KURAKÇIL PEYZAJ UYGULAMALARINA İLİŞKİN USUL VE ESASLAR (KARAR SAYISI: 10502)

CUMHURBASKANI KARARI

Karar Sayisi: 10502

Ekli "Kurakçil Peyzaj Uygulamalanna Iliskin Usul ve Esaslar"in onaylanmasina, 1 sayil Cumhurbaskanlig1 Kararnamesinin 435/A maddesi geregince karar verilmistir.

17 Ekim 2025

Sayi : 33051

Recep Tayyip ERDOGAN

CUMHURBASKANI

DÜZELTME: 18/10/2025 tarihli ve 33051 sayili Resmi Gazete'de yayimlanan bu Kararin 4 üncü ve geçici 2 nci maddelerinde yer alan "8 inci madde" ibareleri, "7 nci madde" seklinde degistirilerek düzeltilmistir.

KURAKÇIL PEYZAJ UYGULAMALARINA ILISKIN USUL VE ESASLAR

Amaç

MADDE 1- (1) Bu Usul ve Esaslarin amaci; meskûn mahalde kalan kamusal açik-yesil alanlar ile yar özel açik-yesil alanlarda su kaynaklarimin etkin ve verimli kullanilmasin1, iklim degisikligine uyum saglanmasimi, yerel ekolojik kosullarn gözetilmesini ve dirençlisürdürülebilir kentsel peyzaj alanlarinin olusturulmasini saglayan kurakçil peyzaj ve sulama uygulamalarinin belirlenmesidir.

Tanimlar

MADDE 2- (1) Bu Usul ve Esaslarda geçen;

• a) Bakanlik: Tarim ve Orman Bakanligini,
• b) Bitkisel peyzaj elemanlari: Agaçlar, agaççiklar, çalilar, yer örtücüler, çimler basta olmak üzere peyzaj tasarim ve uygulamasinda kullanilan tüm dogal, yari dogal ve kültürel bitki türlerini,
• c) Kamusal (genel) açik-yesil alanlar: Kent ve mahalle parklar1, yol, bulvar ve refüjler gibi toplumun yararlandigi veya rekreasyonel ihtiyaçlarinin karsilandigi, ekosistem hizmetleri saglayan kamusal alanlar1,
  4. §) Kentsel yesil alanlar: Kamusal (genel) açik-yesil alanlar ve yari özel açik-yesil alanlar1,
• d) Kurakçil peyzaj: Suyun verimli kullanimini esas alarak kurakliga, tuzluluga ve sicakliga dayankl1, su ihtiyaci az olan bitkilerle tasarlanan, yerel iklim ve dogal vejetasyon ile uyumlu, çevresel, estetik ve kültürel degerleri gözeten çok islevli sürdürülebilir peyzaj1,
• e) Kurakçil Peyzaj Uygulamalari Rehber Dokümani: 4/5/2023 tarihli ve 32180 sayil Resmî Gazete'de yayimlanan 2023/9 sayil Cumhurbaskanligt Genelgesine dayanilarak Bakanligin resmi internet sitesinde yayimlanan rehber doküman1,
• f) Malçlama: Buharlasmay azaltarak suyun verimli kullanimini saglamak, toprak sicakligini dengelemek ve saglikli bitki gelisimini tesvik etmek amaciyla bitkilerin kök bölgelerinin ve/ veya bütün toprak yüzeyinin organik veya inorganik malzemelerle örtülmesini,
• g) Peyzaj: Karakteri dogal ve/ veya insan aktiviteleri ve etkilesimleri sonucu olusan alan1,
  9. §) Peyzaj Izleme Sistemi: Peyzaj uygulamasi ve sulamaya iliskin verilerin yer aldigi ve izlemenin yapildigi Bakanlikça gelistirilen bilgi sistemini,
• h) Sorumlu idare: Kentsel yesil alanlardan sorumlu idareleri,
• 1) Yapisal peyzaj elemanlari: Peyzaj tasarim ve uygulamasinda kullanilan pergola, kamelya, bahçe mobilyalari vb. ahsap peyzaj donati elemanlar1, çitler, merdivenler, kapilar ile sert zeminler gibi yapisal elemanlar1,

i) Yari özel açik-yesil alanlar: Universite kampüs alanlari, askeri alanlar, kamu kurum ve kuruluslari, havaalanlar1, turizm tesisleri, golf, futbol ve atletizm sahalar, organize sanayi bölgeleri gibi çogunlukla toplumun tümüyle yararlanamadigi, sadece belirli bir kesim tarafindan belli sartlarda kullanima açik rekreasyonel alanlar1,

