verebilirlik güvence altına alınır. - Şikayet ve itirazlar, icra mahkemesi tarafından incelenir; gerektiğinde işlemler düzeltilir veya uygun görülen şekilde yürütülür. - Her türlü işlem ve kararlar tutanaklara geçirilmeli; tutanaklar gerekçeli olmalı ve ilgili kişiler tarafından imzalanmalıdır; tutanaklar, hukuki bağlayıcılık taşır. - İşlemlerde kullanılan elektronik sistemler zorunlu hâle getirilir; veriler bu sistem üzerinden işlenir, saklanır ve elektronik imza belgeleri senet hükmünde sayılır; bazı durumlarda fiziksel belgelerin incelenmesi hâlâ mümkün olabilir. - Alacaklılar, sistem üzerinden dosya hâkimiyetine ilişkin bilgiler ve borçlunun mal varlığıyla ilgili durumu sorgulayabilir; bu sorgulamalarda uygulanacak ücretler belirli sınırlar içinde düzenlenir ve borçludan ayrıca alınmaz. - Ödemeler ve değerli evrakların muhafazası için güvenli yöntemler uygulanır; ödemeler uygun hesaplara yönlendirilir ve gerekli süreler içinde yerine getirilir; kıymetli evraklar güvenli şekilde saklanır. - Memurlar arasında çıkar çatışması yasaktır; menfaat teması veya yasa dışı ilişkiler, disiplin cezaları ve diğer yaptırımlarla önlenir. - İcra ve iflas işlemlerine ilişkin sorumluluklar ve zimmet konuları netleşir; zarar doğması durumunda devletin rücu hakkı saklıdır ve zararın tazmini için hukuki başvurular yapılır. - Denetim süreçleri sürdürülür; savcılar ve ilgili denetim görevlileri tarafından denetim uygulanır; uygun görülen durumlarda disiplin cezaları uygulanabilir. - Harçlar ve giderler konusunda temel ilkeler benimsenir; giderler genelde borçluya yüklenirdi, uygulama esasları buna göre belirlenir. - İcra ve iflas işlemlerinin bir dairede toplanması veya iş akışının sadeleşmesi amacıyla birleştirme olanakları değerlendirilebilir; bu, işlemlerin daha verimli yürütülmesini hedefler. - Uygulama ve yargısal kararlar, ilgili mevzuata göre yönlendirilir ve gerektiğinde yayımlanır; bu sayede önceki uygulamalarla ilgili kesin ve tutarlı kurallar benimsenir.

Kanun 6083
2010-12-10

TAPU VE KADASTRO GENEL MÜDÜRLÜĞÜ DÖNER SERMAYE İŞLETMESİ KANUNU

Bu düzenlemenin pratik etkileri şunlardır: - Genel Müdürlük faaliyetlerinin giderleri döner sermaye gelirlerinden karşılanabilir; bu kapsama araç, bakım, satın alma, sigorta, kadastro hizmetlerinin yapılması ve benzeri giderler dahildir. - Döner sermaye işletmesinin yönetimi ve işlemleri ile ilgili usul ve esaslar belirlenir; gelirler tarife üzerinden hesaplanır ve yerel koşullara göre ayarlama imkanları bulunur. - Tarife üzerinden elde edilen ücretler her yıl yeniden değerleme ve güncelleme esaslarına göre uygulanır; ücretler yöresel katsayılar kullanılarak hesaplanabilir. - Döner sermaye hizmetleri için elde edilen karlar ertesi yılın bütçesine eklenir; döner sermaye için kullanılan sermaye güçlendirilir. - Döner sermaye hizmetlerinde görev yapan personele ek görev ödemesi yapılabilir; bu ödemeler belirli bir süreç ve onay çerçevesinde gerçekleştirilir. - Kamu idarelerinin bazı işlemleri ile elektronik olarak gerçekleştirilen veri paylaşımına ilişkin işlemler için ücret uygulanmaz; ayrıca hataların düzeltilmesi gibi bazı işlemler için muafiyet veya özel durumlar söz konusu olabilir. - Ücretler, hizmet talebinde bulunan gerçek veya tüzel kişilerden tahsil edilir; muafiyet durumları dışında ücretin vergi dahil olduğu dikkate alınır. - Taşınmaz satış, devri, ipotek tesisleri ve benzeri işlemler için ücretlendirme, bağımsız bölüm adedi, işlem türü ve işlem sayısına göre farklılaşabilir; bazı durumlarda ek ücretler uygulanır. - Yurt dışı işlemleri ve taraflar arasındaki farklılıklar için özel ücretlendirme uygulamaları bulunabilir; yöresel katsayılar ve ek göstergeler bu hesaplamalarda rol oynar. - Veri güvenliği ve kişisel verilerin korunmasına ilişkin koşullara uygun olarak paylaşım yapılan işlemler için özel ücret uygulamaları ve kısıtlamalar söz konusu olabilir. - Hatalı kayıtlardan veya güncelleme gerektiren kimlik bilgilerinden doğan işlemler için belirli ücretler öngörülür.

