KURAKÇIL PEYZAJ UYGULAMALARINA İLİŞKİN USUL VE ESASLAR (KARAR SAYISI: 10502)

CUMHURBASKANI KARARI

Karar Sayisi: 10502

Ekli "Kurakçil Peyzaj Uygulamalanna Iliskin Usul ve Esaslar"in onaylanmasina, 1 sayil Cumhurbaskanlig1 Kararnamesinin 435/A maddesi geregince karar verilmistir.

17 Ekim 2025

Sayi : 33051

Recep Tayyip ERDOGAN

CUMHURBASKANI

KURAKÇIL PEYZAJ UYGULAMALARINA ILISKIN USUL VE ESASLAR

Amaç

MADDE 1- (1) Bu Usul ve Esaslarin amac1; meskûn mahalde kalan kamusal açik-yesil alanlar ile yari özel açik-yesil alanlarda su kaynaklarinin etkin ve verimli kullanilmasini, iklim degisikligine uyum saglanmasini, yerel ekolojik kosullarn gözetilmesini ve dirençlisürdürülebilir kentsel peyzaj alanlarinin olusturulmasini saglayan kurakçil peyzaj ve sulama uygulamalarinin belirlenmesidir.

Tanimlar

MADDE 2- (1) Bu Usul ve Esaslarda geçen;

• a) Bakanlik: Tarim ve Orman Bakanligini,
• b) Bitkisel peyzaj elemanlari: Agaçlar, agaççiklar, çahlar, yer örtücüler, çimler basta olmak üzere peyzaj tasarim ve uygulamasinda kullanilan tüm dogal, yari dogal ve kültürel bitki türlerini,
  3. §) Kentsel yesil alanlar: Kamusal (genel) açik-yesil alanlar ve yari özel açik-yesil alanlars,
• c) Kamusal (genel) açik-yesil alanlar: Kent ve mahalle parklars, yol, bulvar ve refüjler gibi toplumun yararlandigi veya rekreasyonel ihtiyaçlarinin karsilandigi, ekosistem hizmetleri saglayan kamusal alanlari,
• d) Kurakçil peyzaj: Suyun verimli kullanimini esas alarak kurakliga, tuzluluga ve sicakliga dayankli, su ihtiyaci az olan bitkilerle tasarlanan, yerel iklim ve dogal vejetasyon ile uyumlu, çevresel, estetik ve kültürel degerleri gözeten çok islevli sürdürülebilir peyzaji,
• e) Kurakçil Peyzaj Uygulamalari Rehber Dokümani: 4/5/2023 tarihli ve 32180 sayil Resmî Gazete'de yayimlanan 2023/9 sayil Cumhurbaskanligi Genelgesine dayanilarak Bakanligin resmi internet sitesinde yayimlanan rehber dokümani,
• f) Malçlama: Buharlasmay1 azaltarak suyun verimli kullanimini saglamak, toprak sicaklgini dengelemek ve saglikli bitki gelisimini tesvik etmek amaciyla bitkilerin kök bölgelerinin ve/ veya bütün toprak yüzeyinin organik veya inorganik malzemelerle örtülmesini,
• g) Peyzaj Izleme Sistemi: Peyzaj uygulamasi ve sulamaya iliskin verilerin yer aldigi ve izlemenin yapildigi Bakanlikça gelistirilen bilgi sistemini,
• g) Peyzaj: Karakteri dogal ve/ veya insan aktiviteleri ve etkilesimleri sonucu olusan alan1,
• h) Sorumlu idare: Kentsel yesil alanlardan sorumlu idareleri,
• i) Yari özel açik-yesil alanlar: Universite kampüs alanlar, askeri alanlar, kamu kurum ve kuruluslari, havaalanlar, turizm tesisleri, golf, futbol ve atletizm sahalars, organize sanayi bölgeleri gibi çogunlukla toplumun tümüyle yararlanamadigi, sadece belirli bir kesim tarafindan belli sartlarda kullanima açik rekreasyonel alanlar1,
• 1) Yapisal peyzaj elemanlari: Peyzaj tasarim ve uygulamasinda kullanilan pergola, kamelya, bahçe mobilyalari vb. ahsap peyzaj donati elemanlari, çitler, merdivenler, kapilar ile sert zeminler gibi yapisal elemanlar1,
• j) Yesil altyap1: Ekosistem hizmetlerinin sürdürülebilirliginin desteklenmesi ve biyoçesitliligin artirilmasi için stratejik olarak tasarlanan ve yönetilen dogal ve yari dogal alanlar agini,
• k) Zonlama: Bitkisel peyzaj elemanlarnin su ihtiyaci, kullanm yogunlugu ve islevselligi, toprak özellikleri, meteorolojik özellikler, topografya, bakim gerekliligi ve estetik katkis1 dikkate alinarak alanin planli alt bölgelere ayrilmasini,

ifade eder.