• j) Yesil altyap1: Ekosistem hizmetlerinin sürdürülebilirliginin desteklenmesi ve biyoçesitliligin artirilmasi için stratejik olarak tasarlanan ve yönetilen dogal ve yar dogal alanlar agin1,
• k) Zonlama: Bitkisel peyzaj elemanlarimin su ihtiyac, kullanim yogunlugu ve islevselligi, toprak özellikleri, meteorolojik özellikler, topografya, bakim gerekliligi ve estetik katkis1 dikkate alinarak alanin planhi alt bölgelere ayrilmasini,

ifade eder.

Genel esaslar

MADDE 3- (1) Kurakçil peyzaj uygulamalari ile su kaynaklarinin etkin ve verimli kullanilmasin1 saglamak maksadiyla;

• a) Peyzajda; kurakliga, tuzluluga, sicakliga dayanikli ve su ihtiyaci az olan, yerel iklim ve dogal vejetasyona uygun bitkisel peyzaj elemanlarinin kullanilmasi, yetistirilmesi,
• b) Peyzaj tasariminda, ilgili federasyonlarca çim kullaniminin zorunlu oldugu belirlenen spor tesisleri disinda çim kullaniminin azaltilmasi, çim kullaniminin zorunlu oldugu alanlarda ise kullanim yeri ve kullanim amaçlari dikkate alinarak bölgenin iklim kosullarina uygun, kurakliga dayankl çim türlerinin seçilmesi,
• c) Peyzajda çim yerine yerel iklime ve dogal vejetasyona uygun, çok yillik yer örtücülerin ve kurakliga dayanikli dogal bitkilerin kullanilmas1,
  4. §) Peyzaj tasariminda bitki su ihtiyacina ve kullanim yogunluguna göre zonlama yapilmas1,
• d) Bölgeye ve yerel iklim kosullarina uygun yapisal peyzaj elemanlarinin kullanilmas1,
• e) Peyzaj uygulamalarinda yerel iklim kosullarina, dogal yapiya ve bitki örtüsüne uyumlu malçlama yapilmas1,
• f) Bitkisel peyzaj elemanlari kullanilmadan sadece organik ve inorganik malç malzemesi kullanilarak toprak yüzeyinin kapatilmamasi,
• g) Su verimliligi saglayan basinçli sulama yöntemlerinin kullanilmas1,
  9. §) Peyzaj sulamasinda içme-kullanma suyu sebekesinden sulama yapilmamas1, sulama ihtiyacinin öncelikli olarak aritilmis atiksular olmak üzere geleneksel olmayan su kaynaklarindan saglanmasi, buna yönelik çevresel altyapinin ve kademeli geçis planlarinin olusturulmas1, geleneksel olmayan su kaynaklarina erisimin mümkün olmadigi yerlerde ve yeralti suyu kullaniminin zorunlu oldugu sartlarda su tahsis belgesi alinmasi,
• h) Su kullaniminin ölçüm ve izleme sistemleri ile kayit altina alinmas1,
• 1) Sulama ve bakim faaliyetlerinde enerji ihtiyacinin öncelikli olarak yenilenebilir enerji kaynaklarindan saglanmas1,
• i) Yesil altyapi uygulamalarinin kurakçil peyzaj uygulamalariyla uyumlu hale getirilmesi,
• j) Peyzajda bulunan sosyal donatilarda sensörlü musluk, tasarruflu musluk ucu aparati, düsük hacimli rezervuar gibi su verimliligi saglayan ekipmanlarin kullanilmas1,
• k) Bakanlik, ilgili meslek odalari, üniversiteler basta olmak üzere ilgili kurum ve kuruluslarca kurakçil peyzaj uygulama esaslarina yönelik bu Usul ve Esaslari uygulamakla

yükümlü kurum ve kuruluslara egitimlerin verilmesi, halkin bilgilendirilmesi ve iyi uygulamalarin ilgili alanlarda tanitilarak farkindaligin artirilmas1, esastir.

