2026 YILI CUMHURBAŞKANLIĞI YILLIK PROGRAMININ ONAYLANMASI HAKKINDA KARAR (KARAR SAYISI: 10525)

CUMHURBASKANI KARARI

Karar Sayisi: 10525

Hazine ve Maliye Bakanligi ile Strateji ve Bütçe Baskanliginca hazurlanan ekli "2026 Yili Cumhurbaskanhgt Yillik Programi"nin onaylanmasina karar verilmistir.

29 Ekim 2025

Sayi : 33062 (Mükerrer)

Recep Tayyip ERDOGAN

CUMHURBASKANI

2026 YILI CUMHURBASKANLIGI YILLIK PROGRAMI

BiRINCI BÖLÜM

1. DÜNYA EKONOMISINDEKI GELISMELER

Dünya ekonomisinde 2023 yili yüksek enflasyon, finansal sektördeki dalgalanmalar ve süregelen jeopolitik gerilimlerle belirsizliklerin arttigi bir dönem olmustur. Bununla birlikte, ülkeler arasinda büyüme görünümünde ayrigmalarin belirginlestigi bu dönemde küresel iktisadi faaliyet beklentilere kiyasla daha dayanikli bir seyir izlemistir. 2024 yilina gelindiginde ise küresel büyüme görünümü istikrarli ancak daha zayif bir görünüm sergilemistir. Enflasyonda kademeli bir düsüs egilimi izlenirken jeopolitik gerilimler, ticaret politikalarindaki belirsizlikler ve finansal kosullardaki sikilik küresel iktisadi faaliyet üzerinde baski olusturmaya devam etmistir. Bu dönemde gelismis ekonomilerde buyüme yatay seyrederken özellikle Asya merkezli olmak üzere yükselen piyasalar ve gelismekte olan ekonomilerde büyüme oranlari yavaglamistir. Uluslararasi Para Fonu (IMF) verilerine göre 2024 yilinda bir önceki yil ile kiyaslandiginda dünya ekonomisi yüzde 3,3 oraninda büyümüstür. Gelismis ekonomiler yüzde 1,8 oraninda büyürken ABD yüzde 2,8 ile beklentilerin üzerinde büyüme kaydederek bu grup arasinda olumlu ayrismistir. Avro Bölgesi ise Almanya ekonomisindeki daralmanin da etkisiyle yüzde 0,9 oraninda sinirli büyüme kaydetmistir. 2024 yilinda Birlegik Krallik yüzde 1,1, Japonya ise yüzde 0,1 oraninda büyümüstür. Ayni yilda yüzde 4,3 büyüyen yükselen piyasalar ve gelismekte olan ekonomilerde görece güçlü performans gösteren Çin yüzde 5,0, Hindistan ise yüzde 6,5 oraninda büyüme kaydetmistir.

2024 yilinin ikinci yarisindan itibaren para politikalarinda normallesme adimlari ve Çin ekonomisinde ig talebi canlandirmaya yönelik tesvikler küresel ekonomik görünümün iyilesecegine dair beklentileri desteklemistir. Özellikle gelismis ülke merkez bankalarinin faiz indirim döngüsüne baglamasiyla küresel finansal kogullar bir miktar gevsemis, sermaye akimlarinda sinirli da olsa canlanma gözlenmistir. Çin'in büyümeyi destekleyici politikalarinin da etkisiyle küresel talepteki kismi toparlanma, 2025 yilina girerken iktisadi faaliyetin ivme kazanabilecegine yönelik beklentileri güglendirmistir. Bununla birlikte, ABD'de seçim sürecinin olusturdugu politika belirsizlikleri ve sonrasinda basta ABD ile Çin arasinda olmak üzere tirmanan ticaret gerilimleri, küresel görünümdeki asaji yönlü riskleri artirmistir. Kargilikli tarife artislari ve misilleme önlemleri hem ticaret akimlarinda hem de finansal piyasalarda oynakligin artmasina yol açarak büyüme görünümünü zayiflatmistir. Diger taraftan yilin ilk yarisinda tarife belirsizlikleri kaynakli önden yüklemeli ithalat ile yatirim faaliyetlerinde artis gözlenmis, bunun yani sira tarifelere yönelik müzakereler ve bazi önlemlerin ertelenmesi de beklentilerde kismi bir toparlama saglamistir.

Dünya ekonomisine' dair güncel veriler, artan ticaret politikasi belirsizliklerine ragmen büyümede dirençli seyrin devamina isaret etmektedir. Bu görünümde ABD ekonomisindeki

1 Strateji ve Bütge Baskanligi hesaplamasina dayanmaktadir. 2025 yili igin küresel ekonominin satin alma gücü paritesine göre yaklagik yüzde 94'ünü olusturan ülkeler hesaplamaya alinmistir.

yavaslamanin Çin ve Hindistan ekonomilerindeki güçlü büyümeyle dengelenmesi etkili olmustur. Küresel ekonomi 2025 yilinin ilk yarisinda yüzde 3,4 oraninda büyürken gelismis ekonomilerde bu oran yüzde 1,8 oraninda kaydedilmistir. Bu dönemde ABD harig gelismis ekonomilerde büyüme orani yüzde 1,6, ABD'de ise yüzde 2,1 olarak gerçeklegmistir. Geligmekte olan ekonomilerde ayni dönemde yüzde 4,7 oraninda, Çin ve Hindistan hariç bakildiginda ise yüzde 3,2 oraninda büyüme kaydedilmistir. Bu dogrultuda Çin ve Hindistan'da 2025 yilinin ilk yarisinda agirlikli ortalamada yüzde 6 oraninda gerçeklegen büyüme hem gelismekte olan ekonomilerin hem de küresel iktisadi faaliyetin seyrinde itici güg olarak öne gikmistir.

2025 yilinda süregelen küresel kirilganliklara, ticaret gerilimleri kaynakli politika belirsizlikleri eklenmesine ragmen Ekim ayinda yayimlanan IMF Dünya Ekonomik Görünüm Raporuna göre, dünya ekonomisinde yil genelinde yüzde 3,2 ile bir önceki yll yüzde 3,3 olan büyüme oranina yakin direngli bir büyüme kaydedilmesi beklenmektedir. Diger taraftan küresel büyümenin, salgin öncesindeki yirmi yillik dönem ortalamasi olan yüzde 3,7'nin altinda zayif seyrini devam ettirecegi öngörülmektedir.

Güncel tahminlere göre son yillarda diger gelismis ekonomilerden pozitif ayrisan ABD'de, tarife kaynakli belirsizliklerin ve beklenen hizda normallesmeyen para politikasinin ig talepte olusturdugu baski nedeniyle iktisadi faaliyetin 2025 yilinda ivme kaybedecegi degerlendirilmektedir. ABD'de büyüme, 2025 yili ilk çeyreginde mevsimsel etkilerden arindinimis verilere göre bir önceki çeyrege kiyasla yüzde 0,2 oraninda azalirken ikinci geyreginde yüzde 0,9 oraninda artis kaydetmistir. Böylece, mevsimsel etkilerden arindirilmis verilere göre 2025 yilinda kaydedilen büyüme oranlarinin ortalamasi 2024 yili degerinin altinda kalarak ekonomide yavaglamaya isaret etmektedir. ABD'nin 2025 yilinda yüzde 2,0, 2026 yilinda ise yüzde 2,1 büyümesi beklenmektedir.

2025 yilinda Avro Bölgesi'nin büyüme hizinin bir önceki yila göre tlimli sekilde toparlanmasi beklenmektedir. Avro Bölgesi mevsimsel etkilerden arindirilmis olarak ve bir önceki döneme göre, 2025 yilinin ilk ve ikinci çeyreginde sirasiyla yüzde 0,3 ve yüzde 0,1 oranlarinda büyüme kaydetmistir. Bu gelismede ilimli seyreden enerji fiyatlarinin yani sira finansal kogullarin gevsetilmesi ve dünya genelinde öne gekilen ithalat talebinin imalat sanayiini desteklemesi etkili olmustur. IMF tahminlerine göre Avro Bölgesi'nin 2025 yilinda yüzde 1,2, 2026 yilinda ise yüzde 1,1 oraninda büyümesi beklenmektedir. Bölgenin önde gelen ekonomilerinden olan Almanya'nin ayni yillarda sirasiyla yüzde 0,2 ve yüzde 0,9, Fransa'nin yüzde 0,7 ve yüzde 0,9, ispanya'nin yüzde 2,9 ve yüzde 2,0 Birlesik Krallik'n ise yüzde 1,3 oranlarinda büyümesi beklenmektedir. 2025 ve 2026 yillarinda, Japonya ekonomisinde ise büyümenin yüzde 1,1 ve yüzde 0,6 olmasi beklenmektedir. Böylece gelismis ekonomilerin ortalamada 2025 ve 2026 yillarinda yüzde 1,6 büyüyecegi tahmin edilmektedir.

Politika belirsizliklerine ve jeopolitik gerilimlere ragmen, 2025 yilinda yükselen piyasalar ve gelismekte olan ekonomilerdeki büyüme oraninin 2024 yili seviyesinin ilimli bir bigimde altinda olmasi beklenmektedir. 2025 yilinin ilk yarisinda dengeleyici unsur olarak öne gikan Çin ve Hindistan ekonomilerinde büyüme oranlarinda yavaslama öngörülmektedir. Çin ekonomisinin 2025 yilinda yüzde 4,8, 2026 yilinda ise yüzde 4,2 oraninda büyümesi tahmin edilmektedir. Hindistan'in ise ayni yillarda sirasiyla yüzde 6,6 ve yüzde 6,2 oraninda büyümesi beklenmektedir. Söz konusu ülke grubundan Rusya'nin 2025 ve 2026'da sirasiyla yüzde 0,6 ve yüzde 1,0, Brezilya'nin yüzde 2,4 ve yüzde 1,9 ve

Meksika'nin yüzde 1,0 ve yüzde 1,5 oraninda büyümesi beklentisiyle, yükselen piyasalar ve gelismekte olan ekonomilerin 2025 yilinda yüzde 4,2 ve 2026 yilinda yüzde 4,0 oraninda büyümesi öngörülmektedir.

TABLO I: 1- Dünya Ekonomisinde Temel Göstergeler

(1) Tahmin

Kaynak: IMF Dünya Ekonomik Görünüm Raporu Ekim 2025

(2) IMF Dünya Ekonomik Görünüm Raporu Nisan 2025 Güncellemesinden Farklar

(3) West Texas Intermediate, Dated Brent ve Dubai Fateh tipi ham petrollerin ortalama fiyatidir.

2024 yilinda tedarik zincirlerinde gözlenen toparlanma, hizmet ticaretindeki canlanma ve talep kosullarinin güglenmesi küresel ticareti belirgin biçimde desteklemis, dünya mal ve hizmet ticaret hacminde yüzde 3,5 oraninda artis kaydedilmistir. 2025 yilinda ise ABD'nin uygulamaya koydugu genis kapsamli gümrük tarifeleri ve bunlara iliskin belirsizlikler ticaret faaliyetlerine iliskin beklentileri olumsuz yönde etkilemistir. Ancak, tarifelerle ilgili haber akisi ve özellikle öne gekilen ithalat talepleri bu etkileri geçici olarak ortadan kaldirmistir. Açiklanan son IMF tahminlerine göre, küresel mal ve hizmet ticaretindeki artisin 2025 yilinda yüzde 3,6 oraninda gerçeklesecegi, 2026 yilinda ise normallesen ithalat talebinin etkisiyle yüzde 2,3 olacagi öngörülmektedir.

2024 yilinda Brent petrol fiyatlari dalgali bir seyir izlemis, özellikle yilin ikinci yarisinda belirgin bir düsüs yasanmistir. Imalat sanayiindeki zayif görünüm, artan stok seviyeleri ve küresel ekonomideki yavaslama endiseleri fiyatlar üzerinde agagi yönlü baski olusturmustur. Yilin ilk yarisinda enerji talebindeki zayiflik fiyatlari geriletirken, OPEC'in üretim kesintileri ve artan jeopolitik gerilimler ikinci geyrekte fiyatlarin geçici olarak yükselmesine neden olmustur. Ancak küresel ekonomik faaliyetteki zayif görünüm ve Çin ekonomisindeki durgunluk, yilin ikinci yarisinda petrol fiyatlarinin yeniden düsmesine yol açmistir. 2025 yilinin ilk geyreginde yatay seyreden petrol fiyatlari, ikinci geyrekte tarife kararlarinin olusturdugu belirsizlik ve arz artisina yönelik adimlar sonucunda keskin bir gerileme göstermistir. Bu dönemde, basta Gazze'deki soykirim ve On Iki Gün Savasi olmak üzere jeopolitik gerilimler geçici artislara yol açsa da Brent petrol fiyatlari Nisan ve Mayis aylarindaki düsük seviyelere yeniden inmistir. Ikinci çeyrekte kaydedilen bu gerilemenin olusturdugu baz etkisi nedeniyie, IMF'nin son tahminlerinde 2025 ve 2026 yillarinda petrol fiyatlarinin bir önceki yil ortalamasina göre düsmesi öngörülmektedir.

Küresel manset enflasyon, ücret artislarinin yavaglamasi, basta enerji olmak üzere emtia fiyatlarindaki olumlu görünüm ve sikr finansal kosullar nedeniyle talepteki zayiflamayla birlikte düsüs egilimini sürdürmektedir. Ancak hizmetlerde süregelen katilik ve geligmekte olan ülkelerin para birimlerinde tarifeler kaynakli gözlenen baskilar manget enflasyonda daha fazla inisi sinirlamaktadir. Bu çerçevede, güncel tahminlere göre, gelismis ekonomilerde ortalama tüketici enflasyonunun, 2024 yilindaki yüzde 2,6 seviyesinden 2025 yili itibariyla yüzde 2,5'e inecegi öngörülmektedir. Diger taraftan, yükselen piyasalar ve geligmekte olan ekonomilerde 2024 yilinda yüzde 7,9 olan yillik ortalama tüketici fiyatlari artiginin, 2025 yilinda yüzde 5,3 düzeyinde gergeklesecegi tahmin edilmektedir.

Küresel ölçekte para politikasinda normallegme sürecindeki farklilagmalar ve belirsizlikler sürmektedir. 2023 yilinda merkez bankalarinin faiz artirimlariyla finansal kogullar belirgin gekilde sikilagirken, hizmet fiyatlarindaki katilik finansal kogullarin uzun süre kisitlayici kalmasina neden olmustur. 2024 yilinin ikinci yarisinda baslayan normallesme sürecinde ise farkli enflasyon görünümleri ve küresel ekonomideki belirsizliklerin etkileri nedeniyle para politikalarinda ayrismalar yasanmistir. Bu dönemde Avrupa Merkez Bankasi (ECB) kademeli olarak toplamda 235 baz puan faiz indirimine giderken ABD Merkez Bankasi (Fed) ise temkinli bir durus tercih etmis ve toplamda yalnizca 125 baz puan faiz indirimi gergeklestirebilmistir. Bu gelismede ABD'de enflasyon oraninin Avro Bölgesine göre daha direngli olmasi etkili olmustur. 2023 yili Ekim ayindan beri Avro Bölgesi enflasyon orani ABD enflasyonunun altinda seyrederken yüzde 2 olan hedefe de oldukça yakin konumdadir. Bununla birlikte enflasyon agisindan degerlendirildiginde tarife kaynakli belirsizlikler ABD'yi Avro Bölgesine göre daha fazla etkilemistir. Bu dogrultuda, önümüzdeki dönemde ekonomi politikasi belirsizliklerinin finansal kogullarda beklenen gevseme döngüsünün takvimi üzerinde etkili olmaya devam edecegi degerlendirilmektedir.

2025 yilinda küresel ekonomilerde siki finansal kosullarin gecikmeli etkisiyle issizlik oranlarinda artis kaydedilmistir. Bu çerçevede, 2025 yilinda issizlik oraninin gelismis ekonomilerde yüzde 4,7 olmasi beklenmektedir. Bu ekonomiler arasinda söz konusu oranin ABD'de yüzde 4,2, Avro Bölgesinde yüzde 6,4, Almanya'da yüzde 3,7, ispanya'da yüzde 10,8, Japonya'da yüzde 2,6 ve Birlesik Krallik'ta yüzde 4,7 olarak gerçeklesmesi tahmin edilmektedir. Yükselen ve gelismekte olan ülkeler agisindan bakildiginda ise Çin'de yüzde 5,1, Brezilya'da yüzde 7,1 ve Güney Afrika'da ise yüzde 32,7 olmasi öngörülmektedir.

Önümüzdeki dönemde küresel düzeyde iktisadi faaliyetin tlimli seyretmesi ve ülkeler arasi ekonomik ayrismanin azalmasi beklentilerine ragmen jeopolitik gerilimler, ticarette korumacilik egilimleri, pandemi öncesi uzun dönem ortalamalarina göre zayif büyüme ve politika belirsizlikleri öne gikmaktadir. ABD'de büyüme yavaglarken, Avro Bölgesi sinirli toparlanma göstermekte, büyümede dengelenmeyi saglayan Çin ve Hindistan gibi ülkelerde ise büyümenin sürdürülebilirligine iliskin endiseler bulunmaktadir. Finansal kosullardaki sikilik ve yüksek kamu borg yükü risk istahini sinirlamaktadir. Iklim degisikligine bagli riskler tarim ve enerji üzerinden arz soklarina sebep olarak enflasyon ve büyüme üzerinde baski olusturmaktadir. Bu nedenle küresel olçekte koordineli politika adimlari, mali disiplinin korunmasi ve ikiz dönüsümün desteklenmesi ekonomik kirilganliklari azaltmak açisindan önem tagimaktadir.

