ORTA VADELİ PROGRAM (2020-2022)'IN ONAYLANMASI HAKKINDA KARAR (KARAR SAYISI: 1618)

nalal vayisl 10to

CUMHURBAŞKANI KARARI

Karar Sayısı: 1618

4 Ekim 2019

Sayı : 30908 (Mükerrer)

Recep Tayyip ERDOĞAN CUMHURBAŞKANI

YENI EKONOMI PROGRAMI 2020-2022

ORTA VADELI PROGRAM

içindekiler

1. DENGELENME, DISIPLIN VE DEGISIM
1.1. Genel Degerlendirme
1.2. Makroekonomik Gerçeklesmeler...
1.3. Mevcut Siyasi ve Ekonomik Durum
1.4. Temel Hedefler
2. FIYAT ISTIKRARI
3. KAMU MALIYESI
4. BUYUME VE ISTIHDAM
5. CARI ISLEMLER DENGESI.
6. FINANSAL ISTIKRAR
7. EYLEMLER VE PROJELER
8. EK TABLOLAR

1. DENGELENME, DISIPLIN VE DEGISIM

Bu Programin temel amaci; Dengelenme, Disiplin ve Degisim temasi ile hazirlanan 2019-2021 Yeni Ekonomi Programi (YEP) gerçevesinde fiyat istikrari, finansal istikrar ve cari islemler dengesinde son bir yilda elde edilen kazanimlarin korunup gelistirilmesi, üretim ve verimlilik odakli, sürdürülebilir büyüme ile adaletli paylasima yönelik ekonomik dönüsümün ve degisimin gerçeklestirilmesidir.

1.1. Genel Degerlendirme

Agustos 2018'de baslayan spekülatif kur saldirilari alinan tedbirlerle etkisiz hale getirilmistir.
Finansal istikrar ve Kalkinma Komitesi (FIKKO) çatisi altinda ekonomi yönetiminin tüm kurumlari arasindaki iletisim ve is birligi kurumsallastirilmis, finansal istikrar güçlendirilmistir.
Enflasyon ile mücadelede uygulanan geleneksel politikalara Enflasyonla Topyekün Mücadele Programi ile toplumsal destek saglanmis, enflasyonda belirgin bir düsüs gerçeklestirilmistir.
Alinan mikro tedbirler ile ithalatin kompozisyonunda ihracati destekleyen mal ve hizmetlerin agirligi artirilmis, rekabetçi kur ve artan turizm gelirlerinin de destegiyle, cari islemler dengesinde Cumhuriyet tarihinin en iyi seviyelerine ulasilmistir.
Ekonomik aktivite sektör odakli vergi indirimleri, istihdam tesvikleri ve kamu bankalarinin kaynaklarina dayali ölçülü kredi programlari ile desteklenmis, ekonomide yumusak ini$ saglanmistir.
ithalattaki ve iç talepteki yavaslamadan kaynaklanan vergi kayiplari kamu borç yükünün artirilmasi veya vergi artislari yerine alternatif gelir kaynaklari tespit edilerek karsilanmistir.
Kamur I Maliyesi Dönüsüm ve Degisim Ofisi kurumsallastirilarak Hazine ve Maliye Bakanligi bünyesinde Kamu Mali Yönetim ve Dönüsüm Genel Müdürlügü kurulmus, kamu yatirim ve harcamalari ile tesvik uygulamalarinin etkinligini artirmaya yönelik çalismalar baslatilmis ve sürdürülmektedir. Yeni Ekonomi Programi ve Orta Vadeli Mali Planin hazirlanmasi ve uygulanmasina yönelik olarak çalismalar Hazine ve Maliye Bakanligi ile Strateji ve Bütçe Baskanligi tarafindan yakin isbirligi icerisinde yürütülmektedir.

1.2. Makroekonomik Gerçeklesmeler

Enflasyon: 2018 yilinin ikinci geyreginden itibaren Türk lirasinda görülen deger kaybinin olusturdugu maliyet baskisi ve fiyatlama davranislarinda ortaya çikan bozulma neticesinde on iki aylik tüketici enflasyonu Ekim 2018'de yüzde 25,2 ile son 15 yilin en yüksek seviyesine ulasmistir. Para ve maliye politikalari arasindaki güçlü koordinasyon, petrol ve diger emtia fiyatlarindaki düsüs, kamu fiyatlama mekanizmalari ile kur kaynakli fiyat dalgalanmalarinin tüketici enflasyonu üzerindeki etkisinin yumusatilmasi ve Enflasyonla Topyekün Mücadele Programi çerçevesinde özel sektörün gönüllülük esasina göre yaptigi fiyat indirimleri neticesinde enflasyon düsüs egilimine girmis, 2018 yili sonunda YEP tahminleriyle uyumlu olarak yüzde 20,3 iS. 20e 20.3 seviyesine ve Agustos 2019 itibariyla da yüzde 15 seviyesine gerilemistir. Tüketici fiyatlari üzerindeki üretici fiyatlari kaynakli baskilarin zayiflamasi ve güçlü baz etkisinin devreye girmesi ile 2019 yili Eylül ayinda enflasyonda tek haneli seviyelerin görülmesi beklenmektedir.
Cari islemler dengesi: Türk lirasinin dis ticaret açisindan daha rekabetçi bir seviyeye gelmesi, ihracatta artan ürün ve pazar çesitliligi, azalan ithalat talebi ve artan turizm gelirlerinin de etkisiyle cari islemler dengesinde güçlü bir toparlanma gerçeklesmis, 2018 yili Haziran ayinda 57,1 milyar dolar açik veren yilliklandirilmis cari islemler dengesi, 2019 yill Temmuz ayinda 4,4 milyar dolar fazla vermistir.
Büyüme: 2018 yilinin ikinci geyreginden itibaren enflasyonda ve faiz oranlarinda gözlenen hizli artis neticesinde hanehalki tüketimi ve özel sektör sabit yatirim harcamalari azalmis, buna ragmen yilin ilk yarisinda gerçeklesen yüksek büyüme oranlarinin etkisiyle 2018 yilinda yüzde 2,8 oraninda büyüme kaydedilmistir. Ekonomik aktivitede 2019 yilinin ilk yarisinda ilimli bir toparlanma gerçeklesmistir. Toparlanmanin kaynagi tüketim harcamalari ve net ihracat olurken, yatirimlar zayif seyretmistir. Bu toparlanma süreci, finansal kosullardaki iyilesme ve enflasyondaki düsüsle birlikte risk primi ve belirsizliklerdeki azalmanin yurt içi talebe verdigi destekle yilin ikinci yarisinda da hizlanarak devam etmektedir.
istihdam: 2018 yilinda yaklasik 550 bin kisilik ilave istihdam saglanmis ve issizlik orani yüzde 11 seviyesinde

gerçeklesmistir (YEP 2019-21 tahmini yüzde 11,3). 2018 yilinin ikinci yarisinda baslayan ekonomik yavaslama neticesinde issizlik orani Haziran 2019'da yüzde 13'e yükselmistir. Bu gerçeklesmede insaat sektöründe yasanan siddetli daralmanin istihdam üzerindeki etkisi belirleyici olmustur. 2019 yilinin ikinci yarisinda ekonomik aktivitede beklenen iyilesme ile birlikte isgücü piyasasinda kademeli bir toparlanma öngörülmektedir.

Kamu maliyesi: Son bir yillik dönemde, uygulanan maliye politikalari ekonomik aktiviteyi desteklemis, cari açik ve enflas-yon ile mücadeleye katki saglamistir. 2018 yilinda merkezi yönetim bütçe açiginin GSYH'ye orani YEP tahmini ile uyumlu olarak yüzde 2,0 seviyesinde gerçeklesmistir. 2019 yilinin ilk sekiz ayinda bütçe harcamalari YEP'te ortaya konulmus olan mali disiplin ve tasarruf anlayisi cerçevesinde hedeflerle uyumlu olarak gerçeklesmistir. Bütçe gelirleri ise ekonomik aktivitedeki zayif seyir, uygu-lanan vergisel tesvikler ile cari açik kaynakli dis finansman ihtiyacinin sinirlandirilmasina dayanan politikalar neticesinde öngörülenin altinda gerceklesmistir. Vergi gelirlerindeki düsüs vergi disi gelirlerle telafi edilmistir. 2019 yilinin ilk sekiz ayinda merkezi yönetim bütçesi 68,1 milyar TL açik vermistir (YEP 2019-21 tahmini 80,6 milyar TL).

Ekonomik aktivitede beklenen iyilesme ve uygulamaya konulan projeler çerçevesinde ilerleyen dönemde bütçe gelirlerinin ivme kazanarak artacagi, bütçe giderlerinin ise hedeflerle uyumlu olarak gerçeklesmeye devam edecegi öngörülmektedir.

1.3. Mevcut Siyasi ve Ekonomik Durum

Cumhurbaskanligi Hükümet Sistemi'nin sagladigi hizli ve etkin karar alma mekanizmasi ile ekonomik dönüsüm ve degisim süreci daha koordineli bir sekilde yönetilmektedir.
Uluslararasi iliskilerde karsilasilan sorunlar diplomasi yoluyla etkin bir sekilde yönetilmekte olup bu sorunlarin ekonomi üzerindeki etkisi sinirlandirilmaktadir.
Onümüzdeki dört yillik seçimsiz dönem, yapisal reformlar yoluyla ekonomide planlanan köklü dönüsüm ve degisimi saglamak için bir firsat penceresi sunmaktadir.
ABD ve Çin arasinda yasanmakta olan ticaret savaslari tedarik zincirlerini bozarak, güveni zayiflatarak ve belirsizligi artirarak küresel çapta sermaye yatirimlari, ücretler ve talep üzerinde

belirgin sekilde etkili olmaktadir. Bu gelismeler ülkemizin ihracat büyümesi üzerinde asagi yönlü risk olusturmaktadir. Diger yandan, Türkiye'nin ihracattaki ürün ve pazar cesitliligi ve ertelenmis is talep bu risklerin büyüme üzerine etkilerini sinirlandiracaktir. Ayrica, dünya ticaretindeki ülke yogunlasmalarinin azalmasiyla Türkiye gibi fiziki altyapisi ve insan kaynagi güçlü, yurt disi pazarlarla is yapma deneyimine sahip ülkelerin dünya ticaretinden alacagi payi artirmast beklenmektedir. Bununla birlikte, gelismis ülkelerin ithalat pazarlarindaki degisimlerin ülkemizin daha çok dogrudan yabanci yatirim gekmesine katki saglamasi beklenmektedir.

Brexit sürecine iliskin belirsizlikler, küresel finansal piyasalarda ve portföy hareketlerinde oynakliga neden olmakta ve basta Avrupa Birligi olmak üzere küresel ekonomi açisindan asagi yönlü bir risk unsuru olmaya devam etmektedir. Diger yandan, bu süreç orta ve uzun vadede ikili ticaret anlasmalari yoluyla ülkemiz ihracati üzerinde olumlu bir etki olusturma potansiyeline sahiptir.
Küresel ekonomide gözlenen durgunluk nedeniyle basta ABD olmak üzere gelismis ülkelerde para politikalarinin ekonomik aktiviteyi desteklemeye yönelmesinin, küresel finansal kosullari ve risk istahini iyilestirmek suretiyle ülkemiz ekonomisine olumlu katki yapmasi öngörülmektedir. Ayrica, gelismis ülkelerin ekonomik aktiviteyi desteklemek amaciyla kamu yatirimlarini artirmasi neticesinde yurt disinda calisan müteahhitlik firmalarimizin bu yatirimlardan pay almasi beklenmektedir

1.4. Temel Hedefler

1- Tüketici enflasyonu, 2020 yil sonu itibariyla yüzde 8,5 seviyesine, 2022 yil sonu itibariyla da yüzde 4,9 seviyesine düsürülecektir.

2- Atilacak olan ekonomik dönüsüm ve degisim adimlari ile Program dönemi sonunda cari islemlerde denge kalici olarak tesis edilecektir.
3- Program dönemi boyunca büyümenin yüzde 5 seviyesinde gerçeklesmesi beklenmektedir. 2020 yilinda büyümenin ertelenmis iç talep kaynakli olacagi ve enflasyonist olmayacagi öngörülmektedir.
4- Program dönemi boyunca, merkezi yönetim bütçe aciginin GSYH'ye orani yüzde 3'ün altinda tutulacaktir. Buna yönelik olarak Merkezi Yönetim Bütçesinin uygulama süreci Hazine ve Maliye

Bakanligi ile Strateji ve Bütçe Baskanligi tarafindan yakin isbirligi içerisinde koordineli olarak yürütülecektir.