Kurakçl peyzaj tasarimi ve uygulamasi

MADDE 4- (1) Kurakçil peyzaj tasarim ve uygulamasindan sorumlu idarelerce;

• a) Uygulama alaninin tasarimi asamasinda; dogal yapi özellikleri arazi etüt ve literatür çalismalari ile belirlenir; çevresel ve fiziksel sorunlar tespit edilerek önceliklendirilir; toprak analizleri yapilarak analiz sonuçlarna uygun iyilestirme ve islah yöntemleri tespit edilir.
• b) Peyzaj sulamasi için aritilmis atiksular basta olmak üzere geleneksel olmayan su kaynaklarinin tespiti yapilir.
• c) Uygulama alaninda yer alacak faaliyetler için kullanim alanlarina uygun gerekli yapilar ve mekanlar ile bunlarin konumlari belirlenir.
  4. §) Kullanim alanlarmnin belirlenmesinden sonra zonlama yapilir.
• d) Peyzajda kullanilacak kurakçil bitkiler, 7 nci madde geregince yayimlanan bitkisel peyzaj elemanlari arasindan seçilir.
• e) Sicak, kuru, güney ve bati bakil alanlar için az su isteyen bitkiler; kuzey ve dogu bakil alanlarda ise daha fazla neme ihtiyas duyan bitkiler kullanilir.
• f) Egimli yesil alanlarda, teraslama yapilarak toprak tutucu bitkiler ile yer örtücüler ya da çalilar kullanlir.
• g) Ilgili federasyonlarca çim kullaniminin zorunlu oldugu belirlenen spor tesislerinde kullanilacak çim türleri, 7 nci madde geregince yayimlanan çim türleri arasindan seçilir.
• g) Çim kullanimi zorunlu olan alanlar disinda 7 nci madde geregince yayimlanan diger bitkisel peyzaj elemanlari tek veya grup halinde kullanlarak çim alan orani azaltilir.
• h) Toprakta buharlasmanin en aza indirilmesi amaciyla bölgenin iklim kosullarina ve dogal yapisina uyumlu malç malzemesi, suyun bitki köklerine ulasmasini saglayacak kalinlikta kullantlir.
• 1) Beton, asfalt gibi geçirgenligi düsük olan malzemelerden yapilmis sert zemin alanlari asgari düzeyde tutulur. Zemin malzemesinde su akisini yavaslatan ve yüksek su geçirgenligine sahip malzemeler kullanlir.

Sulama planlamasi ve uygulamasi

MADDE 5- (1) Kurakçil peyzaj sulama planlamasi ve uygulamasindan sorumlu idarelerce;

• a) Içme-kullanma suyu sebekesinden peyzaj sulamasi yapilmamasi esastir. Geleneksel olmayan su kaynaklarinin kullanimi önceliklendirilir. Yeralti suyu kullaniminin zorunlu oldugu sartlarda ise su tahsis belgesi alinir.
• b) Toprak analizine ve belirlenen bitki desenine uygun sulama programi hazirlanir. Sulama programi hava kosullari esas alinarak uygulanir.
• c) Sulama gün agarmadan önce ya da gün batimindan hemen sonra yapilir.

ç) Sulamada basinçli sulama yöntemleri ve otomasyonlu sulama sistemleri kullanilir. Bu sistemlerin yilda en az bir kez periyodik kontrolü ve bakimi yapilir. Su kullanimi ölçüm ve izleme sistemleri ile kayit altina alinir.

