Bu karar, nükleer tesislere lisans verilmesine ilişkin düzenlemenin yürürlükten kaldırıldığını gösterir. Bu nedenle lisans başvuruları artık bu düzenleme kapsamında değerlendirilmez.
Bu Kanun kapsamında nükleer enerji ve iyonlaştırıcı radyasyonla ilgili faaliyetler, yetkili kurumdan lisans, izin veya bildirim alınmadan yürütülemez; başvuru ve süreçler, güvenlik, emniyet ve güvence gerekliliklerini karşılayacak şekilde yönetilir. Yetkilendirilen gerçek veya tüzel kişiler, faaliyetin her aşamasında radyasyondan korunma, güvenlik ve emniyeti sağlamaktan ve gerekli kayıtlara uymaktan sorumludur; yeterli sayıda yetkin personel ve gerekli kaynakları temin etmek zorundadır. Faaliyetler düzenleyici kontrole tabidir; muafiyetler ve şartlar, güvenlik ve emniyeti gözeten bir yaklaşımla yönetmeliklerle belirlenir. Güvenlik, emniyet ve nükleer güvence temel öncelikler olarak ele alınır; risk iletişimiyle çalışanlar ve ilgili kişiler bilgilendirilir. Kurumsal denetim ve yerinde inceleme yetkisi kullanılarak, yetkilendirilenler ve tedarikçiler dahil denetimlere tabidir; denetimler planlı veya plansız, haberli veya habersiz yapılabilir. Yetkilendirilen kişiler, güvenlik ve emniyet açısından gerekli koşulları yerine getirmekle yükümlüdür; ayrıca güvenlik kültürü ve uygun yönetim sistemi çerçevesinde hareket ederler. Denetim sonuçlarına göre düzeltici ve önleyici faaliyetler yapılır; gerekli görülürse yaptırımlar uygulanabilir. Acil durumlarda saha içi ve saha dışı yönetiminde ilgili kurumlar ve kurumlar arası iş birliği sağlanır. Radyoaktif atıklar, kullanılmış yakıtlar ve özel hesaplar konularında Türkiye sınırları içinde güvenli ve uygun bir şekilde yönetim sağlanır; belirli faaliyetler için transit, ithalat ve ihraç konularında sınırlamalar uygulanır. Nükleer güvence yükümlülükleri yerine getirilir; ulusal ve uluslararası yükümlülüklere uyum gözetilir. Yetkilendirilen kişilerin sorumlulukları, düzenleyici kontrolden çıkma veya yükümlülüklerin sona ermesi durumlarında da güvenliğin sağlanması için gerekli önlemlerin alınmasını gerektirir; sorumluluk, kişiler arası ilişkilere rağmen devam eder.
Petrol piyasasında faaliyet göstermek isteyenler için lisans alma zorunluluğu getirilmiştir; rafineri, işleme, madeni yağ üretimi, depolama, iletim, serbest kullanıcı ve ihrakiye ile ilgili faaliyetler, ayrıca akaryakıt dağıtımı, taşıması ve bayilik faaliyetleri için lisans gerekir. Lisanslar, faaliyetin kapsamı, tesisin türü ve coğrafi konumu, teknolojisi ve kapasitesi gibi unsurları içerecek şekilde düzenlenir. Lisans başvurularının değerlendirilmesi ve karar verilmesi süreci mevcut yetkili kurum tarafından yürütülür; kararlar gerekçeli olarak açıklanır ve gerektiğinde güncellemeler, geçici durdurmalar veya iptaller söz konusu olabilir. Lisansların verilmesi, güncelleştirilmesi, durdurulması veya iptali konusunda belirlenen esaslar piyasa girişini ve faaliyetin sürdürülebilirliğini gözetir; bazı faaliyetlerde muafiyetler uygulanabilir. Lisans sahipleri, faaliyette bulunacakları kapsamda teknoloji, kalite, güvenlik, hizmet ve sürdürülebilirlik gibi kriterlere uygun hareket etmek zorundadır; ayrıca çevreye zarar vermemek, can ve mal güvenliğini sağlamak ve kamuya, ilgili kişilere karşı yükümlülükleri yerine getirmek yükümlülüklerindedir. Zorunlu sigorta yaptırmak, üçüncü kişilere veya çevreye verilecek zararları tazmin etmek, gerekli bilgi ve belgeleri paylaşmak ve incelemelere olanak tanımak da dahil olmak üzere çeşitli yükümlülükler öngörülür. Piyasa aktörleri, kötü niyetli veya tehlikeli