5- Kamu yatirim, harcama ve tesviklerinin etkinligini artiracak degisim programlari sürdürülecektir.
6- Kamu yatirimlarinda, 11. Kalkinma Planinda yer alan öncelikli imalat sanayi sektörlerine ve bu sektörlere yönelik beseri ve fiziki altyapryi güçlendirecek Ar-Ge, dijitallesme, insan kaynaklari, lojistik ve enerji gibi yatay alanlar ile tarim, turizm ve savunma sanayi alanlarina öncelik verilecektir.
7- Türkiye Varlik Fonu, cari islemler denge-sini güçlendirecek, ülkenin stratejik hedeflerini ve finansal piyasalarin gelismesini destekleyecek ve özel sektör is birliklerine dayanan sabit sermaye yatirimlari yapacaktir.
8- Yapilacak olan vergi reformu ile mükellef haklari daha etkin bir sekilde korunacak, beyanname sistemi yayginlastirilacak, vergi tahsilatinin etkinligi artirilacak, kurumlar vergisi kademeli olarak azaltilacak, halka yeni açilan sirketlere kurumlar vergisi indirimi saglanacak, vergi oranlarinda ve vergi politikalarinda yapilacak diger bazi düzenlemeler ile vergi gelirleri artirilacak ve vergi adaleti saglanacaktir.
9- Isgücü piyasasindaki beceri uyumu artirilacak ve esneklestirme adimlari sosyal taraflarin mutabakatiyla hayata geçirilecektir.
10- Bankacilik sektörünün aktif kalitesini iyilestirecek, mali yapisini güçlendirecek ve kaynaklarini kaliteli ve sürdürülebilir büyümeyi destekleyecek sekilde kullanmasini saglayacak adimlarin atilmasina devam edilecektir.
11- Ekonomimizin uluslararasi sermaye hareketlerindeki oynakliga dayali kirilganligini azaltacak, reel sektöre Türk lirasi cinsinden ucuz ve uzun vadeli kaynak saglayacak bir Tamamlayici Emeklilik Sistemi (TES) sosyal taraflarin mutabakati ile kurulacak ve sermaye piyasalarini derinlestirecek kapsamli bir reform paketi devreye sokulacaktir.
12- Ekonomi yönetimi ile ilgili kurumlarin yeniden yapilandirilma süreci devam edecek, liyakat ve performans odakli insan kaynagi yönetimiyle bu kurumlar güçlendirilecek, finansal istikrar ve güvenligi esas alan yeni bir finansal mimari olusturma çalismalari sürdürülecektir.

13- YEP'teki makroekonomik hedefleri destekleyecek ve sürdürülebilir kilacak nitelikli insan gücü ve güçlü toplum hedefi ile ilgili proje ve programlar hayata geçirilmeye devam edecektir.

Bu Programda belirlenen her eylemin etki ve maliyetfayda analizlerini, uygulama takvimini ve performans kriterlerini içeren YEP Eylem Plani, bütçe yiliyla birlikte uygulamaya konulacaktir. Bu plan çerçevesinde gerçeklestirilen ilerlemeler üçer aylik dönemlerde takip edilecektir.

2. FIYAT ISTIKRARI

Para ve maliye politikalarinin esgüdümü ile mal ve hizmet piyasalarinda rekabet ve verimliligi artiracak yapisal dönüsüm adimlarini hayata geçirerek, enflasyonun kalici olarak düsük tek haneli seviyelere indirilmesi Programin temel hedeflerindendir. Enflasyonun düsürülmesiyle; öngörülebilirlik artirilacak, belirsizlik kaynakli risk primleri düsürülecek, finansal aracilik sisteminin ve reel sektör sabit sermaye yatirimlarinin verimliligi yükseltilecek, uzun vadeli Türk lirasi finansman kaynaklari gelistirilecek, böylece ekonomik ve finansal istikrar güclendirilecektir.

Enflasyonun 2020 yilinda yüzde 8,5'e, 2022 yilinda ise yüzde 4,9'a düsmesi beklenmektedir.

Enflasyon (%)

Politika ve Tedbirler:

Kamunun yönlendirdigi bazi fiyat ve ücretlerde geçmis enflasyon yerine YEP enflasyon hedeflerine göre ayarlamalar yapilacak, böylece enflasyonda atalet etkisi sinirlandirilacaktir.
Mal ve hizmet fiyatlarindaki kur geçiskenligini azaltmak için bazi ithal ürünlerin yerlilestirilmesi, alim garantili enerji kontratlarinin yerlilik orani da dikkate alinarak Türk lirasi bazli olmasi saglanacaktir.
Esel mobil sistemi ile petrol fiyatlarindaki oynakligin enflasyon üzerindeki etkisi bütçe dengesi de gözetilerek sinirlandirilacaktir.
Sektörel rekabet ve verimlilik eylem planlari hazirlanarak rekabet ortami iyilestirilecek ve üretim maliyetleri düsürülecektir.
Gida enflasyonunu düsürmek için su tedbirler alinacaktir:
Gida uretimini artirmak için sulama yatirimlari yapilacak ve sebze-meyve fiyatlarinda dönemsel dalgalanmalarin önlenmesi amaciyla sera yatirimlari tesvik edilecektir.
*Hal yasasi ile üretici ve tüketici fiyatlari arasindaki fark optimize edilecek, sebze-meyve ticareti kayit altina alinacak, aracilar denetlenecek, hallerin altyapisi yenilenecek ve modernizasyonu saglanacaktir.
Perakende yasasi ile gida tedarikçilerini korumaya ve gida enflasyonunu önlemeye yönelik düzenlemeler yapilacaktir.
Gida fiyatlari basta olmak üzere marketlerdeki fiyatlari karsilastirmayi kolaylastiracak, böylece fiyat rekabetini artiracak internet tabanli bir bilgi islem altyapisi kurularak yerel marketlerdeki fiyatlar mobil uygulamalar yoluyla vatandasin bilgisine sunulacaktir.
Gida fiyatlarinda mevsimsel dalgalanmalar engellemek amaciyla Toprak Mahsulleri Ofisi ile Et ve Süt Kurumu etkin ithalat ve ihracat uygulamalari, alim, satim ve depolama islemleriyle piyasada yer alarak gida fiyatlarinda dengelerin korunmasina daha güçlü sekilde destek verecektir.
Kooperatifçiligin gelisimine engel teskil eden mevzuat düzenlemeleri kaldirilacaktir.
Tarim, hayvancilik ve balikçilik isletmeleri ile üretici birlikleri ve kooperatiflerin kurumsallasmasi, ölçeginin büyütülmesi ve yayginlastirilmasi desteklenecektir.
Tarimda sözlesmeli üretim modeli yayginlastirilacaktir.
Küçükbas hayvan üretiminde verimlilik ve hayvan sayisinin artirilmasina yönelik faaliyetler desteklenecektir.
Tarim ürünlerinde arz ve rekolte tahminlerinin saglikli yapilabilmesine imkân veren bir erken uyari sistemi kurulacaktir.
Atil tarim arazilerinin tarimsal üretime kazandirilmasi için gerekli kurumsal ve hukuki altyapi olusturulacaktir.

3. KAMU MALIYESi

Program döneminde mali disipline kararlilikla devam edilecektir. Bu kapsamda kaynaklarin verimli kullanilmasini ve belirlenen alanlarda tasarrufu saglayacak yapisal degisiklikler hayata geçirilecektir. Bütçenin gelir performansinin yükseltilmesi amaciyla sürekli ve kalici gelir kaynaklari ile vergi tahsilatinda etkinligin artirilmasi ve ekonomide kayit disiligin azaltilmasi hedeflenmektedir. Böylece kamu borçlulugu düsük düzeylerde tutulacaktir.

Program döneminde bütçe açiginin GSYH'ye oraninin yuzde 3'ün altinda kalmasi, faiz disi dengenin GSYH'ye oraninin ise dönem sonunda yüzde 0,3 olarak gerçeklesmesi hedeflenmektedir.

Genel devlet dengesi ile kamu kesimi genel dengesinin de benzer bir egilim göstermesi hedeflenmektedir.

Kamu Kesimi Borçlanma Geregi (% GSYH)

2019 yilinda yüzde 32,8 olmasi beklenen AB tanimli genel yönetim borg stokunun GSYH'ye oraninin 2022 yili itibariyla yüzde 32,3 olacagi tahmin edilmektedir.

Politika ve Tedbirler:

Tesvik ve destek sistemi sadelestirilerek mükerrerligi önleyici bir yapida kurgulanacak, yapilacak etki analizleri çerçevesinde etkin olmayanlar kaldirilacak, tesviklerin makroekonomik hedefler ve bütçe hedefleri ile uyumu saglanacaktir.
Vergide adaleti pekistirmek amaciyla etkin olmayan istisna, muafiyet ve indirimler kademeli olarak kaldirilarak vergi ta-bani genisletilecek ve vergi mevzuati sadelestirilecektir.
Program süresince, vergi alacaklarina iliskin yapilandirmaya gidilmeyecektir.
Vergi incelemelerinde sektörel uzmanlasma ve elektronik denetim artirilacaktir.
Tasinmaz degerleme sistemi kurularak gayrimenkul envanteri tamamlanacak, gayrimenkul vergilendirme sistemi tapu harçlari ve emlak vergilerinin gerçek degerleri üzerinden alinmasini saglayacak sekilde yeniden düzenlenecektir.
imar degisikliklerinden kaynaklanan deger artislarinin vergilendirilmesine iliskin mevzuat ve uygulama güçlendirilecektir.
Ikinci ve sonraki konut alimlarinda vergileme ve kredi kullanimina iliskin düzenleme ve uygulamalar üretken olmayan yatirimlarin cazibesini azaltma saikiyle gözden geçirilecektir.
Süreklilik arz etmeyen ve konjonktüre duyarli gelirlerin olusturdugu geçici kaynaklara karsilik kalici mahiyette harcama olusturulmayacaktir.
Kamu tasitlarinin tedarikinde, kullaniminda ve tasfiyesinde etkinlik ve verimliligi artiracak politikalarin saglikli sekilde yürütülmesine imkân taniyacak kamu tasit filo yönetim sistemi kurulacaktir.
KiT'ler, verimlilikleri artacak ve kamu maliyesine yükleri azalacak sekilde yeniden yapilandirilacaktir.
Kamu-özel is birligi (KÖi) uygulamalarinda etkinligi, verimliligi, ekonomikligi ve bütünlügü saglayacak çerçeve bir düzenleme yapilacaktir. Bu kapsamda KÖl projeleri, kamu yükümlülükleri ve bütçe dengeleri dikkate alinarak planlanacak ve yürütülecek, yatirimlarin gerçeklestirilmesinde maliyet etkinliginin saglandigi durumlarda kullanilacaktir.
Kamu kaynaklarinin kullaniminin etkinligini takip etmeyi kolaylastiracak, seffafligi ve hesap verebilirligi artiracak program bazl performans esasli bütçeleme hayata geçirilecektir.
Lüks ve/veya ithal yogunlugu yüksek ürünler listesi güncellenerek vergi düzenlemesi yapilacaktir.
Mali açidan sürdürülebilirligi saglamak ve kamu maliyesine olan yükü azaltmak amaciyla sosyal güvenlik sisteminin aktüeryal dengesini güclendirici politikalar sosyal adalet gözetilerek hayata geçirilecektir.
Sosyal yardimlarin etkinligini ve verimliligini artirmak amaciyla basta yerel yönetimler olmak üzere tüm kamu kurum ve kuruluslariyla veri paylasim altyapisi tamamlanacaktir.
Saglik Bakanligi ve üniversite hastanelerinin ilaç, tibbi malzeme ve tibbi cihazlarinin alimi tek elden gerçeklestirilecektir.
Kamu Iç Denetim Koordinasyon Kurulunun etkinligi artirilarak tüm kamu kuruluslarinda iç denetim uygulamalari ve kültürü yayginlastirilacaktir.
Kamuda kadro ve pozisyonlarin is tanimlari yapilacak, çalisanlarin yetkinlikleri belirlenecek, norm kadro çalismalari gerçeklestirilecek, is tanimi ve yetkinlikler dikkate alinarak norm fazlasi personelin yeniden yerlestirilmesi yapilacak, hedef ve yetkinlik bazli performans degerlendirme sistemi olusturularak basarilt personelin ödüllendirilmesini saglayacak Kamu Insan Kaynaklar Yönetim Sistemi kurulacaktir.
Kamu borçlanmalarinda kaynak ve pazar çesitliligi artirilacaktir.
Kayit disi istihdamin azaltilmasi amaciyla, veri analizine dayali, risk odakli denetim faaliyetleri yayginlastirilacak, yüksek kayit disiligin oldugu sektörler öncelikli olmak üzere yönlendirici ve rehberlik edici denetim faaliyetleri artirilacak, ilgili kurumlarla is birligi yapilarak teknolojik altyapinin entegrasyonu saglanacaktir.
Toplu kamu alimlari yoluyla kamu kaynaklarinin etkin kullaniminin saglanmasi ve merkezi tedarik hizmetlerinin gelistirilmesi icin Devlet Malzeme Ofisi'nin merkezi tedarik yapisi güçlendirilecektir.