(2) Peyzaj sulamasinda geleneksel olmayan su kaynaklarinin kullaniminda;

a) Aritilmis atiksularin kullanimina öncelik verilir. Aritilmis atiksuyun yeniden kullaniminda yürürlükteki mevzuatta yer alan yükümlülüklere ve kriterlere uyulur.

b) Mevcut peyzajda, hâlihazirda geleneksel olmayan su kaynaklari kullanilamiyorsa kademeli olarak geleneksel olmayan su kaynaklarinin kullanimi saglanir.

c) Yeni yapilacak peyzajin sulanmasinda geleneksel olmayan su kaynaklarnin kullanimina iliskin altyapi sistemleri peyzaj ile birlikte projelendirilerek tesis edilir.

ç) Alanda yüzeyden akisa geçen yagis sulari yeniden kullanim için yeralti veya yerüstü depolarinda biriktirilir.

d) Sulamadan dönen sularn yeniden kullanilmasi için drenaj kanallari olusturulur. Drenaj kanallari ile toplanan sulama sulari uygun filtrasyon yöntemi sonrasi sulamada yeniden kullanlir.

(3) Ilgili federasyonlarca çim kullaniminin zorunlu oldugu belirlenen spor tesislerinde içme-kullanma suyu sebekesinden peyzaj sulamasi yapilmamasi esastir. Sulama ihtiyaci öncelikli olarak aritilmis atiksular olmak üzere geleneksel olmayan su kaynaklarindan saglanir, buna yönelik çevresel altyapi olusturulur. Yeralti suyu kullaniminin zorunlu oldugu sartlarda su tahsis belgesi alinir.

Kurakçl peyzaj verilerinin izlenmesi

MADDE 6- (1) Bu Usul ve Esaslar kapsaminda yer alan sorumlu idarelerce her yil Subat ayinin sonuna kadar bir önceki yilin peyzaj uygulamasina, sulamaya ve geleneksel olmayan su kaynaklarnin kullanimina iliskin veriler Peyzaj Izleme Sistemine girilir.

(2) Milli güvenlik kapsaminda görev ve yetkisi bulunan kurum ve kuruluslar, Peyzaj izleme Sistemine veri girisi yükümlülügünden muafur. Gerekli veriler Bakanlik tarafindan belirlenen usul ile bildirilir.

(3) Peyzaj Izleme Sistemine girilen veriler; Cevre, Sehircilik ve Iklim Degisikligi Bakanligi içinde yetkilendirilmis birimlerin erisimine açilir.

Kurakçil peyzaj türlerinin belirlenmesi

MADDE 7- (1) Kurakliga, tuzluluga ve sicakliga dayanikls, su ihtiyaci az olan, yerel iklim ve dogal vejetasyon ile uyumlu bitki türleri Bakanlik onayiyla belirlenir. Peyzajda kullanilacak kurakhiga dayankli odunsu bitkiler, Cevre, Sehircilik ve Iklim Degisikligi Bakanliginca yayimlanan rehber esas alinarak belirlenir. Belirlenen bitki türleri Kurakçil Peyzaj Uygulamalari Rehber Dokümaninda yer alir. Bitki türlerinde degisiklik olmasi durumunda güncelleme yapilir.

(2) Kurakçil Peyzaj Uygulamalari Rehber Dokümani Bakanligin resmi internet sitesinde yayimlanir.

Peyzaj verilerinin toplanmasi

GEÇICI MADDE 1- (1) Bakanlik tarafindan talep edilen veriler, Peyzaj Izleme Sistemi faaliyete geçene kadar EK-l'de yer alan Peyzaj Izleme Formu ile Bakanliga gönderilir.

Spor tesislerinde çim kullanimi

GEÇICI MADDE 2- (1) Ilgili federasyonlarca çim kullaniminin zorunlu oldugu belirlenen spor tesislerinde, su ihtiyac yüksek olan çim türleri yerine, 7 nci madde geregince yayimlanan çim türleri kullanilir. Mevcut alanlarda; bu Usul ve Esaslarn yürürlüge girdigi tarihten itibaren en geç 3 yil içerisinde, bu Usul ve Esaslara uyum saglanir.

Yürürlük

MADDE 8- (1) Bu Usul ve Esaslar yayimi tarihinde yürürlüge girer.

Yürütme

MADDE 9- (1) Bu Usul ve Esaslari Tarim ve Orman Bakani yürütür.

PEYZAJ IZLEME FORMU