Genel esaslar

MADDE 3- (1) Kurakçil peyzaj uygulamalari ile su kaynaklarinin etkin ve verimli kullanilmasin saglamak maksadiyla;

• a) Peyzajda; kurakliga, tuzluluga, sicakliga dayanikli ve su ihtiyac az olan, yerel iklim ve dogal vejetasyona uygun bitkisel peyzaj elemanlarinin kullanilmas1, yetistirilmesi,
• c) Peyzajda çim yerine yerel iklime ve dogal vejetasyona uygun, çok yillik yer örtücülerin ve kurakliga dayanikli dogal bitkilerin kullanlmas1,
• b) Peyzaj tasariminda, ilgili federasyonlarca çim kullaniminin zorunlu oldugu belirlenen spor tesisleri disinda çim kullaniminin azaltilmas1, çim kullaniminin zorunlu oldugu alanlarda ise kullanim yeri ve kullanim amaçlari dikkate alinarak bölgenin iklim kosullarina uygun, kurakliga dayanikli çim türlerinin seçilmesi,
  4. §) Peyzaj tasariminda bitki su ihtiyacina ve kullanim yogunluguna göre zonlama yapilmas1,
• e) Peyzaj uygulamalarinda yerel iklim kosullarina, dogal yapiya ve bitki örtüsüne uyumlu malçlama yapilmasi,
• d) Bölgeye ve yerel iklim kosullarina uygun yapisal peyzaj elemanlarinin kullanilmas1,
• f) Bitkisel peyzaj elemanlari kullanilmadan sadece organik ve inorganik malç malzemesi kullanilarak toprak yüzeyinin kapatilmamas1,
• g) Peyzaj sulamasinda içme-kullanma suyu sebekesinden sulama yapilmamasi, sulama ihtiyacinin öncelikli olarak anstilmis atiksular olmak üzere geleneksel olmayan su kaynaklarindan saglanmasi, buna yönelik çevresel altyapinin ve kademeli geçis planlarinin olusturulmasi, geleneksel olmayan su kaynaklarina erisimin mümkün olmadigi yerlerde ve yeralti suyu kullaniminin zorunlu oldugu sartlarda su tahsis belgesi alinmasi,
• g) Su verimliligi saglayan basinçli sulama yöntemlerinin kullanilmas1,
• h) Su kullaniminin ölçüm ve izleme sistemleri ile kayit altina alinmas1,
• i) Yesil altyapi uygulamalarinin kurakçil peyzaj uygulamalariyla uyumlu hale getirilmesi,
• 1) Sulama ve bakim faaliyetlerinde enerji ihtiyacinin öncelikli olarak yenilenebilir enerji kaynaklarindan saglanmas1,
• j) Peyzajda bulunan sosyal donatilarda sensörlü musluk, tasarruflu musluk ucu aparati, düsük hacimli rezervuar gibi su verimliligi saglayan ekipmanlarin kullanilmas1,
• k) Bakanlik, ilgili meslek odalar1, üniversiteler basta olmak üzere ilgili kurum ve kuruluslarca kurakçil peyzaj uygulama esaslarina yönelik bu Usul ve Esaslari uygulamakla yükümlü kurum ve kuruluslara egitimlerin verilmesi, halkin bilgilendirilmesi ve iyi uygulamalarn ilgili alanlarda tanitilarak farkindaligin artirlmas1,

esastir.

Kurakçil peyzaj tasarimi ve uygulamasi

• a) Uygulama alannin tasarimi asamasinda; dogal yapi özellikleri arazi etüt ve literatür çalismalari ile belirlenir; çevresel ve fiziksel sorunlar tespit edilerek önceliklendirilir; toprak analizieri yapilarak analiz sonuçlarina uygun iyilestirme ve islah yöntemleri tespit edilir.