4. BÜYÜME VE ISTiHDAM

Bu Program, makroekonomik dengeleri gözeten, yenilikçi, üretim ve verimlilik odakli kapsayici bir büyüme anlayisi ile hazirlanmistir. Program döneminde ekonomiyi daha dirençli kilmayi ve büyümenin sürdürülebilirligini teminen büyümenin kalitesi ile is ve yatirim ortamini iyilestirici, isgücü ve kaynaklarin verimliligini artirici adimlar atilacaktir.
Program dönemi boyunca büyümenin, potansiyeline yakin yüzde 5 seviyesinde gerçeklesmesi hedeflenmektedir. Büyümedeki güçlü toparlanmada, ertelenmis tüketim ile yatirimlar, finansal kosullardaki iyilesme, finansal oynaklik ve belirsizliklerin azalmasi, enflasyondaki kazanimlarin devami, tüketici ve yatirimc güvenindeki toparlanmanin etkili olacagi beklenmektedir. 2018 ve 2019 yillarinda ekonomik aktivitedeki zayif görünüm nedeniyle GSYH'nin potansiyelin altinda gerçeklesmesi, Program döneminde dengeli görünüm bozulmadan ekonominin potansiyeline hizli bir sekilde yakinsamasina katki saglayacaktir.
2020 yilinda büyümenin temel belirleyicisi yurt içi talep olacaktir. Özel tüketimin, ertelenmis talep, kredi ve güven kanalinin destegi ile büyümeye en yüksek katki veren kalem olmasi beklenmektedir. Yatirimlarin ise finansal kosullardaki iyilesme, yatirimci güvenindeki toparlanma ve öngörülebilirligin artmasiyla kuvvetli bir yükselis kaydetmesi öngörülmektedir. Net ihracatin katkisinin, ihracatin güçlü görünümüne ragmen yurt içi talepteki artisa bagli olarak ithalat talebinde gözlenecek artisla zayiflamasi beklenmektedir.
Üretim yönünden degerlendirildiginde, yurt içi talepte genele yayllan toparlanma, turizm gelirlerindeki artis egiliminin sürmesi, ihracatin gücünü korumasi ve son dönemde uygulanan verimlilik odakli politikalarla sanayi sektörünün 2020 yilinda GSYH büyüme oraninin üzerinde yüzde 6 seviyesinde bir artis kaydederek büyümeye 1,2 puan katki saglamasi ve Program döneminde bu katkinin artarak devam etmesi beklenmektedir. Ihracat ve turizmdeki olumlu görünüm, baglantili hizmet sektörlerindeki üretim artis oranlarini da yukari yönlü etkileyecektir. 2020 yilinda hizmetler sektörünün yüzde 5,2 oraninda artarak büyümenin sürükleyicisi olmasi öngörülmektedir. Bu dönemde tarim sektörünün büyümeye uzun dönem ortalamasinin üzerinde, insaat sektörünün ise sinirli düzeyde pozitif katki vermesi beklenmektedir.
Ekonomik aktivitedeki toparlanmayla isgücüne katilim ve istihdam oranlarinda iyilesme kaydedilmesi öngörülmektedir.
Program dönemi boyunca istihdamin yillik ortalama 1 milyon 80 bin artmasi, issizlik oraninin ise kademeli olarak gerileyerek 2022 yilinda yüzde 9,8 seviyesinde gerçeklesmesi öngörülmektedir.

Büyüme ile Ilgili Politika ve Tedbirler:

IVME finansman paketi ve benzeri araçlar ile cari açiõin düsürülmesine katkr veren, katma degerli ve teknolojik üretim yapan firmalar tesvik edilecektir.
Kredi Garanti Fonu, bankalarin talep ettigi tür veya nitelikte teminati olmadigi için finansmana erisimde zorlanan firmalara, sektör odakli olarak ve bankalarla adil risk paylasimi esasini gözeterek kefalet saglayacaktir.
Türkiye Varlik Fonu, petrokimya, madencilik ve yerli kaynaga dönük enerji üretimi alanlarinda özel sektör is birliklerine dayanan sabit sermaye yatirimlarinda yer alacaktir.
Türkiye Kalkinma ve Yatirim Bankasi'ndan olusturulan Kalkinma Fonu ile yüksek katma degerli ve teknolojik ürünlerin üretimi desteklenecektir.
Proje bazli yatirim tesvik sistemi basta olmak üzere; Ar-Ge, yenilikçilik ve teknolojik dönüsüm ile yüksek katma degerli ürünlerin üretimini desteklemeye yönelik uygulamalara, 11. Kalkinma Plani'nda yer alan kimya, ilaç-tibbi cihaz, makineelektrikli techizat, otomotiv, elektronik ve rayli sistem araçlari olarak belirlenen imalat sanayi sektörleri önceliklendirilerek devam edilecektir.
Kalkinma Ajanslari vasitasiyla bölgesel ölçekte sektörel analizler yapilarak üretim, istihdam, teknolojik yetkinlikler ve ihtiyaçlar belirlenecek, bu veriler isiginda bölgesel kalkinma destek programlari gelistirilecek, kümelenmeler desteklenecektir.
Yerli üretimin ve teknolojik kabiliyetlerin gelistirilmesinde üst düzey karar almak üzere Cumhurbaskani baskanliginda ilgili kurumlarin en üst düzey yöneticilerinin katilimiyla "Sanayilesme icra Kurulu" olusturulacaktir.
Önümüzdeki dönemde hayata geçirilecek yargi reformu kapsaminda, hukuk yargilamalarinda makul sürede yargilanma hakki daha etkin korunacak ve yargilama sürelerinde öngörülebilirlik artirilacaktir.

Verimlilik ile Ilgili Politika ve Tedbirler:

Ülkemizin sanayide katma degerli üretim kapasitesini artirmak üzere, yüksek ve ortayüksek teknoloji seviyesindeki ürünlere yönelik yatirimlari tesvik etmek amaciyla Teknoloji Odakli Sanayi Hamlesi Programi uygulanacaktir.
Ölçek ekonomisinden yararlanmak için firmalarin büyümesini engelleyen unsurlari giderici adimlar atilacaktir. Ortalama sirket büyüklügü ve basalti sirketlerin rekabet edebilirligi artirilacaktir.
Küresel rekabetin yogunlastigi sektörlerde, KOBl'lerin rekabet gücünü ve verimliligini artirici stratejik birlesmeleri destekleyen mekanizmalar gelistirilecektir.
KOBl'lerin markalasmasi, kurumsallasmasi, verimlilik artisi ve uluslararasi piyasalara erisim saglamalari amaciyla egitim ve danismanlik hizmetleri düzenlenecek, dijital dönüsümlerini tamamlamalarina ve yenilikçi is modelleri gelistirmelerine katki saglayacak projeler hayata geçirilecektir.
Ar-Ge ve yeniligin finansmanina yönelik etkin mekanizmalar devreye sokulacaktir. Bu kapsamda yenilikçi sanayi ve teknoloji sirketlerine uygun kosullarda uzun vadeli finansman imkanlari saglanacak, ayrica alternatif finansman yöntemleri ve finansal araçlar gelistirilecektir.
Odak sektörlerde hedeflenen teknoloji tabanli ürünlerin ticarilestirilmesine zemin hazirlayacak sanayi yenilik aglari desteklenecektir.
Büyük veri kaynaklarindan ekonomik fayda saglanmasina yönelik uygulamalarin hayata gecirilmesi amacryla Büyük Veri ve Yapay Zekâ Enstitüsü kurulacaktir.
Tarimda verimliligi artirmak amaciyla teknoloji kullanimi yayginlastirilacaktir.
Ulusal Enerji Verimliligi Eylem Plani cerçevesinde enerji girdi maliyetleri azaltilacaktir.

istihdam ile ilgili Politika ve Tedbirler:

isgücü piyasasinda yasal düzenlemesi bulunan ancak yeterli uygulama alani olmayan esnek çalisma biçimlerinin uygulanabilirligi artirilacaktir.
istihdam tesviklerinin etki analizi yapilacak, tesviklerin ihtiyaçlara göre yeniden tasarlanmasi saglanacaktir.
Mesleki ve teknik egitimin icerigi ile hayat boyu ögrenme ve aktif isgücü programlari, belirlenen odak sektörler basta olmak üzere reel sektörün gelecekteki ihtiyaçlari da dikkate alinarak isgücü piyasasinda talep edilecek becerileri kazandiracak ve nitelikli insan kaynagr ihtiyacini karsilayacak sekilde planlanacaktir.
Dijital ekonomide nitelikli isgücü ihtiyacinin karsilanabilmesi amaciyla gelisen sanayinin gerekliliklerine bagli olarak ortaya çikan yeni meslek alanlarinda isgücünün yetistirilmesine yönelik kurs ve programlar düzenlenecektir.
Sanayinin ihtiyaçlari ve dijital dönüsüm hedefleri çerçevesinde yenilikçi okul-sektör is birligi modelleri gelistirilecektir.
Tamamlanmaya yakin insaat projelerine finansman destegi saglanacak, böylece insaat sektöründeki durgunluk kaynakli istihdam kayiplari azaltilacaktir.
Tarimda sulama ve sera yatirimlarinin desteklenmesi ile arzi artirmaya yönelik zamanli fiyat ve alim politikalariyla tarimdaki istihdam artinilacaktir.
Bireysel tüketimin artmasi, uygun kredi sartlari, stok ve revizyon yatirimlari, sanayi ve hizmet sektöründe ve turizm alaninda istihdami artiracaktir.
Kadinlarin çalisma hayatina girisini kolaylastiracak ve kadin istihdamini artiracak düzenlemeler yapilacaktir. Bu kapsamda esnek calisma olanaklari artirilacak, kadin kooperatifleri güclendirilecek, çocuk bakim hizmetleri ve ihtiyaca göre belirlenmis mesleki egitim programlari hayata gecirilecektir.
Gençlerin istihdam piyasasinda talep edilen mesleklere yönelik hedef odakli, beceri temelli mesleki egitim ve sertifika programlarina dâhil edilmesi suretiyle genç issizliginin azaltilmasi, genclerin is-gücüne katiliminin saglanmasi ve istihdam olanaklarinin artirilmasi hedeflenmektedir.
Engellilerin meslek edinmesi amaciyla uzaktan egitim programlari gelistirilecektir.
Sosyal yardim alan çalisabilir durumdaki bireylerin isgücüne kazandirilmasi ve üretken duruma getirilmesi amaciyla aktif isgücü programlari etkin sekilde uygulanacaktir.
Yetkinlik bazli seçme, yerlestirme, meslek seçimi ile ilgili yeni mesleklere yönelik program ve yönlendirmeler, orta yasli gruplara meslek kazandirma programlari, kadinlara ve genclere ait girisimcilik ve meslek kazandirma programlariyla orta vadede yapisal issizlikle mücadele edilecektir.

5. CARI ISLEMLER DENGESI

Bu Programda yüksek katma degerli ürün ihracatinin artirilmasi, yerlilestirme yoluyla ithalata olan bagimliligin azaltilmasi ve turizm gelirlerinin önemli derecede artirilmasi hedeflenmektedir. Böylece, cari islemler dengesinde kalici iyilesme saglanacak, dis finansman ihtiyaci azalacak, dengeli ve sürdürülebilir büyüme egilimi korunacaktir.
Ekonomideki toparlanmanin sonucu olarak talep kompozisyonundaki degisimle birlikte cari islemler dengesinin 2020 yilinda dis finansman ihtiyacini makul düzeylerde tutacak bir açik vermesi beklenmektedir. Bu dönemde enflasyondaki düsüsle birlikte ülke risk primlerindeki gerileme, kaliteli sermaye girisleri için elverisli bir ortam olusturarak dis finansmanin temel belirleyicisi olacaktir.
Cari islemler dengesinin GSYH'ye oraninin Program döneminde sirasiyla yüzde -1,2, yüzde -0,8 ve yüzde 0 olarak gerçeklesmesi tahmin edilmektedir.