Bu çerçevede, 2025 yilinda yüzde 3,2 oraninda büyümesi beklenen küresel ekonominin sinirli yavaslamaya ragmen istikrarli görünümünü koruyarak 2026 yilinda yüzde 3,1 oraninda büyümesi tahmin edilmektedir.

2. TÜRKIYE EKONOMISINDEKÌ GELISMELER VE HEDEFLER

2024 ylinda, küresel ölçekte süren enflasyonla mücadele politikalarinin yol açtigi zayif dis talep ve devam eden jeopolitik gerilimlere kargin Türkiye ekonomisi yüzde 3,3 oraninda büyüyerek limli ve dayanikli bir görünüm sergilemistir. Deprem bölgesinde devam eden yeniden yapilanma çaligmalari, yil genelinde iktisadi faaliyeti destekleyerek milli gelire katki saglamistir. Yilin tamaminda insaat dahil hizmetler sektörü güçlü seyrini koruyarak büyümenin temel itici gücü olmayi sürdürürken sanayi sektörü küresel konjonktürün etkisiyle uzun dönem ortalamasinin altinda kalmis olsa da pozitif büyümesini devam ettirmistir. Tarim sektörü bu dönemde uzun dönem ortalamasinin üzerinde kaydettigi artisla GSYH büyümesine katkr saglamistir.

2024 yilinin tamaminda kaydedilen yüzde 3,3 oranindaki büyümeye 3,0 puan katki veren özel tüketim harcamalari öncülügünde, toplam tüketim harcamalari yüzde 3,5 oraninda artmistir. Bu dönemde toplam sabit sermaye yatirimlari yüzde 2,7 oraninda artarken net mal ve hizmet ihracatinin büyümeye katkisi 1,0 puan olmustur.

2024 yilinda dis talepteki belirsizlik ve dalgalanmalar sanayi sektörü üzerinde baski olusturmus ve sektörde yil genelinde yüzde 0,2 ile sinirli bir katma deger artisi yasanmistir. Buna karsilik hizmetler sektörü katma degeri yüzde 3,6 oraninda artarak büyümenin ana sürükleyicisi olmustur. Tarim sektörü katma degerinde ise önceki yil ortalamalarinin üzerinde, yüzde 5,1 oraninda artis kaydedilmistir. Yil genelindeki yüzde 3,3'lük büyümeye katki açisindan bakildiginda tarim, sanayi ve hizmetler sektörleri sirasiyla 0,3 puan, 0,04 puan ve 2,3 puan katki saglamistir.

2025 yilinin ilk geyreginde, Türkiye açisindan önemli bir pazar olan Avro Bölgesi'nde kademeli toparlanma sinyallerine kargin para politikasi görünümündeki temkinli durus ve jeopolitik riskler dis talepte sinirli bir iyilesmeye imkan vermistir. Yurt iginde ise siki politika bilegiminin iç talep üzerinde beklenen dengeleyici etkileri belirginlegmis, bu çerçevede iktisadi faaliyet ilimli bir performans sergilemis ve 2025 yilinin ilk eyreginde GSYH büyümesi yüzde 2,3 oraninda artis kaydetmistir. Yilin ikinci geyreginde ise öne çekilen talep ve baz etkisi kaynakli olarak GSYH büyümesi yüzde 4,8 oraninda artis kaydetmistir. Yilin ilk yarisinda, sanayi sektörü GSYH büyümesine 0,4 puan katkr sunarken hizmetler sektörü 2,9 puan katki vermistir. Tarim sektörü ise büyümeye sinirli negatif etkide bulunmustur.

2025 yllinin ilk yarisinda özel tüketim harcamalari yüzde 3,3 oraninda artarken büyümeye 2,3 puanlik katki yapmis, kamu tüketim harcamalari ise yüzde 1,7 oraninda azalisia büyümeye 0,2 puan negatif etkide bulunmustur. Boylece yilin ilk yarisinda toplam tüketim harcamalari yüzde 2,5 oraninda artmis ve büyümeye 2,1 puan katki vermistir. Bu gelismede hizmetler ile dayaniksiz tüketim mallarina yapilan harcamalarda gözlenen artislar belirleyici olmustur. Toplam sabit sermaye yatirimlari yilin ilk yarisinda yüzde 5,3 oraninda artarken büyümeye 1,4 puan katki yapmistir. Bu katkinin 0,9 puanini insaat sektörü saglamistir. Bu dönemde, net mal ve hizmet ihracatinin büyümeye negatif katkisi ise 0,9 puan olmustur.

2025 yilinin ikinci yarisinda, siki politikalarin ig talebi kontrollü biçimde baskilayarak hizmetler sektöründeki artig hizini sinirlandirmasi beklenirken dengelenen talep yapisiyla sanayi sektöründe görece bir ivmelenme öngörülmektedir. Ayrica, tarim sektöründe de yilin ilk yarisina göre sinirli bir toparlanma kaydedilmesi beklenmektedir. Böylece, Türkiye ekonomisinin 2025 yilinda dayanikli görünümünü koruyarak, dezenflasyonla uyumlu, dengeli bir kompozisyon egliginde yüzde 3,3 oraninda büyüyecegi tahmin edilmektedir.

2024 yilinda küresel ticaret hacminde toparlanma egilimi gözlenmis, özellikle hizmet ticaretindeki güçlü artis bu süreci desteklerken mal ticaretinde daha sinirli bir büyüme gerçeklegmistir. Basta Avrupa olmak üzere temel ihracat pazarlarinda iktisadi faaliyetin kademeli olarak canlanmasi ve dis talepteki artis Türkiye'nin ihracat performansina olumlu yansirken ihracat bir önceki yila kiyasla yüzde 2,4 oraninda artarak 261,8 milyar dolar seviyesinde gergeklegmistir. Diger taraftan enerji ve altin ithalatindaki gerilemenin etkisiyle toplam mal ithalati yüzde 5 oraninda azalmis ve 344 milyar dolar olarak kaydedilmistir. Ayni dönemde seyahat gelirleri güçlü bir artis sergileyerek yüzde 12,5 oraninda yükselmis ve 56,3 milyar dolar seviyesine ulagmistir. Bu gelismeler sonucunda 2024 yilinda cari islemler açigi 10,4 milyar dolar düzeyinde gerçeklegmis, GSYH'ya orani ise yüzde 0,8 ile öngörülerin altinda kalmistir.

2025 yilinda dis talep kosullarindaki yavaglamaya ragmen ihracatta artis egilimi sürmektedir. Yilin ilk sekiz ayinda ihracat bir önceki yilin ayni dönemine göre yüzde 4,3 oraninda artarak 178 milyar dolar seviyesine ulasmistir. 2025 yili genelinde ise ihracatin yüzde 4,6 oraninda artisla 273,8 milyar dolar seviyesinde gergeklesmesi beklenmektedir. Ayni dönemde yüzde 5,6 artis göstererek 238,2 milyar dolar seviyesinde kaydedilen ithalatin 2025 yil genelinde ise yüzde 6,7 oraninda artisla 367 milyar dolar seviyesinde gerçeklegecegi tahmin edilmektedir.

2025 yilinin ilk sekiz ayinda yüzde 4,9 oraninda artisla 38,9 milyar dolar seviyesine yükselen seyahat gelirlerinin yillik bazda 59,5 milyar dolar olarak gerçeklegmesi öngörülmektedir. Bu gelismeler isiginda, 2025 yili sonunda cari islemler agiginin 22,6 milyar dolar düzeyinde gerçeklesecegi ve GSYH'ya oraninin yüzde 1,4 olacagi tahmin edilmektedir. Ayrica enerji harig cari islemler dengesinin GSYH'ya oranla yüzde 1,7 fazla vermesi beklenmektedir.

Bir önceki yila göre 2024 yilinda toplam istihdam 988 bin kisi, tarim disi istihdam ise 856 bin kisi artmistir. Isgücüne katilma orani yillik bazda 0,9 puan yükselmis, issizlik orani

0,7 puan azalarak yüzde 8,7'ye gerilemistir. Ayni yilda genç nüfusta issizlik orani ise 1,1 puan azalarak yüzde 16,3 olarak gerçeklegmistir.

2025 yili Eylül ayi itibariyia istihdam edilenlerin sayisi 32 milyon 697 bin kisi, istihdam orani yüzde 49,2, issizlik orani ise yüzde 8,6 seviyesindedir. 2025 yili geneli igsizlik oraninin yüzde 8,5 olmasi beklenmektedir.

Yurt içi tasarruflarin GSYH'ya orani 2024 yilinda yüzde 30,1 olarak gerçeklesmistir. 2025 yilinda ise bu oranin, bir önceki yila göre 0,5 puan yükselerek yüzde 30,6 olacagi tahmin edilmektedir.

2024 yilinin ilk aylarinda tüketici fiyatlarindaki artiglarda, maliyet yönlü unsurlarin yani sira ücret düzenlemeleri ve geçmis enflasyona endeksleme davranislari etkili olmustur. Bu dönemde, dogal gaz kullanimina iliskin geçici düzenlemenin baz etkisi ile özellikle kira kaynakli hizmet enflasyonundaki katilik, manset enflasyon üzerinde yukari yönlü baski olusturmustur. 2024 yill Haziran ayi itibariyla dezenflasyon sureci baglamis yilin geri kalaninda enflasyon görünümünde belirgin bir iyilegme gözlenmistir. Bu sürecte Türk lirasindaki istikrar, emtia fiyatlarindaki tlimli seyir ve talep kosullarindaki zayiflama enflasyondaki düsüse destek olurken yil sonunda TÜFE yillik artisi en yüksek seviyesini gördügü Mayis ayina kiyasla toplamda 31,1 puanlik düsüsle yüzde 44,4 olarak kaydedilmistir.

2025 yili Ocak-Eylül döneminde birikimli TÜFE artis orani yüzde 25,4 olarak gergeklesmistir. Birikimli TÜFE artis oraninda, hizmet fiyatlarinin yüksek seyrini sürdürmesi, ücret gelismeleri ve fiyat katiligi belirleyici rol oynamistir. Bununla birlikte, gida fiyatlarinda olumsuz iklim kosullarina bagli arz yönlü gelismeler bu görünümü bir miktar desteklemistir. Döviz kurunda saglanan istikrar ise temel mal fiyatlarindaki artisi sinirlayarak birikimli TÜFE artis oranini sinirlamistir. Bu gelismeler neticesinde Eylül ayinda TÜFE yillik artis hizi yüzde 33,3 olarak kaydedilmistir.

Para ve maliye politikalarindaki kararli durus, yurt içi talepteki dengelenme ve döviz kurundaki istikrarli seyrin etkisiyle TÜFE yillik artis oraninin yil sonunda yukari yönlü riskler bulunmakla birlikte yüzde 28,5 seviyesine gerilemesi tahmin edilmektedir.

2.1. BÜYÜME VE ISTIHDAM

2.1.1. GSYH ve Sektörel Büyüme Hizlari

a) Mevcut Durum

Türkiye ekonomisi, 2024 yilinda küresel ölçekte enflasyonla mücadeleye dönük siki finansal kosullar ve jeopolitik belirsizliklere ragmen dezenflasyon süreciyle uyumlu bir patikada ilerlemistir. Siki politikalarin esgüdümüyle makrofinansal istikrar güçlenmis ve iç talepte dengelenme egilimi belirginlesmistir. Deprem bölgesindeki yeniden yapilanma faaliyetlerinin de etkisiyle insaat yatirimlari güçlü seyrini devam ettirmis, sabit sermaye yatirimlari artis egilimini korumustur. Bu çerçevede, yilin ilk yarisinda yüzde 3,7 oraninda büyüme kaydedilmistir. Yilin ikinci yarisinda ise, dezenflasyon hedefi dogrultusunda sürdürülen siki politika durusu, özel tüketimde hiz kaybina yol açarken dis talepteki zayif seyrin de etkisiyle büyüme yüzde 3,0 oraninda gergeklegmistir. Bu dönemde hizmetler sektörü (insaat dâhil) büyümeyi desteklemeyi sürdürmüs ve politika bilesiminin kararlilikla uygulanmasi sonucu büyüme kompozisyonu daha dengeli bir görünüm kazanmistir. Yil genelinde ise GSYH artis hizi yüzde 3,3 oraninda gerçeklegmis ve ekonominin on bes yil kesintisiz büyümesiyle güçlü görünümünü korudugunu göstermistir. Ayni dönemde katma deger, hizmetler sektöründe (insaat dâhil) yüzde 3,6 oraninda, sanayi sektöründe ise yüzde 0,2 oraninda artmistir. Hizmetler sektöründe kaydedilen artista gayrimenkul faaliyetleri, finans ve sigorta faaliyetleri ile deprem sonrasi devam eden yeniden yapilanma faaliyetleri kaynakli olarak ingaat sektörü katma degerindeki yüksek oranli artiglar etkili olmustur. Tarim sektörü katma degeri ise yüzde 5,1 oraninda tarihsel ortalamasinin üzerinde artarak büyümeye katkida bulunmustur.

TABLO I: 2- Katma Deger Artis Hizlari ve Sektörlerin GSYH içindeki Paylari

Kaynak: Strateji ve Bütçe Baskanlig, TÜIK

(1) Gerçeklesme Tahmini

(2) Program

(3) SBB hesaplamasi olup ingaat sektörü dähildir.

(4) Vergi-sübvansiyon kalemine tabloda yer verilmemistir.

2025 yilinin ilk yarisinda GSYH'da yüzde 3,6 oraninda büyüme kaydedilmistir. Bu dönemde katma deger, sanayi ve hizmetler (insaat dâhil) sektörlerinde sirasiyla yüzde 2,1 ve yüzde 4,3 oranlarinda artis kaydedilirken tarim sektörü yüzde 3,0 oraninda daralmistir.

2025 yilinin üçüncü geyregine iliskin perakende satis hacim endeksi ve hizmet ciro endeksi gibi talep göstergeleri dezenflasyon odakli politika durusuyla uyumlu bir normallesmeye isaret ederken, ekonomik büyümenin yilin ikinci yarisinda hafif ivme kaybina ragmen dayanikliligini koruyacagina isaret etmektedir. Ayrica, reel sektörün gidisatina dair önemli sinyaller sunan öncü göstergeler imalat sanayii faaliyet kosullarinda kademeli bir iyilesmeye isaret etmektedir. Yilin ilk geyreginde sanayi üretim endeksi yüzde 2,2 daralmanin ardindan ikinci geyrekte yüzde 7,4 oraninda büyümüstür. Söz konusu toparlanmada talep kosullarindaki iyilesme ve baz etkisi belirleyici olmustur. Sanayi üretimi yillik olarak Temmuz ayinda yüzde 5,2 oraninda artis kaydederken Agustos ayinda yüzde 4,7 oraninda artmistir. Kapasite kullanim oranlarinda ise geçen yilin ayni dönemlerine göre Ajustos ve Eylül aylarinda düsüs gözlenmistir. Imalat Satin Alma Yöneticileri Endeksi (PMI)'nin, yilin üçüncü geyreginde 46,6 seviyesinde gerçekleserek esik deger olan 50'nin altindaki seyrini sürdürmesine ragmen geçen yilin ayni dönemine göre bir miktar artis kaydettigi görülmüstür. Bununla beraber, limli bir iyilegme kaydetmesi beklenen dis talep kosullarinin yilin son geyreginde sanayi sektörünü destekleyecegi tahmin edilmektedir. Bu veriler, GSYH büyüme hizinda dezenflasyonla uyumlu bir patikanin ve büyümenin bilegenlerinde dengeli bir yapinin korunacagina isaret etmektedir. Iktisadi faaliyet hafif yavaslamakla beraber büyüme egiliminin yilin ikinci yarisinda devam edecegi öngörüsüyle GSYH artiginin 2025 yilinin tamaminda yüzde 3,3 oraninda gerçeklegmesi tahmin edilirken

üretim sektörleri itibariyla katma deger artis hizlarinin ise sanayi sektöründe yüzde 2,8 ve hizmetler sektöründe (insaat dâhil) yüzde 3,8 oranlarinda olmasi beklenmektedir. Tarim sektöründe ise yüzde 1,0 oraninda daralma öngörülmektedir.

b) Hedefler

2026 yilinda, Orta Vadeli Program (2026-2028) hedefleri çerçevesinde Türkiye ekonomisinin yüzde 3,8 oraninda büyümesi öngörülmektedir. Ekonominin istikrarli ve saglikli yapisinin korunarak güçlü, kapsayici ve istihdami destekleyen bir büyümenin saglanmasi amaciyla, makroekonomik dengeleri gözeten uygulamalara devam edilmesi ve para, maliye ile gelirler politikalarinin tam koordinasyon içinde yürütülmesi hedeflenmektedir. Bununla birlikte, dezenflasyon sürecinin kararhlkla sürdürülmesi igin talep kosullarinin dengelenmesine yönelik siki politika durusunun korunmasi, egzamanli olarak arz yönlü yapisal dönüsüm adimlarinin güglendirilmesi hedeflenmektedir.