eylemlerde bulunmaktan kaçınmak ve riskleri en kısa sürede gidermekle yükümlüdür; ayrıca güvenlik ve tüketici haklarına ilişkin hükümler çerçevesinde hareket eder. Kaçak akaryakıt veya sahte ulusal marker elde etmek, satmak veya piyasa faaliyetlerinde kullanmak yasaktır ve buna ilişkin yaptırımlar uygulanır. Bayilik ve dağıtım konularında, belirli teknik ve ekonomik kriterler ile asgari yükümlülükler getirilebilir; bunlar, lisans sahibinin teknolojik ve operasyonel kapasitesini güvence altına almak amacıyla uygulanabilir. Lisans kapsamındaki bazı yükümlülükler teminat mektupları gibi mali güvenceler talep edilerek desteklenebilir. Lisans sahiplerinin veya kullanıcıların kendi faaliyetleri kapsamında lisanslı depolar dışında kalan depolama tesisi veya düzeneklerinin yapımı ve işletilmesi, ilgili mevzuata uygun olduğu sürece serbest kabul edilebilir; bu, diğer mevzuat hükümlerinin geçerli olduğu durumlar için geçerli bir esneklik sağlar. Kamu güvenliği ve milli savunma açısından gerekli görülen, bazı yakıt ve ürünlerin üretim ve tedariğine ilişkin özel uygulamalar da söz konusu olabilir. Bu kapsamda, piyasa güvenliği ve arz güvenliği için belirli öncelikler uygulanabilir.
Radyasyon güvenliği ile ilgili mevcut düzenleme yürürlükten kaldırılmıştır. Bu durum, alandaki mevcut uygulamaların geçerliliğinin sona ermesi ve gelecekte yeni düzenlemelerin getirilmesi ihtiyacının doğabileceğini gösterir.
Nükleer Düzenleme Kurumu bağımsız olarak nükleer güvenlik ve radyasyon güvenliğini sağlamak için düzenleyici ve denetleyici yetkileri kullanır. Tesislerin ve faaliyetlerin kurulumu, işletilmesi, işletmeden çıkarılması veya kapatılması süreçlerinde lisans/izin/yetki verilmesini ve denetlenmesini sağlar. Nükleer maddelerin üretimi, taşınması, depolanması, ihracatı/ ithalatı, ticareti, bulundurulması, devri, işlenmesi ve kullanılması konularında düzenleyici kontrol uygular. Radyasyon kaynaklarının üretimi, taşınması, depolanması, ihracatı/ithalatı, ticareti, bulundurulması, devri, kullanılması ve bunlarla ilgili tesisler için güvenlik standartlarını belirler ve uygular. Radyoaktif atıkların bulundurulması, devri, işlenmesi, taşınması, depolanması, bertarafı konularında kurallar koyar ve uygulanmasını sağlar. Nükleer güvenlik ve radyasyon koruma kapsamında onay gerektiren hususları belirler, onay verir ve uygunluk kriterleri oluşturur. Yetkilendirilen kişilerden ve kurumlarından gerekli bilgileri talep eder, bunları değerlendirir ve yetkilendirme koşullarını belirler. Yetkilendirme ve denetim süreçlerini uygular; yerinde incelemeler yapar ve gerektiğinde ek tedbirler alınmasını sağlar. Ulusal radyasyon kaynakları kayıtları, doz kayıtları ve nükleer madde sayım sistemi kurar ve işletir. Ulusal ve uluslararası kuruluşlarla işbirliği yapar, ortak projelere katılır ve bilgi paylaşır. Acil durum yönetiminde saha içi ve saha dışı koordinasyonu sağlar; AFAD ve ilgili kurumlarla işbirliği yapar. Doğal radyasyon kaynakları ve içme suları gibi konularda güvenlik tedbirleri belirler ve denetim yetkisini kullanır. Kurul karar organı olarak düzenleyici işlemler, strateji belirleme, bütçe ve raporlama konularında karar verir. Kurul toplantı kuralları ve etik yükümlülükler uygulanır; çıkar çatışması kuralları ve gizli bilgiler korunur. Başkanlık kurumun yönetimini sağlar, stratejiyi uygular, bütçeyi ve insan kaynağını yönetir ve kamuya bilgi verir. Başkan ve yardımcıları arasında görev dağılımı yapılır; gerektiğinde yetkileri devreder. Yetkilendirilen kişiler için eğitim programları belirlenir ve uygulanır.