Cari islemler Dengesi/GSYH (%)

Dis Ticaret ile Ilgili Politika ve Tedbirler:

Ihracat tesvik sistemi daha verimli ve etkin olarak yeniden yapilandirilacaktir.
ihracat Ana Plani kapsaminda, üretimden pazarlamaya, tasarimdan markalasmaya 360 derece yaklasimiyla, hedef ülkeler ve hedef sektörler basta olmak üzere tüm ihracatçi firmalara destek verilecek, Eximbank araciligiyla finansman imkani gelistirilecektir.
Ihracata hazirlik, kurumsal kapasite olusturma, pazarlama ve tutundurma destekleri ile yüksek katma deger üretimine yönelik destekler basta olmak üzere bu desteklerden yararlanan firma sayisi, destek tutari ve destekler içindeki KOBI payi artirilacaktir.
Cari açigin düsürülmesi amaciyla öncelikli alanlarda yerli üretim göz önünde bulundurularak teknoloji ve Ar-Ge yatirimlari desteklenecektir.
Afrika'ya olan ihracatimizin artirilmasi, ülkemizin rekabet gücünün yüksek oldugu ürün ve ürün gruplari belirlenerek hedef ülke ve sektörlere yönelik is dünyasi, diplomasi ve finansman ayagini temel alan bütüncül bir yaklasim ile ele alinacaktir.
Ihracatta hedef ülke ve hedef sektör yaklasimi ile güçlendirilmis destek mekanizmalari kurulacaktir. Böylece, pazar ve ürün çesitlendirmesi saglanacak ve katma degerli ihracat artisi elde edilecektir.
Dis ticaretin lojistigine bütüncül bir bakis açisiyla yaklasilarak, üretici

ihracatçilar için Ithalatta Yerinde Gümrükleme Izinli Alici Uygulamalari hayata geçirilecektir.

Yürürlükteki serbest ticaret anlasmalari gözden geçirilecek, cari islemler açigini azaltmaya yönelik hedefler konularak bunlarin takibi yapilacak, makroekonomik hedefleri destekleyici yeni serbest ticaret anlasmalari olusturulacaktir.
Yüksek teknoloji ürünlerinin üretilecegi, büyük ölçekli yerli ve yabanci yatirimlarin yer alacagi, etkin yönetisim modeline sahip endüstri ve teknoloji bölgeleri kurulacaktir.
Ceyhan Petrokimya Endüstri Bölgesindeki yatirimlara iliskin ilk adimlar atilacaktir.
Uluslararasi ticaretin kolaylastirilmasi, gümrük islemlerinin hizlandirilmasi, kaçakçiligin ve kaçakçiliktan kaynaklanan gelir kaybinin engellenmesi için gümrük bilgi sistemleri, uctan uca bakis açisiyla, büyük veri analizi ve ileri analitik yetkinlikleri de icerecek sekilde güçlendirilecektir.
Kusak ve Yol Girisimi çerçevesinde Cin ile ikili ticari ve ekonomik iliskiler gelistirilecektir.
Avrupa Birligi ile Gümrük Birligi'nin güncellenmesine yönelik çalismalar tamamlanacaktir.
Petrol ve dogal gaz kaynagi aramalari, basta denizlerde olmak üzere, hizlandirilarak sürdürülecektir.
Maden arama ve sondaj çalismalari hizla devam ettirilerek, bulunan rezervler kamu-özel is birliginde yeni is modelleri ve finansman mekanizmalariyla ekonomiye kazandirilacaktir.
Bor basta olmak üzere madenler islenip yüksek katma degerli ürünlere dönüstürülecek ve uluslararasi piyasalara sunulacaktir.
Günes, rüzgâr, biyokütle, yenilenebilir enerji ve yerli kömür kaynaklarinin elektrik üretimindeki payi artinilacak, YEKA modeli ile bu enerji teknolojilerinin yerlilestirilmesi desteklenecektir.

Turizm ile ilgili Politika ve Tedbirler:

Turizmde sezon süresini uzatacak ve kisi basi harcama tutarini artiracak 2023 Türkiye Turizm Stratejisi hayata geçirilecektir.
Türkiye Turizm Tanitim ve Gelistirme Ajansi sektörün öncelikleri dogrultusunda tanitim, pazarlama ve sektörün hizmet kalitesini artirici

faaliyetleri ve turizm yatirimlarini destekleyecektir.

Sürdürülebilir turizm anlayisi cerçevesinde farkli turizm cesitlerine olanak saglayan, bütüncül planlama ve tahsise imkän veren yeni kültür ve turizm koruma ve gelisim bölgeleri tespit ve ilan edilecektir.
Saglik turizminin gelistirilmesi geçirilecektir. için projeler hayata
Yapilacak Türkiye Algi ve Pazar Arastirmasi'nin sonuçlari dikkate alinarak ülkelerdeki nitelikli ziyaretçi kitlesine yönelik odakli ve özellestirilmis pazarlama ve tanitim stratejileri uygulanacaktir.
Kültür ve sanat endüstrileri güçlendirilerek ülkemiz önemli bir film çekim merkezi ve dizi/film ihracatçisi haline getirilecektir.
Ana kaynak pazarimiz olan ülkelerin seçilmis sehirlerinden konaklama kapasitesinin yüksek oldugu turistik bölgelerimize baslatilan dogrudan tarifeli uçus seferleri ve düzenlenen bölge sayisi artirilacaktir.

6. FiNANSAL iSTiKRAR

Program dönemi boyunca, finansal istikrarin güçlendirilmesi, dolarizasyonun azaltilmasi, tasarruflarin artirilmasi ve böylece dis finansmana bagimliliktan kaynaklanan 1 kirilganliklarin azaltilmasi, finansal piyasalarda bilgi bosluklarini dolduracak yapisal reformlar yoluyla kaynak dagilimi ve fiyatlama etkinliginin artirilmasi, finansal sistemin sermaye piyasasi bacaginin güçlendirilmesi hedeflenmektedir.
Bankacilik sektörünün Temmuz 2019 itibariyla sermaye yeterlilik rasyosu yüzde 18,2'dir. Sektörün tahsili gecikmis alacak orani yüzde 4,6 seviyesindedir.
Bankacilik Düzenleme ve Denetleme Kurumu tarafindan gerçeklestirilen ve sonuçlari kamuoyu ile paylasilan mali bünye degerlendirme çalismasinda bankacilik sektöründe takip hesaplarina aktarilmasi gereken, agirlikli olarak insaat ve enerji sektörlerine kullandirilmis 46 milyar TL büyüklügünde ilave kredi tespit edilmistir. Bu tutarin 2019 yil sonuna kadar ilgili hesaplara aktarilmasi ile sektörün tahsili gecikmis alacak

oraninin yüzde 6,3 seviyesine kadar yükselebilecegi ve sermaye yeterlilik rasyosunun ise yüzde 17,7 seviyesine gerileyebilecegi tahmin edilmektedir.

Sermaye yeterlilik rasyosu Basel III kriterlerinde yüzde 8 oldugu halde, ülkemizde ihtiyatli bir yaklasimla yüzde 12 olarak uygulanmaktadir. Mali bünye çalismalari neticesinde hesaplanan oran her iki seviyenin de oldukça üzerindedir. Bu da bankalarin çok güçlü sermaye tamponlarinin bulundugunu ortaya koymaktadir.
Bankalarin dis finansal soklara karsi kullanabilecekleri güçlü yabanci para likidite tamponlari, bir yil içinde vadesi dolacak yurt dist kaynakli borcu rahatlikla karsilayabilecek düzeydedir.
Özetle, bankacilik sektörünün güçlü sermaye ve likidite yapisi 2020 yili ekonomik büyüme öngörüleri ile uyumlu kredi büyümesini destekleyebilecek seviyededir. Böylece, azalan fonlama ve kredi maliyetlerinin kredi talebini canlandirmasi, kredi büyümesini ve ekonomik aktiviteyi desteklemesi öngörülmektedir.
2019 yili ikinci çeyregi itibariyla reel sektörün toplam finansal borcunun GSYH'ye orani yüzde 63 seviyesinde olup toplam borcun yüzde 60'1 döviz cinsindendir. Bu kapsamda öne çikan göstergelerden reel sektör döviz açik pozisyonu, kamu otoritelerince alinan koordineli politika önlemleri ve kur riski yönetimine iliskin artan farkindaligin etkisiyle 2019 yilinda azalma egilimini korumus ve reel sektörün toplam döviz net genel pozisyon açiõi Haziran 2019 itibariyla 184,3 milyar dolar seviyesinde gerçeklesmistir. Reel sektör firmalari 1 yillik vadede açik pozisyon riski tasimamakta olup kisa vadeli döviz varliklari döviz yükümlülüklerin üzerindedir. Son dönemde, dis ticaret dengesinde gözlenen iyilesme ve turizm sektöründeki olumlu seyir neticesinde artan döviz gelirleri, reel sektörün açik pozisyonundaki düsüsü desteklemektedir.
Hanehalki borçlulugunun GSYH'ye orani, bireysel kredi kartlarina ve tüketici kredilerine yönelik uygulanan makro ihtiyati politikalarin da katkisiyla emsal ve gelismis ülkelerin çok altinda bir seviyede seyretmektedir. Ayrica, bireysel kredi kullanicilarinin döviz cinsinden veya dövize endeksli kredi kullanamamasi döviz kuru riskini sinirlandirmaktadir.

Politika ve Tedbirler:

Dolarizasyonun azaltilmasi amaciyla, fiyat istikrarini ve finansal istikrari saglamanin yaninda dövize alternatif olabilecek Türk lirasi bazli finansal ürünler gelistirilio yayginlastirilacaktir.
Bankacilik sektorünün daha verimli çalismasi amaciyla;
Finansal darbogaz yasayan, ancak mali sektöre olan borçlarinin yeniden yapilandirilmasi neticesinde istihdama katki sunmasi ve katma deger üretmesi mümkün görünen firmalarin borçlari 2019 yilinin Temmuz ayinda yayimlanan Finansal Yeniden Yapilandirma kanunu çerçevesinde yapilandirilacaktir. Yapilandirma neticesinde borçlarini geri ödeme kabiliyeti kazanamayacagr öngörülen firmalar finansal yeniden yapilandirma kapsami disinda birakilacak, böylece kaynaklarin daha verimli alanlara aktarilmasi saglanacaktir.
Icra ve iflas islemlerinin daha hizli yapilmasi saglanacak, takiplerde gerçek ve tüzel kisilere yansiyan maliyetin azaltilmasi amaciyla icra satis sistemi yenilenecektir.
ihtiyaç duyulmast halinde bankalarin mali yapisini güclendirecek tedbirler alinacaktir.
Finansal sistemin sermaye piyasasi ayagini güclendirecek adimlar atilacaktir:
Tasarruflar artirarak olusturulacaktir: sermaye piyasalari icin kaynak
Tamamlayici Emeklilik Sistemi (TES) sosyal taraflarin mutabakati ile hayata geçirilecektir.
Vatandasin Kumbara Hesabi uygulamasi ile her yeni dogan çocuja bir banka veya katilim finans sirketi hesabi açilacak, böylece finansal sisteme katilim ve tasarruf erken yasta tesvik edilecektir.
Kurulan Türk Reasürans A.S. ile reel sektörün sigorta teminati bulmakta zorlandigi alanlarda Türkiye Reasürans Havuzu devreye girecek, uygun fiyatla sigortaya erisim saglanacaktir.
Sermaye piyasasinin gelismesi için gerekli mevzuat ve kurumsal altyapi güçlendirilecektir:
Sermaye Piyasasi Kanununda sermaye piyasalarinin etkinligini güç-lendirici degisiklikler yapilacaktir.
Sigortacilik Düzenleme ve Denetleme Kurulu kurulacaktir.
Kitle fonlamasi uygulamasi ile yatirimclar için alternatif bir yatirim kanali, girisimciler için de yeni bir finansman kanali olusturulacaktir.
Hisse senedi piyasasinda hisselerin gruplandirilarak yatirimcinin kolay seçiminin saglanmasina yönelik düzenleme yapilacaktir.
Ulusal kredi derecelendirme sirketi kurularak kredi piyasalarinda riskler bagimsiz ve objektif bir sekilde ölçülecek, sermaye piyasasi yatirimcilarina karsilastirilabilir bir risk-getiri iliskisi kurma ve böylece kaynaklarini daha verimli bir sekilde kullanma imkâni saglanacak, bankalarin kredi tahsis ve izleme faaliyetlerinin etkinligi artirilacak, risk ve fiyatlama arasindaki baglanti güçlendirilecektir.
Sermaye piyasalarinda pazar ve ürün çesitliligini artiracak adimlar atilacaktir:
Türk Lirasi Gecelik Referans Faiz Oranina (TLREF) dayali krediler ve tahvil ihraçlari yayginlastinlacak, böylece her iki tarafi da Türk lirasi olan faiz takasi anlasmalarinin altyapisini olusturarak bankalarimizin orta ve uzun vadeli TL faiz risklerini döviz likiditelerini kullanmadan yönetmelerine olanak saglanacaktir.
Uluslararasi yatirimcilara Borsa istanbul'da omnibus hesaplar üzerinden islem yapma imkani taninacaktir.
Borsa Istanbul bünyesinde döviz piyasasi kurulacak ve dolarizasyonun azaltilmasina yönelik ilave tedbirler alinacaktir.
Bankalar eliyle reel sektörde finansal ve kurumsal yönetim kalitesinin yükseltilmesine yönelik tedbirler alinacaktir.
Katilim finans sirketlerinin yayginlastirilmasi amaciyla yeni is modeli/pencere sistemi uygulamasina yönelik düzenlemeler yapilacaktir.
Ödeme sistemlerinin gözetim ve denetimi Merkez Bankasi'na baglanacak ve bu sistemlerin etkinliginin artirilmasi için gerekli düzenlemeler yapilacaktir.
istanbul Finans Merkezi ((FM) 2021 yilinda açilacaktir.
Ülkemizde finansal teknolojilerin (Fintek) yayginlastirilmasina yönelik kapsamli bir strateji dokümani ve eylem plani hazirlanacak, bu alanda yapilan calismalar tek elden koordineli bir sekilde yürütülecektir.