Arz yönlü büyümeyi desteklemek üzere yüksek katma deger olusturma kapasitesine sahip, genis istihdam olanaklari sunan ve ihracat potansiyeli barindiran alanlara yönelik yatirimlara öncelik verilecektir. Ar-Ge ve yenilik ekosisteminin gelistirilmesinin yani sira kaynak verimliligini artiran ve çevresel sürdürülebilirligi gözeten yesil ve dijital dönüsüm politikalari ile üretim süreçlerinde verimliligi ve rekabetgiligi artirmayi amaçlayan uygulamalar bütüncül bir yaklagimla desteklenecektir. Is ve yatirim ortaminin iyilestirilmesine yönelik politikalara hiz verilirken kamu altyapi yatirimlarinin özel sektör yatirimlarini tamamlayici nitelikte olmasi saglanacaktir. Hayata geçirilecek yapisal dönüsüm adimlarinin etkisiyle daha rekabetçi bir üretim yapisinin tesis edilmesi hedeflenmektedir.

iç ve dis talebin dengelendigi büyüme kompozisyonunun sürdürülmesiyle özel kesim yatirimlarinin ve istihdamin artirilmasi öngörülmektedir. Sanayide teknoloji odakli dönüsüm adimlari ile seçici desteklerin üretkenligi ve rekabet gücünü yükselterek büyümeye katki sunmasi hedeflenmektedir. Hizmetler sektöründe özellikle turizm ile diger hizmetlerde pazar çesitlendirmesi ve tüm yila yayilan sürdürülebilir turizm yaklasimiyla sektörel destegin devam etmesi öngörülmektedir. Tarimda ise sürdürülebilir büyümeye katkinin uzun dönem egilimleriyle uyumlu sekilde gerçeklesmesi beklenmektedir.

GRAFIK I: 1- Sektörel Büyüme Hizlari

Kaynak: Strateji ve Bütçe Baskanligi, TÜiK

• (2) Program
• (1) Gerçeklesme Tahmini

TABLO I: 3- Temel Ekonomik Büyüklükler

(1) Gemeklegme Tahmini (2) Program (3) Zincirienmis hacim yüzde degistm, kamu ve ozel sektiörler Strateli ve Butge Bagkanligi verileridir. (4) Büyurmeye katk olarak verilmektedir. (5) OECD verieridir, (6) 2025-2026 verileri

Kaynak: Strateji ve Bütçe Baskanligi, TÜIK

TABLO I: 4- Fert Bagina GSYH

(1) 1995-2024 yillan gerçeklesme verisi TÜiK'in KBMG hesabinda kullandigi veriler olup 2025-2026 yillan Strateji ve Bütçe Baskanligs tahminleridir. (2) OECD tarafindan GSYH için hesaplanan satin alma gücü paritesidir. Tabloda OECI tarafindan 9 haneli olarak verilen katsayi 2 haneli olarak gösterilmistir. Söz konusu katsayilar OECD tarafindan geriye dönük olarak her yil revize edilmektedir. 2025-2026 yillan Strateji ve Bütce Baskanligi tahminieridir. (3) SAGI hesaplamasinda OECD'nin 9 haneli katsayisi kullanimasi nedeniyle tabloda verilen SAGP katsayisi kullanilarak SAGP'ye göre fert bagina milli gelire net olarak ulasilamaz. (4) Gerçeklesme Tahmini (5) Program

2.1.2. istihdam

a) Mevcut Durum

2024 yylinda istihdam, parasal kosullardaki sikilagmanin olumsuz etkilerine ragmen güçlü seyrini sürdürmüs ve önceki yila göre 988 bin kisi artarak 32 milyon 620 bin kisi olmustur. Isgücüne katilma orani ise 0,9 puan artarak yüzde 54,2'ye yükselmistir. Böylece issizlik orani bir önceki ylla göre 0,7 puan azalarak yüzde 8,7'ye gerilemistir.

TABLO I: 5- Yillar Itibaryla Yurt içi isgücü Piyasasinda Gelismeler

Kaynak: TÜIK, Hanehalki isgücü Anketi Sonuçlar

(1) insaat dâhildir.

2024 yilinda toplam istihdam bir önceki yila göre yüzde 3,1 oraninda artarken tarim, sanayi ve hizmetler (insaat dâhil) sektörlerinin istihdami sirasiyla yüzde 2,8, yüzde 0,5 ve yüzde 4,1 oranlarinda artmistir. Toplam istihdam içinde tarim, sanayi ve hizmetler (insaat dâhil) sektörlerinin paylari sirasiyla yüzde 14,8, yüzde 20,7 ve yüzde 64,5 olmustur.

TABLO I: 6- istihdam Edilenlerin isteki Çalisma Durumuna Göre Dagilimi

Kaynak: TÜIK, Hanehalk isgücü Anketi Sonuglar

2024 yilinda bir önceki yila göre toplam istihdam içerisinde ücretli veya yevmiyelilerin payi hafif gerilerken ücretsiz aile isçilerinin payi bir miktar artmistir. isverenlerin ve kendi hesabina çalisanlarin payr ise degismemistir.

(Yüzde)

TABLO I: 7- Yurt içi isgücü Piyasasindaki Gelismeler

Kaynak: TÜIK, Hanehalki Isgücü Anketi Sonuçlari

(1) ikinci çeyrek itibariyladir.

2025 yilinin ikinci geyreginde bir önceki yilin ayni geyregine göre istihdam 73 bin kisi azalmistir. Ayni dönemde issizlik orani 0,2 puan azalarak yüzde 8,2, geng issizlik orani ise 0,4 puan azalarak yüzde 15,5'e gerilemistir.

2025 ylmin ikinci seyreäinde bir önceki ylm ayni ceyregine göre dönemde istihdam sektorlerde 222 bin kisi artarken tarimda 295 bin kisi azalmistir. sanayide 79 bin kisi azalirken hizmetlerde (ingaat dähil) 301 bin kisi artmistir.

Mevsim etkilerinden arindirilmis verilere göre, 2025 yili Eylül ayinda istihdam 32 milyon 491 bin kisi, istihdam orani ise yüzde 48,9 olmustur. Igsizlik orani yüzde 8,6, isgücüne katilma orani ise yüzde 53,5 olarak gerçeklegmistir.

2025 yilinda, istihdamin bir önceki yila göre nispeten yatay seyretmesi, isgücüne katilma oraninin ise yüzde 53,7 olarak gerçeklesmesi beklenmektedir. Bu gerçevede issizlik oraninin yüzde 8,7'den yüzde 8,5'e gerileyecegi tahmin edilmektedir.

TABLO I: 8- Temel isgücü Piyasasi Göstergeleri

Kaynak: Strateji ve Bütçe Baskanligi

(1) Gerçeklesme Tahmini

(2) Program

(15+ Yag, Bin Kisi)

b) Hedefler

2026 yilinda, öngörülen büyüme orani çerçevesinde istihdamin bir önceki yila göre 730 bin kigi artmasi beklenmektedir. Isgucune katilma oraninin 2026 yilinda 0,7 puan artarak yüzde 54,4e ulasacagi öngörülmektedir. Yll genelinde istihdam artigi etkisinir isgücüne katilim ve nüfus artigi etkilerine baskin gelmesiyle issizlik oraninin yüzde 8,4'e gerileyecegi tahmin edilmektedir.

GRAFIK I: 2- igsizlik Oranindaki Degigime Katkilar

Kaynak: Strateji ve Bütçe Baskanligi, TÜIK

(2) Program

(1) Gerçeklesme Tahmini

2.1.3. Ekonominin Genel Dengesi

a) Mevcut Durum

2024 yilinda ekonomide toplam talebin önemli bir unsuru olan tüketim harcamalarindaki artisin olumlu katkisiyla GSYH yüzde 3,3 oraninda büyümüstür. Bu dönemde, net mal ve hizmet ihracatinin büyümeye katkisi 1,0 puan, toplam tüketimin büyümeye katkisi 2,8 puan olmustur. Sabit sermaye yatirim harcamalarindaki artis ise büyümeye 0,7 puanlik katkida bulunmustur. 2024 yilinda özel kesim tüketim harcamalarinda kaydedilen reel artis, özel harcanabilir gelir artiginin üzerinde kalirken kamu kesimi tüketim harcamalarindaki reel artis ise kamu kesimi harcanabilir gelir artisinin üzerinde gerçeklegmistir.

Zincirlenmis hacim degerlerine göre, 2024 yilinda özel tüketim harcamalari yüzde 3,4, kamu tüketim harcamalari ise yüzde 4,3 oraninda artmistir. Böylece GSYH içerisinde özel tüketimin payi bir önceki yila göre 0,2 puan artarak yüzde 58,3, kamu kesimi tüketim harcamalarinin payi ise 1,3 puan artarak yüzde 10,4 olmustur.

2024 yilinda, toplam sabit sermaye yatirim harcamalarindaki reel artis yüzde 2,7 oraninda gerçeklegmistir. Bu dönemde, kamu kesimi sabit sermaye yatirimlarinin GSYH içerisindeki payi bir önceki yila göre 0,1 puan azalarak yüzde 3,5 olurken, özel kesim sabit sermaye yatirim harcamalarinin payi bir önceki yila göre 1,5 puan azalarak yüzde 27,8'e düsmüstür. 2024 yilinda reel mal ve hizmet ihracati yüzde 0,1 artis kaydederken reel mal ve hizmet ithalatindaki azalis ise yüzde 4,4 olmustur.

2024 yilinda toplam tüketimin GSYH'ya orani yüzde 68,7 olurken, toplam yurt içi tasarruflarin GSYH'ya orani yüzde 30,1 olarak gerçeklegmistir. Bu gelismede kamu tasarruflarinin payinda kaydedilen 1,3 puanlik düsüs önemli rol oynamistir. Bu dönemde kamu tasarruflarinin GSYH'ya orani yüzde 0,1 seviyesinde gergeklegirken özel kesim tasarruf orani ise bir önceki yila göre 0,4 puan azalarak yüzde 30,0 seviyesinde gerçeklegmistir.

2025 yilinin ilk yarisinda yüzde 3,6 oraninda gerçeklegen büyüme hizina en önemli katki tüketim harcamalarindan gelmistir. Yilin ilk yarisinda, toplam tüketim harcamalari bir önceki yilin ayni dönemine göre yüzde 2,5 oraninda artarak büyümeye 2,1 puanlik etki etmistir. Bu dönemde toplam sabit sermaye yatirim harcamalari yüzde 5,3 artmig ve bunun ekonomik büyümeye katkisi 1,4 puan olmustur. Bu gelismeler sonucunda toplam nihai yurt içi talep yüzde 3,2 oraninda artarak yüzde 3,6 oranindaki büyümeye 3,5 puanlik önemli seviyede katki yapmistir.

2025 yilinin ilk yarisinda mal ve hizmet ihracati reel olarak yüzde 0,9 oraninda artis gösterirken mal ve hizmet ithalati yüzde 6,0 oraninda artmistir. Sonug olarak, net mal ve hizmet ihracati büyümeye 0,9 puan negatif etkide bulunmustur.

Zincirlenmis hacim endeksine göre 2025 yilinda özel tüketim harcamalarinin yüzde 2,4, kamu tüketim harcamalarinin yüzde 3,4 artmasi ve böylece toplam tüketim harcamalarinin yilin tamaminda yüzde 2,5 oraninda artis göstermesi öngörülmektedir.

Ayni dönemde, kamu sabit sermaye yatirimlarinin yüzde 5,0, özel kesim sabit sermaye yatirimlarinin ise yüzde 4,5 artmasi ve böylece toplam sabit sermaye yatirimlarinin yüzde 4,6 oraninda artmasi tahmin edilmektedir. Büyümeye, özel kesim nihai talebinin 2,8 puan, kamu kesimi nihai talebinin ise 0,5 puan pozitif yönde katki yapmasi beklenmektedir. 2025 yilinin tamaminda net mal ve hizmet ihracatinin büyümeye 0,3 puan negatif yönde etki yapmasi öngörülmektedir. Bu beklentiler dogrultusunda, GSYH'nin 2025 yilinda yüzde 3,3 oraninda artis gösterecegi tahmin edilmektedir.

Bu dönemde, özel harcanabilir gelirin GSYH'ya oraninin 2025 yilinda bir önceki yila göre degismeyerek yüzde 88,3 düzeyinde, kamu harcanabilir gelirinin GSYH'ya oranin ise 0,1 puan artarak yüzde 10,6 seviyesinde gerçeklegmesi öngörülmektedir. 2025 yilinda toplam yurt içi tasarruf oraninin ise, bir önceki yila göre 0,5 puan artarak yüzde 30,6 olacagi tahmin edilmektedir. Bu gelismede, büyük oranda özel kesim tüketimindeki ciddi düsüsün etkisiyle artan özel kesim tasarruflarinin belirleyici olmasi öngörülmektedir.

GRAFIK I: 3- GSYH Büyümesine Katkilar

Kaynak: Strateji ve Bütçe Baskanligi, TÜIK

(1) Gerçeklesme Tahmini

(2) Program

b) Hedefler

2026 yilinda yüzde 3,8 olmasi hedeflenen GSYH büyümesinin, yurt içi talep artiginin yani sira sabit sermaye yatirimlarinin da katkisiyla dengeli bir yapida gerçeklesmesi öngörülmektedir.

2026 yilinda bir önceki yila göre özel ve kamu kesimi tüketim harcamalarinda sirasiyla yüzde 3,2 ile yüzde 4,8 oranlarinda reel artig olmasi beklenmektedir. Bu dönemde özel kesim sabit sermaye yatirimlarinin yüzde 4,2, kamu kesimi sabit sermaye yatirimlarinin ise yüzde 2,3 oraninda reel olarak artacagi tahmin edilmektedir. Böylece, toplam sabit sermaye yatirim harcamalarinin reel olarak yüzde 4,0 artmasi öngörülmektedir.

2026 yili GSYH büyümesine özel tüketim harcamalarinin 2,3 puan, özel kesim sabit sermaye yatirim harcamalarinin ise 1,0 puan katki yapmasi beklenmektedir. Bu dönemde, kamu kesimi sabit sermaye yatirim harcamalarinin büyümeye katkisinin 0,1 puan olmasi beklenmektedir. GSYH büyümesine net mal ve hizmet ihracati katkisinin ise sinirli kalacagi tahmin edilmektedir.

Kamu harcanabilir gelirinin GSYH'ya oraninin 2026 yilinda 0,7 puan artarak yüzde 11,3 olarak gerçeklegecegi öngörülmektedir. Bu dönemde, kamu tasarruflarinin milli gelire oran olarak yüzde 0,3 seviyesinde, kamu yatirimlarinin ise yüzde 3,4 seviyesinde olmasi beklenmektedir.

2026 yilinda özel tasarruflarin GSYH'ya oraninin bir önceki yila göre 0,2 puan artarak yüzde 30,6, özel yatirim harcamalarinin ise 0,2 puan artarak yüzde 28,8 olmasi beklenmektedir. Bunun sonucunda özel kesim tasarruf-yatirim farkinin GSYH'ya oraninin yüzde 1,8 seviyesinde gerçeklesmesi öngörülmektedir. 2026 yilinda toplam yurt içi tasarruflarin GSYH'ya oraninin bu geligmeler neticesinde yüzde 30,8, toplam tasarrufyatirim farkinin GSYH'ya oraninin ise yüzde -1,3 olmasi beklenmektedir.

TABLO I: 9- Ekonominin Genel Dengesi (Cari Fiyatlarla Milyon TL, GSYH içindeki Paylar)

TABLO I: 10- Ekonominin Genel Dengesi (Zincirlenmis Hacim Milyon TL, Yüzde Degisme)

(1) Yüzde degisimleri GSYH büyümesine katkilan göstermektedir.

Kaynak: Strateji ve Bütçe Baskanligr

(2) Gergeklesme Tahmini

(3) Program'

2.2. YATIRIMLAR

2.2.1. Yatirimlarin Sektörel Dagilimi

a) Mevcut Durum

Kamu kesimi sabit sermaye yatirimlarinin 2025 yilinda reel olarak yüzde 5,0 oraninda artmasi beklenmektedir. Bu dönemde kamu kesimi sabit sermaye yatirimlarinin yüzde 57,4ünün merkezi yönetim bütçesi kapsamindaki idareler, yüzde 18,9 unun yerel yönetimler, yüzde 22,6'sinin KIT'ler, yüzde 1'inin döner sermayeli kuruluslar ve sosyal güvenlik kuruluslari tarafindan gerçeklestirilecegi tahmin edilmektedir.

Bu dönemde cari fiyatlarla özel kesim sabit sermaye yatirimlari iginde imalat, konut ve egitim alt sektörlerinin göreli agirliklarinin artmasi, ulastirma ve diger hizmetler alt sektörlerinin agirliklarinin ise azalmasi beklenmektedir. Söz konusu dönemde, cari fiyatlarla kamu kesimi sabit sermaye yatirimlari içinde madencilik, enerji, turizm, imalat, konut ve egitim alt sektörlerinin göreli agirliklarinin artmasi, tarim, ulastirma ve diger hizmetler alt sektörlerinin agirliklarinin ise azalmasi öngörülmektedir.

TABLO I: 11- Sabit Sermaye Yatirimlarinin Sektörel Dagilimi (1)

(Cari Fiyatlarla, Yüzde Dagilim)

(1) Yatirim isciligi dâhildir

Kaynak: Strateji ve Bütçe Baskanlig

(2) Gerçeklesme Tahmini

(3) Program

TABLO I: 12- Kamu Sabit Sermaye Yatirimlari (2024)

(1) Yatirim isciligi harigtir.