Bu yönetmelik, nükleer güç santrallerinin kurulması ve işletilmesi ile enerji satışına ilişkin ihale sürecinin temel kurallarını ve tarafların sorumluluklarını belirler ve uygulanacak yöntemi netleştirir. Katılımcılar için gerekli deneyim ve ortaklık şartlarını ortaya koyar; tekliflerin hangi aşamalarda inceleneceğini ve hangi kriterlere göre değerlendirileceğini belirtir; en uygun teklifi belirleyerek lisans ve sözleşme süreçlerini başlatır. Yer tahsisi ve altyapı teşvikleri ile ilgili esasları düzenler; yerin hangi kurumlarca belirleneceğini ve kamuya yükümlülükler karşılığında kullanım haklarının nasıl verileceğini kapsar. İdari yardımlar ve çevresel/güvenlik gerekliliklerinin uygulanmasına ilişkin yükümlülükleri ifade eder; çevresel etki değerlendirmesi süreçlerinin nasıl destekleneceğini belirtir. Yarışmaya katılım için gereken nükleer işletmecilik deneyimi ve ilişki ağı şartlarını ortaya koyar; teklif sahibinin yatırımcı ve müteahhit ilişkilerini gösteren niyet mektupları ve anlaşma gerekliliklerini kapsar. Üretim kapasitesi ve üretim programının ihale kapsamına nasıl dâhil edileceğini ve hangi dönem için üretim miktarı ile güvence sağlanacağını açıklar; sözleşme hükümlerinin planlanan üretim hedeflerine uygun olarak şekillendirilmesini sağlar. Birim enerji satış fiyatının nasıl hesaplanacağını ve bu fiyatı etkileyen yatırım giderleri, işletme giderleri ve yakıt giderleri ile URAH ve IÇH katkılarının hangi bileşenlerle değerlendirileceğini belirtir. Yarışma sürecinin kapalı zarf yöntemiyle yürütülmesini ve sürecin nasıl organize edildiğini; hangi belgelerin hangi zarflarda toplandığını ve hangi aşamalarda açılışların yapılacağını özetler; tekliflerin gizliliğini ve değerlendirme süreçlerini düzenler. Değerlendirme, uyum ve uygunluk kriterlerinin nasıl uygulanacağını; teknik ve mali uygunluk için hangi bilgiler ve belgelerin gerektiğini açıklar; uygun bulunan tekliflerin onay süreçlerini ve sonuçların kamuya açıklanması sürecini belirler. Lisans bedelleri ve lisanslama süreçlerinin nasıl yürütüleceğini ve bu bedellerin hangi kurumlarca belirleneceğini belirtir; yakıt temini konusundaki sorumlulukların yükleniciye ait olduğunun altını çizer. Sözleşmede yer alacak başlıca konulara ilişkin çerçeveyi sağlar; sözleşme süresi, ödeme koşulları, teslim ve geçiş, cezai hükümler, devri ve temliki, risk paylaşımı ve sigorta konularını özetler; uzlaşmazlık durumlarında çözüm yollarını ve uygulanacak hukuk ile ihtilaf çözüm mekanizmalarını belirtir. Santralin enerji iletim sistemiyle entegrasyonu ve bağlantı süreçlerini düzenler; iletim hatlarının nasıl inşa edileceğini ve hangi taraflar arasında bağlantı ve kullanım anlaşmalarının yapılacağını ifade eder; şebekeye uyum ve frekans kontrolü yükümlülüklerini açıklar. Yer tahsisinin süresi ve santralin devri veya sökümü gibi süreçlerin nasıl işleyeceğini belirler; gerektiğinde uluslararası tahkim yolunun uygulanabileceğini ve esasların Türk hukuk kurallarına tabi olduğunu ifade eder. Bu düzenleme, ihale ve sözleşme belgelerinin içeriğini (örn. şartname ve sözleşme taslağı) ve bunların hangi hükümlere öncelik vereceğini özetler; proje kapsamındaki riskler, sorumluluklar ve tarafların yükümlülükleriyle ilgili temel çerçeveyi ortaya koyar.