7. EYLEMLER VE PROJELER

Programda bahsedilen politika ve tedbirlerle uyumlu olarak YEP'in temel amaçlarina hizmet eden, uzun vadede bireysel ve toplumsal gelisimi güclendirmeyi hedefleyen takvimlendirilmis eylem ve projeler hayata geçirilecektir. Bu eylem ve projeler asagidaki tablolarda yer almaktadir.

CEVRE SEHIRCiLIK	Sorumlu Bakanlik	Planlanan Tamamlanma Tarihi
Inçaat sektöründe yerel üretim, ithal ikameci politikalarla desteklenecektir.	Çevre ve Sehircilik Bakanlig	Haziran 2020
Sifir Atik Projesi uygulamalari yayginlastirilacaktir.	Çevre ve Sehircilik Bakanhig	Aralik 2021
Kentsel dönüsüm uygulamalan kapsaminda tarihi ve geleneksel kent merkezlerinin kimligi korunarak yenileme ve dönügüm çalismalar yapilacaktir.	Çevre ve Sehircilik Bakanlig:	Aralik 2021
Kamu binalarinda, sanayi ve genel aydinlatmada enerji Enerji ve verimliligi yatirimlaryla çevreyle dost enerji uygulamalari yayginlastirilacak ve enerji tasarrufu saglanacaktir.	Tabii Kaynaklar Bakanligy	Aralik 2022

EGiTIM	EGiTIM	Sorumlu Bakanhk	Planlanan Tamamlanma Tarihi
Ögrencilerin ilgi ve yetenekleri dogrultusunda tercih ettikleri alanda egitim almalan ve beceri kazanmalarin: saglamak amaciyla mesleki ve teknik egitimde etkili bir mesleki rehberlik sistemi olusturulacaktir.	Ögrencilerin ilgi ve yetenekleri dogrultusunda tercih ettikleri alanda egitim almalan ve beceri kazanmalarin: saglamak amaciyla mesleki ve teknik egitimde etkili bir mesleki rehberlik sistemi olusturulacaktir.	Milli Egitim Bakanligy	Aralk 2020
Egitimde adaletin saglanmasi amaciyla; ögrenciler, okullar ve bölgeler arasinda mali kaynak, ögretmen ve yönetici niteligi, egitim donanimi ve kazanimlar açisindan olugan farkhliklarn azaltilmasi için okulu merkeze alan bir sistem yaklasumi benimsenecek, okul yöneticiligi güçlendirilecek, egitim kalite endeksi olusturulacak, deneyimsiz ögretmenler desteklenecek ve dezavantajli okullara pozitif ayrimcilik yapilacaktir.	Egitimde adaletin saglanmasi amaciyla; ögrenciler, okullar ve bölgeler arasinda mali kaynak, ögretmen ve yönetici niteligi, egitim donanimi ve kazanimlar açisindan olugan farkhliklarn azaltilmasi için okulu merkeze alan bir sistem yaklasumi benimsenecek, okul yöneticiligi güçlendirilecek, egitim kalite endeksi olusturulacak, deneyimsiz ögretmenler desteklenecek ve dezavantajli okullara pozitif ayrimcilik yapilacaktir.	Milli Egitim Bakanligt	Aralik 2021
Ülkemizdeki özel yetenekli ögrencilerimiz özgün tarulama araçlaryla tespit edilecek ve gelisim süreçleri desteklenerek izlenecek, bu ögrencilerimizin kisa, orta ve uzun vadede hem bireysel yagamlarina hem de ülkemizin büyümesine katma deger olusturmalars	Ülkemizdeki özel yetenekli ögrencilerimiz özgün tarulama araçlaryla tespit edilecek ve gelisim süreçleri desteklenerek izlenecek, bu ögrencilerimizin kisa, orta ve uzun vadede hem bireysel yagamlarina hem de ülkemizin büyümesine katma deger olusturmalars	Milli Egitim Bakanligt	Aralik 2022
Yönetim ve ögrenme etkinliklerinin izlenmesi, degerlendirilmesi ve gelistirilmesi amaciyla veriye dayali yönetim yapisina geçilecektir.	Yönetim ve ögrenme etkinliklerinin izlenmesi, degerlendirilmesi ve gelistirilmesi amaciyla veriye dayali yönetim yapisina geçilecektir.	Milli Egitim Bakanhg:	Aralk 2021
Ogrenme kazanimlan itibanyla uluslararast standartlarin yakalanmasi amaciyla ölçme ve degerlendirme kapasitesi güclendirilecek, yabanci dil egitiminde ihtiyaç temelli bir yapi olusturulacak, erken çocukluk egitimi 5 yas öncelikli olarak yayginlastinilacak ve ögrencinin ilgi, yetenek ve mizaçlan dogrultusunda yagam becerilerini dikkate alan egitim süreci uygulanacaktir.	Ogrenme kazanimlan itibanyla uluslararast standartlarin yakalanmasi amaciyla ölçme ve degerlendirme kapasitesi güclendirilecek, yabanci dil egitiminde ihtiyaç temelli bir yapi olusturulacak, erken çocukluk egitimi 5 yas öncelikli olarak yayginlastinilacak ve ögrencinin ilgi, yetenek ve mizaçlan dogrultusunda yagam becerilerini dikkate alan egitim süreci uygulanacaktir.	Milli Egitim Bakanhg	Aralk 2022
Ekonomik hedeflerle uyumlu olacak sekilde mesleki egitim kurumlarinin gelistirilecek, sektörlerin ihtiyaçlari dogrultusunda mesleki egitim merkezleri yayginlastinilacak, ölçüm ve Bakanhigi belgelendirme ile iggücünün niteligi artinlacaktir.	kurumsal kapasiteleri	Milli Egitim	Aralk 2022

FINANSAL SISTEM	Sorumlu Bakanlik	Planlanan Tamamlanma Tarihi
Türkiye Emlak Katilm Bankasi bünyesinde uzun vadel tasarrufu tesvik edecek ve düsük maliyetle konut edinimi saglayacak Yapr Tasarruf Sandigi Sistemi kurulacaktir.	Çevre ve Sehircilik Bakanhigt	Haziran 2021
Gida enfasyonunu düsürmeyi teminen, üreticilere bankalar aracihg ile finansman saglanacaktir. Yetistirilen ürünlerin satisi sözlesmeli tarm kapsaminda yapilacaktir.	Hazine ve Maliye Bakanhg	Eylül 2020
Finansal sistemdeki sistemik risk birikimini azaltmak, finansal derinligi ve ürün çesitliligini artrmak amaciyla yurt disi yerlegik Türk vatandaslarina Dövizli BES uygulamasina geçilecektir. Emeklilik yatirim fonlarinin Türkiye Elektronik Fon Alim Satim Platformu'nda islem görmesi saglanacaktir.	Hazine ve Maliye Bakanligt	Aralik 2020
Elektronik Çek ve Bono Sistemi kurulacak, çek ve bononun elektronik ortamda islemlere konu edilmeleri saglanacaktir.	Ticaret Bakanligt	Aralik 2020
Ihracati desteklemek amaciyla Eximbank' in öz kaynaklari daha da güçlendirilecek ve sube sayisi artinilacaktir. Eximbank ihracatcilara, döviz kazandinc faaliyetlerde bulunan firmalara ve yurt disinda faaliyet gösteren müteahhitlere nakdi kredi, ihracat kredi sigortasi ve garanti imkânlarini gelistirerek ve cesitlendirerek destek saglamay1 artirarak sürdürecektir.	Ticaret Bakanhign	Haziran 2020

GENÇLIK VE TOPLUM	Sorumlu Bakanlk	Planlanan Tamamlanma Tarihi
Bütünlesik Sosyal Yardum Bilgi Sistemi ile Aile Bilgi Sisteminin entegrasyonu saglanacak ve Sosyal Yardum Arti (+) dönemine geçilerek sosyal yardim faydalanicist vatandaslarn diger kamu hizmetlerine (sosyal hizmet, istihdam, egitim, saglik vb.) erisimleri artirilacaktir.	Aile, Çalisma ve Sosyal Hizmetler Bakanlig	Aralik 2020
Uzun süreli bakima ihtiyaç duyan engelli ve yashi] bireylerin yagadiklar ortamda desteklenerek evde bakim, gündüzlü bakim ve kisa süreli bakim hizmetleri gelistirilecek ve aynica yerel yönetimlerce bu alanda saglanan hizmetlerin artirilmasi tesvik edilecektir.	Aile, Çalisma ve Sosyal Hizmetler Bakanlgs	Aralik 2020
Milli Teknoloji Hamlesinin itici gücünü olusturacak teknoloji üretme yetkinligi yüksek bir gençlik yetistirilmesi amaciyla Dene -Yap Teknoloji Atölyeleri kurulacak; gençlik merkezlerinde yilda 20 binden fazla gence algoritma, programlama, web ve mobil uygulama gelistirme, robotik ve elektronik egitimleri verilecektir.	Gençlik ve Spor Bakanhgr	Aralk 2020
Gençlerin suçtan ve istismardan korunmasi amaciyla egitim hizmetleri ebeveynlerle koordineli bir sekilde yürütülecektir.	Gençlik ve Spor Bakanhgi	Aralk 2020
Gençlerin siddet, madde bagimliligt, internet ve sosyal medya bagimlhiklar basta olmak üzere tüm olumsuz aliskanhklardan uzak tutularak ruhsal ve fiziksel saghiklarnin korunmasina yönelik gerçeklestirilecek alternatif projeler ve bilinçlendirme çalismalar yapilacaktir.	Gençlik ve Spor Bakanhgr	Aralik 2020

iS VE YATIRIM ORTAMI	Sorumlu Bakanlik	Planlanan Tamamlanma Tarihi
Yarginin finans, enerji, çevre, imar gibi sektörlere iliskin alanlarda ihtisaslasmasi saglanacak ve meslekte uzmanlasma yayginlastrilacaktr.	Adalet Bakanhig	Aralik 2022
Noterlik reformu gerçeklestirilecek ve noterliklerin görev alari gekismesiz yargi islerini de kapsayacak sekilde genisletilecektir.	Adalet Bakanligt	Aralik 2020
Elektronik tebligat uygulamasinin yayginlastirilmasi ile yargi süreçleri hizlandirilacak, tasarruf saglanacak ve çevresel sürdürülebilirlige katkida bulunulacaktir.	Adalet Bakanligi	Aralk 2020
Ingaat izinleri, elektrik baglama, ise baglama vb. konularda ilgili kamu kuruluslar ile tüm belediyeler arasindaki imza sürecinin elektronik ortamda yapilmasina imkân saglayacak altyapi tüm hizmet modüllerini içerecek sekilde kurulacaktir.	igisleri Bakanligi	Mart 2020
Kalkinma ajanslarina bagh illerdeki yatirim destek ofislerinin kapasiteleri artirilacak ve tek durak ofis olarak yetkilendirilecektir.	Sanayi ve Teknoloji Bakanhigr	Aralk 2020

iS VE YATIRIM ORTAMI	Sorumlu Bakanlk	Planlanan Tamamlanma Tarihi	Ekonomik Dengelenme
Yatirimlara yönelik Türkiye Yatirm Ofisi (TYO) tek durak ofis olarak yetkilendirilecek, yatirim süreçlerine iliskin izin, onay ve lisans süreclerine yönelik sektörel	Sanayi ve yatirim yol haritalar hazirlanacak, TYO bünyesinde ilgili kurumlarin izin, onay süredlerine iliskin bilgi girisi Bakanligr yapacagi yatrum süreçlerini hzlanduran Merkezi Yatrm	Teknoloji	Aralik 2021
Sanayinin finansa erisimi güçlendirilecektir. KOBl lerden istenen terinat yükü hafiffetilecek, sanayil Sanayi ve sektörü odakli Kredi Garanti Fonu uygulamasi gelistirilecek, katihm bankaciligt enstrümanlari ve bireysel emeklilik fonlarin sanayi projelerine yatirim	Teknoloji Bakanlig	Aralik 2022
yapmasina yönelik düzenlemeler yapilacaktir. Ülkemize yönelik dogrudan yabanci yatirim girisini artirmak amaciyla Dogrudan Yabanci Yatirim Eylem Plam gelistirilecek; dis yatirimlarda sektör ve ülke cesitliligini artiracak politikalar belirlenecektir.	Sanayi ve Teknoloji Bakanhg	Aralik 2020
Esnaf ve Sanatkârlarin toplu alim ve tedarik yöntemiyle girdi maliyetleri düsürülerek rekabet güçleri artinilacaktir.	Ticaret Bakanhgt	Aralik 2020
Isletme açilig, faaliyet ve kapanis islemleri Tek Temas Noktasí'ndan daha kolay, daha az maliyetle ve daha kisa sürede yapilacaktir.	Ticaret Bakanhgt	Temmuz 2020
ihracatçilarnn küresel ticari verileri yakindan takip edebilmelerini, devlet destekleri, potansiyel ürün ve pazarlar ile alicr ülke uygulamalan hakkinda bilgi edinmelerini saglayacak, kapsamli ve güncel verileri içeren "Akilli ihracat Platformu" kurulacaktir,	Ticaret Bakanligi	Ekim 2020
Lojistik merkezlerin kurulumu ve isletilmesine iliskin usul ve esaslar ile lojistik merkezlere dair politika ve strateji için mevzuat düzenlenecektir.	Ulastirma ve Altyapi Bakanligt	Mart 2020
Türkiye Lojistik Master Plani hayata geçirilecektir.	Ulastirma ve Altyapl Bakanligy	Mart 2020