Kaynak: Strateji ve Bütçe Baskanligi

(Cari Fiyatlarla, Milyon TL)

TABLO I: 13- Kamu Sabit Sermaye Yatirimlar (2025) (1)

Kaynak: Strateji ve Bütçe Baskanligi

(2) Yatirim isciligi hariçtir.

(1) Gerçeklesme Tahmini

(Cari Fiyattarla, Milyon TL)

TABLO I: 14- Kamu Sabit Sermaye Yatirimlari (2026) (1)

(1) Program

(2) Yattrim isgiligi haritir.

Kaynak: Strateji ve Bütçe Baskanligr

(Cari Fiyatlarla, Milyon TL)

TABLO I: 15- Sabit Sermaye Yatirimlarinin Sektörel Dagilimi (1)

(1) Yatrim isiligi dâhildir.

Kaynak: Strateji ve Bütçe Baskanligr

(2) Gergeklesme Tahmini

(3) Program

(Cari Fiyatlarla, Milyon TL)

b) Hedefler

2026 yilinda, cari fiyatlarla kamu kesimi sabit sermaye yatirimlarinin yüzde 47,9 unun merkezi yonetim butçesi kapsamindaki idareler, yüzde 24 ünün yerel yonetimler, yüzde 26,9'unun KiT'ler, yüzde 1,2'sinin döner sermayeli kuruluslar ve sosyal güvenlik kuruluslari tarafindan gerçeklestirilecegi öngörülmektedir. 2026 yilinda kamu kesimi sabit sermaye yattrimlarinin ulastirma, diger hizmetler, egitim, tarim, madencilik ve saglik alt sektörlerinde yogunlagmasi beklenmektedir.

Bu dönemde özel kesim sabit sermaye yatirimlarinin reel olarak yüzde 4,2 oraninda artis gösterecegi tahmin edilmektedir. Ozel kesim sabit sermaye yatirimlarinin imalat sanayii, ulastirma ve konut alt sektörlerinde yogunlagmasi beklenmektedir.

2.3. ÖDEMELER DENGESI

2.3.1. Cari islemler Hesabi

a) Mevcut Durum

2024 yilinda küresel mal ticareti, 2023'teki daralmanin ardindan toparlanma egilimine girmistir. Ancak Avrupa ekonomilerinde büyümenin zayif seyretmesi dis talepteki toparlanmayi sinirlamistir. Buna kargin, özellikle Asya ekonomilerindeki canlanma ve hizmet ticaretindeki güçlü artis, küresel ticaret hacmindeki genel iyilesmeyi desteklemistir. Bununla birlikte Türkiye'nin ihracati yüzde 2,4 düzeyinde artis kaydetmis ve 261,8 milyar dolar seviyesinde gerçeklegmistir. 2024 yili itibariyla küresel mal ihracatindan alinan pay yüzde 1,07 seviyesinde yatay seyretmistir. Diger taraftan ise enerji ve altin ithalatinin bir önceki yila göre azalmasi ithalat tarafini baskilayan unsur olmustur. Bu kapsamda ithalat yüzde 5,0 oraninda azalarak 344 milyar dolar seviyesinde gerçeklesmistir.

TABLO I: 16- Türkiye'nin Dis Ticareti ve Dis Ticareti Etkileyen Faktörler

Kaynak: Strateji ve Bütçe Baskanligi, TÜIK, IMF Ekim 2025 Dünya Ekonomik Görünümü Raporu (1) Gerçeklesme Tahmini (2) Program

2024 yilinda ihracatta yasanan artis ve ithalattaki düsüs sonucunda dis ticaret açiginda gerileme kaydedilmistir. Ayrica, ödemeler dengesine iliskin yapilan revizyonlar ile hizmetler dengesi fazlasindaki artis cari islemler agigini azaltic yönde etkide bulunmustur. Birincil

(Yüzde Degisim)

gelir dengesi açigindaki artisa ragmen cari iglemler dengesinde genel bir iyilesme gözlenmis ve 2024 yili cari islemler açigi 10,4 milyar dolar seviyesinde gerçeklegmistir. Cari islemler agiginin milli gelire orani ise yüzde 0,8 düzeyinde kaydedilmistir.

Dis Ticaret Dengesi

Ödemeler dengesi tanimli dis ticaret açigi 2024 yilinda 56 milyar dolar olarak gerçeklesmis, 2025 yilinin Ocak-Agustos döneminde ise bir önceki yilin ayni dönemine göre yüzde 17,5 oraninda artarak 44,5 milyar dolar olmustur.

2025 yilinda Avro Bölgesi ekonomilerinde yaganan kismi toparlanma ve küresel ticaretteki yavaslamaya ragmen, ihracatimiz olumlu bir performans sergilemistir. Enerji fiyatlarindaki gerileme egilimi sonucunda enerji ithalati yil genelinde yatay bir seyir izlemistir. Toplam tüketimdeki azalma egilimine ragmen yatirimlarin güçlü seyri ve öne çekilen ithalat talebi nedeniyle yurt içi talep canlanmistir. Bununla birlikte altin ithalatindaki büyük oranda fiyat kaynakli artig 2025 yilinin ikinci çeyreginden itibaren ithalat artig oranina hiz kazandirmistir. Bu geligmelere bagli olarak ödemeler dengesi tanimli dis ticaret açiginin bir önceki yila göre artarak 70,2 milyar dolar seviyesinde gergeklesmesi beklenmektedir.

ihracat

2024 yllinda 261,8 milyar dolar seviyesinde olan ihracat, 2025 yilinin Ocak-Agustos döneminde, bir önceki yilin ayni dönemine göre yüzde 4,3 oraninda artarak 178 milyar dolar seviyesinde gerçeklesmistir. ihracattaki bu artista orta ve yüksek teknolojili mal ihracatinin önemli ölçüde katkisi bulunmaktadir.

TABLO I: 17- Ülke ve Fasillara Göre Ihracat

Kaynak: TüiK

(1) Siralama 2024 yili verilerine göre yapilmistir.

Türkiye'nin önemli ticaret ortaklarindan olan AB'ye ihracati, 2025 yilinin Ocak-Agustos döneminde, geçen yilin ayni dönemine göre yüzde 7,8 oraninda artarak 76,7 milyar dolar olarak gerçeklesmis, ABnin ihracattaki payi yüzde 43,1 olmustur. Asya ülkeleri ile Avustralya ve Yeni Zelanda'ya gerçeklestirilen ihracat sirasiyla yüzde 1,8 ve 10,9 oraninda azalirken, Amerika kitasina gergeklestirilen ihracatta ise yüzde 0,1 oraninda artis gerçeklegmistir. Ocak-Agustos döneminde en fazla ihracat yapilan ilk 20 ülkenin ihracat rakamindaki degisiklikler bu dönemde kaydedilen toplamda yüzde 4,3 oranindaki artiça 3,2 puan katkida bulunmustur. Bu ülkeler içerisinde Birlegik Krallik, Birlegik Arap Emirlikleri ve Almanya olumlu olarak öne çikarken Rusya ya yapilan ihracat tutarinda Rus ekonomisindeki yavaslamaya paralel olarak bir önceki yila göre azalis kaydedilmistir. Ayrica son dönemde Suriye, Urdün ve Isvigre'ye yönelik ihracat artislari öne gikmaktadir.

Ihracatta en yüksek paya sahip olan motorlu kara tagitlari ile bunlarin aksam ve parçalarina yönelik ihracat 2024 yilindaki artisin ardindan 2025 yilinin Ocak-Agustos döneminde de yükseligini sürdürmüstür. Bu dönemde toplam ihracat yüzde 4,3 artarken motorlu kara tagitlari ve bunlarin aksam ve parçalarinin ihracatindaki artis yüzde 13,4 olarak gerçeklegmis ve toplam ihracat büyümesine 1,6 puan katkida bulunmustur. Silahlar ve mühimmat fasli ihracati yüzde 88,1 oraninda artigla ihracat büyümesine 0,7 puan katkida bulunmustur. Ayni dönemde inorganik kimyasallar ve hava tagitlari fasillari sirasiyla yüzde 46,1 ve 60,6 oranlarinda artarken ihracat artigina 0,5 ve 0,4 puan katkida bulunmustur.

2025 yilinin ilk sekiz aylik döneminde ana sektörlerden imalat sanayii ihracatinda artis gerçeklegirken tarim ve ormancilik sektörü ihracati yüzde 1,4 oraninda, madencilik ve tag ocaji ihracati yüzde 1,8 oraninda azalmis, imalat sanayii ihracatinda yüzde 4,4 oraninda artis kaydedilmistir.

2025 yilinin kalan döneminde ihracatta benzer bir egilim yasanmasi ve yil geneli ihracat seviyesinin yüzde 4,6 oraninda artarak 273,8 milyar dolar düzeyinde gerçeklesmesi beklenmektedir. 2025 yilinda, ihracat fiyatlarinda yüzde 1,8 oraninda ve reel ihracatta yüzde 2,7 oraninda artis yaganacagi öngörülmektedir.

TABLO I: 18- Ïhracatin Sektörel Dagilimi

Kaynak: TÜIK

ithalat

2024 yilinda ithalat yüzde 5 oraninda düsüs kaydederek 344 milyar dolar seviyesinde gerçeklesmistir. Bu gelismede, yüksek baz etkisi nedeniyle altin ithalat miktarindaki azalma ile enerji fiyatlarindaki düsüs belirleyici olmustur. Bununla birlikte dezenflasyon süreci kapsaminda ig talepteki zayiflama da ithalattaki düsüste diger bir etkendir.

2025 yilinda ithalatta küresel ekonomide görülen genel egilime paralel olarak öne gekilen basta ara mali olmak üzere ithalat talebi etkili olmustur. Bununla birlikte altin fiyatinda kaydedilen yüksek artislar ithalat artis oranina hiz kazandirrken enerji fiyatlarindaki limli seyir ise sinirlayic etkide bulunmustur. 2025 yili Ocak-Agustos döneminde bir önceki yilin ayni dönemine göre yüzde 5,6 oraninda artis gösteren ithalat 238,2 milyar dolar seviyesine yükselmistir. Bu dönemde, ara mali ithalati yüzde 4,3 ve sermaye mallari ithalati ise yüzde 3,1 oraninda artarken tüketim mallari ithalatindaki artis hizi yavaglamakla beraber yüzde 13 oraninda olmustur.

Ithalatin yilin kalan aylarinda sinirli düzeyde yükselmesi ve 2025 yili sonunda bir önceki yila göre yüzde 6,7 oraninda artarak 367,0 milyar dolar seviyesinde gerçeklegmesi beklenmektedir. 2025 yilinda ithalat fiyatlarinda yüzde 1,4 oraninda, reel ithalatta ise yüzde 5,2 düzeyinde artis yasanacagr öngörülmektedir.

TABLO I: 19- Ithalatin Ekonomik Gruplara Göre Dagilimi

Kaynak: TÜIK

Hizmetler Dengesi, Birincil ve Ïkincil Gelir Dengesi

2024 yilinda seyahat gelirleri artis orani ivme kazanmis ve 56,3 milyar dolar seviyesinde gerçeklesmistir. 2025 yilinin Ocak-Agustos döneminde bir önceki yllin ayni dönemine göre yüzde 4,9 oraninda artarak 38,9 milyar dolar seviyesinde gerçeklesen seyahat gelirlerinin 2025 yilinda 59,5 milyar dolara yükselecegi beklenmektedir.

2024 yilinda hizmetler dengesi fazlasi seyahat gelirlerindeki artigin etkisiyle bir önceki yila göre artarak 61,4 milyar dolar seviyesinde gerçeklesmistir. 2024 yli hizmet gelirleri 117,2 milyar dolar, hizmet giderleri ise 55,8 milyar dolar seviyesinde gözlenmistir.

TABLO I: 20- Cari islemler Dengesi

Kaynak: TCMB, (1) Gerçeklesme Tahmini, (2) Program

Hizmet gelirleri, 2025 yilinin Ocak-Ajustos döneminde ise bir önceki yilin ayni dönemine göre yüzde 3,6 oraninda artig göstererek 78,8 milyar dolar seviyesinde, hizmetler dengesi fazlasi ise yüzde 2,3 oraninda artisla 41,2 milyar dolar seviyesinde gerçeklegmistir. Hizmet gelirlerine yilliklandirilmis olarak bakildiginda, 2025 yili Agustos ayi itibariyla 119,9 milyar dolar seviyesine ulagildigi görülmektedir. Bu artisin temel belirleyicisi tagimacilik ve seyahat gelirlerindeki yukari yönlü seyir olmustur. 2025 yilinda hizmet gelirlerinin 121,1 milyar dolar, hizmetler dengesi fazlasinin ise 64,1 milyar dolar olarak gerçeklegmesi beklenmektedir.

2024 yilinda, birincil gelir dengesindeki agik, yatirim giderlerindeki artisin etkisiyle bir önceki yila göre yüzde 39,1 artarak 15,9 milyar dolar seviyesinde gerçeklesmistir. 2025 yilinin Ocak-Agustos dönemi birincil gelir dengesi agiji ise bir önceki yilin ayni dönemine göre yüzde 16 oraninda artarak 12,1 milyar dolar seviyesine yükselmistir. Birincil gelir dengesi açiginin 2025 yilinda 16,4 milyar dolar olarak gerçeklegmesi beklenirken, ikincil gelir dengesinin 0,1 milyar dolar seviyesinde agik verecegi tahmin edilmektedir.

Dis ticaret, hizmetler, birincil ve ikincil gelir dengelerindeki gelismeler ve tahminlere göre, 2025 yilinda cari islemler agiginin 22,6 milyar dolar seviyesinde olmasi beklenmektedir.

b) Hedefler

2026 yilinda ihracattaki artis egiliminin sürmesi beklenmekle birlikte, ekonomik aktivitedeki ivmelenmeye bagli olarak ithalatta da yukari yönlü bir seyir öngörülmektedir. Dis ticaret açigindaki bu gelismelere ragmen basta hizmetler dengesi fazlasinda beklenen artisla birlikte cari iglemler agiginin bir önceki yila göre sinirli düzeyde azalmasi tahmin edilmektedir. Sürdürülebilir seviyelere dusurülmesi bagarilan cari dengenin bu seviyelerde kalici olarak seyretmesi amaciyla makroekonomik hedeflerle uyumlu sekilde üretim ve ihracat yapisinda ithalat bagimliligini azaltmaya yönelik politikalarin uygulanmasina devam edilecektir.

2026 yilinda ihracatin (fob) yüzde 3 oraninda artarak 282 milyar dolara, ithalatin (cif) ise yüzde 3 oraninda artarak 378 milyar dolara ulagmasi ve böylece dis ticaret açiginin 96 milyar dolar seviyesinde gerçeklesmesi öngörülmektedir.

Bu dönemde ihracat fiyatlarinin sabit kalmasi ve ithalat fiyatlarinin yüzde 0,5 oraninda azalmasi beklenirken reel ihracatin ve ithalatin ise sirasiyla yüzde 3,0 ve yüzde 3,5 artacagi tahmin edilmektedir.

2026 yilinda seyahat gelirlerinin 61,8 milyar dolar seviyesine yükselmesi, hizmetler dengesinin ise 65,3 milyar dolar fazla vermesi tahmin edilmektedir. Birincil gelir dengesinde 15,2 milyar dolar agik öngörülürken, ikincil gelir dengesinde 0,1 milyar dolar fazla beklenmektedir.

Söz konusu varsayimlar altinda cari iglemler agiginin 2026 yilinda 22,3 milyar dolar seviyesinde gerçekleserek GSYH'ya oranla yüzde 1,3 olmasi öngörülmektedir.

2.3.2. Sermaye ve Finans Hesaplari

a) Mevcut Durum

2024 yili genelinde ödemeler dengesi finans hesabi tüm alt kalemleri kaynakli net sermaye girisi gerçeklesmistir. 2023 yilindaki net hata ve noksan kaynakli sermaye gikislari 2024 yilinda da devam etmistir. Finansman kalemlerinin alt detaylari incelendiginde, 2024 yilinda net dogrudan yabanci yatirim girislerinin 5,1 milyar dolar seviyesinde gerçeklestigi görülmektedir. Dogrudan yabanci yatirimlar içerisinde gayrimenkul yatirimlari 2,8 milyar dolar olmustur. Yurtdisi yerlesikler devlet is borglanma senetleri (DIBS) piyasasinda 16 milyar dolar tutarinda net alis yaparken, Hazine tarafindan yurt digina ihraç edilen tahviller yoluyla 0,5 milyar dolar tutarinda net borglanma gerçeklestirilmistir.

2023 yilinda baslayan portföy yatirimlari kaynakli net girisler 2024 yilinda da devam etmistir. 2025 yilinin Ocak-Agustos döneminde ise portföy yatirimlari bir miktar yavaslamis ve sinirli oranda sermaye çikisi kaydedilmistir. Ayni dönemler itibariyla, pay piyasasinda 1.666 milyon dolar tutarinda sermaye girisi gergeklegirken, yurtdigi yerlegikler DIBS piyasasinda 627 milyon dolar tutarinda net alis yapmistir. Hazine yurt disi tahvil ihracinda sinirli net alim kaydedilirken bankalar ise 1.497 milyon dolar net kullanim gerçeklestirmistir.