Bu karar yenilenebilir enerji kaynaklarına dayalı üretim tesislerinde uygulanacak fiyat ve destek sürelerine ilişkin mevcut düzenlemeyi değiştirir. Üretim ile tüketim aynı ölçüm noktasında olan konut, sanayi/ticari ve kamu kurumları için çatılı, cepheli ve araziye dayalı yenilenebilir enerji tesisi kurulumlarında uygulanacak destek ve fiyatlandırma koşullarını yeniden belirler; üretim fazlası enerji için uygulanacak perakende bedeli, üretime başladığı andan itibaren belirli bir süre için geçerli olur. Lisanssız üretim yapabilecek tesislerin kurulu güç üst sınırı yükseltilir; bu sayede daha büyük ölçekli lisanssız yenilenebilir tesisler kurulabilir. Bu kararın uygulanmasıyla ilgili esaslar netleşir ve yürürlüğe girer.
Proje bazlı yatırımlara yönelik kapsamlı destek mekanizması getirerek yatırımcıların projelerini hızlandırmayı ve teknolojik, katma değerli üretimi teşvik etmeyi amaçlar. Teşvik kapsamı yatırım maliyetlerini azaltmaya ve yatırımın getirilerini artırmaya yöneliktir; kurumlar vergisi indirimi veya istisnası, gelir vergisi stopajı teşviki ile gümrük vergisi muafiyeti gibi mali avantajlar öngörülür. İnşa ve işletme aşamasında devlet arazisi üzerinde yatırım yapanlar için bedelsiz irtifak hakkı veya bedelsiz kullanım hakkı tesisi, tamamlanma ve istihdam hedeflerinin karşılanması halinde bedelsiz arazi devri gibi haklar tanınabilir; yatırım tamamlandıktan sonra bu hakların korunması şarttır. İşveren hisselerinin karşılanması suretiyle prim yükümlülüklerinin belirli bir süre için devlet tarafından karşılanması, yatırım döneminde enerji tüketim giderlerinin belirli bir kısmının karşılanması gibi mali destekler öngörülür; ayrıca yatırımın finansmanı için faiz veya kar payı desteği ya da hibe sağlanması imkanları sunulur. Yatırımlar için belirlenen sayıda nitelikli personel istihdamı halinde ücret desteği sağlanması gibi istihdam odaklı teşvikler bulunur; yatırım tutarının belirli bir oranını aşmayan ortaklık yapısı içinde halka arzı veya yatırımcıya satış imkanıyla yatırımlara ortak olunması sağlanabilir. Projelerin hızlı ve kolayca hayata geçirilebilmesi için izin, ruhsat ve diğer düzenleyici işlemlerinde istisnalar veya hızlandırılmış süreçler uygulanabilir; gerekli görüldüğünde altyapı yatırımları da karara bağlanabilir. Yatırımların uygulanmasına ilişkin usul ve esaslar belirlenecek; bu esaslara uyulmaması halinde teşviklerin geri alınması ve ilgili vergi alacaklarının tahsiline ilişkin yaptırımlar uygulanabilir. Yatırım devri halinde devir alan yatırımcının aynı şartları yerine getirmesi durumunda mevcut teşviklerden yararlanması devam edebilir. Nükleer enerji projeleri ve uluslararası işbirliğiyle yürütülen ilgili yatırım projeleri için de teşviklerden yararlanma imkanı öngörülür. Teşvikler, genel olarak maliyet olarak karşılanır. Ek Madde kapsamında belirli nükleer enerji projeleri için özel teşvikler uygulanabilir.
Bu düzenlemenin temel etkileri şu şekilde pratik olarak ortaya çıkar. - Yenilenebilir enerji kaynaklarının elektrik üretimi için kullanımı yaygınlaştırılır ve bu kaynakların güvenilir, ekonomik ve kaliteli şekilde ekonomiye kazandırılması hedeflenir; kaynak çeşitliliği artırılır ve çevresel faydalar desteklenir. - Yenilenebilir enerji alanlarının belirlenmesi, korunması ve bu alanlarda üretime ilişkin işlemlerin belgelendirilmesi için net bir çerçeve kurulur; üretim sahalarının planlama ve kullanım süreçleri standartlaştırılır. - Üretilen elektriğin kaynağının izlenmesi ve tanımlanması amacıyla belgelendirme sistemi kurulur; belgelendirme üreticiye ve piyasaya güven sağlar. - Yenilenebilir enerji üreticilerine uzun vadeli destek mekanizması yoluyla belirli koşullarda fiyat ve süre açısından güvenli bir fayda sağlanır; bu destek, piyasa aktörleri