ISGÜCÜ VE ISTIHDAM	Sorumlu Bakanlk	Planlanan Tamamlanma Tarihi
Malullük dolayisiyla is yasaminin disinda kalmis kisilerin çalisma hayatina geri dönmelerini saglayacak ve çaligma hayatindan diglanmus olan dezavantajls kesimleri toplumla bütünlestiren, sosyal dislanma riskini en aza indiren Mesleki Rehabilitasyon Uygulamast hayata gegirilecektir.	Aile, Çalisma ve Sosyal Hizmetler Bakanligz	Aralik 2022
iSKUR tarafindan Beceri Envanteri Projesi kapsamunda ülke genelinde mesleki beceri envanteri çrkarilacak ve bu cerçevede eslestirme hizmetlerinin beceri temelinde gelistirilmesi saglanacaktir.	Aile, Çalisma ve Sosyal Hizmetler Bakanligt	Aralik 2022
Is saghigi ve güvenligi önlemlerinin alinmasi ile ilgili süreçler planlama ve tasarim asamasindan baslayacak sekilde yeniden düzenlenecek , farkl kurumlar tarafindan toplanan verilerin tek bir veri tabanina aktarilmasini ve igyerlerinden alinacak verilerin is kazasi ve meslek hastalklarini önleme odakli kullanilmasin temin edecek bir sistem gelistirilecektir.	Aile, Çalisma ve Sosyal Hizmetler Bakanlig	Aralk 2020

KAMU DÜZENI VE GÜVENLIGI	Sorumlu Bakanlk	Planlanan Tamamlanma Tarihi
Kamu düzenini ve güvenligini tehdit eden olaylarin öngörülmesi ve önlenmesi için bilisim teknolojilerinin etkin sekilde kullarlacagn projeler hayata geçirilecektir.	isisleri Bakanligt	Aralk 2022
Gös yönetiminin etkinliginin artirilmasi amaciyla Ulusal Destekli Gönüllü Geri Dönüs Mekanizmasi ve Düzensiz Gö Strateji Belgesi olusturulacaktur.	icisleri Bakanhigr	Aralik 2021
Önleyici ve koruyucu güvenlik hizmetlerine öncelik verilerek risk yönetimine geçilecek, organize suglarla ilgili olarak suçla mücadelede risk yönetim ve analiz mekanizmasi olusturulacaktir.	isisleri Bakanligi	Aralk 2022
Afet ve acil durumlarda ekonomik aktivitenin olabildigince az düzeyde etkilenmesi için kritik varlik envanterleri belirlenecektir.	cisleri Bakanligt	Aralik 2022
Ulusal Siber Güvenlik Stratejisi ve Eylem Plani olusturulup hayata geçirilecektir.	Ulastirma ve Altyapi Bakanhgt	Aralik 2020

KAMU MALIYESI	Sorumlu Bakanlik	Planlanan Tamamlanma Tarihi
Atil kamu sosyal tesisleri ve lojmanlari özellestirme kapsamina alinacak, sosyal tesislerin tek elden etkin yönetimine yönelik bir sirket kurulacak ve uygun olan Maliye sosyal tesisler dezavantajli gruplarin kullanimina tahsis Bakanliẽn edilecektir.	Hazine ve	Aralk 2022
Tesvik ve desteklerde etkinligi saglamak amaciyla, kapsamli analize imkan veren, bütüncül ve kaliteli veri saglayan Tesuik ve Destek Bilgi Sistemi hayata geçirilecektir.	Hazine ve Maliye Bakanhgt	Aralik 2020
Kamu kaynaklarinin verimli kullanilmasi amaciyla is ve islemler dijitallestirilerek mali yük azaltilacak, bilgi sistemleri birbiriyle entegre edilerek karar destek mekanizmasi güçlendirilecektir.	Hazine ve Maliye Bakanlig	Aralk 2022
Kamu gelirlerine yönelik Ortak Tahsilat Platformu kurulacaktir.	Hazine ve Maliye Bakanligi	Aralik 2020
Kayit disi ekonomiyle mücadeleyi artirmayi teminen; kurumlarla elektronik belge entegrasyonu saglanacak, sahte belge düzenleme suçu ile ilgili olarak mükellefiyet Maliye kayitlarinin re' sen durdurulmasin saglayacak idari ve Bakanligt	Hazine ve	Aralik 2021
Kayith ekonomiye geçisi hizlandirmak için ticari krediler siniflandinilacak, muhasebe kayitlan bu siniflandrmmaya uygun olarak tutulacak, kayitlar Türkiye Bankalar Birligi Risk Merkezi ve Kredi Kayt Bürosu araciligu ile Gelir Idaresi Baskanhgnyla paylasilacaktr.	Hazine ve Maliye Bakanligr	Aralik 2021
Mükellef Hizmetleri Merkezi'nin etkinlestirilmesi ve uygulamaya geçirilen Interaktif Vergi Dairesi projesi ile tüm hizmetlerin elektronik ortamda sunulmasi ve kügik ölçekli mükelleflerin vergi kayitarini elektronik ortamda tutmas ile vergiye gönüllü uyum artinlacaktir.	Hazine ve Maliye Bakanlgr	Aralik 2020

SAGLIK	Sorumlu Bakanlk	Planlanan Tamamlanma Tarihi
Kanser, kronik ve nadir hastaliklarin erken tani ve tedavisi ile önlenmesinde etkin, özgün ve katma degeri] olan ürünlerin gelistirilmesi için kisisel ve dönüsümsel tip alaninda uygulamali projeler hayata geçirilecektir.	Saglik Bakanhigs	Aralik 2022
Ülkemizde ulusal gida güvenirligini saglamak amaciyla her türlü gida maddesinin ve gida ile temasta bulunan ma dde ve malzemelerin hivenik ve uygun kalitede üretiminden tüketimine kadar olan tüm süreçte halk sagligini ve tüketici haklarini koruyucu ve önleyici projeler hayata geçirilecektir.	Saghk Bakanligt	Aralik 2020
Birinci basamak saglik hizmetlerigüçlendirilerek saglik sistemi içerisindeki etkinligi artirilacaktir.	Saglik Bakanlig!	Aralik 2021
Kamu hastanelerinde, klinik kalite, vatandas memnuniyeti, operasyonel etkinlik ve verimlilik alanlarinda gösterilen performans sistematik biçimde takip edilecek ve saghk personeli tesvik mekanizmasinin parçasi hâline getirilecektir. Vatandas memnuniyeti sonuçlar kurumlarin ve saglik çalisanlarinin performans degerlendirmelerine dâhil edilecektir.	Saghik Bakanligt	Aralik 2021
Obezitenin önlenmesi için saglikl beslenme algkanliklariin gelistirilmesine yönelik ilgili paydaslarla koordineli bir sekilde mevcut programlar yayginlastinlacak ve ilave düzenlemeler yapilacaktir.	Saghk Bakanhgl	Aralik 2021
Farkindalk ve izleme -degerlendirme faaliyetleri yürütülerek ilaç kullanimmnin optimize edilmesi ve ilas maliyetlerinin azaltilmasi konusunda projeler uygulamaya konulacaktir.	Saglik Bakanlig	Aralik 2021

TARIM	Sorumlu Bakanlik	Planlanan Tamamlanma Tarihi
Ormanlarin sürdürülebilir yapist korunarak ekonomik, ekolojik, sosyo-kültürel katma degeri artirilacak, kiymetli agaç tür ve miktarinin artinlmasi amaciyla Endüstriyel Plantasyon Ana Planz hazurlanacaktir.	Tarim ve Orman Bakanhigi	Aralik 2020
Su ürünlerine iliskin yeni üretim alanlan cevresel faktörler gözünde bulundurularak belirlenecek ve izinleri önceden alinarak yatrnma hazir hale getirilecektir.	Tarim ve Orman Bakanligr	Aralik 2020
Su ürünlerinin ihracatinda sektörle birlikte hedef pazarlara yönelik çalismalar yapilarak ihracatimiz ve ürün cesitliligi artinlacaktir.	Tarim ve Orman Bakanlig	Aralik 2020
Yeni tarmsal destekleme modeli ile üretim ve verimde artis saglanacaktir.	Tarm ve Orman Bakanhgt	Ocak 2020
Yerli ve milli tohum üretim kapasitesi ve sertifikali tohum kullanim orani artirilarak tohum ithalati azaltilacak, verimlilik artirilacaktir. Bu sayede üretim ve tüketim zincirinde gida güvenligi ve güvenirligi saglanacaktir.	Tanm ve Orman Bakanligr	Aralik 2022
Et arzuni ve fiyat istikranni güven altina almak ve ithal bagimhligini azaltmak için, büyükbag, küçükbas ve kanath sektörlerinde üretim ve verimlilik artinlacaktir. Bakanhigt	Tarim ve Orman	Aralik 2022

TURIZM	Sorumlu Bakanlik	Planlanan Tamamlanma Tarihi
Turizme e risilebilirligi arturmak amaciyla ulasim altyapisi güçlendirilecek, Kültür ve Turizm Bakanlign ile Ulasturma ve Altyapi Bakanligi arasinda protokol imzalanacak, Gazipasa ve Antalya Havalimanlarinin kapastesi artirilacak, Sabiha Gökçen Havalimaninda ek Bakanligt	Kültür ve	Aralik 2021
Turizme nitelikli insan kaynag kazandirilmasi amaciyla nadir dil bilen personel sayisi artirilacaktur. Turizm meslek liselerinde Ingilizce ve Rusça'nin zorunlu egitim dili olacagi okullar da Almanca, Çince, Arapça ve Fransizca seçmeli ders olarak verilecek ve her yil belirli dönemlerde otellerde uygulamali staj egitimleri düzenli olarak verilecektir.	Kültür ve Turizm Bakanhgr	Aralk 2020
Turizme nitelikli insan kaynagi kazandirilmasi amaciyla üniversitelerle, basta gastronomi alaninda olmak üzere is birligi protokolleri yapilacaktir.	Kültür ve Turizm Bakanligy	Aralik 2020
Turizmin tüm yila ve tüm ülkeye yayginlastimlmasi amaciyla yeni destinasyonlar belirlenecek ve gastronomi, saglik, festival, kültür, ekoturizm, inanç, egitim, spor ve bisiklet turizmi gibi alternatif turizm	Kültür ve Turizm Bakanligt	Nisan 2020
ürünleri zenginlestirilecektir. Çin, Hindistan, Japonya ve Güney Kore'nin içinde bulundugu Uzak Dogu pazar ile ilgili ek turizm	Kültür ve Turizm Bakanhgt	Aralk 2020
planlari olusturularak hayata geçirilecektir. illerdeki otel kapasitelerinin maksimum oranda kullanilmasini ve geceleme sürelerinin artinlmasini saglamak üzere; kültür, sanat, eglence, festival, kongre Kültür ve ve seminerler, spor, macera, doga, alisveris, vb. turizm faaliyetlerini ayni anda içeren, ürün çesitliligi sunan bütüncül olarak planlanmis turizm destinasyonlari olusturulacaktir.	Turizm Bakanlgl	Ekim 2021
Arkeolojik kazilar tüm yila yayilarak ortaya çikarilan yeni ziyaret noktalari, ören yerleri, tarihi ve kültürel eserler turizme kazandirilacaktr.	Kültür ve Turizm Bakanligi	Aralik 2020
Turizm yatirimlarmin sayisinin ve verimliliginin artirilmasi için basta yeni turizm destinasyonlariolmak üzere destinasyonlarn ve yeni turizm ürünlerinin yurt içinde taritimina agirlik verilecektir. Bu sekilde bu tesisler yabanci ziyaretgiler için de hazir hale	Kültür ve Turizm Bakanlig	Nisan 2020
getirilecektir. Istanbul Yenikapi Kruvaziyer Limani, etüt projesi yapilarak Yap-islet-Devret modeli ile hayata geçirilecektir.	Ulastirma ve Altyapi Bakanhigi	Aralik 2022