MADDE 4- (1) Kurakçil peyzaj tasarim ve uygulamasindan sorumlu idarelerce;

• b) Peyzaj sulamasi için artilmis atiksular basta olmak üzere geleneksel olmayan su kaynaklarinin tespiti yapilir.
  2. §) Kullanim alanlarinin belirlenmesinden sonra zonlama yapilir.
• c) Uygulama alaninda yer alacak faaliyetler için kullanim alanlarina uygun gerekli yapilar ve mekanlar ile bunlarn konumlari belirlenir.
• d) Peyzajda kullanilacak kurakçil bitkiler, 8 inci madde geregince yayimlanan bitkisel peyzaj elemanlari arasindan seçilir.
• f) Egimli yesil alanlarda, teraslama yapilarak toprak tutucu bitkiler ile yer örtücüler ya da çahlar kullamlir.
• e) Sicak, kuru, güney ve bati bakil alanlar için az su isteyen bitkiler; kuzey ve dogu bakil alanlarda ise daha fazla neme ihtiyaç duyan bitkiler kullamlir.
• g) Ilgili federasyonlarca çim kullaniminin zorunlu oldugu belirlenen spor tesislerinde kullanilacak çim türleri, 8 inci madde geregince yayimlanan çim türleri arasindan seçilir.
  8. §) Çim kullanimi zorunlu olan alanlar diginda 8 inci madde geregince yayimlanan diger bitkisel peyzaj elemanlari tek veya grup halinde kullanilarak çim alan orani azaltilir.
• h) Toprakta buharlasmanin en aza indirilmesi amaciyla bölgenin iklim kosullarina ve dogal yapisina uyumlu malç malzemesi, suyun bitki köklerine ulasmasini saglayacak kalinlikta kullanlir.
• 1) Beton, asfalt gibi geçirgenligi düsük olan malzemelerden yapilmis sert zemin alanlar1 asgari düzeyde tutulur. Zemin malzemesinde su akisini yavaglatan ve yüksek su geçirgenligine sahip malzemeler kullanlir.

Sulama planlamasi ve uygulamasi

MADDE 5- (1) Kurakçil peyzaj sulama planlamasi ve uygulamasindan sorumlu idarelerce;

• b) Toprak analizine ve belirlenen bitki desenine uygun sulama programi hazirlanir. Sulama programi hava kosullari esas alinarak uygulanir.
• a) Içme-kullanma suyu sebekesinden peyzaj sulamasi yapilmamasi esastir. Geleneksel olmayan su kaynaklarinin kullanimi önceliklendirilir. Yeralti suyu kullaniminin zorunlu oldugu sartlarda ise su tahsis belgesi alinir.
• c) Sulama gün agarmadan önce ya da gün batimindan hemen sonra yapilir.

(2) Peyzaj sulamasinda geleneksel olmayan su kaynaklarinin kullaniminda;

• ç) Sulamada basinçli sulama yöntemleri ve otomasyonlu sulama sistemleri kullanilir. Bu sistemlerin yilda en az bir kez periyodik kontrolü ve bakimi yapilir. Su kullanimi ölçüm ve izleme sistemleri ile kayit altina alinir.

a) Aritilmis atiksularin kullanimina öncelik verilir. Aritilmis atiksuyun yeniden kullaniminda yürürlükteki mevzuatta yer alan yükümlülüklere ve kriterlere uyulur.

b) Mevcut peyzajda, hâlihazirda geleneksel olmayan su kaynaklari kullanilamiyorsa kademeli olarak geleneksel olmayan su kaynaklarinin kullanimi saglanir.

§) Alanda yüzeyden akiça geçen yagis sulari yeniden kullanim için yeralti veya yerüstü depolarinda biriktirilir.

c) Yeni yapilacak peyzajin sulanmasinda geleneksel olmayan su kaynaklarinin kullanimina iliskin altyapi sistemleri peyzaj ile birlikte projelendirilerek tesis edilir.

d) Sulamadan dönen sularin yeniden kullanlmasi için drenaj kanallari olusturulur. Drenaj kanallar ile toplanan sulama sular uygun filtrasyon yöntemi sonrasi sulamada yeniden kullamlir.

• (3) ilgili federasyonlarca çim kullaniminin zorunlu oldugu belirlenen spor tesislerinde içme-kullanma suyu sebekesinden peyzaj sulamasi yapilmamasi esastir. Sulama ihtiyaci oncelikli Olarak aritilmis atiksular olmak üzere geleneksel Olmayan su kaynaklarindan saglanir, buna yönelik çevresel altyapi olusturulur. Yeralti suyu kullaniminin zorunlu oldugu sartlarda su tahsis belgesi alinir.