2024 yilinda diger yatirimlar kaleminde net sermaye girisleri devam ederken bir önceki yila kiyasla azalis gözlenmistir. Bu dönemde söz konusu kalemdeki net giristerin agirlikli olarak krediler alt kalemlerinden kaynaklandigi görülmektedir. Bu kapsamda, 2023 yilinda

39,0 milyar dolar seviyesinde gerçeklesen diger yatirimlar kaynakli net sermaye girisleri, 2024 yilinda 4,8 milyar dolar seviyesine gerilemistir. Bununla birlikte, 2025 yili OcakAjustos döneminde diger yatirimlar kalemi kaynakli net sermaye girislerinde artis gözlenmis ve 21,1 milyar dolar sermaye girisi kaydedilmistir.

TABLO I: 21- Sermaye ve Finans Hesabi

Kaynak: Strateji ve Bütçe Baskanligi, TCMB

(1) Eksi isareti girisi göstermektedir.

(2) Dogrudan yatirimlar girisinde kamu özel ayrimi net olarak yapilamadigindan ve borg olusturan bir kalem olarak kabul edilmediginden kullaniciya göre sermaye hareketleri kisminda hesaplamaya dâhil edilmeyip ayri olarak verilmistir. Ayrici sermaye hesabi altinda yer alan göcmen transferleri ve üretilmeyen ve finansal olmayan varliklar kalemleri de hesaplamaya dâhil edilmemistir.

2.4. ENFLASYON VE PARA POLITIKASI

a) Mevcut Durum

2023 yll sonunda yüzde 64,8 olarak gerçeklesen TÜFE yillik artis hizt, 2024 ylli ilk yarisinda enerji ve hizmet fiyatlarindaki ivmelenmeyle 6,8 puan artarak yüzde 71,6 seviyesine yükselmistir. Bu geligmede, maliyet yönlü unsurlara ek olarak ücret artislari, fiyat katiliklari ve dogal gaz kullanimina iligkin geçici düzenlemenin olusturdugu baz etkisi belirleyici olmustur.

2024 yili Haziran ayi itibariyla baglayan dezenflasyon süreci yilin ikinci yarisinda kesintisiz bir bigimde devam etmistir. 2024 yilinin üçüncü geyreginde tüketici enflasyonu üzerinde enerji fiyatlari ile maktu vergi güncellemelerinin yani sira yönetilen ve yönlendirilen fiyat gelismelerinin etkileri belirginlesirken geçici arz kosullarina bagli olarak islenmemis gida fiyatlarindaki artisa ragmen dördüncü geyrek itibariyla yillik tüketici enflasyonu gerileme egilimini sürdürmüstür. Aralik ayinda aylik enflasyondaki yavaglama daha belirgin hâle gelmis, enflasyon ana egiliminde kaydedilen iyilesme ile birlikte tüketici fiyatlari yillik enflasyonu Mayis ayindaki zirve seviyesinden 31,1 puanlik düsüsle 2024 yilini yüzde 44,4 seviyesinde tamamlamistir.

2025 yilinda Türk lirasindaki görece istikrarli seyir temel mal fiyatlari öncülügünde enflasyonu olumlu yönde etkilerken basta kira olmak üzere hizmet enflasyonundaki atalet manset enflasyon üzerindeki baskilari artirmistir. Diger taraftan, gida fiyatlarinda

(Milyar Dolar)

enflasyonist baskilarin azaldigi gözlenmis olmakla beraber, olumsuz iklim kosullarina bagli arz yönlü geligmeler bu görünümü bir miktar sinirlamistir.

Sürdürülen siki para politikasi durusu, Türk lirasindaki reel degerlenme ve ekonomi politikalari arasindaki güçlü esgüdüm, dezenflasyon sürecinin devam etmesini saglamis ve bu dogrultuda Eylül 2025 itibariyla yillik tüketici enflasyonu, 2024 yil sonu seviyesine göre yaklagik 11,1 puan azalarak yüzde 33,3 düzeyine gerilemistir.

2024 yilinin ilk aylarinda üretici fiyatlarinda baz etkisiyle birlikte yillik artis egilimi gözlenirken yilin ikinci yarisinda elverisli küresel maliyet kosullari, döviz kurundaki istikrarli seyir ve ilimli düzeyde gergeklesen reel birim isgücü maliyetleri sonucunda üretici fiyatlari kaynakl enflasyonist baskilar zayiflamistir. Bu çerçevede, 2024 yili sonunda yllik üretici fiyatlari enflasyonu, 2023 yil sonuna göre 15,7 puan düsüsle yüzde 28,5 düzeyinde gerçekleserek tüketici fiyatlari enflasyonunun altinda kalmistir.

2025 yilinda ise jeopolitik gerilimler, tasimacilik maliyetleri ve enerji fiyatlarinin yani sira döviz kuru gelismeleri üretici fiyatlarinda belirleyici olmustur. Bu çerçevede, Yi-ÜFE artig hizi Eylül 2025 itibariyla yüzde 26,6 olarak gerçeklegmistir.

GRAFIK I: 4- Fiyat Geligmeleri

Kaynak: TÜIK

2025 yilinin ilk geyreginde, döviz kurundaki gelismelerin temel mal fiyatlarinda llimli bir seyir olusturmasina ragmen, olumsuz iklim kosullari gida fiyatlari üzerinde enflasyonist baskilari artirmis, ücret ayarlamalari ile geçmis enflasyona endeksleme egilimi güçlü kalemlerde kaydedilen yüksek aylik artiglar sonucunda, hizmet grubu fiyatlarindaki katilik devam etmistir. Bu gelismelerle, TÜFE illik artis orani Mart ayi itibariyla yüzde 38,1 düzeyinde gergeklesmistir. Yilin ikinci geyreginde ise yllik enflasyon gida ve hizmet gruplarinda yavaslarken enerji ve temel mallarda sinirli oranda yükselmis ve TÜFE yillik artis orani kademeli olarak yüzde 35,l'e gerilemistir. Yilin üçüncü çeyreginde mevsimsel faktörlere bagli olarak artan gida ve hizmet fiyatlarindaki katiliga ragmen Türk lirasinin dengeli performansiyla ilimli seyreden temel mal fiyatlari enflasyon gorünümünde belirleyici olmus ve TÜFE yillik artis orani Eylül ayi itibariyla yüzde 33,3'e gerilemistir.

2025 yili boyunca temel mallar grubu fiyatlarinda ig talepteki görünüm ve döviz kurunda yasanan gelismelere paralel sekilde ilimli bir seyir hakim olmustur. Hizmet fiyatlari artis orani ise yiln ilk çeyreginde ücret artislari, yönetilen-yönlendirilen fiyat ayarlamalari ve geriye dönük endeksleme davranisinin etkisiyle yükselmistir. Ikinci çeyrek itibariyla baz etkisi kaynakli gerileme kaydedilmesine ragmen, atalet etkisinin belirginlegmesi sonucunda hizmet enflasyonu yüksek seviyelerini korumaya devam etmistir. Temel mal ve hizmet gruplarindaki gelismelere paralel olarak özel kapsamli TÜFE göstergelerinden ÖKTG-B ve ÖKTG-C endeksleri yillik artis orani Eylül 2025 itibariyla sirasiyla yüzde 32,9 ve yüzde 32,5 olarak gerçeklesmistir.

GRAFIK I: 5- Mal ve Hizmet Fiyatlari (TÜFE'ye Katki ve Yillik Yüzde Degisim)

Kaynak: TUIK

Para politikasindaki kararli durusun, maliye politikasinin güçlü destegi ve arz yönlü politikalarin katkisiyla yurt içi talebin dengelenmesi, döviz kurundaki istikrarli seyrin sürmesi sonucunda, aylik enflasyonun ana egilimindeki düsüsün yilin geri kalaninda devam ederek 2025 yil sonunda TÜFE yillik artis oraninin yukari yönlü riskler bulunmakla birlikte yüzde 28,5 seviyesinde gerçeklegmesi beklenmektedir.

TCMB, fiyat istikrarinin saglanmasi ve kalici olarak korunmasi temel amaci dogrultusunda, enflasyon hedeflemesi rejimi çerçevesinde para politikasi uygulamalarini sürdürmektedir.

Kaynak: TÜIK

2024 yilinin ilk çeyreginde genel olarak 2023 yilinda saglanan para politikasi durusunu koruyan Merkez Bankasi, hizmet enflasyonunun öngörülenden yüksek seyretmesi sonucunda politika faizini toplamda 750 baz puan yükseltmistir.

Merkez Bankasi, parasal sikilastirmanin gecikmeli etkilerini yakindan takip ederek Nisan-Kasim döneminde politika faizini yüzde 50 düzeyinde sabit tutmustur. Bu dönemde yurt içi talep kademeli olarak yavaslarken enflasyonun ana egiliminde geçici dalgalanmalar gözlenmistir. 2024 yili Aralik ayinda ise dezenflasyon sürecindeki ilerleme ve finansal kogullardaki iyilegme dikkate alinarak politika faizi 250 baz puan indirilmistir.

2025 yilinin ilk geyreginde yurt içi talebin enflasyondaki düsüsü destekleyici düzeyde seyretmesi ve enflasyonun ana egiliminde gözlenen iyilesme sonucunda, Merkez Bankasi politika faizini 500 baz puan indirerek yüzde 42,5 seviyesine düsürmüstür. Yilin ikinci çeyreginde ise finansal piyasalardaki oynaklik ve küresel riskler gözetilerek politika faiz orani 350 baz puan artirilmistir. Yilin üçüncü geyreginde de talep kosullarindaki dengelenme ve dezenflasyonist etkilerin güçlenmesi sonucunda 550 baz puan indirilen politika faizi, Ekim ayinda 100 baz puan daha düsürülerek yüzde 39,5 seviyesine gerilemistir.

GRAFIK I: 7- TCMB Net Fonlamasi (Milyar TL) ve Faiz Oranlari (Yüzde)

Kaynak: TCMB

TABLO I: 22- TCMB Net Döviz Alimlari

(1) 2025 yili verileri ilk dokuz ay itibariyladir.

Kaynak: TCMB istatistikleri, Piyasa Verileri, Aylik Döviz Alim Satum Tutarlar

Ihracat reeskont kredileri yoluyla TCMB döviz rezervlerine 2024 yilinda 2,1 milyar dolar, 2025 yilinin ilk dokuz ayinda ise 1,9 milyar dolar katki saglanmistir.

TCMB nin altin hariç brüt doviz rezervi 2024 yili sonunda bir önceki yilsonuna göre 2,1 milyar dolar azalisla 90,7 milyar dolar olarak gerçeklesmistir. Eylül 2025 itibariyla TCMB'nin altin hariç brüt döviz rezervi 2024 yili sonuna göre 4,0 milyar dolar azalisla 86,7 milyar dolar seviyesindedir.

2025 yili üçüncü geyrek sonu itibariyla para tabani 2024 yili sonuna göre yüzde 14,0 oraninda artmigtir. Bununla birlikte, emisyon toplami 198,3 milyar TL artis göstermistir. Ayni dönemde TCMB dig varliklari 25,7 milyar dolar artarken toplam yükümlülükleri ise 20,5 milyar dolar artmistir. Bu dogrultuda, TCMB'nin net dis varlik pozisyonunda 5,2 milyar dolar artis gergeklesmistir.

M1, M2 ve M3 para arzlari, Eylül 2025 itibariyla 2024 yili sonuna göre sirasiyla yüzde 39,8, yüzde 30,1 ve yüzde 30,0 oranlarinda artmistir. M1 para arzindaki artista, yabanci para cinsinden vadesiz mevduatlardaki artis etkili olmustur. M2 para arzinda kaydedilen artista ise M1 para arzindaki ve Türk lirasi cinsi vadeli mevduatlardaki degerlenme belirleyici olmustur.

TABLO I: 23- Parasal Büyüklükler ve TCMB Bilançosu Seçilmis Kalemleri

Kaynak: TCMB

Not: Alt kalemlerin tamami gösterilmedigi için toplamlar tutmayabilecektir. Veriler ayin son Cuma günü itibaryladir. Bilanço büyüklüklerine ait rakamlar Stand By Bilançosundan alnmistir.

b) Hedefler

Orta vadede kalici fiyat istikrarina yönelik politika bilesiminin sürdürülmesiyle TUFE yillik artis hizinin 2026 yil sonunda yüzde 16,0 olarak gerçeklegmesi hedeflenmektedir.

2.5. MALI PIYASALAR

a) Mevcut Durum

Finans sektörünün toplam aktif büyüklügü, Haziran 2025 itibariyla 2024 yil sonuna göre TL bazinda yüzde 22,9 oraninda artarak 54,6 trilyon TL'ye, dolar bazinda yüzde 9 oraninda artarak 1,4 trilyon dolara yükselmistir. Ayni dönemde finansal sektörün toplam aktiflerinin GSYH'ya orani ise yüzde 99,6'dan yüzde 104,1'e gikmistir. 2025 yilinin ilk alti aylik döneminde BDDK gözetimindeki banka disi finansal kuruluglarin, sigorta ve emeklilik sirketlerinin, portföy yönetim sirketlerinin ve araci kurumlarin sektör payinda artis görülmüstür. Bu dönemde mevduat bankalarinin ve gayrimenkul yatirim ortakliklarinin sektör paylari ise azalmistir.

TABLO I: 24- Finansal Sektör Kuruluslarina Dair Bazi Göstergeler

((1) iigili dönem sonu TCMB döviz alis kurlari kullanilarak SBB tarafindan hesaplanmistir.

Kaynak: HMB, TCMB, TÜIK, SPK, BDDK, SEDDK, FKB

(2) Portföy yönetim sirketlerinin porföy büyüklügünü ifade etmektedir.

Finansal istikrar Kapsaminda Hanehalkr ve Finans Disi Kesim Borçlulugu

Türkiye'nin hanehalk ve finans digi kesim borglulugu, diger ülkelerle kargilagtirildiginda düsük bir görünüm sergilemektedir. 2025 yili Haziran ayl itibariyla hanehalki finansal varliklari ve yükümlülükleri artis egilimini sürdürmüs, 2024 yil sonu ile kiyaslandiginda varliklardaki büyüme yükümlülüklerin üzerinde gerçeklesmistir. Bu seyir tasarruf egiliminin güglenmesi ve makro ihtiyati önlemler sonucu kredi büyümesinin dengelenmesiyle yakindan iliskilidir. Kredi karti harcamalarindaki genisleme ve ihtiyag kredilerindeki canlilik yükümlülük artigini desteklemistir. Ancak hanehalk finansal varliklarindaki yükselis yükümlülüklerdeki artigi dengelemis ve varliklarin yükümlülükleri karsilama orani yüksek seviyede kalmaya devam etmistir. Finansal istikrari destekleyen bu görünümde, sikllastirici politikalarin sürdurulmesi, TL cinsi finansal araçlarin getirisinin artmasi ve hanehalkinin yabanci para (YP) cinsinden borglanma kisiti belirleyici olmustur.

TABLO I: 25- Hanehalki Finansal Varlik ve Yükümlülükleri

(1) Katilimcilarin fon tutari ile devlet katkisi tutari toplamini ifade etmektedir. Otomatik katilim sistemi verileri de dâhil edilmistir.

Kaynak: BDDK, TÜIK, MKK, TBB Risk Merkezi, Emeklilik Gözetim Merkezi, SBB Hesaplamalan

(2) Varliga dayali menkul krymetler, varlik teminatli menkul kiymetler ve kira sertifikalarni igermektedir.

(3) Finansal kiralama sirketlerince kullandirlan konut kredilerini ihtiva etmektedir.

Hanehalki finansal varliklari Haziran 2025 itibariyla bir önceki yilin ayni dönemine göre yüzde 41,5 artisla 19,8 trilyon TL'ye ulagmistir. Bu dönemde varlik kompozisyonunun ana unsurunu olusturan mevduatlar yüzde 37,1 oraninda artarak 12,4 trilyon TL'ye yükselmistir.

Mevduatlar iginde tasarruf mevduati 7,7 trilyon TL'ye ulagirken, döviz tevdiat hesaplari 2,7 trilyon TL seviyesinde gerçeklesmistir. TL mevduatlardaki artista, yüksek getiri saglayan mevduat faizleri ve artan yerli yatirimci tercihi etkili olmustur. Kiymetli maden depo hesaplari da deger kazançlariyla birlikte yillik yüzde 87 artarak 1,9 trilyon TL'ye yükselmistir. Varlik bilegenlerinden yatirim fonlari 5,2 trilyon TLye ulagarak Haziran 2025 itibariyla yillik yüzde 79,1 oraninda yükselis göstermistir. Bu gelismede özellikle menkul kiymet fonlarinin getiri performansi ve emeklilik fonlarindaki katilimc sayisinin artigi belirleyici olmustur. Haziran 2024te 78,2 milyar TL olan tahvil ve bono stoku 229 milyar TL'ye yükselmis olup bu artista kamu iç borçlanma senetlerine yönelik talebin güglenmesi etkilidir. Borsadaki dalgali seyir ile yatirimcilarin kisa vadeli pozisyon azaltma egilimi nedeniyle hisse senedi stokunda yillik yüzde 1,4 seviyesinde gerileme gerçeklegmistir. Haziran 2025 itibariyia hanehalki finansal varlik kalemlerindeki yillik degisimler göz önüne alindiginda 2024 yll sonundaki yillik degisimlere göre mevduat kaleminde 6,3 puanlik sinirli bir yükselis gözlenmektedir. Toplam varliklarin yüzde 1,2'sini olusturan tahvil ve bonolar en dikkat çekici artisin yasandigi varlik kalemi olmustur.