YERLI VE YENILIKÇI ÜRETIM	Sorumlu Bakanlik	Planlanan Tamamlanma Tarihi
Ulusal Akilh Sehirler Stratejisi ve Eylem Plani dogrultusunda, ülkemizdeki akill sehir ekosisteminin saglikh, kapsamh ve sürdürülebilir biçimde olusturulmasi ile bu alanda yerli ve milli teknolojilerin gelistirilmesi igin gerekli rekabet ortam, teknoloji altyaprsi ve etkin veri güvenligi saglanacaktr.	Çevre ve Sehircilik Bakanligt	Haziran 2021
Küresel rekabet gücümüzün artinlmasi ve diça bagimlligin azaltilmasi için stratejik öneme haiz asi ile ilaç, tibbi cihaz ve tani kitleri gelistirilerek üretimi yapilacak ve biyoteknolojik/biyobenzer ilaçlann üretiminde kamu hastanelerinin klinik arastirma potansiyelleri artirilacaktir.	Saglik Bakanligr	Haziran 2021
Imalat sanayisinin dijital dönüsümüne katks saglamak üzere organize sanayi bölgeleri, endüstri bölgeleri ve teknoloji gelistirme bölgelerinde Dijital Dönüsüm Merkezleri kurulacaktir.	Sanayi ve Teknoloji Bakanhgn	Aralik 2022
Sanayi ve teknoloji bölgelerinin kurulusunda öncelikli sektör ve geligme alanlar dikkate alinarak, mevcut ve gelecekte olabilecek ihtiyaçlara yönelik sayilari, kapasiteleri, kres ve ulasim imkânlari, birbirleriyle is	Sanayi ve Teknoloji Bakanligt	Aralik 2022
Sanayi ve teknoloji bölgelerinin kuru lusunda sektörel ve tematik alanlara öncelik verilecek ve bu bölgelerde desteklerin farkhlastirilmasina yönelik çalismalar yapilacaktir.	Sanayi ve Teknoloji Bakanhg	Aralik 2022
Teknoloji Odakl Sanayi Hamlesi Programi nin hayata geçirilmesi kapsaminda odak sektör olarak belirlenmis kimya ve ilaç, motorlu kara tagitlari, deniz tasitlari,rayh Sanayi ve sistemler, makine, yan iletkenler, elektrik -elektronik, Teknoloji savunma, havacilk ve uzay sektörlerinde belirlenecek öncelikli ürünlere yönelik yatirimlara Ar-Ge, Ür-Ge ve yatirim destekleri saglanacaktir.	Bakanhgt	Haziran 2020

YERLI VE YENILIKÇI ÜRETIM	Sorumlu Bakanlk	Planlanan Tamamlanma Tarihi
Teknoloji seralars olusturarak Ar-Ge yogun, orta- yüksek ve yüksek teknolojili, katma degeri yüksek ürün ihracatin arturmak icin ihtisas serbest bölgeleri kurulacaktir.	Ticaret Bakanhigs	Kasim 2020
Yerli ve Milli 5G ve Ötesi çalsmalan yürütülecektir	Ulasturma ve Altyap1 Bakanhg	Aralk 2021
Ülkemizin demiryolu yolcu ve yük tagimaciliginin geligimiyle uyumlu olarak elektrikli ana hat lokomotifi, demiryolu araçlari ve dizel motor yerli ve milli olarak tasarimi yapilarak üretilecektir.	Ulastirma ve Altyapi Bakanhgi	Aralik 2022
Türkiye'nin rayhi sistemler alaninda ihtiyaci olan araç, ürün ve kritik bilesenlerinin milli marka çatisi altinda yerli imkânlarla üretilmesini koordine edecek özel amaçii ve özel hukuk hükümlerine tabi görevli bir sirket kurulacaktir.	Ulastirma ve Altyapi Bakanligt	Aralk 2022

EK TABLO 1: TEMEL EKONOMIK BÜYÜKLÜKLER	2018	2019 (GT)	2020 (Р)	2021 (Р)	2022 (Р)
BÜYÜME
GSYH (Milyar TL, Cari Fiyatlarla)	3.724	4.269	4.872	5.484	6.070
GSYH (Milyar Dolar, Cari Fiyatlarla)	789	749	812	856	900
Kisi Basina Gelir (GSYH, Dolar)	9.693	9.093	9.738	10.144	10.534
GSYH Büyümesi()	2,8	0,5	5,0	5,0	5,0
Toplam Tüketim()	1,2	0,9	4,6	3,1	3,3
Kamu(3)	5,4	4,3	3,0	2,4	2,5
Öze	(ß)	0,6	0,3	4,9	3,2
Toplam Sabit Sermaye Yatinm(*)	-0,6		-10,0	9,3	9,0
Кaтu(3)	0,9	-28,7	-14,0	2,9	4,9
Özel(®)	-0,8	-7,0	12,1	9,5	8,3
Toplam Yurtiçi Tasarruf / GSYH	26,2	27,0	27,0	28,5	30,6
Kamu	1,7	-0,4	-1,0	-0,8	-0,6
Özel	24,4	27,4	28,0	29,4	31,2
Toplam Tasarruf- Yatirm Farke / GSYH2)	-3,4	0,2	-1,1	-0,7	0,1
Kamu	-2,7	-3,7	-3,7	-3,5	-3,4
Özel	-0,7	4,0	2,7	2,8	3,4
Toplam Nihai Yurtiçi Talep(l)	0,7	-2,2	5,8	4,6	4,6
Net ihracatun Büyümeye Katkisi	3,6	2,8	-0,6	0,4	0,5
ISTIHDAM
Nüfus (Yil Ortasi, Bin Kisi)	81.407	82.377	83.393	84.405	85.410
Isgücüne Katilma Orani (%)	53,2	52,8	53,4	54,0	54,5
Istihdam Düzeyi (Bin Kisi)	28.738	28.275	29.327	30.493	31.514
Istihdam Orant (%)	47,4	46,0	47,1	48,3	49,1
Issizlik Orani (%)	11,0	12,9	11,8	10,6	9,8
DIS TICARET
Ihracat (GTS tanumli, fob) (Milyar Dolar) (*)	176,9	181,4	190,0	202,0	213,0
Íthalat (GTS tanimli, cif) (Milyar Dolar) (*)	231,2	207,8	231,5	247,0	260,0
Ham Petrol Fiyati - Brent (Dolar/Varil)	71,5	63,5	60,0	61,8	62,3
Enerji Ithalat (Milyar Dolar)	43,0	41,0	42,5	43,3	45,7
Dis Ticaret Dengesi (GTS tanml, Milyar Dolar) (4)	-54,3	-26,4	-41,5	-45,0	-47,0
Dig Ticaret Hacmi / GSYH (%)(*)	51,7	52,0	51,9	52,4	52,6
CARI iSLEMLER DENGESI
Seyahat Gelirleri (Milyar Dolar)	25,2	29,0	34,3	40,1	46,5
Cari Islemler Dengesi (Milyar Dolar)	-27,0	1,0	-9,6	-7,0	0,0
Cari Islemler Dengesi / GSYH (%)	-3,4	0,1	-1,2	-0,8	0,0
Altin Hariç Cari Iglemler Dengesi / GSYH (%)	-2,3	1,0	-0,5	-0,1	0,7
ENFLASYON
GSYH Deflatörü	16,4	14,1	8,7	7,2	5,4
TÜFE Yll Sonu % Degisme	20,3	12,0	8,5	6,0	4,9

GT: Gerçeklesme Tahmini P: Program (1) Zincirlenmis hacim endeksi yüzde degisim (2) Toplam tasarruf-yatirim farki ile cari acik arasindaki fark, milli gelir hesaplamalarinda ihracat ve ithalat agirlikli döviz kuru kullanilmasindan kaynaklanmaktadir. (3) Kamu ve öze/ ayriminda tüketim ve yatirim verileri Strateji ve Bütçe Baskanligi hesaplamalaridir. (4) TÜIK tarafindan yayimlanan Genel Ticaret Sistemi (GTS) ile uyumlu dis ticaret istatistiklerini göstermektedir. GTS'de gümrük alanlarina ve serbest bölgelere giren ve cikan mallar da dis ticaret verilerine kaydedilmektedir. Ödemeler dengesi dis ticaret verileri, Serbest Bölgeleri de icerecek sekilde GTS ile uyumludur. Ödemeler Dengesinde 2019 ylindan itibaren GTS'ye Antrepo verileri de dahil edilmistir.

EK TABLO 2: MERKEZI YÖNETIM BÜTÇESI	2018	2019 (GT)	2020 (P)	2021 (P)	2022 (P)
	(Milyar TL)	(Milyar TL)	(Milyar TL)	(Milyar TL)	(Milyar TL)
Harcamalar	830,8	992,4	1.095,5	1.196,9	1.295,4
Faiz Hariç Harcamalar	756,8	889,3	956,5	1.037,4	1.119,0
Faiz Giderleri	74,0	103,1	138,9	159,5	176,4
Gelirler	758,0	867,4	956,6	1.039,3	1.135,3
Genel Bütçe Vergi Gelirleri	621,5	667,6	784,6	874,5	963,1
Diger Gelirler	136,5	199,8	172,0	164,8	172,1
Bütçe Dengesi	-72,8	-125,0	-138,9	-157,6	-160,1
Faiz Dig1 Denge	1,1	-21,9	0,1	1,9	16,3
Program Tanimli Harcamalar	756,8	889,3	956,5	1.037,4	1.119,0
Program Tanimli Gelirler	700,3	763,2	891,0	994,0	1.094,0
Program Tanimli Denge	-56,5	-126,1	-65,5	-43,4	-25,0
	(GSYH'ye Oran, Yüzde)	(GSYH'ye Oran, Yüzde)	(GSYH'ye Oran, Yüzde)	(GSYH'ye Oran, Yüzde)	(GSYH'ye Oran, Yüzde)
Harcamalar	22,3	23,2	22,5	21,8	21,3
Faiz Hariç Harcamalar	20,3	20,8	19,6	18,9	18,4
Faiz Giderleri	2,0	2,4		2,9	2,9
Gelirler	20,4	20,3	19,6	19,0	18,7
Genel Bütçe Vergi Gelirleri	16,7	15,6	16,1	15,9	15,9
Diger Gelirler	3,7		3,5	3,0	2,8
Bütçe Dengesi	-2,0	-2,9	-2,9	-2,9	-2,6
Faiz Digi Denge	0,0	-0,5	0,0	0,0
Program Tanimls Harcamalar	20,3	20,8	19,6	18,9	18,4
Program Tanimli Gelirler	18,8	17,9	18,3	18,1	18,0
Program Tanmh Denge	-1,5	-3,0	-1,3	-0,8	-0,4)

