MİLLİ EĞİTİM TEMEL KANUNU
Bu yasa, Türkiye’de milli eğitimin amaçlarını, temel ilkelerini ve yapısal düzenlemelerini belirleyerek eğitim sisteminin nasıl işleyeceğini ve kimlerin hangi imkanlardan yararlanacağını pratik olarak etkiler.
Eğitim sisteminin amacı; vatandaşları Atatürk’ün ilke ve Türkiye’nin Anayasal değerlerine bağlı, demokratik, laik ve sosyal bir hukuk devleti bilinciyle yetiştirmeyi, milli ve kültürel değerleri benimseyip korumayı, toplumun refahını gözeten, kendini geliştiren ve üretken bireyler olarak topluma kazandırmayı sağlar.
Eğitim sistemi iki ana bölümden oluşur: örgün eğitim ve yaygın eğitimi kapsayan bir çerçeve olarak örgün eğitim; buna okul öncesi eğitim, ilköğretim, ortaöğretim ve yükseköğretim dahildir; yaygın eğitim ise örgün eğitimin yanı sıra düzenlenen diğer eğitim faaliyetlerini kapsar. Ayrıca evde, çevrede ve işyerlerinde eğitim yapılması hedeflenir ve bu faaliyetler Milli Eğitim Bakanlığı’nın denetimine tabidir.
Erişim ve eşitlik açısından her türlü ayrım gözetilmeksizin herkese açık bir eğitim sistemi kurulur; dil, ırk, cinsiyet, engellilik ve din ayrımı gözetilmez; kadın-erkek eşitliği sağlanır; maddi imkânlardan yoksun başarılı öğrencilerin en yüksek düzeye kadar öğrenim görmeleri için destekler (burs, kredi ve diğer yardımlar) sağlanır. Ayrıca özel eğitime ihtiyaç duyan çocuklar için özel tedbirler alınır; yaşam boyu öğrenme ve yetişkinlerin sürekli eğitimi için gerekli önlemler alınır.
Eğitimde yöneltme ve rehberlik hizmetleriyle öğrencilerin ilgi, yetenek ve kabiliyetlerine uygun programlar ve okullar arasında geçişler sağlanır; bu yönlendirme ilköğretimden ortaöğretime, oradan da yükseköğretime geçiş için de sürdürülür. Ortak hedef, her öğrencinin ilgi ve yeteneklerine uygun olmak kaydıyla bireysel potansiyelini geliştirmesini sağlamaktır.
Ders içerikleri ve öğretim yöntemleri bilimsel ve teknolojik gelişmelere, çevre ve ülke ihtiyaçlarına uygun olarak sürekli güncellenir; verimlilik ve yenilikçilik için bilimsel araştırma ve değerlendirmenin esas alınması sağlanır. Müfredat, milli değerlerin korunması ve evrensel kültürle zenginleşmesini hedefler; Atatürk ilke ve inkılapları ile Atatürk milliyetçiliği bu temellerin temelini oluşturur. Siyasal veya ideolojik telkinlere karşı eğitim ortamında tarafsızlık hatırında tutulur; demokrasi bilinci ve vatandaşlık sorumluluğu eğitim süreçlerinde geliştirilir.
Karma eğitim esastır; bazı durumlarda eğitim türüne bağlı olarak kız ya da erkek öğrencilere yönelik ayrı okullara da başvurulabilir. Dini hizmetlere yönelik imam-hatip liseleri gibi özel kurumlar bu çerçeve içinde yer alabilir ve dini eğitim bazı programlarda isteğe bağlı olarak sunulabilir.
Okul kampüsleri ve okul-aile birlikleri aracılığıyla okul ile aile işbirliği güçlendirilir; kampüsler ortak ihtiyaçları karşılamak üzere yönetilebilir; bağışlar ve maddi katkılar kabul edilebilir; bu tür gelirler kampüsün ya da birliklerin kendi hesaplarında tutulur ve genel bütçeyle karıştırılmaz; bu uygulamalara ilişkin usul ve denetim mekanizmaları yürütülür ve bağışlar ile yapılan yardımlar vergi muafiyetine tabi olabilir.
Resmi ve özel eğitim faaliyetlerinin yanı sıra gönüllü eğitim girişimlerinin de Milli Eğitim amaçlarına uygunluğu denetlenir; eğitim kampüsleri ile okul-aile birliklerinin işlemleri ve bu birliklerin gelirlerinin dağıtımı şeffaf ve denetlenebilir şekilde yürütülür.
İlköğretim zorunlu sayılır; ortaöğretime geçişte temel haklar ve yükümlülükler çerçevesinde adaylık ve girebilme olanakları sağlanır; yükseköğretim geçişi, ilgili programların özelliğine göre belirlenen kurallar çerçevesinde düzenlenir; yükseköğretim kurumları, ortaöğretim sonrasında aday olma ve hangi programlara kimlerin girebileceği konularında eşit ve adil bir sistemle organize edilir.
Güzel sanatlar eğitimi, yükseköğretime dayalı olarak veya ayrı program ve kurumlar aracılığıyla desteklenebilir; bu alanda özel düzenlemeler ve uygulama esasları ilgili yönetmeliklerle belirlenir.