Kurakçil peyzaj verilerinin izlenmesi

MADDE 6- (1) Bu Usul ve Esaslar kapsaminda yer alan sorumlu idarelerce her yil Subat ayinin sonuna kadar bir önceki yiln peyzaj uygulamasina, sulamaya ve geleneksel olmayan su kaynaklarinin kullanmina iliskin veriler Peyzaj Izleme Sistemine girilir.

(2) Milli güvenlik kapsaminda görev ve yetkisi bulunan kurum ve kuruluslar, Peyzaj Izleme Sistemine veri girisi yükümlülügünden muaftr. Gerekli veriler Bakanlik tarafindan belirlenen usul ile bildirilir.

(3) Peyzaj Izleme Sistemine girilen veriler; Çevre, Sehircilik ve Iklim Degisikligi Bakanligi içinde yetkilendirilmis birimlerin erisimine açilir.

Kurakgil peyzaj türlerinin belirlenmesi

MADDE 7- (1) Kurakliga, tuzluluga ve sicakliga dayamkls, su ihtiyaci az olan, yerel iklim ve dogal vejetasyon ile uyumlu bitki türleri Bakanlik onayiyla belirlenir. Peyzajda kullanilacak kurakliga dayanikli odunsu bitkiler, Çevre, Sehircilik ve Iklim Degisikligi

Bakanliginca yayimlanan rehber esas alinarak belirlenir. Belirlenen bitki türleri Kurakçil Peyzaj Uygulamalari Rehber Dokümaninda yer alir. Bitki türlerinde degisiklik olmasi durumunda güncelleme yapilir.

(2) Kurakçl Peyzaj Uygulamalar Rehber Doküman Bakanhgun resmi internet sitesinde yayimlanir.

Peyzaj verilerinin toplanmas1

GEÇICI MADDE 1- (1) Bakanlik tarafindan talep edilen veriler, Peyzaj Izleme Sistemi faaliyete geçene kadar EK-1'de yer alan Peyzaj Izleme Formu ile Bakanliga gönderilir.

Spor tesislerinde çim kullanimi

GEÇICI MADDE 2- (1) Ilgili federasyonlarca çim kullaniminin zorunlu oldugu belirlenen spor tesislerinde, su ihtiyaci yüksek olan çim türleri yerine, 8 inci madde geregince yayimlanan çim türleri kullanli. Mevcut alanlarda; bu Usul ve Esaslarn yürürlüge girdigi tarihten itibaren en geç 3 yil içerisinde, bu Usul ve Esaslara uyum saglanir.

Yürürlük

MADDE 8- (1) Bu Usul ve Esaslar yayimi tarihinde yürürlüge girer.

Yürütme

MADDE 9- (1) Bu Usul ve Esaslar Tarim ve Orman Bakani yürütür.

PEYZAJ IZLEME FORMU

Türkçe isimlerini belirtiniz. (Om: Biberiye (Rosmarinus officinalis L.))

1. Kurakçil bitkilerin yer aldig alan büyüklügü (m?)

2. Peyzajda kullanilan çim yüzey alani (m23)

3. Peyzajda kullantlan çim türlerini belirtiniz.

Malçlama yapilyor ise

1. kullanilan malç malzemelerini belirtiniz.

2. Peyzaj tasarminda zonlama yapiliyor mu?

3. Peyzaj için kullanlan yillik su bedeli belirtiniz (TL/y1l)

• Peyzajin yillik bakim bedelini 18. belirtiniz (TL/y1l)

• Peyzaj için kullanilan yillik 19. enerji bedelini belirtiniz (TL/y1l)

Peyzaj sulamasi için yenilenebilir enerji kaynaklari kullanhyor ise türüne göre

1. toplam kullanim oranini belirtiniz (%)

Peyzaj sulamasi için kullanilan yenilenebilir enerji

1. kaynaklarmin yilik enerji maliyetine katkisini belirtiniz (TL/yil)

Meveut peyzajin kurakçil peyzaj ile yeniden

1. düzenlenmesine iliskin çalisma yapild ise kazanimlar belirtiniz.

• Geleneksel olmayan su 23. kaynaklarnin kullanimina iliskin planlamalarinizs belirtiniz.

Yer örtücüler

Sarilici ve tirmanicilar

Kaktüsler

Çim

• [ ] vet (

• [ ] layir ()

• [ ] Jeotermal enerji

Günes enerjisi

Rüzgâr enerjisi

Diger

Dönüstürülen alan (m?)?

Elde edilen su tasarrufu miktar (m'/y1l)

Enerji tasarrufu miktar (kWh/yil)?

Bakim maliyetlerinden elde edilen tasarruf miktar (TL/y1l)?