GT: Gerçeklesme Tahmini

P: Program

| EK TABLO 3: KAMU KESIMI GENEL DENGESI (1) | 2018 | 2019 (GT) | 2020 (P) | | 2021 (P) | 2022 (P) |
|---------------------------------------------|-----------------------|------------------------|-----------------------|-----------------------|-----------------------|
| | (Milyar TL) | (Milyar TL) | (Milyar TL) | (Milyar TL) | (Milyar TL) |
| Kamu Kesimi Genel Dengesi (KKGD) | -91,8 | -138,7 | -147,7 | -151,9 | 159,4 |
| Genel Devlet | -88,7 | -129,3 | -140,8 | -153,5 | -160,0 |
| Merkezi Yönetim Bütçesi | -72,8 | -125,0 | -138,9 | -157,6 | -160,1 |
| Mahalli Idareler | -21,8 | -2,7 | -6,1 | -10,4 | -12,9 |
| Bütçe Disi Fonlar | 4,8 | -2,5 | -2,9 | -3,1 | -2,4 |
| Issizlik Sigortasi Fonu | 10,9 | 2,0 | 8,5 | 19,0 | 16,8 |
| Sosyal Güvenlik Kuruluslar | -21,3 | -25,7 | -30,0 | -35,4 | -38,9 |
| Genel Saglik Sigortasi | 22,7 | 25,7 | 30,0 | 35,4 | 38,9 |
| Döner Sermayeli Kuruluslar | -1,6 | -1,1 | -1,4 | -1,4 | -1,3 |
| KiT'ler | -3,2 | -9,4 | -6,9 | | 0,6 |
| Faiz Giderleri Hariç KKGD | -10,6 | -24,2 | 3,8 | 20,4 | 30,1 |
| Faiz Gideri ve Özel. Gel. Hariç KKGD | -16,8 | -30,2 | -6,2 | 10,4 | 20,1 |
| | (GSYH'ye Oran, Yüzde) | (GSYH'ye Oran, Yüzde) | (GSYH'ye Oran, Yüzde) | (GSYH'ye Oran, Yüzde) | (GSYH'ye Oran, Yüzde) |
| Kamu Kesimi Genel Dengesi (KKGD) | -2,5 | -3,2 | -3,0 | -2,8 | -2,6 |
| Genel Devlet | -2,4 | -3,0 | -2,9 | -2,8 | -2,6 |
| Merkezi Yönetim Bütçesi | -2,0 | -2,9 | -2,9 | -2,9 | -2,6 |
| Mahalli idareler | -0,6 | -0,1 | -0,1 | -0,2 | -0,2 |
| Bütçe Disi Fonlar | -0,1 | -0,1 | -0,1 | -0,1 | 0,0 |
| issizlik Sigortasi Fonu | 0,3 | 0,0 | 0,2 | 0,3 | 0,3 |
| Sosyal Güvenlik Kuruluslan | -0,6 | -0,6 | -0,6 | -0,6 | -0,6 |
| Genel Saglik Sigortasi | 0,6 | 0,6 | 0,6 | 0,6 | 0,6 |
| Döner Sermayeli Kuruluslar | 0,0 | 0,0 | 0,0 | 0,0 | 0,0 |
| KiT'ler | -0,1 | -0,2 | -0,1 | 0,0 | 0,0 |
| Faiz Giderleri Hariç KKGD | -0,3 | -0,6 | 0,1 | 0,4 | 0,5 |
| Faiz Gideri ve Özel. Gel. Hariç KKGD | -0,5 | -0,7 | -0,1 | 0,2 | 0,3 |

(1) Kamu kesimi; merkezi yönetim bütcesi kapsamindaki kurum ve kuruluslar, mahalli idareler, sosyal güvenlik kuruluslari ile GSS, fonlar, döner sermayeler, Issizlik Sigortass Fonu (Esnaf Ahilik Sandigi dâhil) ve KiT'lerden olusmaktadir.

GT: Gerceklesme Tahmini

P: Program

EK TABLO 4: PROGRAM TANIMLI KAMU KESIMI GENEL DENGESI (1)	2018	2019 (GT)	2020 (P)	2021 (P)	2022 (P)
	(Milyar TL)	(Milyar TL)	(Milyar TL)	(Milyar TL)	(Milyar TL)
Kamu Kesimi	-89,2	-151,4	-81,4	-42,5	-28,1
Genel Devlet	-86,1	-143,6	-76,7	-45,6	-29,7
Merkezi Yönetim Bütçesi	-56,5	-126,1	-65,5	-43,4	-25,0
Mahalli idareler	-18,8	1,7	-1,1	-5,1	-7,5
Bütçe Disi Fonlar	-5,4	-2,5	-2,9	-3,1	-2,4
Issizlik Sigortasi Fonu?	-4,2	-14,7	-4,8	8,5	7,8
Sosyal Güvenlik Kuruluslan	-21,3	-25,7	-30,0	-35,4	-38,9
Genel Saglik Sigortasi	22,7	25,7	30,0	35,4	38,9
Döner Sermayeli Kuruluslar	-2,5	-2,1	-2,4	-2,4	-2,5
KiT'ler	-3,2	-7,8	-4,7	3,1	1,6
	(GSYH'ye Oran, Yüzde)	(GSYH'ye Oran, Yüzde)	(GSYH'ye Oran, Yüzde)	(GSYH'ye Oran, Yüzde)	(GSYH'ye Oran, Yüzde)
Kamu Kesimi	-2,4	-3,5	-1,7	-0,8	-0,5
Genel Devlet	-2,3	-3,4	-1,6	-0,8	-0,5
Merkezi Yönetim Bütçesi	-1,5	-3,0	1,3	-0,8	-0,4
Mahalli Idareler	-0,5	0,0	0,0	-0,1	-0,1
Bütçe Disi Fonlar	-0,1	-0,1	-0,1	-0,1	0,0
igsizlik Sigortasi Fonu 2	-0,1	-0,3	-0,1	0,2	0,1
Sosyal Güvenlik Kuruluslar	-0,6	-0,6	-0,6	-0,6	-0,6
Genel Saglik Sigortas1	0,6	0,6	0,6	0,6	0,6
Döner Sermayeli Kuruluglar	-0,1	0,0	0,0	0,0	0,0
KiT'ler	-0,1	-0,2	-0,1	0,1	0,0

(1) Faiz gelirleri ve giderleri, özellestirme gelirleri, kamu bankalari kâr paylari ve bazi özellikli gelirler ile giderler hariç tutularak hesaplanmaktadir.

(2) Esnaf Ahilik Sandigi dähildir.

GT: Gerceklesme Tahmini

P: Program

| EK TABLO 5: KAMU KESIMINE iLISKIN DIGER GÖSTERGELER | 2018 | 2019 (GT) | 2020 (Р) | | 2021 (P) | 2022 (P) |
|-------------------------------------------------------|-----------------------|------------------------|-----------------------|-----------------------|-----------------------|
| | (GSYH'ye Oran, Yüzde) | (GSYH'ye Oran, Yüzde) | (GSYH'ye Oran, Yüzde) | (GSYH'ye Oran, Yüzde) | (GSYH'ye Oran, Yüzde) |
| Kamu Harcanabilir Geliri | 12,4 | 10,6 | 9,7 | 9,5 | 9,5 |
| Kamu Tüketimi | -10,7 | -11,0 | -10,7 | -10,3 | -10,1 |
| Kamu Tasarrufu | 1,7 | | | -0,8 | -0,6 |
| Kamu Yatirimi | | | | | -2,8 |
| Kamu Tasarruf Yatirim Fark | | | | | -3,4 |
| Kamu Kesimi Özellestirme Geliri | | | | | |
| Vergi Yükü (Sos. Güv. Primleri Dâhil) (1) | | | | | |
| Vergi Yükü (Sos. Güv. Primleri Hariç) (1) | | | | | |
| AB Tanimh Genel Devlet Borç Stoku | | | | | |

GT: Gerceklesme Tahmini

P: Program

(1) Red ve iadeler harictir.

EK TABLO 6: GENEL DEVLET DENGESi'	2018	2019 (GT)	2020 (P)	2021 (P)	2022 (P)
	(Milyar TL)	(Milyar TL)	(Milyar TL)	(Milyar TL)	(Milyar TL)
Gelirler	1.238,5	1.423,1	1.576,6	1.716,7	1.865,7
Vergiler	632,7	681,1	800,6	891,9	982,0
Vergi Disi Normal Gelirler	83,9	75,8	76,8	88,2	95,9
Faktör Gelirleri	177,0	264,9	245,3	237,2	247,8
Sosyal Fonlar	338,7	395,3	444,0	489,4	530,1
Özellestirme Gelirleri	6,2	6,0	10,0	10,0	10,0
Harcamalar	1.327,2	1.552,4	1.717,4	1.870,2	2.025,7
Faiz Dig1 Harcamalar	1.247,9	1.441,5	1.569,6	1.700,9	1.838,7
Cari Harcamalar	594,5	710,8	779,5	834,8	899,8
Yatirim Harcamalari	141,6	113,3	104,9	116,3	129,5
Transfer Harcamalant	511,8	617,4	685,2	749,8	809,4
Stok Degisim Fonu	0,0	0,0	0,0		0,0
Faiz Harcamalan	79,3	110,9	147,8	169.3	187,0
Genel Devlet Dengesi	-88,7	-129,3	-140,8	-153,5	-160,0
Faiz Giderleri Hariç Denge	-9,4	-18,4	7,0	15,8	27,1
Özellestirme Gelirleri Hariç Denge	-94,9	-135,3	-150,8	-163,5	-170,0
Faiz Gid. ve Özel. Gel. Hariç Denge	-15,6	-24,4	-3,0	5,8	17,1
	(GSYH'ye Oran, Yüzde)	(GSYH'ye Oran, Yüzde)	(GSYH'ye Oran, Yüzde)	(GSYH'ye Oran, Yüzde)	(GSYH'ye Oran, Yüzde)
Gelirler	33,3	33,3	32,4	31,3	30,7
Vergiler	17,0	16,0	16,4	16,3	16,2
Vergi Disi Normal Gelirler	2,3	1,8	1,6	1,6	1,6
Faktör Gelirleri	4,8	6,2	5,0	4,3	4,1
Sosyal Fonlar		9,3	9,1		8,7
Özellestirme Gelirleri	0,2	0,1	0,2	0,2	0,2
Harcamalar	35,6	36,4	35,2	34,1	33,4
Faiz Dis1 Harcamalar	33,5	33,8	32,2	31,0	30,3
Cari Harcamalar	16,0	16,6	16,0	15,2	14,8
Yatirim Harcamalari	3,8	2,7	2,2	2,1	2,1
Transfer Harcamalari	13,7	14,5	14,1	13,7	13,3
Stok Degisim Fonu		0,0	0,0	0,0	0.0
Faiz Harcamalan	2,1	2,6	3,0	3,1	3,1
Genel Devlet Dengesi	-2,4	-3,0	-2,9	-2,8	-2,6
Faiz Giderleri Hariç Denge	-0,3	-0,4		0,3	0,4
Özellestirme Gelirleri Hariç Denge	-2,5	-3,2	-3,1	-3,0	-2,8
Faiz Gid. ve Özel. Gel. Hariç Denge	-0,4	-0,6	-0,1	0,1

(1) Genel deviet; merkezi yönetim bütcesi kapsamindaki kurum ve kuruluslar, mahalli idareler, sosyal güvenlik kuruluslari, gene/ saglik sigortasi, fonlar, issizlik Sigortasi Fonu (Esnaf Ahilik Sandigi dâhil) ve döner sermayelerden olusmaktadir. GT: Gerceklesme Tahmini P: Program

ORTA VADELİ PROGRAM (2020-2022)'IN ONAYLANMASI HAKKINDA KARAR (KARAR SAYISI: 1618)

CUMHURBAŞKANI KARARI

Karar Sayısı: 1618

YENI EKONOMI PROGRAMI 2020-2022

ORTA VADELI PROGRAM

içindekiler

1. DENGELENME, DISIPLIN VE DEGISIM

1.1. Genel Degerlendirme

1.2. Makroekonomik Gerçeklesmeler

1.3. Mevcut Siyasi ve Ekonomik Durum

1.4. Temel Hedefler

2. FIYAT ISTIKRARI

Enflasyon (%)

Politika ve Tedbirler:

3. KAMU MALIYESi

Kamu Kesimi Borçlanma Geregi (% GSYH)

Politika ve Tedbirler:

4. BÜYÜME VE ISTiHDAM

Büyüme ile Ilgili Politika ve Tedbirler:

Verimlilik ile Ilgili Politika ve Tedbirler:

istihdam ile ilgili Politika ve Tedbirler:

5. CARI ISLEMLER DENGESI

Cari islemler Dengesi/GSYH (%)

Dis Ticaret ile Ilgili Politika ve Tedbirler:

Turizm ile ilgili Politika ve Tedbirler:

6. FiNANSAL iSTiKRAR

Politika ve Tedbirler:

7. EYLEMLER VE PROJELER

ORTA VADELİ PROGRAM (2019-2021)’IN ONAYLANMASI HAKKINDA KARAR (KARAR SAYISI: 108)

HAZİNE VE MALİYE BAKANLIĞI İLE STRATEJİ VE BÜTÇE BAŞKANLIĞINCA HAZIRLANAN ORTA VADELİ MALİ PLAN (2019-2021)’IN ONAYLANMASI HAKKINDA KARAR (KARAR SAYISI: 160)

HAZİNE VE MALİYE BAKANLIĞI İLE STRATEJİ VE BÜTÇE BAŞKANLIĞINCA HAZIRLANAN ORTA VADELİ MALİ PLAN (2020-2022)’IN ONAYLANMASI HAKKINDA KARAR (KARAR SAYISI: 1658)

Giris Yap