Hanehalki finansal yükümlülükleri Haziran 2025 itibariyla yillik yüzde 46,3 oraninda artarak 4,9 trilyon TL'ye yükselmistir. Banka kredilerinin toplam yükümlülükler içindeki payi yüzde 99,4 seviyesinde yatay seyretmistir. Alt kalemlere bakildiginda, kredi karti bakiyelerinin yüzde 53,6 artisla 2,35 trilyon TL'ye ulastiji ve yükümlülük artiginda belirleyici oldugu ortaya gikmaktadir. Ihtiyag kredileri yüzde 49,2 ve konut kredileri yüzde 30,5 artarken tasit kredileri azalis egilimini sürdürmüstür.

Hanehalki finansal varliklarinin finansal yükümlülüklere orani Haziran 2025 itibariyla yüzde 402,6 seviyesinde gergeklegmis ve önceki yilin ayni dönemine göre azalis göstermistir. Bu gelisme, toplam yükümlülüklerdeki yüzde 46,3lük artigin toplam varliklardaki yüzde 41,5lik artistan daha fazla olmasindan kaynaklanmaktadir. Milli gelire oranla degerlendirildiginde, hanehalkr varliklarinin GSYH'ya oraninin yüzde 37,3, yükümlülüklerin oraninin ise yüzde 9,3 düzeyinde kaydedildigi gözlenmektedir.

Ajustos 2025 itibariyla finansal kesim digindaki firmalarin net döviz pozisyonu açigi bir önceki yilin ayni dönemine göre 62,2 milyar dolar artarak 184,9 milyar dolara yükselmistir. Bu geligmede, yükümlülüklerdeki yükselisin varliklardaki artisin üzerinde kalmasi belirleyici olmustur. Söz konusu dönemde varliklar yüzde 0,7 oraninda artarak 169,8 milyar dolar, yükümlülükler ise yüzde 21,8 oraninda yükselerek 354,7 milyar dolar seviyesinde gerçeklegmistir. Varlik kalemleri incelendiginde, mevduatlarin yillik bazda yüzde 11,4 azalisla 72 milyar dolar seviyesinde gerçeklestigi görülmektedir. Yükümlülük tarafinda, nakdi krediler yüzde 20,7 artisla 291,2 milyar dolar seviyesinde gerçeklesmistir. Bu yükselisin önemli kismi yüzde 23,2 artis gösteren yurt içinden saglanan kredilerden kaynaklanirken, yurt digindan temin edilen kredilerde de yüzde 17,1 lik artis gerçeklesmistir.

Finansal kesim disindaki firmalar kisa vadede net döviz fazlasi vermeye devam etmistir. Söz konusu fazla bir önceki yila göre 24,3 milyar dolar azalarak 5,2 milyar dolara gerilemistir. Bu gelismede, kisa vadeli yükümlülüklerde artis ve kisa vadeli varliklarda sinirli azalisin gerçeklegmesi etkili olmustur.

TABLO I: 26- Finansal Kesim Disindaki Firmalarin Döviz Varlk ve Yükümlülükleri

(Milyar Dolar)

Kaynak: TCMB

(2) Kisa Vadeli Yükümlülükler=Yurt içi Bankalar, Faktoring Sirketleri ve Finansman Sirketlerinden Saglanan Kisa Vadeli Döviz Kredileri ile Dövize Endeksli Krediler+Yurt Disindan Saglanan Kisa Vadeli Krediler ile Vadeye Kalan Süresi 1 Yildan Az Olan Uzun Vadeli Krediler +Kisa Vadeli Ithalat Borçlari ile Vadeye Kalan Süresi 1 Yildan Az Olan Uzun Vadeli Íthalat Borçlari

(1) Kisa Vadeli Varliklar=Mevduat+Menkul Kiymetler +Ïhracat Alacaklar

Türkiye'de hem hanehalki hem de finansal kesim disindaki firmalarin borgluluk oranlari, uluslararasi kargilagtirmalara kiyasla düsük seviyelerde seyretmektedir. Uluslararasi Ödemeler Bankasi (BIS) verilerine göre, Türkiye'de hanehalki borçlulugunun GSYH'ya orani 2025 yilinin ilk çeyreginde yüzde 9,7 seviyesinde gergeklegmistir. Bu oran, geçen yilin ayni dönemine göre yataya yakin bir seyir izleyerek son dönemdeki istikrarli görünümünü korumustur. Hanehalki borglulugunun GSYH'ya orani son bes yillik dönemde kademeli bir azalis göstererek 2007 yili üçüncü geyreginden bu yana en düsük düzeylerinde seyretmektedir. 2025 yili ilk çeyregi itibariyla raporlanan bütün ülkelerin agirlikli ortalamasi yüzde 59,5, geligmekte olan ülkelerin ortalamasi ise yüzde 47,2 düzeyindedir. Türkiye'nin hanehalki borglulugunun söz konusu oranlardan önemli ölçüde düsük seyretmesi, hanehalki kesiminin krediye dayali borglanma düzeyinin sinirli kaldigini ve makroekonomik istikrar açisindan düsük riske sahip oldugunu göstermektedir. Bu görünüm, Türkiye'de son dönemde uygulanan makro ihtiyati politika çerçevesindeki kredi büyümesini dengeleyici önlemlerle uyumludur. Böylece hanehalki borgluluk orani hem gelismekte olan ülke ortalamalarina hem de küresel ortalamalara kiyasla pozitif ayrisan bir seyir izlemeye devam etmektedir.

2025 yilinin ilk çeyreginde Türkiye'de finansal kesim digindaki firmalarin GSYH'ya oranla borçluluk düzeyi sinirli artis göstererek yüzde 39,9 seviyesinde kaydedilmistir. Böylece 2024 yili son geyreginde ulagilan tarihsel düsük seviyeden sonra reel sektör borçlulugunun GSYH'ya oraninda kismi bir dengelenme egilimi gözlenmistir. Buna ragmen söz konusu gösterge hem gelismekte olan ülkeler ortalamasi olan yüzde 97,3 ün hem de raporlanan ülkeler ortalamasi olan yüzde 92,1'in oldukça altinda seyretmektedir. Kredi büyümesindeki sinirlamalarin etkisiyle 2022 yili birinci geyreginden itibaren reel sektör borçlulugunda süregelen düsüs egilimi belirginlesmistir. 2025 yilinin ilk çeyregi itibariyla bu oran, 2013 yili birinci çeyreginden bu yana gözlenen en düsük seviyelere yakindir.

GRAFIK I: 8- Hanehalkr Kredilerinin ve Finansal Kesim Disindaki Firma Kredilerinin GSYH'ya Orani (1)

Kaynak: Uluslararasi Ödemeler Bankasi

• (1) Raporlanan ülke sayisi 43'tür.
• (2) Hanehalki kredileri kapsaminda hanehalkina hizmet eden kâr amaci gütmeyen kurulus kredileri de yer almaktadir.

Bankacilik

Agustos 2025'te bankacilik sektöründe 38'i mevduat, 20'si kalkinma ve yatirim, 9'u ise katilim bankasi olmak üzere toplam 67 banka faaliyet göstermektedir. Ajustos 2025 itibariyla bankacilik sektörünün toplam aktif büyüklügü TL bazinda yyllik yüzde 41,1 artarak 41,9 trilyon TL, dolar bazinda ise yüzde 16,9 artarak 1.022 milyar dolar olarak gerçeklesmistir.

TABLO I: 27- Bankacilik Sektörü Temel Göstergeleri

(1) ilgili dönem sonu TCMB döviz alis kurlari kullanilarak Strateji ve Bütçe Baskanligi tarafindan hesaplanmistir.

Kaynak: BDDK

(2) Yil içerisindeki birikimli degerleri göstermektedir.

Ajustos 2025 itibaryla yerli özel sermayeli bankalar sektör aktiflerinin yüzde 28,7'sini, yabanci sermayeli bankalar yüzde 24,6'sini, kamu bankalari ise yüzde 46,8'ini temsil etmektedir. Bir önceki yilin ayni ayina göre özel bankalarin payinda azalis, kamu bankalarinin payinda artis görülmüstür. Fonksiyonel gruplar bazinda mevduat bankalarinin payi azalirken katilim bankalari ile kalkinma ve yatirim bankalarinin payinda artis yaçanmistir. Buna göre, mevduat bankalari sektör aktiflerinin yüzde 85,2'sini, katilim bankalari yüzde 8,6'sini, kalkinma ve yatirim bankalari ise yüzde 6,2'sini temsil etmektedir.

Bankacilik sektörünün toplam kredi hacmi Agustos ayinda önceki yilin ayni ayina göre yüzde 40,9 artarak 20,6 trilyon TL seviyesinde gerçeklegmistir. Kredilerin türlerine göre dagilimina bakildiginda toplam kredi hacminin yüzde 46'si kurumsal kredilerden, yüzde 26,2'si KOBi kredilerinden, yüzde 12,2'si tüketici kredilerinden ve yüzde 15,7'si kredi kartlarindan olugmaktadir. Sürdürülen siki parasal durusun yani sira finansal istikrari destekleyici makro ihtiyati tedbirler çerçevesinde ticari ve tüketici kredilerine yönelik aylik büyüme sinirlari uygulanmaktadir. Bu çerçevede, geçen yilin ayni dönemine göre ticari kredi artisi yüzde 39,2, tüketici kredi artigi ise yüzde 39,6 seviyesinde gerçeklegmistir.

Agustos 2024 ile kiyaslandiginda kredilerin takibe dönüsüm oraninda (TDO) bir miktar artis gözlenmektedir. Bu gelismede iktisadi faaliyetteki dengelenmeye bagli olarak tüketici kredileri ile kredi kartlarinin alacak bakiyesindeki yükselis etkili olmustur. Buna göre,

Agustos 2024'te yüzde 1,7 olan sektör TDO'su Agustos 2025'te yüzde 2,2'ye yükselmistir. Söz konusu oran ticari kredilerde yüzde 1,7, tüketici kredilerinde yüzde 3,7 ve kredi kartlarinda yüzde 3,5 seviyesinde bulunmaktadir. Temmuz 2025 te ise kredi karti ve ihtiyaç kredilerine yönelik yeniden yapilandirma imkani getirilmistir. Bu kapsamda ilerleyen dönemde sektör TDO'sunun gerileyecegi degerlendirilmektedir.

Bankalarin temel fon kaynagi olan mevduatin toplam kaynaklar içerisindeki payi Agustos 2025'te önceki yilin ayni dönemine göre bir miktar azalarak yüzde 57,3'e gerilemistir. Bu azalista hem TL hem de YP mevduat payindaki düsüs etkili olmustur. Diger yandan ihraç edilen menkul klymetler, kisa vadeli fonlar ve diger kredilerin payinda artis yasanmistir.

Mevduat sigorta sistemi kapsaminda hâlihazirda 38 mevduat ve 9 katilim bankasi mevduat sigorta sistemine üyedir. 2025 yili için gerçek ve tüzel kisilere ait mevduat ve katilim fonlarinin 950 bin TL'ye kadar olan kismi TMSF güvencesindedir. Agustos 2025 itibariyla toplam sigortali mevduat 6,7 trilyon TL seviyesinde olup toplam mevduatin yüzde 28,1'ini olusturmaktadir. Mevduat sigortaciligi rezervi ise 466 milyar TL seviyesine yukselmis, rezervin sigortali mevduati kargilama orani yüzde 6,9 ile uluslararasi olçekte yüksek kabul edilen bir seviyeye ulagmistir.

Bankacilik sektörünün uzun vadeli likidite pozisyonuna iliskin temel göstergelerden biri olan kredi/mevduat orani, kredilerin mevduat artisindan daha güglü seyretmesinin etkisiyle Agustos 2025'te tüm sektör için yüzde 86'ya yükselmistir. Bu oran, Türk lirasinda yüzde 85 ve yabanci parada yüzde 87 seviyesindedir. Kredi/mevduat orani, mevduat toplama yetkisi bulunmayan kalkinma ve yatirim bankalari harig tutuldugunda yüzde 79,6 olarak gerçeklegmistir.

Sermaye yeterliligi rasyosu (SYR) Agustos 2025 itibariyla yüzde 18,3 ile hedef oran olan yüzde 12'nin üzerinde seyretmektedir. BDDK'nin SYR hesaplamasinda kullanilan döviz alis kurunu Ocak 2025 itibariyla Haziran 2024 kuruna güncellemesi sonrasi sektör SYR'si bir miktar düsüs göstermistir. Diger yandan sermaye yeterliliginin hesaplanmasinda uzun süredir nakdi ticari kredilere uygulanan yüzde 200 risk agirligi uygulamasina Aralik 2024 itibariyla son verilmistir. Kur düzenlemesi sektörün SYR'sini düsürücü yönde etkide bulunurken risk agirligi düzenlemesi destekleyici yönde etkilemistir. Agustos 2025 itibariyla SYR, mevduat bankalari için yüzde 17,7, katrlim bankalari için yüzde 19,7, kalkinma ve yatirim bankalari igin yüzde 24,3 seviyesinde bulunmaktadir. Bankalarin sahiplik durumuna göre ise SYR, yerli özel bankalarda yüzde 18,3, yabanci bankalarda yüzde 20,4 ve kamu bankalarinda yüzde 17 düzeyindedir.

Sermaye Piyasasi

Borsa istanbulda islem gören sirketlerin piyasa degeri 2024 yili sonunda 13,4 trilyon TL iken, 2025 yili Agustos ayinda 18,1 trilyon TL'ye yükselmistir. 2024 yili sonunda yüzde 30,1 seviyesinde bulunan borsa sirketlerinin piyasa degerinin GSYH'ya orani ise Haziran 2025 itibaryla yüzde 27,1 olarak gergeklesmistir. 2025 yili Agustos ayinda Borsa istanbuldaki yabanci yatirimci payi yüzde 40,3 düzeyinde olup bu dönem itibariyla 586 sirketin paylari islem görmektedir.

TABLO I: 28- Sermaye Piyasalarina Iliskin Göstergeler

Kaynak: SPK, TUIK, MKK, Takasbank, KAP

(1) Konsolide olmayan finansal tablo verileri esas alinmistir.

Kurumsal yatirimcilar sektöründe menkul kiymet yatirim fonlarinin toplam degeri 2024 yili sonuna göre yüzde 52 artisla Agustos 2025 itibariyla 6,3 trilyon TL'ye ulasmistir. Portföy yönetim sirketlerinin yönettikleri portföy büyüklügü, 2024 yil sonuna göre yüzde 45,5 oraninda artarak Agustos 2025 itibariyla 10,1 trilyon TL olmustur. Gayrimenkul yatirim ortakliklarinin aktif toplami Haziran 2025'te 2024 yili sonuna göre yüzde 18 oraninda artmis ve 1,4 trilyon TL olarak gerçeklegmistir.

TABLO I: 29- Sermaye Piyasasi Hacmi

Kaynak: Borsa Istanbul

(1) Halka arz tarihi olarak borsada islem görme tarihi esas alinmaktadir.

Borglanma araçlari piyasasi toplam islem hacminde 2025 yilinin ilk sekiz ayinda bir önceki yilin ayni dönemine göre artis görülmüstür. Kesin alim-satim pazari islem hacmi yüzde 221,8 oraninda artarken islem hacminin önemli bir bölümünü olusturan repo-ters repo pazari iglem hacmi yüzde 145,2 oraninda büyüme göstermistir.

Sermaye piyasasinin derinligini artiran birincil halka arzlarda, 2025 yilinin ilk sekiz ayinda 13 halka arz iglemi gerçeklegmis ve 30,75 milyar TL tutarinda fon elde edilmistir.

Kiymetli Madenler ve Kiymetli Taslar Piyasasinda 2025 yilinin ilk sekiz ayinda altin TL islem hacmi bir önceki yilin ayni dönemine göre yüzde 50,8 oraninda yükselmistir. Altin dolar islem hacmi ise yüzde 19,6 oraninda artis göstermistir. Agustos 2025 itibariyla altin TL islem hacmi 220,6 milyar TL, altin dolar iglem hacmi 12 milyar dolar, ton bazinda altinin toplam islem hacmi ise 177 ton olarak gerçeklegmistir.

2024 yili Agustos ayinda 10,3 trilyon TL olan Borsa Istanbul Vadeli Islem ve Opsiyon Piyasasi Vadeli Islem Pazari islem hacmi Agustos 2025 itibariyla 14,8 trilyon TL'ye ulagmistir.

Sigortacilik ve Özel Emeklilik

Türkiye'de sigortacilik ve özel emeklilik sektörlerinde Haziran 2025 itibariyla 71 girket bulunmakta olup bu girketlerden 19'u hayat ve emeklilik, 48'i hayat digi ve 4'ü reasürans alaninda faaliyet göstermektedir.

Sigortacilik sektöründe 2024 yilinda toplam prim üretimi, 2023 yilina göre yüzde 74 oraninda artarak 839 milyar TL olmustur. Direkt prim üretimi, bir önceki yila göre yüzde 75 oraninda artarak 775 milyar TL seviyesinde gerçeklegmistir. Haziran 2025 itibariyla sigorta sirketleri tarafindan sigortalilara verilen teminat GSYH'nin 22,6 katina ulagmistir.