arasındaki ödeme akışları üzerinden işletilir. - Kapasite tahsisi ve yatırım süreçleri rekabetçi mekanizmalarla yürütülür; yenilenebilir projelerin uygun maliyetli ve hızlı hayata geçirilmesi amaçlanır. - Yerli üretim ve yerli parçaların kullanımına yönelik teşvikler uygulanır; yerli katkı fiyatları ve ilgili usuller belirli koşullarda uygulanarak tedarik zincirinin yerellik açısından güçlendirilmesi hedeflenir. - Lisanssız üretim kapsamında kendi tüketimini karşılayanlar için fazla üretimin sisteme verilmesi halinde belirli avantajlar getirilir; sistemden yararlanmanın şartları ve uygulanması netleşir. - Yenilenebilir enerji tesislerinin arazileri üzerinde planlama ve kamulaştırma süreçleriyle ilgili hususlar belirginleşir; yatırımların hayata geçirilmesi için uygun hukuki ve idari çerçeve sağlanır. - Şebeke güvenliği ve dengeleme piyasaları ile yan hizmetler piyasasında yer almak isteyen üreticilerin uyması gereken yükümlülükler ve haklar netleştirilir; piyasalarda adil rekabet ve istikrar hedeflenir. - Bölgesel olarak teşvikler ve öncelikler uygulanabilir; bazı bölgelerde jeotermal ve güneş enerji kaynaklarının kullanımı özellikle desteklenir. - Elektrik tedarikçileri ve dağıtım şirketleri için ödeme yükümlülükleri ve fatura süreçleri aracılığıyla gelir akışları ve pay dağılımları düzenli bir şekilde yürütülür; üreticilere yapılan ödemelerin güvenli yönetimi sağlanır.
Bu düzenlemenin pratik etkileri şunlardır: - LPG piyasasında faaliyet gösterebilmek için lisans almak zorunlu hale gelir; lisans kapsamı tüplü LPG dağıtımı ve pazarlaması, dökme LPG ikmali, otogaz istasyonu işletimi, taşıma ve depolama gibi işlemleri kapsar. - Lisansların verilmesi, güncelleştirilmesi, durdurulması veya iptali yetkisi kuruma aittir ve lisans başvuruları belirlenen kriterlere göre incelenerek karar verilir. - Lisans sahipleri, faaliyetlerini teknik, güvenlik, çevre ve ticari mevzuata uygun yürütmekle yükümlüdür; can güvenliği, çevre koruma ve tüketici haklarına yönelik önlemler almak zorundadır. - Lisans sahipleri, zorunlu sigorta ve gerekli mali sorumluluk sigortalarını yaptırmakla yükümlüdür; meydana gelebilecek zararlardan tazminat sorumluluğu bulunur. - Piyasa aktörleri, gerekli bildirimleri yapmalı, kayıtları tutmalı ve Kurumun talep ettiği bilgi, belge ve numuneleri sunmalıdır. - Kalite kontrol ve lojistik süreçlerinde tutarlılık sağlanır; bayilik sistemi kurulur ve bayilikler sözleşme esaslarına göre yönetilir; bayilik sözleşmesi süresi dolmadan yenilenmezse geçiş süreçleri uygulanır. - Bayilikler, markanın ve ambalajın uygun kullanımını sürdürmeli; bayilere ilişkin iptaller ve gerekçeler Kuruma bildirilmelidir. - Otogaz istasyonlarına LPG ikmali konusunda belirli kurallar uygulanır; yalnızca ruhsatlı ve uygun ruhsatlara sahip istasyonlara ikmal yapılır ve tüplü ile dökme LPG’nin istasyonlar arasındaki dağıtımı kurallara bağlanır. - Dökme LPG için ikmal, yalnızca sözleşmeli kullanıcılara yapılır; tesislerin teknik uygunluk açısından denetlenmesi ve gerekli kontrollerin yapılması gerekir; kullanıcı tesisleri teknik düzenlemelere uygun kurulmalı ve bakım süreçleri takip edilmelidir. - İthalat ve yurtdışından temin süreçleri lisanslı dağıtıcılar için geçerlidir; ithalat teknik uygunluk denetiminden sonra gerçekleştirilir. - Rafineriler LPG üretimini sürdürür, dağıtıcı lisans sahipleri ise dağıtım ve piyasa faaliyetlerini yürütür; stok yükümlülükleri ve ulusal mevzuata uygunluk kurallarına riayet edilir. - Faaliyetler için gerekli olan altyapı ve tesislerin uygunluğu için gerekli ruhsatlar ve belgeler tamamlanmadan lisans başvurusu yapılamaz. - Faaliyetlerin içeriğinde değişiklik yapılması gerektiğinde Kurum onayı gerekir; bu değişiklikler lisansa işlenmezse yürütülemez.
E-posta ile Devam Et