CB Kararı 7346
2023-07-07

MAL VE HİZMETLERE UYGULANACAK KATMA DEĞER VERGİSİ ORANLARININ TESPİTİNE İLİŞKİN KARARDA DEĞİŞİKLİK YAPILMASINA DAİR KARAR (KARAR SAYISI: 7346)

Bu karar bazı mal ve hizmetler için Katma Değer Vergisi oranlarının artırılmasını öngörmektedir. Diş bakım ürünleri olarak kabul edilen ürünler ile diş fırçası, diş macunu ve diş iplikleri gibi ürünler bu artıştan etkilenmektedir. Bu kapsamda yer alan diğer mal ve hizmetlerde de vergi oranlarının yükselmesi beklenir. Karar yürürlüğe girdikten sonra uygulanır.

CB Yönetmeliği 10424
2025-09-18

ATATÜRK KÜLTÜR, DİL VE TARİH YÜKSEK KURUMU VE KURULUŞUNA DÂHİL KURUMLARIN TELİF HAKKI, YAYIN VE SATIŞ YÖNETMELİĞİ

Bu yönetmelik telif hakları, yayımlama ve satış işlemlerini düzenler; ilgili kurumlar tarafından üretilen veya yayımlanması planlanan eserlerin telif haklarının belirlenmesi ve bu hakların korunmasına ilişkin süreçleri, hazırlanması, değerlendirilmesi ve ödenmesi esaslarını kapsar. Bazı sanat eserleri bu yönetmelik kapsamı dışında tutulur. Yayın işlerini yürütmek üzere yayımlama komisyonları kurulur ve bu komisyonlar kararlarını plan doğrultusunda belirlenen esaslara göre alır; komisyonların karar süreci ve yetkileri belirli kurallar çerçevesinde işletilir. Eserler için değerlendirme kriterleri; plan uyumu, bilimsel yöntem veya sanatsal özellik, dil kuralları ve üslup uygunluğu, kapsam ve üslup yeterliliği, milli fayda ve uygunluk gibi ölçütleri içerir; ayrıca eserin elektronik veya basılı olarak yayımlanıp yayımlanmayacağına dair karar verilir. Telif ve islenme ücretlerinin hesaplanması için sayfa başına ve baskı yoğunluğu gibi ölçütler üzerinden yöntemler kullanılır, elektronik yayınlar için de benzer esaslar uygulanabilir; gerektiğinde avans ödemesi yapılabilir ve ödemelerin nasıl hesaplanacağına ilişkin kurallar belirlenir. Eserler için yaratıcı kişilere belirli sayıda kopya verilir; ayrıca indirimli satış ve ücretsiz dağıtım politikaları Yönetim Kurulunun onayına tabidir. Görevleri kapsamında üreten personele telif ödemesi yapılmaz; mesai dışı çalışmalar bu hükmün kapsamındadır. Hak devrine ilişkin sözleşmeler düzenlenir ve yayımlama gerçekleşmediğinde haklar yazara geri dönebilir; sözleşmede belirtilen şartlar çerçevesinde haklar üzerinde işlemler yürütülür. Tüm ödemeler vergiler ve diğer yasal kesintiler sonrasında yapılır. Yayımlanan eserlerin maliyeti ve satış bedeli belirlenen esaslar doğrultusunda hesaplanır ve gerektiğinde ayarlanabilir. Bu düzenleme önceki düzenlemeleri yürürlükten kaldırır ve kurumlarca uygulanır.