Sigortacilik sektöründe son yillara bakildiginda uluslararasi sermayenin payinin yatay bir seyir izledigi görülmektedir. Bu çerçevede, Haziran 2025 itibariyla toplam özsermaye açisindan yabanci sermayenin payi yüzde 45 olarak gerçeklesmistir. Söz konusu dönemde uluslararasi sermayenin toplam prim üretimindeki payi yüzde 50 olmustur. Sektörde faaliyet gösteren 71 sirketin 36'sinda yabanci ortaklarin payi yüzde 50'nin üzerinde bulunmakta olup uluslararasi sermayeye sahip sirket sayisi 44'tür.

TABLO I: 30- Sigortacilik Sektörüne Ait Bazi Büyüklükler

(1) Özsermaye karllig "Son 12 aylik kar/(son iki dönem özsermaye toplami/2)" seklinde hesaplanmistir.

Kaynak: Sigortacilik ve Özel Emekilik Düzenleme ve Denetleme Kurumu

(2) Bölüsmeli Treteler esas alinarak hesaplanmistir.

Sigortacilik sektörünün net dönem kâri 2023 yilinda 71 milyar TL iken 2024 yilinda yüzde 57 oraninda artarak 112 milyar TL'ye yükselmistir. Söz konusu dönemde, hayat disi sigorta sirketleri 69 milyar TL ve hayat-emeklilik girketleri 33 milyar TL kâr elde etmistir. 2024 yilinda reasürans sirketleri ise 9 milyar TL kâr kaydetmistir.

TABLO I: 31- Bireysel Emeklilik ve Otomatik Katilim Sistemi Göstergeleri

Kaynak: Emekilik Gözetim Merkezi

Bireysel emeklilik ve otomatik katilim sisteminde toplam fon büyüklügü 2024 ylli sonunda bir önceki yila göre yüzde 62,2 oraninda artisla 1,2 trilyon TL'ye ulasmistir. Eylül 2025 itibariyla toplam fon büyüklügü 1,8 trilyon TL olarak gerçeklesmistir.

Eylül 2025 itibariyla bireysel emeklilik sisteminde katilimcilarin fon büyüklügü, devlet katkisi dâhil 1,7 trilyon TL'ye ulagmis, katilimc sayisi ise 9,9 milyon olarak gerçeklesmistir. Otomatik katilim sisteminde ise çalisanlarin fon büyüklügü devlet katkisi dâhil 116,7 milyar TL'ye yükselmis olup sistemde 7,7 milyon çalisan yer almaktadir.

BDDK Gözetimindeki Banka Digi Finansal Kuruluglar

Haziran 2025 itibariyla BDDK gözetiminde faaliyet gösteren banka digi finansal kurulus sayisi 126'dir. Bu kuruluslarin aktif toplami 1,3 trilyon TL olarak gerçeklegmistir.

TABLO I: 32- Banka Disi Finansal Kuruluglarin Temel Göstergeleri

Kaynak: BDDK, FKB

(1) Yil içindeki birikimli degerleri göstermektedir.

Bir önceki yilin ayni dönemine kiyasla, Haziran 2025'te banka disi finansal kuruluslardaki aktif büyümesi; finansal kiralamada yüzde 46,2, faktoringde yüzde 54,4, finansmanda yüzde 55,2, varlik yönetiminde yüzde 74,5 ve tasarruf finansmanda yüzde 263,2 olarak gerçeklegmistir. Haziran 2025 itibariyla yilbagindan bu yana birikimli aktif kârllik orani ise finansal kiralamada yüzde 7, faktoringde yüzde 8,8, finansmanda yüzde 6,2, varlik yönetiminde yüzde 10,6 ve tasarruf finansmanda yüzde 35,7 düzeyinde olmustur.

Katilim Finans

Haziran 2025 itibariyla Türk bankacilik sektöründe üçü kamu, altisi özel sermayeli olmak üzere dokuz kattlim bankasi faaliyet göstermektedir. Söz konusu katilim bankalarinin Haziran 2025 itibariyla yurt içinde 1.494, yurt disinda ise bes subesi bulunmaktadir. Kattlim bankaciligi sektöründe çalisan sayisi yaklagik 22 bin kisidir.

Katilim bankalarinin aktif büyüklügü Haziran 2025 itibariyla bir önceki yilin ayni ayina göre yüzde 49,4 artarak 3,4 trilyon TL'ye ulagmistir. Katilim bankaciligi aktiflerinin toplam bankacilik sektörü içindeki payi, bu dönemde yüzde 8,1'den yüzde 8,5'e yükselmistir. Katilim bankaciligl aktiflerinde en büyük paya sahip olan krediler ise yüzde 51,9 artis göstererek 1 trilyon TL'den 1,5 trilyon TL'ye erismistir.

Haziran 2025 döneminde katilim fonlari toplam tutari 2,3 trilyon TL'ye ulagmistir. Bu fonlarin 1,1 trilyon TL'si Türk lirasi, 1,2 trilyon TL'si ise yabanci para cinsindendir. ilgili dönemde katilim fonlari toplam tutari bir önceki yilin ayni ayina göre yüzde 45,8 büyümüstür. Söz konusu fonlarin krediye dönüsüm orani ise yüzde 78,1 olarak gerçeklegmistir.

TABLO I: 33- Katilim Finans Sektör Kuruluslarina Ait Bazi Temel Göstergeler

Kaynak: HMB, BDDK, Türkiye Sigorta Reasurans ve Emekllik Sirketeri Birligi, Finansal Kurumlar Birligi

(1) Dönem net kâri yil içindeki birikimli degerler kullanilarak hesaplanmistir.

(2) Farkl cinsten ihraç edilen kira sertifikalar dönem sonu kurlar ile TL cinsine gevrilmistir.

Katilim bankalarinin dönem net kâri, Haziran 2025 itibariyla 41,7 milyar TL'ye yükselerek bir önceki yilin ayni dönemine kiyasla yaklasik 12 milyar TL'lik bir artis kaydetmistir. Ayni dönemde özkaynak kärliligi yüzde 20,7'den yüzde 20,2'ye gerilemis, aktif kärhligi ise yüzde 1,4 ile sabit kalmistir.

2012 yilindan bu yana Hazine tarafindan yurt iginde ve yurt disinda kira sertifikasi ihraci TL, döviz ve altin cinsinden yapilmaktadir. 2025 yilinin ilk alti ayinda yurt iginde çesitli vade ve kira oranlarinda TL cinsi toplam 44,5 milyar TL, altin cinsi toplam 151,9 milyar TL ve dolar cinsi toplam 8,5 milyar TL tutarinda ihraç gerçeklestirilmistir.

Katilim sigortaciligi sektörü geçtigimiz yillardan bu yana gelisimini sürdürmektedir. Haziran 2025 itibariyla üg hayat ve bes hayat digi bransta faaliyet gösteren toplam sekiz girket bulunmaktadir. Bu dönemde katilim sigortaciligi kuruluslarinin toplam prim üretimi 33 milyar TL'ye, toplam aktif büyüklügü ise 120 milyar TL'ye ulagmistir.

Tasarruf finansman sirketlerinin aktif büyüklugu, Haziran 2025 itibariyla bir önceki yilin ayni dönemine kiyasla kayda deger bir artis sergilemistir. Söz konusu dönemde aktif büyüklügü 47,9 milyar TL'den 174 milyar TL'ye yükselerek yüzde 263 büyümüstür. Mevcut büyümenin geçtigimiz yillardaki artis egilimini sürdürdügü görülmektedir. Haziran 2025 itibariyla sektörde faaliyet gösteren alti sirket bulunmaktadir.

3. KAMU MALIYESINDE GELISMELER VE HEDEFLER

3.1. GENEL DEVLET

a) Mevcut Durum

2024 yilinda, deprem harcamalarindaki azalisa ragmen, temelde personel giderleri ve emekli ayliklari ile faiz giderlerindeki artis nedeniyle genel deviet harcamalarinda, vergi disi gelirler ve prim tahsilatindaki güçlü performansin etkisiyle genel devlet gelirlerinde bir önceki yila göre GSYH'ya oranla artis yasanmistir.

Genel deviet gelirlerinin GSYH'ya orani 2024 yilinda 2023 yilina göre 1,4 puan artarak yüzde 31,1 seviyesinde gerçeklesmistir. Bu kapsamda, vergi disi gelirler 0,6 puan, prim gelirleri 1,1 puan artarken vergi gelirleri 0,2 puan azalmistir.

Genel devlet harcamalarinin GSYH'ya orani 2024 yilinda 2023 yilina göre 1 puan artarak yüzde 35,7 olmustur. Bu dönemde cari giderler 1,5 puan, cari transferler 1,2 puan artarken yatirim harcamalari 0,1 puan, sermaye transferleri 1,6 puan azalmistir.

Genel devlet gelir ve harcamalarindaki bu gelismeler neticesinde, 2024 yilinda genel devlet açiji GSYH'ya oranla bir önceki yila göre 0,4 puan azalis göstererek yüzde 4,6 olmustur.

2025 yilinda genel devlet gelirlerinin GSYH'ya oraninin bir önceki yila göre 0,4 puan artarak yüzde 31,5 olmasi beklenmektedir. Bu kapsamda, vergi gelirlerinin 0,9 puan artacagi, prim gelirlerinin 0,1 puan, faktör gelirlerinin 0,4 puan azalacagi öngörülmektedir.

2025 yilinda genel devlet harcamalarinin GSYH'ya oranla 2024 yilina kiyasla 1,1 puan azalarak yüzde 34,6 olacagi tahmin edilmektedir. Bu dönemde, yatirim harcamalarinin 0,2 puan, sermaye transferlerinin 1,1 puan azalacagi, cari transferlerin ise 0,2 puan artacagi öngörülmektedir.

Bu çerçevede, 2024 yilinda GSYH'ya oranla yüzde 4,6 olan genel devlet açiginin 2025 yilinda yüzde 3,l'e gerileyecegi öngörülmektedir. Ayni dönemde, genel devlet faiz disi dengesinin ise 2 puan iyileserek yüzde 0,3 fazla vermesi beklenmektedir.

Genel devlet kapsamina KiT'lerin eklenmesiyle elde edilen kamu kesimi genel dengesinde 2024 yilinda GSYH'ya oranla yüzde 5,8 agik verilmistir. Söz konusu agigin 2025 yilinda 2,3 puan azalarak yüzde 3,5 olmasi öngörülmektedir. Ayni donemde, program tanimli kamu kesimi agiginin ise 3,1 puan azalisla yüzde 0,8 olmasi beklenmektedir.

2024 yili sonunda GSYH'ya oranla yüzde 23,6 olarak gerçeklesen AB tanimli genel yönetim borç stokunun 2025 yilinda yüzde 24,6 seviyesinde olacagi öngörülmektedir.

Mali sürdürülebilirligi yansitan bir gösterge niteliginde olan ve ekonominin potansiyel seviyesinde olmasi varsayimi altinda gelir ve harcama seviyelerinin nasil sekillendigini gösteren yapisal genel devlet dengesi, ekonomik dalgalanmalarin etkisi ortadan kaldirilarak hesaplanmakta ve bir defalik gelir ve giderleri içermemektedir. 2026 yilinda, ekonomik dalgalanmalarin fiili genel devlet dengesini azaltici etkisinin sinirli kaldigi, bununla birlikte, harcama tedbirlerinin de etkisiyle, bir defalik gelir ve giderlerin fiili dengeyi azaltici etkisinin GSYH'nin yüzde 1,1'ine ulasacagi görülmektedir. Bu gelismeler sonucunda, yapisal genel devlet agiginin potansiyel GSYH'ya oraninin, 2026 yilinda, bir önceki yil seviyesini korumasi ve yüzde 2 seviyesinde olmasi beklenmektedir. 2023 yilinda, GSYH'ya oran olarak, yüzde 0,2 oraninda açija dönmüs olan faiz disi yapisal genel devlet dengesinin 2025 yilinda fazlaya dönecegi ve 2026 yilinda, bir önceki yila göre 0,2 puanlik artisla yüzde 1,7 oraninda fazla verecegi tahmin edilmektedir.

TABLO I: 34- Yapisal Genel Devlet Dengesi Analizi

Kaynak: Strateji ve Bütçe Baskanligi

Not: Yapisal dengenin GSYH'ya oraninda potansiyel GSYH kullanilmistir.

(1) Genel Devlet Dengesi

(3) Genel devlet dengesinden bir defalik gelirlerin ve konjonktürel etkilerin arindirilmasi sonucu elde edilmis olan dengedir.

(2) Vergi yapilandirmasi, 2B gelirleri, özellestirme gelirleri ve bir defalik gider ve gelirler hariç genel devlet dengesidir.

(4) Gerçeklesme Tahmini

(5) Program

2025 yilinda, bir önceki yil 6.829,7 milyar TL olan kamu kesimi sosyal harcamalarinin yüzde 40,1 artisla 9.569,4 milyar TL seviyesine yükselmesi beklenmektedir. 2026 yilinda ise bir önceki yila göre kamu kesimi sosyal harcamalarinin yüzde 28,5 oraninda artarak 12.294,3 milyar TL olacagi öngörülmektedir.

TABLO I: 35- Sosyal Harcamalarin Gelisimi

Kaynak: Strateji ve Bütce Baskanligi

(1) Gerçeklesme Tahmini

(2) Program

(3) Tarimsal destekleme sisteminin degismesi nedeniyle 2026 yilindan itibaren Temel Destek tutarlari dikkate alinmistir.

b) Hedefler

2026 yilinda genel devlet gelirlerinin GSYH'ya oraninin bir önceki yila göre 1,6 puan artarak yüzde 33,1 olmasi öngörülmektedir. Bu kapsamda, vergi gelirlerinin 0,7 puan, prim gelirlerinin 0,6 puan, vergi digi normal gelirlerin 0,3 puan, özellestirme gelirlerinin 0,2 puan artmasi; faktör gelirlerinin 0,2 puan azalmasi beklenmektedir.

Genel devlet harcamalarinin 2026 yilinda bir önceki yila kiyasla GSYH'ya oran olarak 1,6 puan artisla yüzde 36,2'ye yükselmesi beklenmektedir. Bu dönemde cari harcamalarin 0,6 puan, sermaye transferlerinin 0,4 puan, cari transferlerin 0,9 puan artacagi, yatirim harcamalarinin 0,3 puan azalacagi öngörülmektedir.

Bu gelismeler dogrultusunda, GSYH'ya oranla genel devlet açiginin 2026 ylinda bir önceki yilla ayni seviyede, yüzde 3,1 düzeyinde gerçeklesecegi öngörülmektedir. Ayni dönemde, genel devlet faiz digi dengesinin ise 0,2 puan iyileserek yüzde 0,6 fazla vermesi beklenmektedir.

2026 yilinda kamu kesimi borçlanma gereginin GSYH'ya oranla bir önceki yila göre 0,2 puan azalarak yüzde 3,4 seviyesinde gerçeklesecegi, program tanimli kamu kesimi açiginin ise 0,3 puanlik bir iyilesmeyle yüzde 0,5'e gerileyecegi öngörülmektedir.

AB tanimli genel yönetim borg stokunun GSYH'ya oraninin 2026 yil sonunda yüzde 24,7 seviyesinde gergeklegmesi beklenmektedir.

--

TABLO I: 36- Genel Devlet Toplam Gelir ve Harcamalari (1)

Kaynak: Strateji ve Bütçe Baskanligl

TABLO I: 37- Kamu Kesimi Borçlanma Geregi (KKBG)

Kaynak: Strateji ve Bütçe Baskanligl Not: (-) isaret fazlayi göstermektedir. (1) Gerçeklesme Tahmini (2) Program

TABLO I: 38- 2024 Yili Kamu Kesimi Genel Dengesi

Kaynak: Strateji ve Bütçe Baskanligr Not: Genel saglik sigortasi hesaplari, sosyal güvenlik dengesi igerisinde yer almaktadir.

TABLO I: 39- 2025 Yili Kamu Kesimi Genel Dengesi (1)

Kaynak: Strateji ve Bütçe Baskanlijr Not: Genel saglik sigortasi hesaplari, sosyal güvenlik dengesi içerisinde yer almaktadir. (1) Gerçeklesme Tahmini

(Cari Fiyatlarla, Milyon TL)

TABLO I: 40- 2026 Yil Kamu Kesimi Genel Dengesi (1)

(1) Program

Kaynak: Strateji ve Bütçe Baskanligr Not: Genel saflnk sigortasi hesaplari, sosyal güvenlik dengesi igerisinde yer almaktadir.

(2) Merkezi yönetim bütçesi finansman kalemleri Hazine ve Maliye Bakanligi tarafindan ilan edilecek olan Hazine Finansman Programiyla açiklanacaktir.

3.1.1. Merkezi Yönetim Bütçesi

a) Mevcut Durum

2025 Yili Merkezi Yönetim Bütçe Kanunuyla toplam 14.731 milyar TL ödenek öngörülmüs, bütçe gelirlerinin ise 12.800,3 milyar TL olacagi tahmin edilmistir. Bu çerçevede, butçe açiginin 1.930,7 milyar TL lle GSYHya oranla yuzde 3,1 olacagi öngörülmüstür.