CB Yönetmeliği 5187
2022-02-05

ENERJİ İLE İLGİLİ ÜRÜNLERİN ÇEVREYE DUYARLI TASARIMINA İLİŞKİN YÖNETMELİK

- Enerjiyle ilgili ürünlerin piyasaya arzı veya hizmete sunumu, çevreye duyarlı tasarım gerekliliklerine uyulmasını ve CE işaretinin taşınmasını gerekli kılar. - Üretici ve yetkilendirilmiş temsilci sorumluluğu ürünün mevzuata uygunluğunu sağlamak, uygunluk beyanı ve teknik dosyayı bulundurmak şeklinde yoğunlaşır; Türkiye’de yerleşik bir temsilci yoksa ithalatçı bu sorumlulukları üstlenir. - Ürün üzerinde CE işaretinin doğru uygulanması ve kullanıcıya yanıltıcı işaretlerin yüklenilmemesi gerekir; nihai kullanıcıya ulaşan bilgiler Türkçe veya AB resmi dillerinde sunulabilir. - Piyasa gözetimi ve denetimi yetkili kurumlarca yürütülür; uygunsuzluk durumunda düzeltme, kısıtlama veya piyasadan çekme gibi adımlar uygulanabilir ve kararlar gerekçeli olarak kamuya açıklanır. - Uygunluk değerlendirmesi, iç tasarım kontrolü veya uygunluk yönetim sistemi gibi seçeneklerle yapılır; ilgili belgeler saklanır ve gerektiğinde yetkili kuruluşa sunulur; Türkçe düzenlenen belgelerin gerektiğinde tercümesi eklenir. - Uyum varsayımları çerçevesinde CE işareti olan ürünlerin ve harmonize standartların uygulama tebliğlerine uygun olduğu kabul edilir. - Uygunluk tebliğleri, çevreye duyarlı tasarım gerekliliklerini belirler; bileşen ve alt aksam için enerji, malzeme ve kaynak tüketimi bilgisi talep edilebilir. - Çevreye duyarlı tasarım gereklilikleri, yetkili kurumlar tarafından uygulanır ve bazı ürünlerde özel tasarım gereklilikleri belirlenebilir; bazı ürünler için çevreye duyarlı tasarım gereklilikleri uygulanmayabilir. - Ürünlerin serbest dolaşımı korunur; ancak enerji performansına ilişkin hükümler farklı mevzuatlar kapsamında saklı tutulabilir. - Nihai kullanıcıya yönelik yaşam döngüsü bilgileri sunulurken Türkçe zorunlu olabilir ve gerektiğinde ek dillerle birlikte verilebilir.

CB Yönetmeliği 200610932
2007-01-23

KAMU KURUM VE KURULUŞLARINCA ÖDENECEK TELİF VE İŞLENME ÜCRETLERİ HAKKINDA YÖNETMELİK

- Kamu kurum ve kuruluşlarının yayımlayacağı eserler için telif ve işlenme ücreti ödenmesi söz konusu olur; ödemeler için yetkili makamın onayı gerekir ve eser kamu kurumu adına yayımlanır. - Ücret hesaplaması, eserin itibari sayfa adedi ve ilgili göstergelerin memur aylık katsayılarıyla çarpılması esasına dayalıdır; baskı adedi ve eserin türü/formatı (kitap, dergi, elektronik yayın vb.) ücrete etki eder. - Eser üzerinde birden çok hak sahibi varsa ücretler haklar arasında paylaşılır; ancak aynı anda yalnızca bir yayın türü için ücret ödenir. - Eser türlerine göre farklı ücret kategorileri uygulanır; telif eserler, çeviriler, nevi değişikliği, derleme/ kaynakça, külliyat gibi çeşitli kategoriler için ayrı göstergeler ve hesaplama prensipleri bulunur; görsel materyaller için de özel hesaplama kuralları geçerlidir. - Çeviri ve nevi değişikliği gibi işlemler için farklı oranlar uygulanır; ikinci ve sonraki baskılarda hesaplama yaklaşımı değişir ve genelde baskı adedine göre hesaplanan ücret üzerinden ödeme yapılır. - Elektronik yayınlar ve manyetik depolama üniteleri için haklar ayrı şekilde belirlenir ve bu yayınlar için özel ödemeler yapılır. - Ansiklopediler için her maddeye göre ayrı hesaplama yapılır; bazı maddeler için özel kurallar uygulanır; görseller için santimetrekareye göre ücretlendirme dikkate alınır. - Okul ders kitaplarında telif ücreti, kitabın forma sayısı ve ilgili göstergenin katsayılarıyla çarpılarak hesaplanır ve okutulma süresi boyunca ödenir; farklı öğretim sınıfları için baskı miktarıyla ilgili ek ayrı kurallar uygulanır. - Baskı miktarının ücrete etkisiyle ilgili olarak, baskı adedine bağlı olarak ek oranlar uygulanır; ikinci ve sonraki baskılarda önceki baskılarla cari baskı arasındaki fark üzerinden ödeme yapılır. - Ismarlama ve yarışma yoluyla yazdırılan eserler için ödemeler aşamalı olarak yapılır; avans, yazımın tamamlanması ve yayımlanması gibi aşamalarda belirli kısmî ödemeler uygulanır. - İnceleme işleri için inceleme ücreti, redaksiyon ve tashih gibi hizmetler için ek ücretler ödenir ve bu ücretler genelde telif ücretinden düşülür veya ek olarak ödenir; koordinatörlük için de ilave ödemeler yapılabilir. - Yayın ve ansiklopedi yazı kurulu üyelerine toplantı başına veya fasikül başına ödemeler yapılır; dışarıdan katılan üyeler için belirli sınırlar dahilinde ücret sağlanır. - Ücretsiz yayın hakları ve bazı durumlarda ücretsiz kitap/manyetik depolama ünitesi sağlanması gibi uygulamalar bulunur; bu haklar eser sahibine veya katkıda bulunanlara tanınabilir. - Yayın kurulları ve ilgili uygulama esasları, kurumlarca çıkarılan diğer yönetmeliklerle belirlenir; bu alandaki operasyonlar kurumların iç mevzuatlarına bırakılmıştır. - Bu yönetmelik kapsamında bazı eski hükümlerin yürürlükten kaldırıldığı ve uygulamadaki temel mantığın bu yeni çerçeveye uyumlu olduğuna yönelik düzenlemeler bulunur.

CB Yönetmeliği 200610970
2006-10-02

KAMU İDARELERİNE AİT TAŞINMAZLARIN KAYDINA İLİŞKİN YÖNETMELİK

Kamu idarelerine ait taşınmazların kayıt altına alınması ve envanterinin tutulması ile birlikte taşınmazların sahiplik, yönetim ve kullanım durumları tek bir sistemde izlenebilir hale gelir. Taşınmazlar değerine göre kaydedilir; maliyet bedeli veya rayiç değeri üzerinden bu kayıtlar oluşturulur ve gerektiğinde bu değerler güncellenir. Taşınmazların kimlik numaraları belirlenir ve dosyalanır; böylece işlemler için gerekli belgeler tek bir çatı altında takip edilebilir. Edinim, elden çıkarım, devir, kira, irtifak gibi işlemler için gerekli belgeler kayda geçirilir ve icmal cetvelleri mali hizmetler birimine iletilerek konsolide edilir. Değişiklikler meydana geldiğinde kayıtlarda yeni durumlar tesis edilir; terkin veya devrin gerektiği durumlarda kayıtlarda kapatma işlemi uygulanır. Cins tashihi gerektiğinde mevcut kullanım şekli ile tapu kaydı arasındaki uyumsuzluk giderilir; savunma, güvenlik ve istihbarat taşınmazları için özel istisnalar söz konusu olabilir. Kayıt ve kontrol işlemlerini yürüten birimler, kayıtların mevzuata uygun, saydam ve erişilebilir olmasını sağlamalı, kayıtlarla ilgili belgelerin denetime hazır şekilde korunmasını güvence altına almalıdır. Taşınmaz kayıtları güncellendiğinde ilgili birimlere ve mali hizmetler birimine bildirim yapılır ve bu değişiklikler takip edilerek gerektiğinde mali tablolara yansıtılır. Mevcut taşınmaz kayıtlarının yenilenmesi sürecinde eski kayıtlar kapatılıp yeni kayıtlara aktarılır; böylece varlık yönetiminde bütünlük sağlanır. Bu düzenleme ile idarelerin taşınmazlarıyla ilgili kayıtlar ve raporlama süreçleri standartlaşır, denetim ve hesap verebilirlik güçlenir.