2025 yili sonunda harcamalarin bütçe ödeneginin 56,9 milyar TL, gelirlerin ise bütçe tahmininin 334,5 milyar TL altinda kalarak sirasiyla 14.674,1 milyar TL ile 12.465,9 milyar TL olarak gergeklesecegi tahmin edilmektedir. Bu çerçevede, 2025 yilinda bütçe agiginin 2.208,3 milyar TL, faiz digi agigin ise 155,6 milyar TL olmasi beklenmektedir. GSYH'ya oranla bir önceki yila göre bütçe açiginin 1,2 puan azalarak yüzde 3,6, program tanimli açigin ise 2 puan azalarak yüzde 0,6 olacagi öngörülmektedir.

2023 yili Subat ayinda yasanan depremlerin yol actigi hasarin ortadan kaldinilmasi ile sehirlerin afetlere karsi dayanikliliginin artirilmasi amaciyla 2025 yilinda 493,3 milyar TL harcama yapilmasi beklenmektedir. Bu dogrultuda, 2025 yilinda deprem harcamalari hariç bütçe agiginin GSYH'ya oranla, bir önceki yila göre 0,3 puan iyileserek yüzde 2,8 olacagi öngörülmektedir.

2025 yilinda, merkezi yönetim bütgesi faiz disi harcamalarinin bütçe ödeneginin 159,6 milyar TL altinda kalarak 12.621,4 milyar TL olacagi ve GSYH'ya oraninin yüzde 20,3 düzeyinde gerçeklesecegi tahmin edilmektedir.

2025 yilinda personel giderleri, sosyal güvenlik kuruluslarina devlet primi giderleri ile personele iliskin yedek ödenegin toplamindan olusan harcamalarin bütçe ödeneginin 184 milyar TL üzerine çikarak 4.121,3 milyar TL olmasi beklenmektedir. Memurlar için 2025 yili genel maas artig orani, toplu sözlegmede Ocak ayinda yüzde 6, Temmuz ayinda yüzde 5 olarak belirlenmis, enflasyon farki dähil artis orani Ocak ayinda yüzde 11,54, Temmuz ayinda yüzde 15,57 olarak gergeklegmistir. Isgiler için ise, toplu sözlegmede belirlenen seyyanen artislar uygulanmis, genel ücret artis orani Ocak ayinda yüzde 24, Temmuz ayinda yüzde 11 olarak belirlenmis ve toplu sözlegme baglangiç tarihlerine göre gerçeklesen enflasyon farklari ilave edilmistir.

2025 yilinda mal ve hizmet alim giderlerinin, baglangig ödeneginin 18,7 milyar TL altinda kalarak 1.005 milyar TL düzeyinde gergeklegmesi beklenmektedir.

2025 yili bütçesinde 5.813,4 milyar TL olarak programlanan cari transferlerin yll sonunda 288,3 milyar TL azalisla 5.525,2 milyar TL seviyesinde gerçeklesmesi beklenmektedir. KiT'lere yapilan görevlendirme bedeli ödemeleri, sosyal güvenlik sistemine yapilan transferler ile gelirden mahalli idareler ve fonlara ayrilan paylardaki düsüs cari transferlerde yasanan azalisin temel belirleyicileri olmustur.

Sermaye giderlerinin 2025 yili sonunda, baglangiç ödeneginin 214,4 milyar TL üzerine gikarak 1.316,8 milyar TL olmasi beklenmektedir. Söz konusu artista, yatirimlari hizlandirma ödeneginden aktarilan tutarin yani sira deprem nitelikli harcamalar igin yapilan ödenek aktarmalari ile kurumlarin ilave ödenek taleplerinin karsilanmasi etkili olmustur.

2025 yili bütgesinde 338 milyar TL olarak programlanan sermaye transferlerinin yil sonunda bütçe ödenegiyle uyumlu bir sekilde 334,4 milyar TL olmasi beklenmektedir.

Borç verme kaleminin 2025 yili sonunda baglangig ödeneginin 12,7 milyar TL üzerine çikarak 318,8 milyar TL olmasi öngörülmektedir. Bu gelismede KOSGEB, AFAD ve KIT'lere yapilan aktarimlar ile yüksekögrenim kredi ve burs tutarlarinda öngörülenin üzerinde artis yapilmasi etkili olmustur.

2025 yilinda faiz giderlerinin, borglanma maliyetierindeki yukselis ve finansman ihtiyacindaki artisin etkisiyle baslangiç ödeneginin 102,7 milyar TL üzerinde 2.052,7 milyar TL olmasi beklenmektedir.

2025 yili sonunda genel bütçe vergi gelirerinin, bütçe tahmininin 405,2 milyar TL altinda 10.733,6 milyar TL, vergi disi gelirlerin ise bütçe tahmininin 70,7 milyar TL üzerinde 1.732,3 milyar TL olarak gergeklesmesi beklenmektedir. GSYH'ya oran olarak ise, vergi gelirlerinin yüzde 17,3, vergi digi gelirlerin yüzde 2,8 seviyesinde olacagi tahmin edilmektedir.

Gelir vergisi tahsilatinin 2025 yili bütçe hedefinin 654,4 milyar TL üzerinde 2.784 milyar TL ve GSYH'ya oranla yüzde 4,5 seviyesinde gerçeklegmesi beklenmektedir. Bu gelismede, mevduat faiz oranlarinin seyri ile mevduat ve yatirim fonlarindan alinan stopaj oranlarindaki duzenlemelerin yani sira ücretierde yapilan artiglar etkili olmustur.

2025 yili kurumlar vergisi tahsilatinin bütçe tahmininin 449,5 milyar TL altinda kalarak 1.187,3 milyar TL olmasi ve GSYH'ya oranla yüzde 1,9 seviyesinde gerçeklegmesi beklenmektedir. Beklenen bu azalista, makroekonomik gelismelerin reel ekonomi ve kurumlarin kârlilik ve maliyetleri üzerindeki etkileri ile bir önceki yil gerçeklegmesinin 2025 yili baglangiç tahminine baz olan 2024 yili gerçeklegme tahmininin altinda kalmasi belirleyici olmustur.

Dâhilde alinan KDV tahsilatinin 2025 yili bütçe tahmininin 33,2 milyar TL altinda kalarak 1.463,2 milyar TL olmasi ve GSYH'ya oranla yüzde 2,4 seviyesinde gerçeklegmesi beklenmektedir.

Özel tüketim vergisi tahsilatinin 2025 yili bütçe tahmininin 173 milyar TL altinda kalarak 1.948,3 milyar TL olmasi ve GSYH'ya oranla yüzde 3,1 seviyesinde gerçeklegecegi tahmin edilmektedir.

Petrol ve dogal gaz ürünleri üzerinden yapilan ÖTV tahsilatinin 2025 yili bütçe tahmininin 11 milyar TL altinda 524 milyar TL olmasi ve GSYH'ya oranla yüzde 0,8 seviyesinde gerçeklesmesi beklenmektedir. Bu gelismede YI-ÜFE oraninin öngörülenin bir miktar altinda gerçeklesmesi belirleyici olmustur.

Motorlu tasitlardan elde edilen ÖTV tahsilatinin 2025 yili bütçe tahmininin 94,8 milyar TL altinda 704,7 milyar TL olmasi ve GSYH'ya oranla yüzde 1,1 seviyesinde gerçeklesmesi beklenmektedir. Araç satislari öngörülenin üstünde gergeklesmesine ragmen icten yanmali motorlu araçlara kiyasla daha düsük ÖTV oranina tabi olan elektrikli ve hibrit araçlarn payinin artmasi bu azalista etkili olmustur.

2025 yilinda tütün mamullerinden elde edilen ÖTV tahsilatinin, bütçe tahmininin 18,7 milyar TL altinda 437 milyar TL olmasi ve GSYH'ya oranla yüzde 0,7 seviyesinde, alkollü ickilerden elde edilen ÖTV tahsilatinin ise bütçe tahmininin 21,5 milyar TL altinda 148,5 milyar TL olmasi ve GSYH'ya oranla yüzde 0,2 seviyesinde gergeklesmesi beklenmektedir.

2025 yilinda, ithalde alinan KDV tahsilatinin bütçe tahmininin 431 milyar TL altinda 1.672 milyar TL olmasi ve GSYH'ya oranla yüzde 2,7 seviyesinde gerçeklegmesi öngörülmektedir. Bu gelismede, TL cinsinden ithalattaki degisim tahmininin asaji yönlü güncellenmesi ve bir önceki yil gerçeklegmesinin 2025 yili baslangiç tahminine baz olan 2024 yili gerçeklegme tahmininin altinda kalmasi belirleyici olmustur.

2025 yilinda veraset ve intikal vergisi, MTV, degerli konut vergisi, sans oyunlari vergisi, özel iletisim vergisi, dijital hizmet vergisi ve konaklama vergisi tahsilat toplaminin bütçe tahminine göre 1,2 milyar TL azalarak 264,4 milyar TL olmasi beklenmektedir.

2025 yilinda BSMV tahsilatinin bütçe tahmininin 7,1 milyar TL altinda 537,2 milyar TL olmasi ve GSYH'ya oranla yüzde 0,9 seviyesinde gerçeklesmesi öngörülmektedir. Damga vergisi tahsilatinin ise butçe tahmininin 7 milyar TL üzerinde 223,2 milyar TL olmasi ve GSYH'ya oranla yüzde 0,4 seviyesinde gerçeklegmesi beklenmektedir.

2025 yilinda harçlardan elde edilen gelirlerin, bütçe tahmininin 53,7 milyar TL üzerinde 332,4 milyar TL olmasi ve GSYH'ya oranla yüzde 0,5 seviyesinde gerçeklegmesi beklenmektedir. Ïpotekli konut satislarinin beklentilerin üzerinde gerçeklesmesi ile tapu harçlarinin gayrimenkullerin gergek degerleri üzerinden alinmasina yönelik çalismalarin tahsilati olumlu etkiledigi degerlendirilmektedir.

2025 yilinda vergi disi gelirlerin, bütçe tahmininin 70,7 milyar TL üzerinde 1.732,3 milyar TL olmasi ve GSYH'ya oranla yüzde 2,8 seviyesinde gergeklegmesi beklenmektedir. Söz konusu artis temel olarak özel gelirler, para cezalari ve özel bütçeli idareler ile düzenleyici ve denetleyici kurumlardan elde edilen gelirlerdeki artiglardan kaynaklanmaktadir.

2023 yilinda uygulamaya konulan 7440 sayili Kanun kapsaminda 2025 yilinin ilk dokuz ayinda toplam 16 milyar TL tahsilat yapilmistir. Kamu alacaklarinin yapilandirilmasina iliskin geçmis yillarda yürürlüge giren diger düzenlemeler de dâhil edildiginde, 2025 yili Ocak-Eylül döneminde toplam 17 milyar TL yapilandirma geliri elde edilmistir.

2025 yili Ocak-Eylül döneminde, ig borglanma agirlikli olarak TL cinsi sabit getirili ve degisken faizli enstrümanlarla yapilmistir. 2025 yili Eylül ayi itibariyla ig piyasalarda 82,2 milyar TL tutarinda TL cinsi sabit getirili kira sertifikasi ihraci gerçeklestirilmistir. 2025 ylli Hazine Finansman Programi duyurusunda yüzde 119,3 olarak belirtilen ig borg çevirme orani Eylül ayi sonu itibariyla toplam yüzde 139,1 düzeyinde gerçeklegmistir.

2025 yll Ocak-Eylül döneminde, nakit bazli 2,9 trilyon TL iç borçlanma gerçeklestirilmistir. is borçlanmanin yüzde 34,7'si TL cinsi sabit kuponlu, yüzde 4,8'i TUFE'ye endeksli DIBS ve kira sertifikasi, yüzde 8,3'ü kuponsuz, yüzde 19,3'ü TLREF'e endeksli, yüzde 2,8'i TLREFK'ye endeksli kira sertifikasi, yüzde 4,9'u degisken faizli devlet tahvili ve yüzde 2,8i sabit kuponlu kira sertifikasi ihraglariyla gerçeklestirilmistir. Ayrica, iç finansmanin yüzde 22,4'ü altin ve döviz cinsi senet ihraçlariyla saglanmistir. Diger taraftan, 2024 yili sonunda 47,9 ay olan nakit borçlanmanin ortalama vadesi, 2025 yili Eylül ayi sonunda 33,6 ay olmustur. Ayni dönemde, TL cinsi sabit faizli iç borglanmanin ortalama maliyeti yüzde 36,65'den yüzde 39,47 düzeyine yükselmistir.

2025 yilinin ilk dokuz ayinda uluslararasi sermaye piyasalarinda ise üçü dolar, biri sukuk ve biri avro cinsinden olmak üzere bes adet tahvil ihraç edilmistir. Subat ayinda 2,5 milyar dolar, Mayis ayinda 2 milyar dolar, Temmuz ayinda 2,5 milyar dolar (sukuk) ve 1,5 milyar avro ve son olarak Eylül ayinda 2 milyar dolar tutarinda tahvil ihraci gerçeklestirilerek, 2025 yilinda uluslararasi sermaye piyasalarindan toplam 10,75 milyar dolar tutarinda finansman saglanmistir. Bu kapsamda, önetkin bir borg yönetimine isaret eden mevcut görünümün, kredi notu ve yatirima istahi anlaminda ülkemizi daha da olumlu etkilemesi beklenmektedir.

TABLO I: 41- Merkezi Yönetim Brüt Borç Stokundaki Gelismeler

Kaynak: Hazine ve Maliye Bakanligr

(1) Eylül ayr sonu itibarryladir.

b) Hedefler

2026 yilinda merkezi yönetim bütçe gelirlerinin 16.216,1 milyar TL olmasi hedeflenmekte, bütçe harcamalari ise 18.928,8 milyar TL olarak programlanmaktadir. Söz konusu gelir tahmini ve öngörülen harcama büyüklügü sonucunda bütçe agiginin 2.712,7 milyar TL ile GSYH'ya oranla yüzde 3,5 olacagi öngörülmektedir.

Bütçe harcamalari için öngörülen ödenegin 652,8 milyar TL'si deprem bölgesinin yeniden insasi ve afetlere karsi dayanikliligin artirilmasina yönelik harcamalardan olusmaktadir. Söz konusu harcamalar harig tutuldugunda bütçe agiginin GSYH'ya oraninin yüzde 2,7 seviyesinde olmasi beklenmektedir.

2026 yilinda personel giderleri, sosyal güvenlik kuruluslarina deviet primi giderleri ile personele iliskin yedek ödenegin toplamindan olusan harcamalar belirlenirken genel maas ve ücret artis oranlari toplu sözlesmelerde kararlastirildigi üzere memurlar için Ocak ayinda yüzde 11, Temmuz ayinda yüzde 7, isgiler igin Ocak ayinda yüzde 10, Temmuz ayinda yüzde 6 olarak alinmistir. Ayrica, enflasyon gergeklegmesine bagli olarak olusabilecek farklarin etkisi göz önünde bulundurulmus, genel maas ve ücret artislarina ilave olarak mali ve sosyal haklara iliskin diger düzenlemelerin maliyetleri de dikkate alinmistir. Bu çerçevede, 2026 yilinda toplam personel harcamalarinin 5.542 milyar TL olacagi, GSYH'ya oraninin ise bir önceki yila göre 0,5 puan artarak yüzde 7,2'ye yükselecegi öngörülmektedir.

2026 yilinda mal ve hizmet alim giderlerinin 1.249,6 milyar TL ile GSYH igindeki payinin bir önceki yilla ayni seviyede yüzde 1,6 olmasi beklenmektedir.

Cari transferlerin 2026 yilinda 6.820,8 milyar TL ile GSYH'ya oran olarak yüzde 8,8 seviyesinde olmasi öngörülmektedir. Cari transfer harcamalarinin önemli bölümü saglik ve sosyal güvenlik sistemine yapilan transferler ile genel bütge vergi gelirlerinden mahalli idareler ve fonlara aktarilan paylardan olusmaktadir. Bu kapsamda, saglik ve sosyal güvenlik sistemine yapilacak transferler 2.429,6 milyar TL, mahalli idareler ve fonlara aktarilacak paylar 2.340,9 milyar TL olarak öngörülmüstür. Ayrica, KIT'lere ve kamu bankalarina görevlendirme giderleri olarak sirasiyla 392,1 milyar TL ve 290 milyar TL, tarimsal amaçli transferlere 167,6 milyar TL, afetlere dirençli sehirler projesi için 52 milyar TL ve deprem bölgesi yerinde dönüsüm projesi için 48 milyar TL ödenek ayrilmistir.

2026 yilinda sermaye giderlerinin 1.312,3 milyar TL ile GSYH içindeki payinin yüzde 1,7 seviyesinde olmasi programlanmistir. Deprem bölgesinde zarar gören kamu kurumlarinin hizmet binalari ve tesislerinin yapim ve onarim giderleri ile deprem kaynakli diger harcamalar için 198,8 milyar TL ödenek öngörülmüstür.

2026 yilinda KÖi modeli çerçevesinde tamamlanan sehir hastanelerinin cari giderlerini kargilamak üzere mal ve hizmet alim giderlerinde 57,5 milyar TL, bina kullanim ve zorunlu hizmetier igin sermaye giderlerinde 78,7 milyar TL harcama programlanmistir. Yine KOI modeli çerçevesinde tamamlanan ulastirma projeleri kapsaminda verilen talep garantilerinin finansmani için cari transferlere 101,8 milyar TL ilave edilmistir.