Kanun 3065
1984-11-02

KATMA DEĞER VERGİSİ KANUNU

- Türkiye’de yapılan teslim ve hizmetler ile mal ithalatı katma değer vergisine tabidir; kapsamı geniş olup bazı işlemler için istisnalar bulunmaktadır. - Teslim ve hizmet kavramları, teslimin mal üzerindeki tasarruf hakkının devri veya hizmetin yerine getirilmesiyle oluşur; enerji dağıtımı gibi bazı durumlar da teslim olarak vergiye tabi sayılır; her işlem bağımsız olarak vergilendirilir. - Vergiyi doğuran olay, genellikle teslimin yapılması veya hizmetin yerine getirilmesiyle meydana gelir; faturaya dayalı olarak da vergi hesaplanabilir; kısmi teslimler veya hizmetler halinde her bir kısmın vergilendirilmesi gerekir. - Vergi mükellefi, mal teslimi ve hizmet ifası yapanlar ile mal ve hizmet ithal edenlerdir; transit taşımalarda gümrük veya geçiş işlemleriyle ilgili taraflar da vergiden sorumlu olabilir; ayrıca bazı özel işlemleri yapanlar da mükellef olarak kabul edilir. - Vergi sorumluluğu, Türkiye’de ikametgahı veya işyeri bulunmayanlar için belirli durumlarda Maliye Bakanlığı’nın verginin ödenmesini güvence altına almasını gerektirebilir; belgesiz mal veya hizmet alımları için süreç ve yaptırımlar uygulanabilir. - Uluslararası taşımacılık ve transit taşımacılık işlemlerinde vergilendirme, Türkiye içinde gerçekleştirilen kısmı kapsayacak şekilde uygulanır. - İhracat istisnası kapsamında yapılan teslimler ve ihracatla ilişkili hizmetler vergiden istisnadır; ihracatçıya vergi iadesi veya tecil yoluyla vergi iadesi/ödeme ertelemesi uygulanabilir; belirli şartların sağlanması halinde iade veya tecil işlemleri gerçekleştirilir. - Türkiye’de ikametgahı olmayanların yurt dışına götürmek üzere yaptıkları alışlar üzerinden ödenen verginin, çıkışta iade edilmesi veya iade edilme koşulları bulunmaktadır; serbest bölgeler ve roaming hizmetleri gibi bazı işlemler de istisnalar kapsamındadır. - Turistik amaçlı satın alınan mallarda vergi uygulamaları ve çıkışta iade süreçleri söz konusudur; bazı durumlarda bu iade talepleri karşılanabilir. - Müzayede, depoculuk ve benzeri özel alanlarda da vergilendirme ile ilgili özel kurallar vardır; uygulanacak vergi, beyan ve iade süreçleri bu alanlara göre şekillenir.

CB Kararı 7846
2023-11-24

İTHALATTA GÖZETİM VE KORUNMA ÖNLEMİ UYGULAMALARI KAPSAMINDA HESAPLANAN KATMA DEĞER VERGİSİNİN İNDİRİM HAKKININ KALDIRILMASINA DAİR KARAR (KARAR SAYISI: 7846)

İthalatta gözetim uygulanmasına tabi tutulan mallara ilişkin beyan edilen ve tevsik edilemeyen tutarlar ile bu tutarlar nedeniyle doğan ve katma değer vergisi matrahına dahil olan her türlü vergi, resim, harç ve paylar üzerinden ödenen KDV’nin indirim hakkı kaldırılmıştır. Aynı şekilde ithalatta haksız rekabetin önlenmesi amacıyla uygulanan gümrük vergisi ve ek mali yükümlülükler ile bu tutarlar nedeniyle KDV matrahına dâhil olan vergi, resim, harç ve paylar üzerinden hesaplanan KDV’nin indiriminin de kaldırıldığı kabul edilmektedir. Net sonuç olarak ithalat işlemlerinde KDV indiriminin kapsamı daralmış ve bazı vergiler için indirilebilirlik imkanı ortadan kalkmıştır.